અગ્નિપુરાણમ્

જાનુભ્યામવનીઙ્ગત્વા સૂર્ય્યાયાર્ઘ્યં નિવેદયેત્ । સ્વવિદ્યામન્ત્રિતૈઃ કુમ્ભૈર્નવભિઃ પ્રાર્ચ્ય વૈ મહાન્ ।। ૩૦૧.

ઘૂંટણથી જમીનને સ્પર્શ કરીને, સૌર્યને અર્ઘ્ય અર્પણ કરો; પોતાની વિદ્યા અને મંત્રથી નવ કળશથી મહાન દેવની પૂજા કરો.

ગ્ર્હાદિશાન્તયે સ્નાનં જપ્ત્વાર્ક્ક સર્વમાપ્નુયાત્ । સંગ્રામવિજયં સાગ્નિં વીજદોષં સવિન્દુકં ।। ૩૦૧.

ઘરના શાંતિ માટે સ્નાન કરીને, સૌર્યના નામનો જાપ કરો અને સર્વ લાભ મેળવો; યુદ્ધમાં વિજય, અગ્નિથી શુદ્ધિ, બીજના દોષ દૂર થાય અને ચંદ્ર સાથે લાભ મળે.

ન્યસ્ય મૂર્દ્ધાદિપાદાન્તં મૂલં પૂજ્ય તુ મુદ્રયા । સ્વાઙ્ગાનિ ચ યથાન્યાસમાત્માનં ભાવયેદ્રવિં ।। ૩૦૧.

મૂળને માથાથી પગ સુધી રાખીને, મુદ્રાથી પૂજા કરો; પોતાના અંગોને નિયમ પ્રમાણે ગોઠવો અને પોતાને સૌર્યરૂપે ધ્યાનમાં લો.

ધ્યાનઞ્ચ મારણસ્તમ્ભે પીતમાપ્યાયને સિતમ્ । રિપુઘાતવિધૌ કૃષ્ણં મોહયેચ્છક્રચાપવત્ ।। ૩૦૧.

વિનાશ અને સ્થંભન માટે ધ્યાનમાં પીળો રંગ લો; પોષણ માટે સફેદ, શત્રુના વિનાશ માટે કાળો રંગ અપનાવો અને ઇન્દ્રધનુષ જેવું મોહન કરો.

યોઽભિષેકજપધ્યાનપૂજાહોમપરઃ સદા । તેજસ્વી હ્યજયઃ શ્રીમાન્ સમુદ્રાદૌ જયં લભેત્ ।। ૩૦૧.

જે હંમેશા અભિષેક, જાપ, ધ્યાન, પૂજા અને હોમમાં તત્પર રહે છે, તે તેજસ્વી, અજય, સમૃદ્ધ અને દરિયે પણ વિજય મેળવે છે.

તામ્બૂલાદાવિદં ન્યસ્ય જપ્ત્વા દદ્યાદુશીરકં । ન્યસ્તવીજેન હસ્તેન સ્પર્શનં તદ્વશે સ્મૃતમ્।। ૩૦૧.

પાન મુકી જાપ કર્યા પછી ઉશીર આપો; બીજ પર હાથ રાખીને સ્પર્શ કરવું તે તેના વશમાં ગણાય છે.

અગ્નિરુવાચ વાક્કર્મ્મપાર્શ્વયુક્શુક્રતોકકૃતે મતો પ્લવઃ । હુતાન્તા દેશવર્ણેયં વિદ્યા મુખ્યા સરસ્વતી ।। ૩૦૨.

અગ્નિ બોલ્યા: વાણી, કર્મ અને બાજુઓ માટે પલડો માનવામાં આવે છે; હોમ પછી સ્થાન અને રંગનું વર્ણન થાય છે અને મુખ્ય વિદ્યા સરસ્વતી છે.

અક્ષારાશી વર્ણલક્ષં જપેત્ સ મતિમાન્ ભવેત્ । અત્રિઃ સવહ્નિર્વામાક્ષિવિન્દુરિન્દ્રાય હૃત્પરઃ ।। ૩૦૨.

જે એક લાખ અક્ષરોનો જાપ કરે છે, તે બુદ્ધિમાન બને છે; અત્રિ, અગ્નિ, ડાબું, ચંદ્ર, ઇન્દ્ર અને હૃદય એ ધ્યેય છે.

વજ્રપદ્મધરં શક્રં પીતમાવાહ્ય પૂજયેત્ । નિયુતં હોમયેદાજ્યતિલાંસ્તેનાભિષેચયેત્ ।। ૩૦૨.

વજ્ર અને કમળ ધારણ કરનાર ઇન્દ્રને પીળા રંગમાં આવાહન કરીને પૂજા કરો; હજારો ઘી અને તલ હોમ કરો અને એથી અભિષેક કરો.

નૃપાદિર્ભ્રષ્ટરાજ્યાદીન્રાજ્યપુત્રાદિમાપ્નુયાત્ । હૃલ્લેખા શક્તિદેવાખ્યા દોષારગ્નિર્દ્દણ્ડિદણ્ડવાન્ ।। ૩૦૨.

રાજા કે રાજપુત્રો, ભલે રાજ્ય ગુમાવ્યું હોય, તેઓ રાજ્ય પ્રાપ્ત કરે છે; હૃદયની રેખા શક્તિદેવી કહેવાય છે અને અગ્નિ દોષીઓને દંડ આપે છે.

શિવમિષ્ટ્વા જપેચ્છક્તિમષ્ટમ્યાદિચતુર્દ્દશીં । ચક્રપાશાઙ્કુશધરાં સાભયાં વરદાયિકાં ।। ૩૦૨.

શિવની પૂજા કર્યા પછી, અષ્ટમીથી ચૌદસ સુધી શક્તિનો જાપ કરો; તે ચક્ર, પાશ અને અંકુશ ધારણ કરે છે, નિર્ભય છે અને વર આપે છે.

હોમાદિના ચ સૌભાગ્યં કવિત્વં પુત્રવાન્ ભવેત્ । ઓં હ્રીં ઓં નમઃ કામાય કર્વ્વજનહિતાય સર્વ્વજનમોહનાય પ્રજ્વલિતાય સર્વ્વજનહૃદયં મમાત્મગતં કુરુ ઓં । એતજ્જપાદિના મન્ત્રો વશયેત્ સકલં જગત્ ।। ૩૦૨.

હોમ વગેરે દ્વારા સૌભાગ્ય, કાવ્યશક્તિ અને પુત્ર પ્રાપ્ત થાય છે; 'ૐ હ્રીં ૐ, કામદેવને નમસ્કાર, સર્વના હિત માટે, સર્વને મોહન કરવા માટે, તેજથી સર્વના હૃદયને મારું બનાવો, ૐ.' આ મંત્ર અને વિધિથી સમગ્ર જગતને વશ કરી શકાય છે.

ઓં હ્રીં ચામુણ્ડેઅમુકન્દહ પચ મમ વશમાનય ઠ । વશીકરણકૃન્મન્ત્રશ્ચામુણ્ડાયાઃ પ્રકીર્ત્તિતઃ । ફલત્રયકષાયેણ વરઙ્ગં ક્ષાલયેદ્વશે ।। ૩૦૨.

'ૐ હ્રીં, ચામુંડા, દહાવો, પકાવો, મને વશમાં લાવો, ઠ:' ચામુંડાના વશીકરણ માટેનો મંત્ર છે; ત્રણ ફળના રસથી શરીર ધોઈને વશીકરણ થાય છે.

અશ્વગન્ધાયવૈઃ સ્ત્રી તુ નિશાક્કર્પૂરકાદિના । પિપ્પલીતણ્ડુલાન્યષ્ટૌ મરિચાનિ ચ વિંશતિઃ ।। ૩૦૨.

સ્ત્રી માટે અશ્વગંધા, રાત્રિ, કપૂર વગેરેનું મિશ્રણ ઉપયોગી છે; આઠ પિપ્પળી અને વીસ મરીના દાણા લો.

વૃહતીરસલેપશ્ચ વશે સ્યાન્મરણાન્તિકં । કટીરમૂલત્રિકટુક્ષૌદ્રલેપસ્તથા ભવેત્ ।। ૩૦૨.

વૃહતી અને રસનું લેપ લગાવવાથી મૃત્યુ સુધી પણ વશીકરણ થાય છે; કટીરાનું મૂળ, ત્રિકટુ અને મધનું લેપ પણ અસરકારક છે.

હિમં કપિત્થકરભં માગધી મધુકં મધુ । તેષાં લેપઃ પ્રયુક્તસ્તુ દમ્પત્યોઃ સ્વસ્તિમાવહેત્ ।। ૩૦૨.

હિમ, કપિઠ, કરબ, માગધી ફળ, મધુક અને મધમાંથી બનાવેલો લેપ પતિ-પત્ની પર લગાડવામાં આવે તો તેમને સુખ-શાંતિ મળે છે.

સશર્ક્કરયોનિલેપાત્ કદમ્બરસકો મધુ । તેષાં લેપઃ પ્રયુક્તસ્તુ દમ્પત્યોઃ સ્વસ્તિમાવહેત્ ।। ૩૦૨.

શક્કર, માટી, કદંબ રસ અને મધથી બનેલો લેપ પતિ-પત્ની પર લગાડવામાં આવે તો તેમને સુખ-શાંતિ મળે છે.

એતચ્ચૂર્ણં શિરઃક્ષિપ્તં વશમુત્તમમ્ । ત્રિફલા ચન્દનક્કાથપ્રશ્થા દ્વિકુડ઼વમ્ પૃથ્‌ક્ ।। ૩૦૨.

આ ચૂર્ણને માથા પર મુકવામાં આવે તો શ્રેષ્ઠ વશીકરણ થાય છે. તેમાં ત્રિફળા, ચંદન, કઠ્થો અને દોઢગણું કુરવાં અલગ-અલગ લેવાય છે.

ભૃઙ્ગહેમરસન્દોષાતાવતી ચુઞ્ચુકં મધુ । ઘૃતૈઃ પક્કા નિશા છાયા શુષ્કા લોપ્યા તુ રઞ્જની ।। ૩૦૨.

ભૃંગરાજ, સોનાનું રસ અને મધને ઘી સાથે રાત્રે રાંધીને, પછી સુકવીને લેપ બનાવાય તો તે રંગ લાવે છે.

વિદારીં સોચ્ચટામાષચૂર્ણીભૂતાં સશર્કરાં । મથિતાં યઃ પિવેત્ ક્ષીરૈર્નિત્યં સ્ત્રીશતકં બ્રજેત્ ।। ૩૦૨.

વિદારી, ઉડદ અને ચણાનો ચૂર્ણ, તેમાં શક્કર અને દૂધ નાખીને મથીને રોજ પીવામાં આવે તો એ માણસને સો સ્ત્રીઓનું સાથ મળે છે.

ગુલ્મમાષતિલવ્રીહિચૂર્ણક્ષીરસિતાન્વિતં । અશ્વત્થવંશદર્ભાણં મૂલં વૈ વૈષ્ણવીશ્રિયોઃ ।। ૩૦૨.

ગુલ્મા, ઉડદ, તલ, ચોખા, દૂધ અને શક્કરનું ચૂર્ણ, તેમાં પિપળ, વાંસ અને દર્ભ ઘાસનું મૂળ મિક્સ કરીને પીવાથી વૈષ્ણવ મહિમા મળે છે.

મૂલં દૂર્વ્વાશ્વગન્ધોત્થં પિવેત્ ક્ષીરૈઃ સુતાર્થિની । કૌન્તીલક્ષ્મ્યાઃ શિફા ધાત્રી વજ્રં લોધ્રં વટાઙ્કુરમ્ ।। ૩૦૨.

સંતાનની ઈચ્છા ધરાવતી સ્ત્રીએ દુર્વા અને અશ્વગંધાનું મૂળ દૂધમાં નાખીને પીવું જોઈએ. કુંતી અને લક્ષ્મી ફળની શિંગ, આમળા, વજ્ર, લોધ્ર અને વટવૃક્ષની કૂંપળ પણ તેમાં ઉમેરવી.

આજ્યક્ષીરમૃતૌ પેયં પુત્રાર્થ ત્રિદિવં સ્ત્રિયા । પુત્રાર્થિની વિબેત્ ક્ષીરં શ્રીમૃલં સવટાહ્કુરમ્ ।। ૩૦૨.૧૭ શ્રીવટાઙ્કુરદેવીનાં રસં તસ્યે પિવેચ્ચ સા । શ્રીપદ્મમૂલમુત્‌ક્ષીરમશ્વત્થોત્તરમૂલયુક્ ।। ૩૦૨.

પુત્રપ્રાપ્તિ માટે પૂર્ણિમાના દિવસે ઘી અને દૂધ પીવું જોઈએ. પુત્ર ઈચ્છતી સ્ત્રીએ શ્રીમૃળાનું મૂળ અને વટવૃક્ષની કૂંપળ દૂધમાં નાખીને પીવી. શ્રીવટકૂંપળદેવીનો રસ પણ પીવો. શ્રીપદ્મમૂળ અને અશ્વત્થનું ઉપરનું મૂળ દૂધમાં નાખવું.

તરલં પયસા યુક્તં કાર્પાસફલપલ્લવં । અપામાર્ગસ્ય પુષ્પાગ્રં નવં સમહિષીપયઃ ।। ૩૦૨.

કાપસના નરમ ફળ અને પાંદડા દૂધમાં મિક્સ કરીને, અપામાર્ગનું તાજું ફૂલ અને મહિષીનું દૂધ સાથે પીવું જોઈએ.

પુત્રાર્થઞ્ચાર્દ્ધષટ્‌શાકૈર્યોગાશ્ચત્વાર ઈરિતાઃ । શર્કરોત્‌પલપુષ્પાક્ષલોદ્રચન્દનસારિવાઃ ।। ૩૦૨.

પુત્રપ્રાપ્તિ માટે છ શાકભાજીમાંથી ચાર સંયોજન જણાવવામાં આવ્યા છે: તેમાં શક્કર, કમળનું ફૂલ, અક્ષ, લોધ્ર, ચંદન અને સારિવાનો સમાવેશ થાય છે.

સ્નવમાણે સ્ત્રિયા ગર્ભે દાતવ્યાસ્તણ્ડુલામ્ભસા । લાજા યષ્ટિસિતાદ્રાક્ષાક્ષૌદ્રસર્પીંષિ વા લિહેત્ ।। ૩૦૨.

ગર્ભવતી સ્ત્રીને તાંડુલનું પાણી આપવું જોઈએ. લાજ, યષ્ટિમધુ, દ્રાક્ષ, મધ અને ઘી પણ લઈ શકાય.

અટરુષકલાઙ્ગુલ્યઃ કાકમાચ્યાઃ શિફા પૃથક્ । નાભેરઘઃ સમાલિપ્ય પ્રસૂતે પ્રમદા સુખમ્ ।। ૩૦૨.

અટરુ, કલાંગુળી અને કાકમાચીની મૂળ અલગ-અલગ લઈને, સ્ત્રીની નાભિ પર લગાવવી. આવું કરવાથી પ્રસૂતિ સુખદાયી બને છે.

રક્તં શુક્લં જવાપુષ્પં રક્તશુક્લસ્રુતૌ પિવેત્ । કેશરં વૃહતીમૂલં ગોપીયષ્ટિતૃણોત્પલમ્ ।। ૩૦૨.

લાલ અને સફેદ જવા ફૂલ, લાલ-સફેદ સ્ત્રાવ વખતે પીવા. તેમાં કેસર, વૃહતીનું મૂળ, ગાયનું ઘાસ, યષ્ટિમધુ અને કમળ પણ ઉમેરવું.

સાજક્ષીરં સતૈલં તદ્ભક્ષણં રોમજન્મકૃત્ । શીર્ય્યમાણેષુ કેશેષુ સ્થાપનઞ્ચ ભવેદિદમ્ ।। ૩૦૨.

આ મિશ્રણને દૂધ અને તેલ સાથે ખાવાથી વાળ ઊગે છે. વાળ ઝરે ત્યારે પણ આ ઉપાય લાભદાયી છે.