અગ્નિપુરાણમ્

રક્ષયેદાત્મનો વિદ્યાં પ્રતિવાદી યદા શિવઃ । વારુણ્યાદિ તતો ન્યસ્ય જ્વરકાશવિનાશનમ્ ।। ૩૧૨.

જ્યારે શિવ વિરોધી હોય ત્યારે પોતાની વિદ્યા રક્ષાય છે; પછી વરુણી વગેરે મૂકી, તાવ અને ખાંસીનો નાશ થાય છે.

. સૌમ્યાદિ મધ્યમાન્તન્તુ ગુરુત્વં જાયતે વટે । પૂર્વ્વાદિ મધ્યમાન્તન્તુ લઘુત્વં કુરુતે ક્ષણાત્ ।। ૩૧૨.

શાંતથી મધ્ય સુધી વટવૃક્ષમાં ભારપણા આવે છે; પૂર્વથી મધ્ય સુધી તરત જ હલકાપણું થાય છે.

ભૂર્જ્જે રોચનયા લિખ્ય એતદ્વજ્રાકુલં પુરમ્ । ક્રમસ્થૈર્મ્મન્ત્રવીજૈસ્તુ રક્ષાં દેહેષુ કારયેત્ ।। ૩૧૨.

ભૂર્જ પાત પર રોચનાથી આ વજ્રયુક્ત નગર લખવું; ક્રમશઃ મંત્રબીજોથી શરીરમાં રક્ષા કરવી.

વેષ્ટિતા ભાવહેમ્ના ચ રક્ષેયં મૃત્યુનાશિની । વિઘ્નપાપારિદમની સૌભાગ્યાયુઃપ્રદા ધૃતા ।। ૩૧૨.

સોનાથી વળગી, આ રક્ષા મૃત્યુનો નાશ કરે છે; વિઘ્ન, પાપ, દુશ્મન દૂર કરે છે, અને ધારણ કરવાથી સુખ-સમૃદ્ધિ તથા આયુષ્ય આપે છે.

દ્યૂતે રણે ચ જયદા શક્રસૈન્યે ન સંશયઃ । બન્ધ્યાનાં પુત્રદા હ્યેણા ચિન્તામણિરિવાપરા ।। ૩૧૨.

જુઆ કે યુદ્ધમાં, ઇન્દ્રની સેના સામે પણ વિજય અપાવે છે, એમાં શંકા નથી; નિસંતાનને સંતાન આપે છે, અને બીજી ચિંતામણિ સમાન છે.

સાધયેત્ પરરાષ્ટ્રાણિ રાજ્યઞ્ચ પૃથિવીં જયેત્ । ફટ્ સ્ત્રીં ક્ષેં હૂઁ લક્ષજ્પ્યાદ્યક્ષાદિર્વશગો ભવેત્ ।। ૩૧૨.

જે મનુષ્ય 'ફટ્ સ્ત્રીં ક્ષેં હૂં' મંત્રને લાખ વખત જપે છે, તે પરદેશના રાજ્યોને પોતાના વશમાં કરી શકે છે અને આખી ધરતી પર જીત મેળવી શકે છે; એ જપથી તો દયાળુ પણ તેની આજ્ઞામાં રહે છે.

અગ્નિરુવાચ ઓં વિનાયકાર્ચનં વક્ષ્યે યજેદાધારશક્તિકમ્ । ધર્મ્માદ્યષ્ટકકન્દઞ્ચ નાલં પદ્મઞ્ચ કર્ણિકામ્ ।। ૩૧૩.

અગ્નિ કહે છે: હવે હું વિનાયકની પૂજા કેવી રીતે કરવી એ સમજાવું છું. પહેલા આધારશક્તિ, પછી ધર્મના આઠ મૂળ, ડાંઠ, કમળ અને કમળની મધ્યસ્થળની પૂજા કરવી.

કેશરં ત્રિગુણં પદ્મં તીવ્રઞ્ચ જ્વલિનીં યજેત્ । નન્દાઞ્ચ સુયશાઞ્ચોગ્રાં તેજોવતીં વિન્ધ્યવાસિનીં ।। ૩૧૩.

કેસર, ત્રણ પ્રકારનું કમળ, તેજસ્વી જ્વલિની, નંદા, સુયશા, ઉગ્રા, તેજવતી અને વિંધ્યાવાસિની—આ બધાની પણ પૂજા કરવી.

ગણમૂર્ત્તિં ગણપતિં હૃદયં સ્યાદ્‌ગણં જયઃ । એકદન્તોત્કટશિરઃશિખાયાચ્લકર્ણિને ।। ૩૧૩.

ગણમૂર્તિ, ગણપતિ, હૃદયરૂપ ગણ, જય, એકદંત, ઉત્કટ, શિર્ષશિખા અને લકર્ણિન—આ સૌની પૂજા કરવી.

ગજવક્ત્રાય કવચં ચહૂઁ ફડન્તં તથાષ્ટકં । મહોદરો દણ્ડહસ્તઃ પૂર્વ્વાદૌ મધ્યતો યજેત્ ।। ૩૧૩.

ગજવક્ત્ર માટે કવચ, 'હૂં ફટ્' મંત્ર અને આઠ પ્રકારની પૂજા; મહોદર અને દંડહસ્ત—આ સૌની પૂર્વ દિશામાં અને પછી મધ્યમાં પૂજા કરવી.

જયો ગણાધિપો ગણનાયકોઽથ ગણેશ્વરઃ । વક્રતુણ્ડ એકદન્તોત્કટલમ્બોદરો ગજ ।। ૩૧૩.

જય, ગણાધિપ, ગણનાયક, પછી ગણેશ્વર; વક્રતુંડ, એકદંત, ઉત્કટ, લંબોદર અને ગજ—આ સૌની પૂજા કરવી.

વક્ત્રો વિકટાનનોઽથ હૂઁ પૂર્વ્વો વિઘ્નનાશનઃ । ધૂમ્રવર્ણો મહેન્દ્રાદ્યો વાહ્યે વિઘ્નેશપૂદનમ્ ।। ૩૧૩.

વક્ત્રો, વિકટાનન, પછી પૂર્વ દિશામાં 'હૂં', વિઘ્નનાશન; ધૂમ્રવર્ણ, મહેન્દ્ર વગેરે—બહાર વિઘ્નેશની પૂજા કરવી.

ત્રિપુરાપૂજનં વક્ષ્યે અસિતાઙ્ગો રુરુસ્તથા । ચણ્ડઃ ક્રોધસ્તથોન્મત્તઃ કપાલી ભીષણઃ ક્રમાત્ ।। ૩૧૩.

હવે હું ત્રિપુરાની પૂજા સમજાવું છું: અસિતાંગ, રુરુ, ચંડ, ક્રોધ, ઉન્મત્ત, કપાલી અને ભીષણ—આ ક્રમથી પૂજા કરવી.

સંહારો ભૈરવો બ્રાહ્મીમુખ્યા હ્રસ્વાસ્તુ ભૈરવાઃ । બ્રહ્માણીષણ્મુખા દીર્ઘા અગ્ન્યાદૌ વટુકાઃ ક્રમાત્ ।। ૩૧૩.

સંહાર, ભૈરવ અને મુખ્ય બ્રાહ્મી; ભૈરવો ટૂંકા હોવા જોઈએ; બ્રાહ્માણી, ષણમુખી લાંબી; અગ્નિથી શરૂ કરીને વટુકો ક્રમશઃ.

સમયપુત્રો વટુકો યોગિનીપુત્રકસ્તથા । સિદ્ધપુત્રશ્ચ વટુકઃ કુલપુત્રશ્ચતુર્થકઃ ।। ૩૧૩.

સમયપુત્ર, વટુક, યોગિનીપુત્રક, સિદ્ધપુત્ર, વટુક અને ચોથા ક્રમે કુલપુત્ર.

હેતુકઃ ક્ષેત્રપાલશ્ચ ત્રિપુરાન્તો દ્વિતીયકઃ । અગ્નિવેતાલોઽગ્નિજિહ્વઃ કરાલી કાલલોચનઃ ।। ૩૧૩.

હેતુક, ક્ષેત્રપાળ, બીજું ત્રિપુરાંત; અગ્નિવેતાળ, અગ્નિજીહ્વા, કરાળી, કાળલોચન—આ સૌની પૂજા કરવી.

એકપાદશ્ચ ભીમાક્ષ ઐં ક્ષેં પ્રેતસ્તથાસનં । ઐઁ હ્રીં દ્વૌશ્ચ ત્રિપુરા પદ્માસનસમાસ્થિતા ।। ૩૧૩.

એકપાદ, ભીમાક્ષ, 'ઐં ક્ષેં', પ્રેત અને આસન; 'ઐં હ્રીં', બે ત્રિપુરા, કમળના આસન પર બેસેલી.

વિભ્રત્યભયપુસ્તઞ્ચ વામે બરદમાલિકામ્ । મૂલેન હૃદયાદિ સ્યાજ્જાલપૂર્ણઞ્ચ કામકમ્ ।। ૩૧૩.

એના વામ હાથે અભયમુદ્રા અને પુસ્તક, તથા વરદાન આપતી માળા છે; મૂળથી હૃદય સુધી, આખું જાળ ભરાઈ જાય છે અને ઈચ્છા પૂર્ણ થાય છે.

ગોમધ્યે નામ સંલિખ્ય ચાષ્ટપત્રે ચ મધ્યતઃ । શ્મશાનાદિપટે શ્મશાનાઙ્ગારેણ વિલેખયેત્ ।। ૩૧૩.

ગાયના ગોબરમાં નામ લખવું અને આઠ પાંખડાવાળા કમળના મધ્યમાં પણ; સ્મશાનના કપડાં પર સ્મશાનની રાખથી લખવું.

ચિતાઙ્ગારપિષ્ટકેન મૂર્ત્તિં ધ્યાત્વા તુ તસ્ય ચ । ક્ષિપ્ત્વોદરે નીલસૂત્રૈર્વેષ્ટ્ય ચોચ્ચાટનં ભવેત્ ।। ૩૧૩.

ચિતાની રાખથી બનેલી પટ્ટી પર તેની મૂર્તિનું ધ્યાન કરીને, પેટમાં મૂકી, વાદળી દોરાથી બાંધવાથી ઉચ્છાટન થાય છે.

ઓં નમો ભગવતિ જ્વાલામાનિનિ ગૃધ્રગણપરિવૃતે સ્વાહા । યુદ્ધ ગચ્છન્ જપન્મન્ત્રં પુમાન્ સાક્ષાજ્જયી ભવેત્ । ઓં શ્રીઁ હ્રીઁ ક્લીઁ શ્રિયૈ નમઃ । ઉત્તરાદૌ ચ ઘૃણિની સૂર્ય્યા પૂજ્યા ચતુર્દ્દલે ।। ૩૧૩.

'ૐ નમો ભગવતી જ્વાલામાનિની ગૃધ્રગણપરિવૃતે સ્વાહા'—આ મંત્ર જપતા યુદ્ધમાં જતાં પુરુષ સાચી જીત મેળવે છે. 'ૐ શ્રીં હ્રીં ક્લીં શ્રીને નમઃ'—ઉત્તર દિશામાં ઘૃણિની સૂર્યાની ચાર પાંખડાવાળી કમળ પર પૂજા કરવી.

આદિત્યા પ્રભાવતી ચ હેમાદ્રિમધુરાશ્રિયઃ । ઓં હ્રીં ગૌર્ય્યૈ નમઃ । ગૌરીમન્ત્રઃ સર્વ્વકરઃ હોમાદ્ધ્યાનાજ્જપાર્ચ્ચનાત્ ।। ૩૧૩.

આદિત્યા, પ્રભાવતી અને હેમાદ્રિમધુરાશ્રિયા; 'ૐ હ્રીં ગૌરીને નમઃ'—ગૌરીમંત્રથી હવન, ધ્યાન, જપ અને પૂજાથી સર્વ કાર્ય સિદ્ધ થાય છે.

રક્તા ચતુર્ભુજા પાશવરદા દક્ષિણે કરે । અઙ્કુશાભયયુક્તાન્તાં પ્રાર્થ્ય સિદ્ધાત્મના પુમાન્ ।। ૩૧૩.

લાલવર્ણી, ચાર હાથવાળી, જમણા હાથે પાસ અને વરદાન, ડાબા હાથે અંકુશ અને અભયમુદ્રા ધરાવતી; શુદ્ધ હૃદયથી સિદ્ધિ ઇચ્છે તે મનુષ્યે તેની પૂજા કરવી.

જીવેદ્વર્ષશતં ધીમાન્ન ચૌરારિભયં ભવેત્ । ક્રુદ્ધઃ પ્રસાદી ભવતિ યુધિ મન્ત્રામ્બુપાનતઃ ।। ૩૧૩.

બુદ્ધિશાળી મનુષ્ય સો વર્ષ સુધી જીવશે અને તેને ચોર કે દુશ્મનનો કોઈ ડર નહીં રહે. યુદ્ધમાં પણ, મંત્રથી અભિમંત્રિત પાણી પીવાથી, ગુસ્સેમાં રહેલો પણ શાંત થઈ જાય છે.

અઞ્જનં તિલકં વશ્યે જિચહ્વાગ્રે કવિતા ભવેત્ । તજ્જપાન્મૈથુનં વશ્યે તજ્જપાદ્યોનિવીક્ષણપ્ત્ ।। ૩૧૩.

કાજલ કે તિલક લગાવવાથી મનુષ્યને વશીકરણ મળે છે. જીભના ટોચને સ્પર્શવાથી કાવ્યશક્તિ મળે છે. એ મંત્રના જાપથી મિલન પર પણ કાબૂ મળે છે અને એ જાપથી સ્ત્રીના મૂળસ્થાનને જોવાની શક્તિ મળે છે.

. સ્પર્શાદ્વશી તિલહોમાત્સર્વ્વઞ્ચૈવ તુ સિધ્યતિ । સપ્તાભિમન્ત્રિતઞ્ચાન્નં ભુઞ્જંસ્તસ્ય શ્રિયઃ સદા ।। ૩૧૩.

સંપર્કથી વશીકરણ થાય છે, તલના હવનથી સર્વ કામનાઓ પૂર્ણ થાય છે અને સાત મંત્રોથી અભિમંત્રિત ભોજન ખાવાથી હંમેશા ધન-સંપત્તિ મળે છે.

અર્દ્ધનારીશરુપોઽયં લક્ષ્મયાદિવૈષ્ણવાદિકઃ । અનઙ્ગરૂપા શક્તિશ્ચ દ્વિતીયા મદનાતુરા ।। ૩૧૩.

આ સ્વરૂપ અર્ધપુરૂષ અને અર્ધસ્ત્રી છે, જે લક્ષ્મી અને વૈષ્ણવ પરંપરાથી જોડાયેલું છે. બીજું સ્વરૂપ કામથી ભરપૂર શક્તિનું છે, જે કામવશ છે.

પવનવેગા ભુવનપાલા વૈ સર્વ્વસિદ્ધિદા । અનઙ્ગમદનાનઙ્ગમેખલાન્તાઞ્જપેચ્છ્રિયે ।। ૩૧૩.

વિશ્વના રક્ષકો પવન જેટલી ઝડપથી ચાલે છે અને સર્વ સિદ્ધિ આપે છે. ધન-સંપત્તિ માટે 'અનંગમદનાનંગમેખલા'થી અંત થતો મંત્ર જાપવો જોઈએ.

પદ્મમધ્યદલેષુ હ્રીઁ સ્વરાન્ કાદીસ્તતઃ સ્ત્રિયાઃ । ષટ્‌કોણે વા ઘટે વાઽથ લિખિત્વા સ્યાદ્વશીકરં ।। ૩૧૩.

પદ્મના અંદરના પાંદડાં પર 'હ્રીં' અને 'ક'થી શરૂ થતા સ્વરો લખો, પછી સ્ત્રી માટે છકોણ કે ઘડામાં લખવાથી વશીકરણ થાય છે.