અગ્નિપુરાણમ્

જિતાઃ સ્વર્ગાત્પરિભ્રપ્ટા હરિં વૈ શરણં ગતાઃ। સુરાણામમયં દત્ત્વા અદિત્યા કશ્યપેન ચ

હારીને સ્વર્ગમાંથી બહાર ફેંકાયેલા દેવતાઓએ હરિની શરણ લીધી. દેવતાઓના હિત માટે, અદિતી અને કશ્યપે તેમને માયા રહિત શરીર આપ્યું.

સ્તુતોઽસૌ વામનો ભૂત્વા હ્યદિત્યાં સ ક્રતું યયૌ। બલેઃ શ્રીયજમાનસ્ય, રાજદ્વારેઽગૃણાત્ શ્રુતિમ્

દેવતાઓએ તેની સ્તુતિ કરી, પછી તે વામન રૂપે અદિતીના યજ્ઞમાં ગયો. બલિ રાજાના દ્વારે, જે યજમાન હતો, ત્યાં તેણે વેદમંત્રોનું પઠન કર્યું.

વેદાન્ પઠન્તં તં શ્રુત્વા વામનં વરદોઽબ્રવીત્। નિવારિતોઽપિ શુક્રેણ બલિર્બ્રૂહિ યદિચ્છસિ

વામનને વેદો પઢતો સાંભળી, બલિએ કહ્યું: 'તારે જે જોઈએ તે કહો.' શુક્રાચાર્યએ મનાઈ કરી હોવા છતાં, બલિએ વચન આપ્યું.

ત્તત્તેઽહં સમ્પ્રદાસ્યામિ,વામનો બલિમબ્રવીત્। પદત્રયં હિ ગુર્વર્થં દેહિ દાસ્યે તમબ્રવીત્

વામને બલિને કહ્યું: 'હું તને જે માંગે છે તે જરૂર આપું છું. મારા ગુરુ માટે તું મને ત્રણ પગલાં જમીન આપ.' બલિએ કહ્યું: 'હું આપું છું.'

તોયે તુ પતિતે હસ્તે વામનોઽભૂદવામનઃ। ભૂર્લોકં સ ભુવર્લોકં સ્વર્લેકઞ્ચ પદત્રયમ્

જ્યારે બલિએ પાણી હાથમાં લીધું, ત્યારે વામન નાનકડી કાયાથી વિશાળ થઈ ગયો. તેણે ત્રણ પગલાંમાં પૃથ્વી, ભુવર્લોક અને સ્વર્ગ લઈ લીધા.

ચક્રે બલિઞ્ચ સુતલં તચ્છક્રાય દદૌ હરિઃ। શક્રો દેવૈર્હરિં સ્તુત્વા ભુવનેશઃ સુખીં ત્વભૂત્

પછી હરિએ બલિને સુતલ લોક મોકલ્યો અને એ લોક ઈન્દ્રને આપ્યો. દેવતાઓ સાથે ઈન્દ્રે હરિની સ્તુતિ કરી અને જગતના સુખી સ્વામી બન્યો.

વક્ષ્યે પરશુરામસ્ય ચાવતારં શ્રૃણુ દ્વિજ। ઉદ્વતાન્ ક્ષત્રિયાન્ મત્વા ભૂભારહાણાય સઃ

હવે હું પરશુરામ અવતારની વાત કહું છું, સાંભળો દ્વિજ. જ્યારે ક્ષત્રિયોએ અહંકાર પકડ્યો, ત્યારે પૃથ્વીનો ભાર હલકો કરવા તે અવતર્યા.

અવતીર્ણો હરિઃ શાન્ત્યૈ દેવવિપ્રાદિપાલકઃ। જમદગ્ને રેણુકાયાં ભાર્ગવઃ શસ્ત્રપારગઃ

હરિ શાંતિ માટે, દેવો, બ્રાહ્મણો અને બીજા સૌના રક્ષક બની અવતર્યા. તેઓ જમદગ્નિ અને રેણુકાના પુત્ર, ભૃગુવંશી અને શસ્ત્રવિદ્યા માં પારંગત હતા.

દત્તાત્રેયપ્રસાદેન કાર્ત્તવીર્યો નૃપસ્ત્વભૂત્। સહસ્ત્રબાહુઃ સર્વોર્વીપતિઃ સ મૃગયાં ગતઃ

દત્તાત્રેયની કૃપાથી કાર્તવીર્ય નામનો રાજા થયો, જેને હજારો હાથ હતા અને આખી પૃથ્વીનો સ્વામી હતો. તે શિકાર માટે ગયો.

શ્રાન્તો નિમન્ત્રિતોઽરણ્યે મુનિના જમદગ્નિના। કામધેનુપ્રભાવેણ ભોજિતઃ સબલો નૃપઃ

શિકારથી થાકી ગયા પછી, જમદગ્નિ ઋષિએ તેને વનમાં આમંત્રિત કર્યો. કામધેનુની શક્તિથી રાજા અને તેની સેના સૌને ભોજન મળ્યું.

અપ્રાર્થયત્ કામધેનું યદા સ ન દદૌ તદા। હૃતવાનથ રામેણ શિરશ્છિત્ત્વા નિપાતિતઃ

જ્યારે રાજાએ કામધેનુ માગી અને ન મળી, ત્યારે તેણે તેને જપટાવી લીધી. પછી રામે તેની તલવારથી તેનું માથું કાપી નાખ્યું.

યુદ્ધે પરશુના રાજા ધેનુઃ સ્વાશ્રમમાયયૌ । કાર્ત્તવીર્યસ્ય પુત્રસ્તુ જમદગ્નિર્નિપાતિતઃ

યુદ્ધમાં પરશુથી રામે રાજાને મારી નાખ્યો અને ધેનુ પોતાના આશ્રમમાં પાછી ગઈ. પણ કાર્તવીર્યના પુત્રએ જમદગ્નિને મારી નાખ્યા.

રામે વનં ગતે વૈરાદથ રામઃ સમાગતઃ। પિતરં નિહતં દૃષ્ટ્વા પિતૃનાશાભિમર્ષિતઃ

જ્યારે રામ વનમાં ગયો હતો, ત્યારે દુશ્મનાવટથી રામ પાછો આવ્યો. પિતાને મૃત જોઈને, પિતાની હત્યાના દુઃખથી તે ક્રોધિત થયો.

ત્રિઃ સપ્તકૃત્વઃ પૃથિવીં નિઃક્ષત્રામકરોદ્વિભુઃ। કુરુશ્રેત્રે પઞ્ચ કુણ્ડાન્ કૃત્વા સન્તર્પ્ય વૈ પિતૃન્

વિશાળ પરાક્રમી ભગવાને ત્રણ વખત સાતે મળીને પૃથ્વીને તારાઓ વિના કરી દીધી; પછી કુરુક્ષેત્રમાં પાંચ યજ્ઞકુંડ બનાવીને પિતૃઓને સંતોષ્યા.

કાશ્યપાય મહીં દત્ત્વા મહેન્દ્રે પર્વતે સ્થિતઃ। કૂર્મ્મસ્ય ચ વરાહસ્ય નૃસિંહસ્ય ચ વામનમ્

પછી કાશ્યપને પૃથ્વી આપી તેઓ મહેન્દ્ર પર્વત પર રહ્યા; અને કૂર્મ, વારાહ, નરસિંહ અને વામન અવતાર થયા.

અવતારં ચ રામસ્ય શ્રુત્વા યાતિ દિવં નરઃ

રામચંદ્રજીના અવતારની કથા સાંભળવાથી મનુષ્ય સ્વર્ગને પામે છે.

અગ્નિરુવાચ રામાયણમહં વક્ષ્યે નારદેનોદિતં પુરા। વાલ્મીકયે યથા તદ્વત્ પઠિતં ભુક્તિમુક્તિદમ્

અગ્નિએ કહ્યું: હું રામાયણ કહું છું, જે પહેલાં નારદે કહ્યું હતું અને પછી વાલ્મીકિએ જે રીતે વાંચ્યું હતું, એ જ રીતે કહું છું; જે ભોગ અને મોક્ષ બંને આપે છે.

નારદ ઉવાચ વિષ્ણુનાભ્યવ્જજો બ્રહ્મા મરીચિર્બ્રહ્મણઃ સુતઃ। મરીચેઃ કશ્યપસ્તસ્માત્ સૂર્યો વૈવસ્વતો મનુઃ

નારદે કહ્યું: વિષ્ણુમાંથી બ્રહ્મા જન્મ્યા, બ્રહ્માના પુત્ર મરીચિ, મરીચિમાંથી કશ્યપ, કશ્યપમાંથી સૂર્ય અને સૂર્યમાંથી વૈવસ્વત મનુ.

તતસ્તસ્માત્તથેક્ષ્વાકુસ્તસ્ય વંશે કકુત્સ્થકઃ। કકુત્સ્થસ્ય રઘુસ્તસ્માદજો દશરથસ્તતઃ

પછી એમાંથી ઇક્ષ્વાકુ જન્મ્યા; તેમના વંશમાં કકુત્થ્સ્થ થયા; કકુત્થ્સ્થમાંથી રઘુ, રઘુમાંથી અજા અને પછી દશરથ.

રાવણાદેર્વધાર્થાય ચતુર્દ્ધાભૂત સ્વયં હરિઃ। રાજ્ઞો દશરથાદ્રામઃ કૌશલ્યાયાં બભૂવ હ

રાવણ અને અન્ય દુષ્ટોનો નાશ કરવા માટે હરિએ પોતે ચાર ભાગે વિભાજન કર્યો; રાજા દશરથના ઘરમાં કૌશલ્યાથી રામચંદ્રજી જન્મ્યા.

કૈકેય્યાં ભરતઃ પુત્રઃ સુમિત્રાયાઞ્ચ લક્ષ્મણઃ। શત્રુઘ્નઃ ઋષ્યશ્રૃઙ્ગેણ તાસુ સન્દત્તપાયસાત્

કૈકેયીથી ભરત અને સુમિત્રાથી લક્ષ્મણ જન્મ્યા; ઋષ્યશૃંગે યજ્ઞમાં આપેલા પાયસા વડે શત્રુઘ્ન પણ જન્મ્યા.

પ્રાશિતાદ્યજ્ઞસંસિદ્ધાદ્રાદ્રામાદ્યાશ્ચ સમાઃ પિતુઃ। યજ્ઞવિધ્નવિનાશાય વિશ્વામિત્રાર્થિતો નૃપઃ

યજ્ઞથી પવિત્ર થયેલા પાયસા પીધા પછી રામ અને અન્ય પુત્રોએ પિતાજી સાથે વર્ષો વિતાવ્યા; પછી વિશ્વામિત્રના વિનંતીથી રાજાએ તેમને યજ્ઞના વિઘ્નો દૂર કરવા મોકલ્યા.

રામં સમ્પ્રેષયામાસ લક્ષ્મણં મુનિના સહ। રામો ગતોઽસ્ત્રશસ્ત્રાણિ શિક્ષિતસ્તાડકાન્તકૃત

રાજાએ રામ અને લક્ષ્મણને મુનિ સાથે મોકલ્યા; રામે ત્યાં જઈને શસ્ત્રવિદ્યાનું શિક્ષણ લીધું અને તાડકાનું વધ કર્યું.

મારીચં માનવાસ્ત્રેણ મોહિતં દૂરતોઽનયત્। સુબાહું યજ્ઞહન્તારં સબલઞ્ચાવધીદ્ બલી

રામે માનવાસ્ત્ર વડે મારીચને દૂર મોકલી bewildered કર્યો; અને બળવાને યજ્ઞના વિઘ્નકર્તા સુબાહુ અને તેની સેના નો સંહાર કર્યો.

સિદ્ધાશ્રમનિવાસી ચ વિશ્વામિત્રાદિભિઃ સહ। ગતઃ ક્રતું મૈથિલસ્ય દ્રષ્ટુઞ્ચાપંસહાનુજઃ

સિદ્ધાશ્રમમાં વિશ્વામિત્ર અને અન્ય ઋષિઓ સાથે રહીને, રામ ભાઈ સાથે મિથિલાના રાજાના યજ્ઞમાં ધનુષ જોવા ગયા.

શતાનન્દનિમિત્તેન વિશ્વામિત્રપ્રભાવતઃ। રામાય કથિતો રાજ્ઞા સમુનિઃ પૂજિતઃ ક્રતૌ

શતાનંદના ઉપક્રમ અને વિશ્વામિત્રની શક્તિથી, યજ્ઞમાં પૂજિત થયેલા મુનિએ રાજાને રામને કથા કહી.

ધનુરાપૂરયામાસ લીલયા સ બભઞ્જ તત્ । વીર્યશુલ્કઞ્ચ જનકઃ સીતાં કન્યાન્ત્વયોનિજામ્

રામે સરળતાથી ધનુષ તાણ્યું અને તોડી નાખ્યું; જનકે પરાક્રમના મૂલ્ય રૂપે ગર્ભ વિના જન્મેલી કન્યા સીતાને રામને આપી.

દદૌ રામાય રામોઽપિ પિત્રાદૌ હિ સમાગતે। ઉપયેમે જાનકીન્તામુર્મિલાં લક્ષ્મણસ્તથા

જનકે સીતાને રામને આપી; પછી પિતા અને અન્ય સૌ એકઠા થયા ત્યારે રામે જાનકી સાથે અને લક્ષ્મણે ઉર્મિલા સાથે લગ્ન કર્યા.

શ્રુતકીર્ત્તિં માણ્ડવીઞ્ચ કુશધ્વજસુતે તથા। જનકસ્યાનુજસ્યૈતે શત્રુઘ્નભરતાવુભૌ

કુશધ્વજની પુત્રીઓ શ્રુતકીર્તિ અને માંડવી, જે જનકના નાના ભાઈની દિકરીઓ હતી, એ બંને શત્રુઘ્ન અને ભરતને વિવાહમાં અપાઈ.