અગ્નિપુરાણમ્

કુમ્ભૈઃ કુર્ય્યાચ્ચાભિષેકં જયરાજ્યાદિસર્વભાક્ । કુમારી બ્રાહ્મણી પૂજ્યા ગુર્વ્વાદેર્દક્ષિણં દદેત્ ।। ૩૧૧.

કુંભોથી અભિષેક કરવો જોઈએ, જેથી વિજય, રાજસત્તા અને સર્વ પ્રકારના સુખ મળે. કન્યા અને બ્રાહ્મણ સ્ત્રીનું પૂજન કરવું, અને ગુરુ તથા અન્યને દક્ષિણા આપવી.

યજેત્ સહસ્રમેકન્તુ પૂકજાં કૃત્વા દિને દિને । તિલાજ્યપુરહોમેન દેવી શ્રીઃ કામદા ભવેત્ ।। ૩૧૧.

દરેક દિવસે હજારો હવન-આહુતિઓથી પૂજા કરવી, તિલ અને ઘીથી આગમાં હવન કરવાથી દેવી શ્રી સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે છે.

દદાતિ વિપુલાન્ ભોગાન્ યદન્યચ્ચ સમીહતે । જપ્ત્વા હ્યક્ષરલક્ષન્તુ નિધાનાધિપતિર્ભવેત્ ।। ૩૧૧.

દેવી વિશાળ ભોગ અને જે પણ ઇચ્છા હોય તે આપે છે; જો કોઈ લાખ અક્ષર જપે તો તે ખજાનાના સ્વામી બને છે.

દ્વિગુણેન ભવેદ્રાજ્યં ત્રિગુણેન ચ યક્ષિણી । ચતુર્ગુણેન બ્રહ્મત્વં તતો વિષ્ણુપદં ભવેત્ ।। ૩૧૧.

બે ગણો જપ કરવાથી રાજપદ મળે છે, ત્રણ ગણો જપ કરવાથી યક્ષિણી મળે છે, ચાર ગણો જપ કરવાથી બ્રહ્મા પદ મળે છે, પછી વિષ્ણુનું સ્થાન પ્રાપ્ત થાય છે.

ષડ્‌ગુણેન મહાસિદ્ધિર્લ્લક્ષેણૈકેન પાપહા । દશ જપ્ત્વા દેહશુદ્ધ્યૈ તીર્થસ્નાનફલં શતાત્ ।। ૩૧૧.

છ ગણો જપ કરવાથી મહાન સિદ્ધિ મળે છે, એક લાખ જપથી પાપ નાશ થાય છે, દસ વખત જપ કરીને શરીર શુદ્ધ થાય છે અને એથી સો તીર્થસ્નાન જેટલું ફળ મળે છે.

પટે વા પ્રતિમાયાં વા શીઘ્રાં વૈ સ્થણ્ડિલે યજેત્ । શતં સહસ્રમયુતં જપે હોમે પ્રકીર્ત્તિતમ્ ।। ૩૧૧.

કપડાં પર, પ્રતિમામાં અથવા રેતના ચૌકમાં પણ ઝડપથી પૂજા કરવી; પૂજા અને હવન માટે સો, હજાર કે દસ હજાર જપ નિર્ધારિત છે.

એવં વિધાનતો જપ્ત્વા લક્ષમેકન્તુ હોમયેત્ । મહિષાજમેષમાંસેન નરજેન પુરેણ વા ।। ૩૧૧.

આ રીતે વિધિ પ્રમાણે લાખ જપ કર્યા પછી મહિષ, બકરો, માનવ માંસ અથવા આખા શહેરથી હવન કરવો.

તિલૈર્યવૈસ્તથા લાજૈર્બ્રીહિગોધૂમકામ્રકૈઃ । શ્રીફલૈરાજ્યસંયુક્તૈર્હોમયિત્વા વ્રતઞ્ચરેત્ ।। ૩૧૧.

તિલ, જૌ, લાજ, ચોખા, ઘઉં, કેરી, શ્રીફળ અને ઘી સાથે હવન કર્યા પછી વ્રત પાલન કરવું.

અર્દ્ધરાત્રેષુ સન્નદ્ધઃ ખડ્ગચાપશરાદિમાન્ । એકવાસા વિચિત્રેણ રક્તપીતાસિતેન વા ।। ૩૧૧.

મધ્યરાત્રે, તલવાર, ધનુષ્ય, બાણ વગેરેથી સજ્જ થઈ, એક જ કપડાંમાં, રંગબેરંગી કે લાલ, પીળા કે કાળા કપડાં પહેરીને.

નીલેન વાથ વસ્ત્રેણ દેવીં તૈરેવ ચાર્ચ્ચયેત્ । વ્રજેદ્દક્ષિણદિગ્‌ભાગં દ્વારે દદ્યાદ્‌બલિં બુધઃ ।। ૩૧૧.

અથવા નીલા કપડાં પહેરીને પણ એ જ વસ્તુઓથી દેવીનું પૂજન કરવું. દક્ષિણ દિશામાં જઈને બારણે બલિ અર્પણ કરવી.

દૂતીમન્ત્રેણ દ્વારાદૌ એકવૃક્ષે શ્મશાનકે । એવઞ્ચ સર્વ્વકામાપ્તિર્ભુઙ્‌ક્તે સર્વ્વાં મહીં નૃપઃ ।। ૩૧૧.

દૂતી મંત્રથી, બારણાં પર કે શમશાનના એક વૃક્ષ પાસે પૂજન કરવું; આવું કરવાથી રાજા સર્વ ઇચ્છિત વસ્તુઓ ભોગવે છે અને આખી ધરતીનો સ્વામી બને છે.

અગ્નિરુવાચ વિદ્યાપ્રસ્તાવમાખ્યાસ્યે ધર્મ્મકામાદિસિદ્ધિદમ્ । નવકોષ્ઠવિભાગેન વિદ્યાભેદઞ્ચ વિન્દતિ ।। ૩૧૨.

અગ્નિ કહે છે: હવે હું વિદ્યા વિષય કહું છું, જે ધર્મ, કામ વગેરેમાં સિદ્ધિ આપે છે; નવ ભાગમાં વિભાજન કરીને વિદ્યા ના વિવિધ પ્રકાર જાણી શકાય છે.

અનુલોમવિલોમેન સમસ્તવ્યસ્તયોગતઃ । કર્ણાવિકર્ણયોગેન અત ઊદ્‌ર્ધ્વં વિભાગશઃ ।। ૩૧૨.

સીધી અને ઉલટી રીતથી, એક સાથે કે અલગ રીતે, કાન અને બિનકાનની રીતથી અને આગળના વિભાજનથી પણ વિદ્યા સમજાય છે.

ત્રિત્રિકેણ ચ યોગેન દેવ્યા સન્નદ્ધવિગ્રહઃ । જાનાતિ સિદ્ધિદાન્મન્ત્રાન્ પ્રસ્તાવાન્નિર્ગતાન્ બહૂન્ ।। ૩૧૨.

ત્રિકોણની રીતથી, દેવીના શોભાયમાન સ્વરૂપ સાથે, અનેક સિદ્ધિ આપનારા મંત્રો વિષે જાણકારી મળે છે, જે વિષયમાંથી પ્રગટ થાય છે.

શાસ્ત્રે શાસ્ત્રે સ્મૃતા મન્ત્રાઃ પ્રયોગાસ્તત્ર દુર્લ્લભાઃ । ગુરુઃ સ્યાત્ પ્રથમો વર્ણઃ પૂર્વ્વેદ્યુર્ન ચ વર્ણ્યતે ।। ૩૧૨.

દરેક શાસ્ત્રમાં મંત્રોનું સ્મરણ થાય છે, પણ તેનો ઉપયોગ દુર્લભ છે; ગુરુ પ્રથમ અક્ષર હોય છે, પહેલેથી જાણનાર હોય છે, પણ તેનું વર્ણન કરવું યોગ્ય નથી.

પ્રસ્તાવે તત્ર ચૈકાર્ણા દ્વ્યર્ણસ્ત્ર્યર્ણાદયોઽભવન્ । તિર્ય્યગૂદ્‌ર્ધ્વગતા રેખાશ્ચતુરશ્ચતુરો ભજેત્ ।। ૩૧૨.

વિષયમાં એક, બે, ત્રણ અને વધુ અક્ષરવાળા મંત્રો હોય છે; આડી અને ઊભી ચાર રેખાઓને પણ ચાર ભાગમાં વહેંચવી.

નવ કોષ્ઠા ભવન્ત્યેવં મધ્યદેશે તથા ઇમાન્ । પ્રદક્ષિણેન સંસ્થાપ્ય પ્રસ્તાવં ભેદયેત્તતઃ ।। ૩૧૨.

આ રીતે મધ્યભાગમાં નવ ખાણાં થાય છે; તેને દાયાં ફરે તે રીતે ગોઠવી, પછી વિષયને ભાગ પાડવો.

પ્ર્સ્તાવક્રમયોગેન પ્રસ્તાવં યસ્તુ વિન્દતિ । કરમુષ્ટિસ્થિતાસ્તસ્ય સાધકસ્ય હિ સિદ્ધયઃ ।। ૩૧૨.

પ્રસ્તાવ અને તેની ક્રમબદ્ધ રીતથી જે સાધક પ્રસ્તાવ પ્રાપ્ત કરે છે, તેના હાથમાં બધાં સિદ્ધિઓ બંધાયેલી રહે છે.

ત્રૈલોક્યં પાદમૂલે સ્યાન્નવખણ્ડાં ભુવં લભેત્ । કપાલે તુ સમાલિખ્ય શિવતત્ત્વં સમન્તતઃ ।। ૩૧૨.

ત્રણે લોક તેના પગ નીચે આવે છે; નવ ભાગમાં વહેંચાયેલી ધરતી પણ તેને મળે છે. ખોપરી પર સર્વત્ર શિવતત્વ લખવું.

શ્મશાનકર્પટે વાથ વાહ્યં નિષ્ક્રમ્ય મન્ત્રવિત્ । તસ્ય મધ્યે લિખેન્નામ કર્ણિકોપરિ સંસ્થિતમ્ ।। ૩૧૨.

શ્મશાનના કપડાં પર કે બહાર જઈને, મંત્ર જાણનારએ મધ્યમાં, કર્ણિકા પર નામ લખવું.

તાપયેત્‌ખાદિરાઙ્ગારૈર્ભૂર્જમાક્રમ્ય પાદયોઃ । સપ્તાહાદાનયેત્ સર્વ્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ ।। ૩૧૨.

ખાદિરના કાંઠા વડે ગરમ કરીને, પગ નીચે ભૂર્જ પાત મૂકવું; સાત દિવસે તે ત્રણેય લોક, ચર અને અચર બધું ખેંચી લાવે છે.

વજ્રસમ્પુટગર્ભે તુ દ્વાદશારે તુ લેખયેત્ । મધ્યે ગર્ભગતં નામ સદાશિવવિદર્મિતમ્ ।। ૩૧૨.

વજ્રની પેટીમાં, બાર કિરણોવાળું ચિહ્ન લખવું; મધ્યમાં ગુપ્ત નામ, સદા શિવજ્ઞાનથી ચિહ્નિત રાખવું.

કુડ્યે૧ ફલકકે વાથ શિલાપટ્ટે હરિદ્રયા। મુખસ્તમ્ભં ગતિસ્તમ્ભં સૈન્યસ્તમ્ભન્તુ જાયતે ।। ૩૧૨.

ભીંત, પાટિયા અથવા પથ્થરની ફલક પર હળદરથી લખવાથી, બોલ, ચાલ અને સેના બધું અટકી જાય છે.

વિષરક્તેન સંલિખ્ય શમશાને કર્પરે બુધઃ । ષટ્‌કોણં દણ્ડમાક્રાન્તં સમન્તાચ્છક્તિયોજિતમ્ ।। ૩૧૨.

વિષમિશ્રિત લોહીથી, શ્મશાનની ખોપરી પર, બુદ્ધિશાળી hexagon, તેના પર દંડ અને આસપાસ શક્તિ ચિહ્ન લખે.

મારયેદચિરાદેષ શ્મશાને નિહતં રિપું । છેદં કરોતિ રાષ્ટ્રસ્ય ચક્રમધ્યે ન્યસેદ્રિપું ।। ૩૧૨.

શ્મશાનમાં દુશ્મનને તરત જ મારે છે; રાજ્યમાં ફૂટ પાડે છે, દુશ્મનને ચક્રના મધ્યમાં મૂકે છે.

ચક્રધારાઙ્ગતાં શક્તિં રિપુનામ્ના રિપું હરેત્ । તાર્ક્ષ્યેણૈવ ચુ વીજેન ખડ્ગમધ્યે તુ લોખયેત્ ।। ૩૧૨.

ચક્રની ધારા પર શક્તિ અને દુશ્મનનું નામ મૂકી દુશ્મનનો નાશ કરે છે; તાડકના પાંખ અથવા બીજ વડે, તેને તલવારની અંદર મૂકે છે.

વિદર્ભરિપુનામાથ શ્મશાનાઙ્ગારલેખિતમ્ । સપ્તાહાત્સાધયેદ્દેશં તાડયેત્ પ્રેતભસ્મના ।। ૩૧૨.

વિદર્ભના દુશ્મનનું નામ, શ્મશાનના કાંઠાથી લખી, સાત દિવસે પ્રદેશને વશ કરે છે, પ્રેતભસ્મથી આઘાત કરે છે.

ભેદને છેદને ચૈવ મારણેષુ શિવો ભવેત્ । તારકં નેત્રમુદ્દેષ્ટં શાન્તિપુષ્ટી નિયોજયેત્ ।। ૩૧૨.

ભેદ, કાપ અને મારવામાં શિવ હાજર છે; તારકને નેત્ર તરીકે રાખવું, અને તેને શાંતિ તથા પુષ્ટિ માટે વાપરવું.

દહનાદિપ્રયોગોયં શાકિનીઞ્ચૈવ કર્ષયેત્ । મધ્યાદિવારુણીં યાવદ્વક્રતુણ્ડસમન્વિતઃ ।। ૩૧૨.

દહન વગેરેની ક્રિયા શાકિનીઓને ખેંચે છે, મધ્યથી વરુણી સુધી, વાંકડા ચાંચવાળી સાથે.