અગ્નિપુરાણમ્

તાપયેત્‌ખાદિરાઙ્ગારૈર્ભૂર્જમાક્રમ્ય પાદયોઃ । સપ્તાહાદાનયેત્ સર્વ્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ ।। ૩૧૨.

ખાદિરના કાંઠા વડે ગરમ કરીને, પગ નીચે ભૂર્જ પાત મૂકવું; સાત દિવસે તે ત્રણેય લોક, ચર અને અચર બધું ખેંચી લાવે છે.

વજ્રસમ્પુટગર્ભે તુ દ્વાદશારે તુ લેખયેત્ । મધ્યે ગર્ભગતં નામ સદાશિવવિદર્મિતમ્ ।। ૩૧૨.

વજ્રની પેટીમાં, બાર કિરણોવાળું ચિહ્ન લખવું; મધ્યમાં ગુપ્ત નામ, સદા શિવજ્ઞાનથી ચિહ્નિત રાખવું.

કુડ્યે૧ ફલકકે વાથ શિલાપટ્ટે હરિદ્રયા। મુખસ્તમ્ભં ગતિસ્તમ્ભં સૈન્યસ્તમ્ભન્તુ જાયતે ।। ૩૧૨.

ભીંત, પાટિયા અથવા પથ્થરની ફલક પર હળદરથી લખવાથી, બોલ, ચાલ અને સેના બધું અટકી જાય છે.

વિષરક્તેન સંલિખ્ય શમશાને કર્પરે બુધઃ । ષટ્‌કોણં દણ્ડમાક્રાન્તં સમન્તાચ્છક્તિયોજિતમ્ ।। ૩૧૨.

વિષમિશ્રિત લોહીથી, શ્મશાનની ખોપરી પર, બુદ્ધિશાળી hexagon, તેના પર દંડ અને આસપાસ શક્તિ ચિહ્ન લખે.

મારયેદચિરાદેષ શ્મશાને નિહતં રિપું । છેદં કરોતિ રાષ્ટ્રસ્ય ચક્રમધ્યે ન્યસેદ્રિપું ।। ૩૧૨.

શ્મશાનમાં દુશ્મનને તરત જ મારે છે; રાજ્યમાં ફૂટ પાડે છે, દુશ્મનને ચક્રના મધ્યમાં મૂકે છે.

ચક્રધારાઙ્ગતાં શક્તિં રિપુનામ્ના રિપું હરેત્ । તાર્ક્ષ્યેણૈવ ચુ વીજેન ખડ્ગમધ્યે તુ લોખયેત્ ।। ૩૧૨.

ચક્રની ધારા પર શક્તિ અને દુશ્મનનું નામ મૂકી દુશ્મનનો નાશ કરે છે; તાડકના પાંખ અથવા બીજ વડે, તેને તલવારની અંદર મૂકે છે.

વિદર્ભરિપુનામાથ શ્મશાનાઙ્ગારલેખિતમ્ । સપ્તાહાત્સાધયેદ્દેશં તાડયેત્ પ્રેતભસ્મના ।। ૩૧૨.

વિદર્ભના દુશ્મનનું નામ, શ્મશાનના કાંઠાથી લખી, સાત દિવસે પ્રદેશને વશ કરે છે, પ્રેતભસ્મથી આઘાત કરે છે.

ભેદને છેદને ચૈવ મારણેષુ શિવો ભવેત્ । તારકં નેત્રમુદ્દેષ્ટં શાન્તિપુષ્ટી નિયોજયેત્ ।। ૩૧૨.

ભેદ, કાપ અને મારવામાં શિવ હાજર છે; તારકને નેત્ર તરીકે રાખવું, અને તેને શાંતિ તથા પુષ્ટિ માટે વાપરવું.

દહનાદિપ્રયોગોયં શાકિનીઞ્ચૈવ કર્ષયેત્ । મધ્યાદિવારુણીં યાવદ્વક્રતુણ્ડસમન્વિતઃ ।। ૩૧૨.

દહન વગેરેની ક્રિયા શાકિનીઓને ખેંચે છે, મધ્યથી વરુણી સુધી, વાંકડા ચાંચવાળી સાથે.

કુષ્ઠાદ્યા વ્યાધયો યે તુ નાશયેત્તાન્ન સંશયઃ । મધ્યાદિઉત્તરાન્તન્તુ કરાલીબન્ધનાજ્જપેત્ ।। ૩૧૨.

કુષ્ટરોગ વગેરે બીમારીઓ નિશ્ચયે નાશ પામે છે; મધ્યથી અંત સુધી કરાળીનું બંધન કરીને જાપ કરવું.

રક્ષયેદાત્મનો વિદ્યાં પ્રતિવાદી યદા શિવઃ । વારુણ્યાદિ તતો ન્યસ્ય જ્વરકાશવિનાશનમ્ ।। ૩૧૨.

જ્યારે શિવ વિરોધી હોય ત્યારે પોતાની વિદ્યા રક્ષાય છે; પછી વરુણી વગેરે મૂકી, તાવ અને ખાંસીનો નાશ થાય છે.

. સૌમ્યાદિ મધ્યમાન્તન્તુ ગુરુત્વં જાયતે વટે । પૂર્વ્વાદિ મધ્યમાન્તન્તુ લઘુત્વં કુરુતે ક્ષણાત્ ।। ૩૧૨.

શાંતથી મધ્ય સુધી વટવૃક્ષમાં ભારપણા આવે છે; પૂર્વથી મધ્ય સુધી તરત જ હલકાપણું થાય છે.

ભૂર્જ્જે રોચનયા લિખ્ય એતદ્વજ્રાકુલં પુરમ્ । ક્રમસ્થૈર્મ્મન્ત્રવીજૈસ્તુ રક્ષાં દેહેષુ કારયેત્ ।। ૩૧૨.

ભૂર્જ પાત પર રોચનાથી આ વજ્રયુક્ત નગર લખવું; ક્રમશઃ મંત્રબીજોથી શરીરમાં રક્ષા કરવી.

વેષ્ટિતા ભાવહેમ્ના ચ રક્ષેયં મૃત્યુનાશિની । વિઘ્નપાપારિદમની સૌભાગ્યાયુઃપ્રદા ધૃતા ।। ૩૧૨.

સોનાથી વળગી, આ રક્ષા મૃત્યુનો નાશ કરે છે; વિઘ્ન, પાપ, દુશ્મન દૂર કરે છે, અને ધારણ કરવાથી સુખ-સમૃદ્ધિ તથા આયુષ્ય આપે છે.

દ્યૂતે રણે ચ જયદા શક્રસૈન્યે ન સંશયઃ । બન્ધ્યાનાં પુત્રદા હ્યેણા ચિન્તામણિરિવાપરા ।। ૩૧૨.

જુઆ કે યુદ્ધમાં, ઇન્દ્રની સેના સામે પણ વિજય અપાવે છે, એમાં શંકા નથી; નિસંતાનને સંતાન આપે છે, અને બીજી ચિંતામણિ સમાન છે.

સાધયેત્ પરરાષ્ટ્રાણિ રાજ્યઞ્ચ પૃથિવીં જયેત્ । ફટ્ સ્ત્રીં ક્ષેં હૂઁ લક્ષજ્પ્યાદ્યક્ષાદિર્વશગો ભવેત્ ।। ૩૧૨.

જે મનુષ્ય 'ફટ્ સ્ત્રીં ક્ષેં હૂં' મંત્રને લાખ વખત જપે છે, તે પરદેશના રાજ્યોને પોતાના વશમાં કરી શકે છે અને આખી ધરતી પર જીત મેળવી શકે છે; એ જપથી તો દયાળુ પણ તેની આજ્ઞામાં રહે છે.

અગ્નિરુવાચ ઓં વિનાયકાર્ચનં વક્ષ્યે યજેદાધારશક્તિકમ્ । ધર્મ્માદ્યષ્ટકકન્દઞ્ચ નાલં પદ્મઞ્ચ કર્ણિકામ્ ।। ૩૧૩.

અગ્નિ કહે છે: હવે હું વિનાયકની પૂજા કેવી રીતે કરવી એ સમજાવું છું. પહેલા આધારશક્તિ, પછી ધર્મના આઠ મૂળ, ડાંઠ, કમળ અને કમળની મધ્યસ્થળની પૂજા કરવી.

કેશરં ત્રિગુણં પદ્મં તીવ્રઞ્ચ જ્વલિનીં યજેત્ । નન્દાઞ્ચ સુયશાઞ્ચોગ્રાં તેજોવતીં વિન્ધ્યવાસિનીં ।। ૩૧૩.

કેસર, ત્રણ પ્રકારનું કમળ, તેજસ્વી જ્વલિની, નંદા, સુયશા, ઉગ્રા, તેજવતી અને વિંધ્યાવાસિની—આ બધાની પણ પૂજા કરવી.

ગણમૂર્ત્તિં ગણપતિં હૃદયં સ્યાદ્‌ગણં જયઃ । એકદન્તોત્કટશિરઃશિખાયાચ્લકર્ણિને ।। ૩૧૩.

ગણમૂર્તિ, ગણપતિ, હૃદયરૂપ ગણ, જય, એકદંત, ઉત્કટ, શિર્ષશિખા અને લકર્ણિન—આ સૌની પૂજા કરવી.

ગજવક્ત્રાય કવચં ચહૂઁ ફડન્તં તથાષ્ટકં । મહોદરો દણ્ડહસ્તઃ પૂર્વ્વાદૌ મધ્યતો યજેત્ ।। ૩૧૩.

ગજવક્ત્ર માટે કવચ, 'હૂં ફટ્' મંત્ર અને આઠ પ્રકારની પૂજા; મહોદર અને દંડહસ્ત—આ સૌની પૂર્વ દિશામાં અને પછી મધ્યમાં પૂજા કરવી.

જયો ગણાધિપો ગણનાયકોઽથ ગણેશ્વરઃ । વક્રતુણ્ડ એકદન્તોત્કટલમ્બોદરો ગજ ।। ૩૧૩.

જય, ગણાધિપ, ગણનાયક, પછી ગણેશ્વર; વક્રતુંડ, એકદંત, ઉત્કટ, લંબોદર અને ગજ—આ સૌની પૂજા કરવી.

વક્ત્રો વિકટાનનોઽથ હૂઁ પૂર્વ્વો વિઘ્નનાશનઃ । ધૂમ્રવર્ણો મહેન્દ્રાદ્યો વાહ્યે વિઘ્નેશપૂદનમ્ ।। ૩૧૩.

વક્ત્રો, વિકટાનન, પછી પૂર્વ દિશામાં 'હૂં', વિઘ્નનાશન; ધૂમ્રવર્ણ, મહેન્દ્ર વગેરે—બહાર વિઘ્નેશની પૂજા કરવી.

ત્રિપુરાપૂજનં વક્ષ્યે અસિતાઙ્ગો રુરુસ્તથા । ચણ્ડઃ ક્રોધસ્તથોન્મત્તઃ કપાલી ભીષણઃ ક્રમાત્ ।। ૩૧૩.

હવે હું ત્રિપુરાની પૂજા સમજાવું છું: અસિતાંગ, રુરુ, ચંડ, ક્રોધ, ઉન્મત્ત, કપાલી અને ભીષણ—આ ક્રમથી પૂજા કરવી.

સંહારો ભૈરવો બ્રાહ્મીમુખ્યા હ્રસ્વાસ્તુ ભૈરવાઃ । બ્રહ્માણીષણ્મુખા દીર્ઘા અગ્ન્યાદૌ વટુકાઃ ક્રમાત્ ।। ૩૧૩.

સંહાર, ભૈરવ અને મુખ્ય બ્રાહ્મી; ભૈરવો ટૂંકા હોવા જોઈએ; બ્રાહ્માણી, ષણમુખી લાંબી; અગ્નિથી શરૂ કરીને વટુકો ક્રમશઃ.

સમયપુત્રો વટુકો યોગિનીપુત્રકસ્તથા । સિદ્ધપુત્રશ્ચ વટુકઃ કુલપુત્રશ્ચતુર્થકઃ ।। ૩૧૩.

સમયપુત્ર, વટુક, યોગિનીપુત્રક, સિદ્ધપુત્ર, વટુક અને ચોથા ક્રમે કુલપુત્ર.

હેતુકઃ ક્ષેત્રપાલશ્ચ ત્રિપુરાન્તો દ્વિતીયકઃ । અગ્નિવેતાલોઽગ્નિજિહ્વઃ કરાલી કાલલોચનઃ ।। ૩૧૩.

હેતુક, ક્ષેત્રપાળ, બીજું ત્રિપુરાંત; અગ્નિવેતાળ, અગ્નિજીહ્વા, કરાળી, કાળલોચન—આ સૌની પૂજા કરવી.

એકપાદશ્ચ ભીમાક્ષ ઐં ક્ષેં પ્રેતસ્તથાસનં । ઐઁ હ્રીં દ્વૌશ્ચ ત્રિપુરા પદ્માસનસમાસ્થિતા ।। ૩૧૩.

એકપાદ, ભીમાક્ષ, 'ઐં ક્ષેં', પ્રેત અને આસન; 'ઐં હ્રીં', બે ત્રિપુરા, કમળના આસન પર બેસેલી.

વિભ્રત્યભયપુસ્તઞ્ચ વામે બરદમાલિકામ્ । મૂલેન હૃદયાદિ સ્યાજ્જાલપૂર્ણઞ્ચ કામકમ્ ।। ૩૧૩.

એના વામ હાથે અભયમુદ્રા અને પુસ્તક, તથા વરદાન આપતી માળા છે; મૂળથી હૃદય સુધી, આખું જાળ ભરાઈ જાય છે અને ઈચ્છા પૂર્ણ થાય છે.

ગોમધ્યે નામ સંલિખ્ય ચાષ્ટપત્રે ચ મધ્યતઃ । શ્મશાનાદિપટે શ્મશાનાઙ્ગારેણ વિલેખયેત્ ।। ૩૧૩.

ગાયના ગોબરમાં નામ લખવું અને આઠ પાંખડાવાળા કમળના મધ્યમાં પણ; સ્મશાનના કપડાં પર સ્મશાનની રાખથી લખવું.