અગ્નિપુરાણમ્

માલિનં પીતવસ્ત્રઞ્ચ ચક્રાદ્યાઢ્યં હરિં યજેત્ । ઓં સુદર્શન મહાચક્રરાજ દુષ્ટભયઙ્કર છિદ છિન્દ વિદારય પરમમન્ત્રાન્ ગ્રસ ભક્ષ્ય ભૂતાનિ ચાશપ હૂઁ ફટ્ ઓં જલચરાય સ્વાહા । ખડ્ગતીક્ષ્ણ છિન્દ ખડ્ગાય નમઃ । શારઙ્ગાય સશરાય હૂં ફટ્ । ભૂતગ્રામાય વિદ્મહે ચતુર્વ્વિધાય ધીમહિ તન્નો બ્રહ્મ પ્રચોદયાત્ । સમ્બર્ત્તક શ્લસન પોથય હૂં ફટ્ સ્વાહા । પાશ બન્ધ આકર્ષય હૂઁ ફટ્ । અઙ્કુશેન હૂઁ ફટ્ । ક્રમાદ્ભુજેષુ મન્ત્રૈઃ સ્વૈરેભિરસ્ત્રાણિ પૂજયેત્ ।। ૩૦૭.

માળાધારી, પીળાં વસ્ત્રવાળા, ચક્રાદિ શસ્ત્રોથી યુક્ત હરિનું પૂજન કરવું: 'ૐ સુદર્શન મહાચક્રરાજ, દુષ્ટ અને ભયને નાશ કર, કાપ, ફાડ, પરમ મંત્રોને ભક્ષી લે, ભક્ષ્ય ભૂતોને ભસ્મ કર, રક્ષા કર, હૂં ફટ્, જલચર માટે સ્વાહા. તીક્ષ્ણ ખડગ, કાપ, ખડગને નમસ્કાર. શારંગ ધનુષ્યવાળા, હૂં ફટ્. ભૂતગણનું ધ્યાન કરીએ છીએ, ચતુર્વિધનું ધ્યાન કરીએ છીએ, તે બ્રહ્મ અમને પ્રેરણા આપે. સંવર્તક, દહન કર, પીસી નાખ, હૂં ફટ્ સ્વાહા. પાશથી બાંધ, આકર્ષણ કર, હૂં ફટ્. અંકુશથી, હૂં ફટ્.' આ રીતે દરેક શસ્ત્રના મંત્રથી ભુજાઓ પર શસ્ત્રોની પૂજા કરવી.

ઓં પક્ષિરાજાય હ્રૂઁ ફટ્ । તાર્ક્ષ્યં યજેત્ કર્ણિકાયામઙ્ગદેવાન્ યથાવિધિ । શક્તિરિન્દ્રાદિયન્ત્રેષુ તાર્ક્ષ્યાદ્યા ધૃતચામરાઃ ।। ૩૦૭.

ઊં, પક્ષીરાજને હ્રૂં ફટ્. કર્ણિકામાં તાર્ખ્ષ્ય સાથે અંગદેવતાઓનું યોગ્ય રીતે પૂજન કરવું. શક્તિ, ઇન્દ્ર વગેરે યંત્રોમાં સ્થાપિત છે, અને તાર્ખ્ષ્યાદિ દેવતાઓ ચામર પકડીને ઉભા છે.

શક્તયોઽન્તે પ્રયોજ્યાદૌ સુરેશાદ્યાશ્ચ દણ્ડિના । પીતે લક્ષઅમીસરસ્વત્યૌ રતિપ્રીતજયાઃ સિતાઃ ।। ૩૦૭.

શક્તિઓ આરંભ અને અંતે સ્થાપિત કરવી, અને મુખ્ય દેવતાઓ દંડ પકડીને રાખવા. પીળા રંગની લક્ષ્મી અને સરસ્વતી, તથા સફેદ રંગની રતિ, પ્રીતિ અને જયાને સ્થાપિત કરવી.

કીર્ત્તિકાન્ત્યૌ સિતે શ્યામે તુષ્ટિપુષ્ટ્યૌ સ્મરોદિતે । લોકેશાન્તં યજેદ્દેવં વિષ્ણુમિષ્ટાર્થસિદ્ધયે ।। ૩૦૭.

કૃત્તિકા અને અનંત, બંને સફેદ; શ્યામા, તૃપ્તિ અને પુષ્ટિ, તથા સ્મરોદય સમયે. લોકેશ સુધીના દેવતાનું પૂજન કરવું, વિશેષ કરીને વિષ્ણુજીનું, ઇચ્છિત ફળ મેળવવા માટે.

એતત્‌પૂજાદિના સર્વ્વાન્ કામાનાપ્નોતિ પૂર્વ્વવત્ ।। ૩૦૭.

આ પૂજા અને સંબંધિત વિધિથી, જેમ પહેલાં વર્ણવ્યું છે તેમ, સર્વે ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.

તોયૈઃ સમ્મોહની પુષ્પૈર્નિત્યન્તેન ચ તર્પયેત્ । બ્રહ્મા સશક્રશ્રીદણ્ડી વીજં ત્રૈલોક્યમોહનમ્ ।। ૩૦૭.

પાણી અને મોહક ફૂલો વડે હંમેશા તૃપ્તિ અર્પણ કરવી. બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, શ્રી અને દંડી સાથે બીજમંત્ર, ત્રણેય લોકને મોહિત કરે છે.

જપ્ત્વા ત્રિલક્ષં હુત્વા ચ લક્ષઁ પિલ્વૈસ્ચ સાજ્યકૈઃ । તણ્ડુલૈઃ ફલગન્ધાદ્યૈઃ૧ દૂર્વાભિસ્ત્વાયુરાપ્નુયાત્ ।। ૩૦૭.

ત્રણ લાખ જાપ અને એક લાખ હોળી પાંદડા અને ઘીથી, તથા તાંદળ, ફળ અને સુગંધિત વસ્તુઓ, તેમજ દુર્વા ઘાસથી હવન કરવાથી દીર્ઘાયુ મળે છે.

તતાભિષેકહોમાદિક્રિયાતુષ્ટો હ્યભીષ્ટદઃ । ઓં નમો ભગવતે વરાહાય ભૂર્ભુવઃ સ્વઃપતયે ભૂપતિત્વં મે દેહિ હૃદયાય સ્વાહા । પઞ્ચાઙ્ગં નિત્યમયુતં જપ્ત્વાયૂરાજ્યમાપ્નુયાત્ ।। ૩૦૭.

અભિષેક અને હવનાદિ વિધિથી પ્રસન્ન થઈ ઇચ્છિત વર મળે છે. 'ઊં, ભગવાન વરાહને વંદન, ભૂ, ભુવઃ, સ્વઃના સ્વામી, મને ભૂપતિપદ આપો, હૃદયને સ્વાહા.' આવું પાંચ અંગવાળું મંત્ર દસ હજાર વખત રોજ જાપવાથી આયુષ્ય અને રાજ્યપ્રાપ્તિ થાય છે.

અગ્નિરુવાચ વક્ષઃ સવહ્નિર્વામાક્ષૌ દણ્ડી શ્રીઃ સર્વ્વસિદ્ધિદા । મહાશ્રિયે મહાસિદ્દે મહાવિદ્યુત્પ્રભે નમઃ ।। ૩૦૮.

અગ્નિ બોલ્યા: વક્ષસ્થળમાં અગ્નિ, ડાબી અને જમણી આંખમાં દંડી અને શ્રી, જે સર્વ સિદ્ધિ આપે છે. મહાશ્રી, મહાસિદ્ધિ અને મહાવિદ્યુત જેવી તેજસ્વિ દેવીને વંદન.

શ્રિયે દેવિ વિજયે નમઃ । ગૌરિ મહાબલે બન્ધ નમઃ । હૂઁ મહાકાયે પદ્મહસ્તે હૂઁ ફટ્ શ્રિયૈ નમઃ । શ્રિયૈ ફટ્ શ્રિયૈ નમઃ । શ્રિયૈ ફટ્ શ્રીં નમઃ । શ્રિયે શ્રીદ નમઃ સ્વાહા શ્રીફટ્ ।। અસ્યાઙ્ગાનિ નવોક્તાનિ તેષ્વેકઞ્ચ સમાશ્રયેત્ । ત્રિલક્ષમેકલક્ષં વા જપ્ત્વાક્ષાવ્જૈસ્ચ ભૂતિદઃ ।। ૩૦૮.

શ્રી દેવીને વિજય માટે વંદન. ગૌરી મહાબલાને બંધન માટે વંદન. હૂં, મહાકાય, કમળહસ્ત, હૂં ફટ્, શ્રીને વંદન. શ્રીને ફટ્, શ્રીં, શ્રીને વંદન. શ્રીને શ્રીદને વંદન, સ્વાહા, શ્રીફટ્. આ નવ અંગો છે; તેમાં એકને ધારણ કરવો. ત્રણ લાખ કે એક લાખ જાપ અને બીજથી સંપત્તિ મળે છે.

શ્રીગેહે વિષ્ણુગેહે વા શ્રિયં પૂજ્ય ધનં લભેત્ । આજ્યાક્તૈસ્તણ્ડુલૈર્લ્લક્ષં જુહુયાત્ ખાદિરાનલે ।। ૩૦૮.

શ્રીના ઘર કે વિષ્ણુના ઘરમાં શ્રીનું પૂજન કરવાથી ધન મળે છે. ઘી અને તાંદળથી એક લાખ આહુતિ ખાદિરની અગ્નિમાં આપવી.

રાજા વશ્યો ભવેદ્‌વૃદ્ધિઃ શ્રીશ્ચ સ્યાદુત્તરોત્તરં । સર્ષપામ્ભોભિષેકેણ નશ્યન્તે શકલા ગ્રહાઃ ।। ૩૦૮.

રાજા વશમાં થાય છે, વૃદ્ધિ અને શ્રી સતત વધે છે. રાયડા અને પાણીના અભિષેકથી ગ્રહદોષો નાશ પામે છે.

વિલ્વલક્ષ્હુતા લક્ષ્મીર્વિત્તવૃદ્ધિશ્ચ જાયતે । શક્રવેશ્મ ચતુર્દ્વારં હૃદયે ચિન્તયેદથ ।। ૩૦૮.

ભૂખ અને ગરીબી દૂર થાય છે, ધન અને વૃદ્ધિ થાય છે. પછી હૃદયમાં ચારે બાજુ દ્વારવાળું ઇન્દ્રનું મહેલ ધ્યાનમાં લાવવું.

બલાકાં વામનાં શ્યામાં શ્વેતપઙ્કજધારિણીમ્ । ઊદ્‌ર્ધ્વવાહુદ્વયં ધ્યાયેત્ક્રીડન્તીં દ્વારિ પૂર્વવત્ ।। ૩૦૮.

પૂર્વ દ્વારે, સફેદ બગલ જેવી, નાની, શ્યામવર્ણની, સફેદ કમળ ધારણ કરનારી, બંને હાથ ઊંચા રાખીને રમતી દેવીનું ધ્યાન કરવું.

હરિતાં દોર્દ્વયેનોદ્‌ર્ધ્વમુદ્વહન્તીં સિતામ્બુજમ્ । ધ્યાયેદ્વિભીષિકાં નામ શ્રીદૂતીં દ્વારિ પશ્ચિમે ।। ૩૦૮.

પશ્ચિમ દ્વારે, હરિત વર્ણની, બંને હાથ ઊંચા કરીને સફેદ કમળ પકડીને, શ્રીની દૂતી વિભીષિકા નામની દેવીનું ધ્યાન કરવું.

શાઙ્કરીમુત્તરે દ્વારિ તન્મધ્યેઽષ્ટદલપઙ્કજમ્ । વાસુદેવઃ સઙ્કર્ષણઃ પ્રદ્યુમ્નસ્ચાનિરુદ્ધકઃ ।। ૩૦૮.

ઉત્તર દ્વારે શાંકરીનું ધ્યાન કરવું. મધ્યમાં અષ્ટદળ કમળ પર વસુદેવ, સંકર્ષણ, પ્રદ્યુમ્ન અને અનિરુદ્ધનું ધ્યાન કરવું.

ધ્યેયાસ્તે પદ્મપત્રેષુ શઙ્કચક્રગદાધરાઃ । અઞ્જનક્ષીરકાશ્મીરહેમાભાસ્તે સુવાસસઃ ।। ૩૦૮.

આ દેવતાઓનું કમળની પાંખડીઓ પર, શંખ, ચક્ર અને ગદા પકડીને, કાજળ, દૂધ, કેશર અને સોનાની જેમ તેજસ્વી અને સુંદર વસ્ત્રોમાં ધ્યાન કરવું.

આગ્નેયાદિષુ પત્રેષુ ગુગ્ગુલુશ્ચ કુરુણ્ટકઃ । દમકઃ શલિલશ્ચૈતિ હસ્તિના રજતપ્રભાઃ ।। ૩૦૮.૧૧ હેમકુમ્ભધરાશ્ચૈતે કર્ણિકાયાં શ્રિયં સ્મરેત્ । સ્વેતગન્ધાંશુકામેકરૌમ્યમાલાશ્ત્રધારિણીં ।। ૩૦૮.

આગ્નેય દિશાથી શરૂ કરીને પાંખડીઓ પર ગુગ્ગળ, કુરૂંટક, દમક અને પાણી, ચાંદી જેવો તેજ ધરાવતા, અને હાથી સાથે સ્થાપિત કરવું. આ બધા સોનાના કળશ પકડીને, કર્ણિકામાં શ્રીનું ધ્યાન કરવું, સફેદ વસ્ત્ર, એકમોતીની માળા અને શસ્ત્ર ધારણ કરનારી.

ધ્યાત્વા સપરિવારાન્તામભ્યર્ચ્ય સકલં લભેત્ । દ્રોણાવ્જપુષ્પશ્રીવૃક્ષપર્ણં મૂદ્‌ર્ધ્નિ ન ધારયેત્ ।। ૩૦૮.

સંપૂર્ણ પરિવાર સાથે શ્રીનું ધ્યાન અને પૂજન કરીને સર્વે ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. દ્રોણ વૃક્ષની પાંદડી, ફૂલ અને શ્રી વૃક્ષની પાંદડી કદી માથા પર ન પહેરવી.

ધ્યાત્વા સપરિવારાન્તામભ્યર્ચ્ય સકરં લભેત્ । દ્રોણાવ્જપુષ્પશ્રીવૃક્ષપર્ણં મૂદ્‌ર્ધ્નિ ન ધારયેત્ ।। ૩૦૮.

દેવીને અને તેમના પરિવારને મનમાં ધ્યાને લઈ, યોગ્ય રીતે પૂજા કરીને, ઇચ્છિત ફળ મળે છે; પણ દ્રોણ ફૂલ, કમળ, શુભ વૃક્ષના પાન કે આવું કંઈ પણ માથા પર રાખવું નહીં.

લવણામલકં વર્જ્જં નાગાદિત્યતિથૌ ક્રમાત્ । પાયસાશી જપેત્ સૂક્તં ક્ષિયસ્તેનાભિષેચયેત્ ।। ૩૦૮.

મીઠું અને આમળું ટાળવું જોઈએ, તેમજ ક્રમશઃ નાગ, આદિત્ય અને અતિથિનું પણ. જે પાયસ ખાય છે, તે સુક્તનો જાપ કરે અને એથી અભિષેક કરે.

આવાહાદિવિસર્ગાન્તાં મૂદ્‌ર્ધ્નિ ધ્યાત્વાર્ચ્યયેત્ શ્રિયમ્ । વિલ્વાજ્યાવ્જપાયસેન પૃથગ્‌ યોગઃ શ્રિયે ભવેત્ ।। ૩૦૮.

આવાહનથી વિસર્જન સુધી શ્રીદેવીનું માથા પર ધ્યાન કરીને અને પૂજા કરીને, વિલ્વ, ઘી, કમળ અને પાયસ અલગ-અલગ અર્પણ કરવું; આવું કરવાથી સુખ-સમૃદ્ધિ મળે છે.

ઓં હ્રીઁ મહામહિષમર્હિનિ ઠ ઠ મૂલમન્ત્રં મહિષહિસકે નમઃ । મહિષશત્રું ભ્રામય હૂઁ ફટ્ ઠ ઠ મહિષં હેષય હૂં મહિષં હન દેવિ હૂઁ મહિષનિસૂદનિ ફટ્ । દુર્ગાહૃદયમિત્યુક્તં સાઙ્ગં સર્વાર્થસાધકમ્ ।। ૩૦૮.

'ૐ હ્રીં મહામહિષમર્ધિની ઠઠા, મૂળમંત્ર, મહિષહંત્રીને નમસ્કાર; મહિષના દુશ્મનને દુર કર, હૂં ફટ ઠઠા, મહિષને વશ કર, હૂં, મહિષને સંહાર, દેવી, હૂં, મહિષનાશિની, ફટ.' આ દુર્ગાનું હૃદય કહેવાય છે, જે સર્વ ફળ આપે છે.

યજેદ્યથોક્તં તાં દેવીં પીઠઞ્ચૈવાઙ્ગમધ્યાગમ્ । ઓં હ્રીઁ દુર્ગે રક્ષણિ સ્વાહા ચેતિ દુર્ગાયૈ નમઃ । વરવર્ણ્યૈ નમઃ । આર્ય્યાયૈ કનકપ્રભાયૈ કૃત્તિકાયૈ અભયપ્રદાયૈ કન્યકાયૈ સુરૂપાયૈ ૩૦૮.

જે રીતે કહેવામાં આવ્યું છે, એ પ્રમાણે દેવીની, પીઠ અને અંગમધ્યની પૂજા કરવી. 'ૐ હ્રીં દુર્ગે રક્ષણી સ્વાહા', દુર્ગાને નમસ્કાર, સુંદર વર્ણવાળી, આર્યા, સોનાની જેમ તેજવાળી, કૃત્તિકા, નિર્ભયતા આપનારી, કન્યા અને સુંદરને પણ નમસ્કાર.

ચક્રાય શઙ્ખાય ગદાયૈ ખડ્ગાય ધનુષે વાણાય ।। અષ્ટમ્યાદ્યૈરિમાં દુર્ગા લોકેશાન્તાં યજેદિતિ । દર્ગાયોગઃ સમાયુઃશ્રીસ્વામિરક્તાજયાદિકૃત્ ।। સસાધ્યેસાનમન્ત્રેણ તિલહોમો વશીકરઃ । જયઃ પદ્મૈસ્તુ દુર્વ્વાભિઃ શાન્તિઃ કામઃ પલાશજૈઃ ।। ૩૦૮.

ચક્ર, શંખ, ગદા, ખડગ, ધનુષ્ય અને બાણને દુર્ગાનું પૂજન કરવું, અષ્ટમી વગેરે તિથિએ. દુર્ગાની સાધના શ્રીસ્વામી દ્વારા લાલ ચઢાવાની વસ્તુઓથી થાય છે. યોગ્ય મંત્રથી તિલ હોમથી વશીકરણ થાય છે; કમળથી વિજય, દુર્વાથી શાંતિ, અને પલાશના ફૂલો થી કામના પૂર્ણ થાય છે.

પુષ્ટિઃ સ્યાત્ કાકપક્ષેણ મૃતિદ્વેષાદિકં ભવેત્ । ગ્રહક્ષુદ્રભયાપત્તિં સર્વમેવ મનુર્હરેત્ ।। ૩૦૮.

કાગડાના પાંખથી પોષણ મળે છે; મૃત્યુ અને દુશ્મનાવટ દૂર થાય છે. મંત્ર ગ્રહ, નાના રોગ, ભય અને આપત્તિ બધું દૂર કરે છે.

ઓં દુર્ગે દુર્ગે રક્ષણિ સ્વાહા । રક્ષાકરીયમુદિતા જયદુર્ગાઙ્ગસંયુતા । શ્યામાં ત્રિલોચનાં દેવીં ધ્યાત્વાત્માનં ચતુર્ભુજમ્ ।। ૩૦૮.

'ૐ દુર્ગે દુર્ગે રક્ષણી સ્વાહા.' રક્ષા કરવાનું કાર્ય આનંદદાયક છે, વિજયી દુર્ગાના અંગો સાથે. શ્યામ, ત્રણ આંખવાળી દેવીનું ધ્યાન કરીને, પોતાને ચાર હાથવાળું માનો.

શઙ્ખચક્રાવ્જશૂલાદિત્રિશૂલાં રૌદ્રરૂપિણીં । યુદ્ધાદૌ સઞ્જયેદેતાં યજેત્ શડ્ઘાદિકે જયે ।। ૩૦૮.

શંખ, ચક્ર, કમળ, શૂળ અને ત્રિશૂલ ધારણ કરનારી, ભયાનક રૂપવાળી દેવીને યુદ્ધની શરૂઆતમાં આવાહન કરવું અને છઠ્ઠી તથા શુભ સમયે વિજય માટે પૂજા કરવી.