અગ્નિપુરાણમ્

હ્રીં ગૌરીં ગં ગણઃ શક્રમુખાશ્ચણ્ડીહૃદાદિકાઃ। ક્રમાત્સૂર્ય્યાર્ચ્યને મન્ત્રા દણ્ડી પૂજ્યશ્ચ પિઙ્ગલઃ

હ્રીંથી ગૌરી, ગંથી ગણા, ઈન્દ્ર અને અન્ય, ચંડી, હૃદા વગેરે; ક્રમ પ્રમાણે, સૂર્યપૂજાના મંત્રો, દંડિન અને પિંગળની પૂજા કરવી.

ઉચ્ચૈઃ શ્રવાશ્ચારુણશ્ચ પ્રભૂતં વિમલં યજેત્। સારાધ્યોપરમસુખં સ્કન્દાદ્યંમધ્યતો યજેત્

ઉચ્ચૈ: શ્રવા, આરુણ, પ્રભૂત અને વિમલની પૂજા કરવી; મધ્યમાં, સ્કંદ અને અન્ય, જે સાર અને ઉત્તમ સુખ આપે છે, તેમની પૂજા કરવી.

દીપ્તા સૂક્ષ્મા જયા ભદ્રા વિભૂતિર્વિમલા તથા। અમોઘા વિદ્યુતા ચૈવ પૂજ્યાથ સર્વતોમુખી

દીપ્તા, સૂક્ષ્મા, જયા, ભદ્રા, વિભૂતિ, વિમલા, અમોઘા, વિદ્યુતા અને સર્વતમુખીની પણ પૂજા કરવી.

અર્ક્કાસનં હિ હં ખં ખ સોલ્કાયેતિ ચ મૂર્તિકામ્। હ્રાં હ્રીં સ સૂર્ય્યાય નમ આં નમો હ્રદયાય ચ

સૂર્યના આસન માટે હં, ખં, ખ, સો, ઉલ્કા અને તેમની મૂર્તિઓ; હ્રાં, હ્રીં, સ, 'સૂર્યને નમન', આં અને 'હૃદયને નમન'થી પૂજા કરવી.

અર્ક્કાય શિકસે તદ્વદગ્નીશાસુરવાયુગાન્ । ભૂર્ભવઃ સ્વરે જ્વાલિનિ શિખા હું કવચં સ્મૃતમ્

સૂર્ય, શિખા, તેમજ અગ્નિ, ઈશ, અસુર અને વાયુ માટે; ભૂઃ, ભુવઃ, સ્વઃથી જ્વાળાવાન માટે, શિખા, હું કવચ તરીકે ઓળખાય છે.

માં નેત્રં વસ્તથાર્ક્કાસ્ત્રં રાજ્ઞી શક્તિશ્ચ નિષ્કુભા । સોમોઽઙ્ગારકોથ બુધો જીવઃ શુક્રઃ શનિઃ ક્રમાત્

માં નેત્ર માટે, વાસ્તુ માટે અર્કાસ્ત્ર, રાણી માટે શક્તિ, નિષ્કુભા; ક્રમ પ્રમાણે, સોમ, અંગારક, બુધ, જીવ, શુક્ર અને શનિ.

રાહુઃ કેતુસ્તેજશ્ચણ્ડઃ સઙ્‌ક્ષેપાદથ પૂજનમ્। આસનં મૂર્ત્તયે મૂલં હૃદાદ્યં પરિચારકઃ

રાહુ, કેતુ, તેજ, ચંડ; સંક્ષિપ્તમાં, પૂજા આ રીતે છે: મૂર્તિ માટે આસન, મૂળ, હૃદા વગેરે અને પરિચારક.

વિષ્ણવાસનં વિષ્ણુમૂર્ત્તે રોં શ્રીં શ્રીં શ્રીધરો હરિઃ। હ્રીં સર્વમૂર્ત્તિમન્ત્રીયમિતિ ત્રૈલોક્યમોહનઃ

વિષ્ણુના આસન, વિષ્ણુની મૂર્તિ, રોં, શ્રીં, શ્રીં, શ્રીધર, હરિ; હ્રીં, સર્વમૂર્તિના મંત્રથી, તે ત્રણેય લોકને મોહિત કરે છે.

હ્રીં હૃષીકેશઃ ક્લીં વિષ્ણુઃ સ્વરૈર્દ્દીર્ઘૈર્હૃદાદિકમ્। સમસ્તૈઃ પઞ્ચમી પૂજા સઙ્‌ગ્રામાદૌ જયાદિદા

હ્રીં હૃષીકેશ માટે, ક્લીં વિષ્ણુ માટે, લાંબા સ્વરથી હૃદા વગેરે; બધાને પાંચમી વિભક્તિ, પૂજા અને યુદ્ધમાં જયાદિની પૂજા કરવી.

ચક્રં ગદાં ક્રમાચ્છઙ્ખં મુષલં ખડ્ગશાર્ઙ્ગકમ્। પાશાઙ્કુશૌ ચ શ્રીવત્સં કૌસ્તુભં વનમાલયા

ચક્ર, ગદા, પછી શંખ, મુશલ, ખડગ, શારંગ ધનુષ; પાશ, અંકુશ, શ્રીવત્સ, કૌસ્તુભ અને વનમાલા.

શ્રીં શ્રીર્મહાલક્ષ્મીતાતાર્ક્ષ્યો ગુરુરિન્દ્રાદયોઽર્ચ્ચનમ્। સરસ્વત્યાસનં મૂર્ત્તિરૌં હ્રીં દેવી સરસ્વતી

શ્રીં, શ્રી, મહાલક્ષ્મી, તાતાર્ક્ષ્ય, ગુરુ, ઈન્દ્ર અને અન્યની પૂજા કરવી; સરસ્વતીના આસન, મૂર્તિ, ઔં, હ્રીં, દેવી સરસ્વતી.

હૃદાદ્યાલક્ષ્મીર્મ્મેધા ચ કલાતુષ્ટિશ્ચ પુષ્ટિકા। ગૌરી પ્રભામતી દુર્ગા ગણો ગુરુશ્ચ ક્ષેત્રપઃ

હૃદા વગેરેથી અલક્ષ્મી, મેધા, કલાં, તૃષ્ટિ, પુષ્ટિકા; ગૌરી, પ્રભામતી, દુર્ગા, ગણા, ગુરુ અને ક્ષેત્રપાલ.

તથા ગં ગણપતયે ચ હ્રીં ગૌર્યૈ ચ શ્રીં શ્રિયૈ। હ્રીં ત્વરિતાયૈ હ્રીં સૌ ત્રિપુરા ચતુર્થ્યન્તનમોન્તકાઃ

તે જ રીતે, ગં ગણપતિ માટે, હ્રીં ગૌરી માટે, શ્રીં શ્રી માટે; હ્રીં ત્વરિતા માટે, હ્રીં, સૌ ત્રિપુરા માટે, ચોથી વિભક્તિ અને ઓમથી અંત.

પ્રણવાદ્યાઞ્ચ નામાદ્યમક્ષરં બિન્દુસંયુતમ્। ઓં યુતં વા સર્વમન્ત્રપૂજનાજ્જપતઃ સ્મૃતાઃ

નામના આરંભમાં જે અક્ષર છે, તેને બિંદુ સાથે અથવા 'ઓમ' સાથે જોડીને, બધા મંત્રોની પૂજા કરતી વખતે જપ કરેલો માનવામાં આવે છે.

હોમાત્તિલઘૃતાદ્યૈઞ્ચ ધર્મ્મકામાર્થમોક્ષદાઃ। પૂજામન્ત્રાન્ પઠેદ્યસ્તુ ભુક્તભોગો દિવં વ્રજેત્

જે વ્યક્તિ તિલ, ઘી અને અન્ય વસ્તુઓથી હોમ કરતી વખતે પૂજાના મંત્રો જપે છે, તે ધર્મ, કામ, અર્થ અને મોક્ષ પ્રાપ્ત કરે છે; ભોગ ભોગવીને સ્વર્ગમાં જાય છે.

નારદ ઉવાચ વક્ષ્યે સ્નાનં ક્રિયાદ્યર્થં નૃસિંહેન તુ મૃત્તિકામ્। ગૃહીત્વા તાં દ્વિધા કૃત્વા મનઃ સ્ત્રાનમથૈકયા

નારદે કહ્યું: હું ક્રિયાઓ માટેના સ્નાનનો વિધિ સમજાવું છું; નૃસિંહ મંત્રથી માટી લઈ, તેને બે ભાગમાં વહેંચવી, અને એક ભાગથી મનને શુદ્ધ કરવું.

નિમજ્જયાચમ્ય વિન્યસ્ય સિંહેન કૃતારક્ષકઃ। વિધિસ્નાં તતઃ કુર્ય્યાત્ પ્રાણાયામપુરઃ સરમ્

પાણીમાં ડૂબી, આચમન કરી, તેને મૂકી, સિંહ મંત્રથી રક્ષા મેળવી, પછી પ્રાણાયામથી પૂર્વ સ્નાન કરવું.

હૃદિ ધ્યાયન્ હરિજ્ઞાનં મન્ત્રેણાષ્ટાક્ષરેણ હિ। ત્રિધા પાણિતલે મૃત્સનાં દિગ્બન્ધં સિંહજપ્તતઃ

હૃદયમાં હરિનું જ્ઞાન, અષ્ટાક્ષર મંત્રથી ધ્યાન કરીને, હાથમાં માટી લઈ, ત્રણ વાર સિંહ મંત્ર જપ કરીને દિશાઓમાં રક્ષા કરવી.

વાસુદેવપ્રજપ્તેન તીર્થંસઙ્કલ્પ્ય ચાલભેત્। ગાત્રં વેદાદિના મન્ત્રૈઃ સમ્માર્જ્યારાધ્ય મૂર્ત્તિના

વાસુદેવ મંત્રથી પાણી પવિત્ર કરીને, પછી વેદ અને અન્ય મંત્રોથી શરીર ધોઈ, મૂર્તિનું આરાધન કરવું.

કૃત્વાઘમર્ષણં વસ્ત્રં પરિધાય સમાચરેત્। વિન્યસ્ય મન્ત્રૈર્દ્વિર્મ્માર્જ્ય પાણિસ્થં જલમેવ ચ

અઘમર્ષણ વિધિ કરીને, શુદ્ધ વસ્ત્ર પહેરી, આગળ વધવું; હાથમાં પાણી રાખી, મંત્રોથી તેને બે વાર પવિત્ર કરવું.

નારાયણેન સંયમ્ય વાયુમાઘ્રાય ચોત્સૃજેત્। જલં ધ્યાયન્ હરિં પશ્ચદ્દત્ત્વાર્ઘ્યં દ્વાદશાક્ષરમ્

નારાયણ મંત્રથી શ્વાસ નિયંત્રિત કરીને, શ્વાસ ખેંચી અને છોડીને, પાણીમાં હરિનું ધ્યાન કરીને, પછી દ્વાદશાક્ષર મંત્રથી અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું.

જપ્ત્વાન્યાઞ્છતશસ્તસ્ય યોગપીઠાદિતઃ ક્રમાત્। મન્ત્રાન્ દિક્‌પાલપર્યન્તાનૃષીન્ પિતૃગણાનપિ

યોગપીઠથી શરૂ કરીને, દિશા રક્ષકો, ઋષિઓ અને પિતૃઓ માટે, ક્રમથી સૈંકડો અન્ય મંત્રો જપવા.

મનુષ્યાન્ સર્વભૂતાનિ સ્થાવરાન્તાન્યથાવસેત્। ન્યસ્ય ચાઙ્ગાનિ સંહૃત્ય મન્ત્રાન્યાગગૃહં વ્રજેત્

બધા મનુષ્યો, બધા જીવો અને સ્થાવર સુધી, અંગો નિમણૂક કરીને, પછી પાછા ખેંચી, મંત્રોથી પૂજાના સ્થળમાં પ્રવેશવું.

એવમન્યાસુ પૂજાસુ મૂલાદ્યૈઃ સ્નાનમાચરેત્

અન્ય પૂજાઓમાં પણ, મૂળ અને અન્ય મંત્રોથી સ્નાન કરવું.

નારદ ઉવાચ ચક્ષ્યે પૂજાવિધિં વિપ્રા યત કૃત્વા સર્વમાપ્નુયાત્। પ્રક્ષાલિતાઙ્‌ઘ્નિરાચમ્ય વાગ્યતઃ કૃતસક્ષકઃ

નારદે કહ્યું: હું પૂજાનો વિધિ સમજાવું છું, જેના દ્વારા, હે બ્રાહ્મણો, બધું પ્રાપ્ત થાય છે; પગ ધોઈ, આચમન કરીને, વાણી નિયંત્રિત કરીને અને રક્ષા કરીને.

પ્રાઙ્‌મુખઃ સ્વસ્તિકં બદ્‌ધ્વા પદ્માદ્યપરમેવ ચ। યં વીજં નાભિમધ્યસ્થં ધૂમ્રં ચણ્ડાનિલાત્મકમ્

પૂર્વ દિશા તરફ મુખ કરીને, સ્વસ્તિક અને કમળ અથવા અન્ય ચિહ્ન બનાવી, નાભિના મધ્યમાં ધૂમ્ર અને તીવ્ર પવન સ્વરૂપ બીજનું ધ્યાન કરવું.

વિશેષયેદશેષન્તુ ધ્યાયેત્ કાયાત્તુ કલ્મષમ્। ક્ષૌં હૃત્‌પઙ્કજમધ્યસ્થં વીજં તે જોનિધિં સ્મરન્

આ બધું અલગ કરીને, શરીરમાં કલમષ દૂર કરવા માટે ધ્યાન કરવું; હૃદય કમળમાં 'ક્ષૌં' બીજનું સ્મરણ કરીને, તેને યોનિનું મૂળ માનવું.

અધોદ્ધર્વતિર્યગ્‌ગાભિસ્તુ જ્વાલાભિઃ કલ્પ્રષં દહેત્। શશાઙ્કાકૃતિવદ્ધ્યાયેદમ્બરસ્થં સુધામ્બુભિઃ

નીચે, ઉપર અને આડેથી જ્વાળાઓ ઉઠી, કલમષ દહન કરવું; પછી ચંદ્રરૂપે, આકાશમાં અમૃતની ધારાઓ સાથે તેનું ધ્યાન કરવું.

હત્પદ્માવ્યાપિભિર્દ્દેહં સ્વકમાપ્લાવયેત્સુધીઃ । સુસુમ્નાયોનિમાર્ગેણ સર્વનાડીવિસર્પ્પિભિઃ

હૃદય કમળમાંથી ફેલાતી કિરણોથી, વિવેકી પોતાનું શરીર સુસુમ્ના માર્ગે, બધા નાડીઓમાં વહેતી અમૃતથી ભરી દે.