અગ્નિપુરાણમ્

દૂતીમન્ત્રેણ દ્વારાદૌ એકવૃક્ષે શ્મશાનકે । એવઞ્ચ સર્વ્વકામાપ્તિર્ભુઙ્‌ક્તે સર્વ્વાં મહીં નૃપઃ ।। ૩૧૧.

દૂતી મંત્રથી, બારણાં પર કે શમશાનના એક વૃક્ષ પાસે પૂજન કરવું; આવું કરવાથી રાજા સર્વ ઇચ્છિત વસ્તુઓ ભોગવે છે અને આખી ધરતીનો સ્વામી બને છે.

અગ્નિરુવાચ વિદ્યાપ્રસ્તાવમાખ્યાસ્યે ધર્મ્મકામાદિસિદ્ધિદમ્ । નવકોષ્ઠવિભાગેન વિદ્યાભેદઞ્ચ વિન્દતિ ।। ૩૧૨.

અગ્નિ કહે છે: હવે હું વિદ્યા વિષય કહું છું, જે ધર્મ, કામ વગેરેમાં સિદ્ધિ આપે છે; નવ ભાગમાં વિભાજન કરીને વિદ્યા ના વિવિધ પ્રકાર જાણી શકાય છે.

અનુલોમવિલોમેન સમસ્તવ્યસ્તયોગતઃ । કર્ણાવિકર્ણયોગેન અત ઊદ્‌ર્ધ્વં વિભાગશઃ ।। ૩૧૨.

સીધી અને ઉલટી રીતથી, એક સાથે કે અલગ રીતે, કાન અને બિનકાનની રીતથી અને આગળના વિભાજનથી પણ વિદ્યા સમજાય છે.

ત્રિત્રિકેણ ચ યોગેન દેવ્યા સન્નદ્ધવિગ્રહઃ । જાનાતિ સિદ્ધિદાન્મન્ત્રાન્ પ્રસ્તાવાન્નિર્ગતાન્ બહૂન્ ।। ૩૧૨.

ત્રિકોણની રીતથી, દેવીના શોભાયમાન સ્વરૂપ સાથે, અનેક સિદ્ધિ આપનારા મંત્રો વિષે જાણકારી મળે છે, જે વિષયમાંથી પ્રગટ થાય છે.

શાસ્ત્રે શાસ્ત્રે સ્મૃતા મન્ત્રાઃ પ્રયોગાસ્તત્ર દુર્લ્લભાઃ । ગુરુઃ સ્યાત્ પ્રથમો વર્ણઃ પૂર્વ્વેદ્યુર્ન ચ વર્ણ્યતે ।। ૩૧૨.

દરેક શાસ્ત્રમાં મંત્રોનું સ્મરણ થાય છે, પણ તેનો ઉપયોગ દુર્લભ છે; ગુરુ પ્રથમ અક્ષર હોય છે, પહેલેથી જાણનાર હોય છે, પણ તેનું વર્ણન કરવું યોગ્ય નથી.

પ્રસ્તાવે તત્ર ચૈકાર્ણા દ્વ્યર્ણસ્ત્ર્યર્ણાદયોઽભવન્ । તિર્ય્યગૂદ્‌ર્ધ્વગતા રેખાશ્ચતુરશ્ચતુરો ભજેત્ ।। ૩૧૨.

વિષયમાં એક, બે, ત્રણ અને વધુ અક્ષરવાળા મંત્રો હોય છે; આડી અને ઊભી ચાર રેખાઓને પણ ચાર ભાગમાં વહેંચવી.

નવ કોષ્ઠા ભવન્ત્યેવં મધ્યદેશે તથા ઇમાન્ । પ્રદક્ષિણેન સંસ્થાપ્ય પ્રસ્તાવં ભેદયેત્તતઃ ।। ૩૧૨.

આ રીતે મધ્યભાગમાં નવ ખાણાં થાય છે; તેને દાયાં ફરે તે રીતે ગોઠવી, પછી વિષયને ભાગ પાડવો.

પ્ર્સ્તાવક્રમયોગેન પ્રસ્તાવં યસ્તુ વિન્દતિ । કરમુષ્ટિસ્થિતાસ્તસ્ય સાધકસ્ય હિ સિદ્ધયઃ ।। ૩૧૨.

પ્રસ્તાવ અને તેની ક્રમબદ્ધ રીતથી જે સાધક પ્રસ્તાવ પ્રાપ્ત કરે છે, તેના હાથમાં બધાં સિદ્ધિઓ બંધાયેલી રહે છે.

ત્રૈલોક્યં પાદમૂલે સ્યાન્નવખણ્ડાં ભુવં લભેત્ । કપાલે તુ સમાલિખ્ય શિવતત્ત્વં સમન્તતઃ ।। ૩૧૨.

ત્રણે લોક તેના પગ નીચે આવે છે; નવ ભાગમાં વહેંચાયેલી ધરતી પણ તેને મળે છે. ખોપરી પર સર્વત્ર શિવતત્વ લખવું.

શ્મશાનકર્પટે વાથ વાહ્યં નિષ્ક્રમ્ય મન્ત્રવિત્ । તસ્ય મધ્યે લિખેન્નામ કર્ણિકોપરિ સંસ્થિતમ્ ।। ૩૧૨.

શ્મશાનના કપડાં પર કે બહાર જઈને, મંત્ર જાણનારએ મધ્યમાં, કર્ણિકા પર નામ લખવું.

તાપયેત્‌ખાદિરાઙ્ગારૈર્ભૂર્જમાક્રમ્ય પાદયોઃ । સપ્તાહાદાનયેત્ સર્વ્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ ।। ૩૧૨.

ખાદિરના કાંઠા વડે ગરમ કરીને, પગ નીચે ભૂર્જ પાત મૂકવું; સાત દિવસે તે ત્રણેય લોક, ચર અને અચર બધું ખેંચી લાવે છે.

વજ્રસમ્પુટગર્ભે તુ દ્વાદશારે તુ લેખયેત્ । મધ્યે ગર્ભગતં નામ સદાશિવવિદર્મિતમ્ ।। ૩૧૨.

વજ્રની પેટીમાં, બાર કિરણોવાળું ચિહ્ન લખવું; મધ્યમાં ગુપ્ત નામ, સદા શિવજ્ઞાનથી ચિહ્નિત રાખવું.

કુડ્યે૧ ફલકકે વાથ શિલાપટ્ટે હરિદ્રયા। મુખસ્તમ્ભં ગતિસ્તમ્ભં સૈન્યસ્તમ્ભન્તુ જાયતે ।। ૩૧૨.

ભીંત, પાટિયા અથવા પથ્થરની ફલક પર હળદરથી લખવાથી, બોલ, ચાલ અને સેના બધું અટકી જાય છે.

વિષરક્તેન સંલિખ્ય શમશાને કર્પરે બુધઃ । ષટ્‌કોણં દણ્ડમાક્રાન્તં સમન્તાચ્છક્તિયોજિતમ્ ।। ૩૧૨.

વિષમિશ્રિત લોહીથી, શ્મશાનની ખોપરી પર, બુદ્ધિશાળી hexagon, તેના પર દંડ અને આસપાસ શક્તિ ચિહ્ન લખે.

મારયેદચિરાદેષ શ્મશાને નિહતં રિપું । છેદં કરોતિ રાષ્ટ્રસ્ય ચક્રમધ્યે ન્યસેદ્રિપું ।। ૩૧૨.

શ્મશાનમાં દુશ્મનને તરત જ મારે છે; રાજ્યમાં ફૂટ પાડે છે, દુશ્મનને ચક્રના મધ્યમાં મૂકે છે.

ચક્રધારાઙ્ગતાં શક્તિં રિપુનામ્ના રિપું હરેત્ । તાર્ક્ષ્યેણૈવ ચુ વીજેન ખડ્ગમધ્યે તુ લોખયેત્ ।। ૩૧૨.

ચક્રની ધારા પર શક્તિ અને દુશ્મનનું નામ મૂકી દુશ્મનનો નાશ કરે છે; તાડકના પાંખ અથવા બીજ વડે, તેને તલવારની અંદર મૂકે છે.

વિદર્ભરિપુનામાથ શ્મશાનાઙ્ગારલેખિતમ્ । સપ્તાહાત્સાધયેદ્દેશં તાડયેત્ પ્રેતભસ્મના ।। ૩૧૨.

વિદર્ભના દુશ્મનનું નામ, શ્મશાનના કાંઠાથી લખી, સાત દિવસે પ્રદેશને વશ કરે છે, પ્રેતભસ્મથી આઘાત કરે છે.

ભેદને છેદને ચૈવ મારણેષુ શિવો ભવેત્ । તારકં નેત્રમુદ્દેષ્ટં શાન્તિપુષ્ટી નિયોજયેત્ ।। ૩૧૨.

ભેદ, કાપ અને મારવામાં શિવ હાજર છે; તારકને નેત્ર તરીકે રાખવું, અને તેને શાંતિ તથા પુષ્ટિ માટે વાપરવું.

દહનાદિપ્રયોગોયં શાકિનીઞ્ચૈવ કર્ષયેત્ । મધ્યાદિવારુણીં યાવદ્વક્રતુણ્ડસમન્વિતઃ ।। ૩૧૨.

દહન વગેરેની ક્રિયા શાકિનીઓને ખેંચે છે, મધ્યથી વરુણી સુધી, વાંકડા ચાંચવાળી સાથે.

કુષ્ઠાદ્યા વ્યાધયો યે તુ નાશયેત્તાન્ન સંશયઃ । મધ્યાદિઉત્તરાન્તન્તુ કરાલીબન્ધનાજ્જપેત્ ।। ૩૧૨.

કુષ્ટરોગ વગેરે બીમારીઓ નિશ્ચયે નાશ પામે છે; મધ્યથી અંત સુધી કરાળીનું બંધન કરીને જાપ કરવું.

રક્ષયેદાત્મનો વિદ્યાં પ્રતિવાદી યદા શિવઃ । વારુણ્યાદિ તતો ન્યસ્ય જ્વરકાશવિનાશનમ્ ।। ૩૧૨.

જ્યારે શિવ વિરોધી હોય ત્યારે પોતાની વિદ્યા રક્ષાય છે; પછી વરુણી વગેરે મૂકી, તાવ અને ખાંસીનો નાશ થાય છે.

. સૌમ્યાદિ મધ્યમાન્તન્તુ ગુરુત્વં જાયતે વટે । પૂર્વ્વાદિ મધ્યમાન્તન્તુ લઘુત્વં કુરુતે ક્ષણાત્ ।। ૩૧૨.

શાંતથી મધ્ય સુધી વટવૃક્ષમાં ભારપણા આવે છે; પૂર્વથી મધ્ય સુધી તરત જ હલકાપણું થાય છે.

ભૂર્જ્જે રોચનયા લિખ્ય એતદ્વજ્રાકુલં પુરમ્ । ક્રમસ્થૈર્મ્મન્ત્રવીજૈસ્તુ રક્ષાં દેહેષુ કારયેત્ ।। ૩૧૨.

ભૂર્જ પાત પર રોચનાથી આ વજ્રયુક્ત નગર લખવું; ક્રમશઃ મંત્રબીજોથી શરીરમાં રક્ષા કરવી.

વેષ્ટિતા ભાવહેમ્ના ચ રક્ષેયં મૃત્યુનાશિની । વિઘ્નપાપારિદમની સૌભાગ્યાયુઃપ્રદા ધૃતા ।। ૩૧૨.

સોનાથી વળગી, આ રક્ષા મૃત્યુનો નાશ કરે છે; વિઘ્ન, પાપ, દુશ્મન દૂર કરે છે, અને ધારણ કરવાથી સુખ-સમૃદ્ધિ તથા આયુષ્ય આપે છે.

દ્યૂતે રણે ચ જયદા શક્રસૈન્યે ન સંશયઃ । બન્ધ્યાનાં પુત્રદા હ્યેણા ચિન્તામણિરિવાપરા ।। ૩૧૨.

જુઆ કે યુદ્ધમાં, ઇન્દ્રની સેના સામે પણ વિજય અપાવે છે, એમાં શંકા નથી; નિસંતાનને સંતાન આપે છે, અને બીજી ચિંતામણિ સમાન છે.

સાધયેત્ પરરાષ્ટ્રાણિ રાજ્યઞ્ચ પૃથિવીં જયેત્ । ફટ્ સ્ત્રીં ક્ષેં હૂઁ લક્ષજ્પ્યાદ્યક્ષાદિર્વશગો ભવેત્ ।। ૩૧૨.

જે મનુષ્ય 'ફટ્ સ્ત્રીં ક્ષેં હૂં' મંત્રને લાખ વખત જપે છે, તે પરદેશના રાજ્યોને પોતાના વશમાં કરી શકે છે અને આખી ધરતી પર જીત મેળવી શકે છે; એ જપથી તો દયાળુ પણ તેની આજ્ઞામાં રહે છે.

અગ્નિરુવાચ ઓં વિનાયકાર્ચનં વક્ષ્યે યજેદાધારશક્તિકમ્ । ધર્મ્માદ્યષ્ટકકન્દઞ્ચ નાલં પદ્મઞ્ચ કર્ણિકામ્ ।। ૩૧૩.

અગ્નિ કહે છે: હવે હું વિનાયકની પૂજા કેવી રીતે કરવી એ સમજાવું છું. પહેલા આધારશક્તિ, પછી ધર્મના આઠ મૂળ, ડાંઠ, કમળ અને કમળની મધ્યસ્થળની પૂજા કરવી.

કેશરં ત્રિગુણં પદ્મં તીવ્રઞ્ચ જ્વલિનીં યજેત્ । નન્દાઞ્ચ સુયશાઞ્ચોગ્રાં તેજોવતીં વિન્ધ્યવાસિનીં ।। ૩૧૩.

કેસર, ત્રણ પ્રકારનું કમળ, તેજસ્વી જ્વલિની, નંદા, સુયશા, ઉગ્રા, તેજવતી અને વિંધ્યાવાસિની—આ બધાની પણ પૂજા કરવી.

ગણમૂર્ત્તિં ગણપતિં હૃદયં સ્યાદ્‌ગણં જયઃ । એકદન્તોત્કટશિરઃશિખાયાચ્લકર્ણિને ।। ૩૧૩.

ગણમૂર્તિ, ગણપતિ, હૃદયરૂપ ગણ, જય, એકદંત, ઉત્કટ, શિર્ષશિખા અને લકર્ણિન—આ સૌની પૂજા કરવી.