અગ્નિપુરાણમ્

જયો ગણાધિપો ગણનાયકોઽથ ગણેશ્વરઃ । વક્રતુણ્ડ એકદન્તોત્કટલમ્બોદરો ગજ ।। ૩૧૩.

જય, ગણાધિપ, ગણનાયક, પછી ગણેશ્વર; વક્રતુંડ, એકદંત, ઉત્કટ, લંબોદર અને ગજ—આ સૌની પૂજા કરવી.

વક્ત્રો વિકટાનનોઽથ હૂઁ પૂર્વ્વો વિઘ્નનાશનઃ । ધૂમ્રવર્ણો મહેન્દ્રાદ્યો વાહ્યે વિઘ્નેશપૂદનમ્ ।। ૩૧૩.

વક્ત્રો, વિકટાનન, પછી પૂર્વ દિશામાં 'હૂં', વિઘ્નનાશન; ધૂમ્રવર્ણ, મહેન્દ્ર વગેરે—બહાર વિઘ્નેશની પૂજા કરવી.

ત્રિપુરાપૂજનં વક્ષ્યે અસિતાઙ્ગો રુરુસ્તથા । ચણ્ડઃ ક્રોધસ્તથોન્મત્તઃ કપાલી ભીષણઃ ક્રમાત્ ।। ૩૧૩.

હવે હું ત્રિપુરાની પૂજા સમજાવું છું: અસિતાંગ, રુરુ, ચંડ, ક્રોધ, ઉન્મત્ત, કપાલી અને ભીષણ—આ ક્રમથી પૂજા કરવી.

સંહારો ભૈરવો બ્રાહ્મીમુખ્યા હ્રસ્વાસ્તુ ભૈરવાઃ । બ્રહ્માણીષણ્મુખા દીર્ઘા અગ્ન્યાદૌ વટુકાઃ ક્રમાત્ ।। ૩૧૩.

સંહાર, ભૈરવ અને મુખ્ય બ્રાહ્મી; ભૈરવો ટૂંકા હોવા જોઈએ; બ્રાહ્માણી, ષણમુખી લાંબી; અગ્નિથી શરૂ કરીને વટુકો ક્રમશઃ.

સમયપુત્રો વટુકો યોગિનીપુત્રકસ્તથા । સિદ્ધપુત્રશ્ચ વટુકઃ કુલપુત્રશ્ચતુર્થકઃ ।। ૩૧૩.

સમયપુત્ર, વટુક, યોગિનીપુત્રક, સિદ્ધપુત્ર, વટુક અને ચોથા ક્રમે કુલપુત્ર.

હેતુકઃ ક્ષેત્રપાલશ્ચ ત્રિપુરાન્તો દ્વિતીયકઃ । અગ્નિવેતાલોઽગ્નિજિહ્વઃ કરાલી કાલલોચનઃ ।। ૩૧૩.

હેતુક, ક્ષેત્રપાળ, બીજું ત્રિપુરાંત; અગ્નિવેતાળ, અગ્નિજીહ્વા, કરાળી, કાળલોચન—આ સૌની પૂજા કરવી.

એકપાદશ્ચ ભીમાક્ષ ઐં ક્ષેં પ્રેતસ્તથાસનં । ઐઁ હ્રીં દ્વૌશ્ચ ત્રિપુરા પદ્માસનસમાસ્થિતા ।। ૩૧૩.

એકપાદ, ભીમાક્ષ, 'ઐં ક્ષેં', પ્રેત અને આસન; 'ઐં હ્રીં', બે ત્રિપુરા, કમળના આસન પર બેસેલી.

વિભ્રત્યભયપુસ્તઞ્ચ વામે બરદમાલિકામ્ । મૂલેન હૃદયાદિ સ્યાજ્જાલપૂર્ણઞ્ચ કામકમ્ ।। ૩૧૩.

એના વામ હાથે અભયમુદ્રા અને પુસ્તક, તથા વરદાન આપતી માળા છે; મૂળથી હૃદય સુધી, આખું જાળ ભરાઈ જાય છે અને ઈચ્છા પૂર્ણ થાય છે.

ગોમધ્યે નામ સંલિખ્ય ચાષ્ટપત્રે ચ મધ્યતઃ । શ્મશાનાદિપટે શ્મશાનાઙ્ગારેણ વિલેખયેત્ ।। ૩૧૩.

ગાયના ગોબરમાં નામ લખવું અને આઠ પાંખડાવાળા કમળના મધ્યમાં પણ; સ્મશાનના કપડાં પર સ્મશાનની રાખથી લખવું.

ચિતાઙ્ગારપિષ્ટકેન મૂર્ત્તિં ધ્યાત્વા તુ તસ્ય ચ । ક્ષિપ્ત્વોદરે નીલસૂત્રૈર્વેષ્ટ્ય ચોચ્ચાટનં ભવેત્ ।। ૩૧૩.

ચિતાની રાખથી બનેલી પટ્ટી પર તેની મૂર્તિનું ધ્યાન કરીને, પેટમાં મૂકી, વાદળી દોરાથી બાંધવાથી ઉચ્છાટન થાય છે.

ઓં નમો ભગવતિ જ્વાલામાનિનિ ગૃધ્રગણપરિવૃતે સ્વાહા । યુદ્ધ ગચ્છન્ જપન્મન્ત્રં પુમાન્ સાક્ષાજ્જયી ભવેત્ । ઓં શ્રીઁ હ્રીઁ ક્લીઁ શ્રિયૈ નમઃ । ઉત્તરાદૌ ચ ઘૃણિની સૂર્ય્યા પૂજ્યા ચતુર્દ્દલે ।। ૩૧૩.

'ૐ નમો ભગવતી જ્વાલામાનિની ગૃધ્રગણપરિવૃતે સ્વાહા'—આ મંત્ર જપતા યુદ્ધમાં જતાં પુરુષ સાચી જીત મેળવે છે. 'ૐ શ્રીં હ્રીં ક્લીં શ્રીને નમઃ'—ઉત્તર દિશામાં ઘૃણિની સૂર્યાની ચાર પાંખડાવાળી કમળ પર પૂજા કરવી.

આદિત્યા પ્રભાવતી ચ હેમાદ્રિમધુરાશ્રિયઃ । ઓં હ્રીં ગૌર્ય્યૈ નમઃ । ગૌરીમન્ત્રઃ સર્વ્વકરઃ હોમાદ્ધ્યાનાજ્જપાર્ચ્ચનાત્ ।। ૩૧૩.

આદિત્યા, પ્રભાવતી અને હેમાદ્રિમધુરાશ્રિયા; 'ૐ હ્રીં ગૌરીને નમઃ'—ગૌરીમંત્રથી હવન, ધ્યાન, જપ અને પૂજાથી સર્વ કાર્ય સિદ્ધ થાય છે.

રક્તા ચતુર્ભુજા પાશવરદા દક્ષિણે કરે । અઙ્કુશાભયયુક્તાન્તાં પ્રાર્થ્ય સિદ્ધાત્મના પુમાન્ ।। ૩૧૩.

લાલવર્ણી, ચાર હાથવાળી, જમણા હાથે પાસ અને વરદાન, ડાબા હાથે અંકુશ અને અભયમુદ્રા ધરાવતી; શુદ્ધ હૃદયથી સિદ્ધિ ઇચ્છે તે મનુષ્યે તેની પૂજા કરવી.

જીવેદ્વર્ષશતં ધીમાન્ન ચૌરારિભયં ભવેત્ । ક્રુદ્ધઃ પ્રસાદી ભવતિ યુધિ મન્ત્રામ્બુપાનતઃ ।। ૩૧૩.

બુદ્ધિશાળી મનુષ્ય સો વર્ષ સુધી જીવશે અને તેને ચોર કે દુશ્મનનો કોઈ ડર નહીં રહે. યુદ્ધમાં પણ, મંત્રથી અભિમંત્રિત પાણી પીવાથી, ગુસ્સેમાં રહેલો પણ શાંત થઈ જાય છે.

અઞ્જનં તિલકં વશ્યે જિચહ્વાગ્રે કવિતા ભવેત્ । તજ્જપાન્મૈથુનં વશ્યે તજ્જપાદ્યોનિવીક્ષણપ્ત્ ।। ૩૧૩.

કાજલ કે તિલક લગાવવાથી મનુષ્યને વશીકરણ મળે છે. જીભના ટોચને સ્પર્શવાથી કાવ્યશક્તિ મળે છે. એ મંત્રના જાપથી મિલન પર પણ કાબૂ મળે છે અને એ જાપથી સ્ત્રીના મૂળસ્થાનને જોવાની શક્તિ મળે છે.

. સ્પર્શાદ્વશી તિલહોમાત્સર્વ્વઞ્ચૈવ તુ સિધ્યતિ । સપ્તાભિમન્ત્રિતઞ્ચાન્નં ભુઞ્જંસ્તસ્ય શ્રિયઃ સદા ।। ૩૧૩.

સંપર્કથી વશીકરણ થાય છે, તલના હવનથી સર્વ કામનાઓ પૂર્ણ થાય છે અને સાત મંત્રોથી અભિમંત્રિત ભોજન ખાવાથી હંમેશા ધન-સંપત્તિ મળે છે.

અર્દ્ધનારીશરુપોઽયં લક્ષ્મયાદિવૈષ્ણવાદિકઃ । અનઙ્ગરૂપા શક્તિશ્ચ દ્વિતીયા મદનાતુરા ।। ૩૧૩.

આ સ્વરૂપ અર્ધપુરૂષ અને અર્ધસ્ત્રી છે, જે લક્ષ્મી અને વૈષ્ણવ પરંપરાથી જોડાયેલું છે. બીજું સ્વરૂપ કામથી ભરપૂર શક્તિનું છે, જે કામવશ છે.

પવનવેગા ભુવનપાલા વૈ સર્વ્વસિદ્ધિદા । અનઙ્ગમદનાનઙ્ગમેખલાન્તાઞ્જપેચ્છ્રિયે ।। ૩૧૩.

વિશ્વના રક્ષકો પવન જેટલી ઝડપથી ચાલે છે અને સર્વ સિદ્ધિ આપે છે. ધન-સંપત્તિ માટે 'અનંગમદનાનંગમેખલા'થી અંત થતો મંત્ર જાપવો જોઈએ.

પદ્મમધ્યદલેષુ હ્રીઁ સ્વરાન્ કાદીસ્તતઃ સ્ત્રિયાઃ । ષટ્‌કોણે વા ઘટે વાઽથ લિખિત્વા સ્યાદ્વશીકરં ।। ૩૧૩.

પદ્મના અંદરના પાંદડાં પર 'હ્રીં' અને 'ક'થી શરૂ થતા સ્વરો લખો, પછી સ્ત્રી માટે છકોણ કે ઘડામાં લખવાથી વશીકરણ થાય છે.

ઓં હ્રીઁ છઁ નિત્યક્લિન્ને મદદ્રવે ઓં ઓં । મૂલમન્ત્રઃ ષડઙ્ગોયં રક્તવર્ણે ત્રિકોણકે । દ્રાવણી હ્લાદકારિણી ક્ષોભિણી ગુરુશક્તિકા ।। ૩૧૩.

'ૐ હ્રીં ચં નિત્યક્લિન્ને મદદ્રવે ૐ ૐ'—આ મૂળમંત્ર છે, જે છ અંગો ધરાવે છે અને લાલ ત્રિકોણમાં સ્થાપિત છે. તે આકર્ષક, આનંદ આપનાર, ઉશ્કેરનાર અને ગુરુશક્તિરૂપ છે.

ઈશાનાદૌ ચ મધ્યે તાં નિત્યાં પાશાઙ્કુશૌ તથા । કપાલકલ્પકતરું વીણા રક્તા ચ તદ્વતી ।। ૩૧૩.

આ નિત્યા દેવી શરૂઆત, મધ્ય અને અંતે પાશ અને અંકુશ, ખોપરી, કલ્પવૃક્ષ અને લાલ વીણા ધારણ કરે છે.

નિત્યાભયા મઙ્ગલા ચ નવવીરા ચ મઙ્ગલા । દુર્ભગા મનોન્મની પૂજ્યા દ્રાવા પૂર્વ્વાદિતઃ સ્થિતા ।। ૩૧૩.

તે નિત્યા, નિર્ભય, શુભ, નવ વીરા અને શુભ છે; દુર્ભાગ્યશાળી, મનને મોહી લેતી, પૂજનીય, આકર્ષક અને પૂર્વ દિશાથી સ્થાપિત છે.

ઓં હ્રીઁ અનઙ્ગાય નમઃ ઓં હ્રીઁ હ્રીઁ સ્મરાય નમઃ । મન્મથાય ચ મારાય કામાયૈવઞ્ચ પઞ્ચધા । કામાઃ પાશાઙ્ગુશૌ ચાપવાણાઃ ધ્યેયાશ્ચ વિભ્રતઃ ।। ૩૧૩.

'ૐ હ્રીં અનંગાય નમઃ, ૐ હ્રીં હ્રીં સ્મરાય નમઃ'; મનમથ, માર, કામના પાંચ સ્વરૂપે; કામને પાશ, અંકુશ, ધનુષ્ય અને બાણ સાથે ધ્યાનમાં લેવું જોઈએ.

રતિશ્ચ વિરતિઃ પ્રીતિર્વિપ્રીતિશ્ચ મતિર્ધૃતિઃ । વિધૃતિઃ પુષ્ટિરેભિશ્ચ ક્રમાત્ કામાદિકૈર્યુતાઃ ।। ૩૧૩.

ઇચ્છા, અનિચ્છા, પ્રેમ, દ્વેષ, વિચાર, ધીરજ, સ્થિરતા અને પોષણ—આ બધું ક્રમશઃ કામાદિ શક્તિઓ સાથે જોડાયેલું છે.

ઓં છઁ નિત્યક્લિન્ને મદદ્રવે ઓં ઓં । અ આ ઇ ઈ ઉ ઉ ઋ લૃ લૄ એ ઐ ઓ ઔ અં અઃ । ક ખ ગ ઘ ઙ ચ છ જ ઝ ઞ ટ ઠ ડ ઢ ણ ત થ દ ધ ન પ ફ બ ભ મ ય ર લ વ શ ષ સ હ ક્ષ । ઓં છઁ નિત્યક્લિન્ને મદદ્રવે સ્વાહા । આધારશક્તિં પદ્મઞ્ચ સિંહે દેવીં હૃદાદિષુ ।। ૩૧૩.

'ૐ ચં નિત્યક્લિન્ને મદદ્રવે ૐ ૐ ... ૐ ચં નિત્યક્લિન્ને મદદ્રવે સ્વાહા'; આધારશક્તિ, પદ્મ અને સિંહ પર બેસેલી દેવીને હૃદયાદિ સ્થાનોએ સ્થાપિત કરો.

અગ્નિરુવાચ ઓં હ્રીં હ્રઁ ખે છે ક્ષઃ સ્ત્રીઁ હ્રૂઁ ક્ષે હ્રીં ફટ્ । ત્વરિતાં પૂજયેન્નયસ્ય દ્વિભુજાઞ્ચાષ્ટવાહુકાં । આધારશક્તિં પદ્મઞ્ચ સિંહે દેવીં હૃદાદિકમ્ ષ ।। ૩૧૪.

અગ્નિ કહે છે: 'ૐ હ્રીં હ્રં ખે ચે ક્ષઃ સ્ત્રીં હ્રૂં ક્ષે હ્રીં ફટ્'; ત્વરિતા દેવી, બે કે આઠ હાથવાળી, આધારશક્તિ, પદ્મ અને સિંહ પર બેસેલી દેવીને હૃદયાદિ સ્થાનોએ પૂજવી.

પૂર્વ્વાદૌ ગાયત્રીં યજેન્મણ્ડલે વૈ પ્રણીતયા । હુંકારાં ખેચરીં ચણ્ડાંછેદનીં ક્ષેપણીં સ્ત્રિયાઃ ।। ૩૧૪.

પૂર્વ દિશામાં શરૂઆતમાં, ગાયત્રીને મંડળમાં યોગ્ય રીતે સ્થાપિત કરીને પૂજવી. પછી હુંકારા, ખેચરી, ચંડા, છેદની અને ક્ષેપણીનું સ્ત્રી માટે પૂજન કરવું.

હુંકારાં ક્ષએગકારીઞ્ચ ફટ્કારીં મધ્યતો યજેત્ । જયાઞ્ચ વિજયાં દ્વારિ કિઙ્કરઞ્ચ તદગ્રતઃ ।। ૩૧૪.

મધ્યમાં હુંકારા, ક્ષેગકારી અને ફટ્કારીનું પૂજન કરવું. દ્વાર પર જય અને વિજય, અને તેમના આગળ કિંકરનું પૂજન કરવું.

તિલૈર્હોમૈશ્ચ સર્વ્વાપ્ત્યૈ નામવ્યાહૃતિભિસ્તથા । અનન્તાય નમઃ સ્વાહા કુલિકાય નમઃ સ્વધા ।। ૩૧૪.

તલના હવનથી સર્વ સિદ્ધિ માટે અને નામોચ્ચાર સાથે: 'અનંતાય નમઃ સ્વાહા, કુલિકાય નમઃ સ્વધા'—આ રીતે કરવું.