અગ્નિપુરાણમ્

પાવકઃ પવમાનોભૂચ્છુચિઃ સ્વાહાગ્નિજોભવત્। અગ્નિસ્વાત્તા વર્હિષદોઽનગ્નયઃ સાગ્નયો હ્યજાત્

પાવક, પવમાન અને શુચિ જન્મ્યા; સ્વાહાથી અગ્નિજનો જન્મ થયો; અગ્નિસ્વાત્ત, વર્હિષદ, અનગ્નિ અને સાગ્નિ પણ જન્મ્યા.

પિતૃભ્યશ્ચ સ્વધાયાઞ્ચ મેના વૈધારિણી સુતે । હિંસાભાર્યા ત્વધર્મસ્ય તયોર્જજ્ઞે તથાનૃતમ્

પિતૃઓ અને સ્વધાથી, તથા વૈધારિની પુત્રી મેનાથી સંતાન થયા; હિંસાની પત્ની અધર્મથી તથા અને અનૃત નામના સંતાન જન્મ્યા.

કન્યા ચ નિકૃતિસ્તાભ્યાં ભયન્નરકમેવ ચ। માયા ચ વેદના ચૈવ મિથુનન્ત્વિદમેતયોઃ

એ બંનેમાંથી કન્યા નિકૃતિ, તથા ભય અને નરક જન્મ્યા; એમમાંથી માયા અને વેદના પણ એક જોડી તરીકે જન્મ્યા.

તયોર્જજ્ઞેથ વૈ માયાં મૃત્યું ભૂતાપહારિણમ્। વેદના ચ સુતં ચાપિ દુઃ ખં જજ્ઞેથ રૌરવાત્

એમમાંથી માયાએ મૃત્યુ, જે જીવોને લઇ જાય છે, જન્માવ્યો; વેદનાએ રૌરવમાંથી દુઃખ નામનો પુત્ર જન્માવ્યો.

મૃત્યોર્વ્યાધિજરાશોકતૃષ્ણાક્રોધાશ્ચ જજ્ઞિરે। બ્રહ્મણશ્ચ રુદન્ જાતો રોદનાદ્રુદ્રનામકઃ

મૃત્યુમાંથી રોગ, વૃદ્ધાવસ્થા, શોક, તૃષ્ણા અને ક્રોધ જન્મ્યા; બ્રહ્માના રડવાથી રોદનથી રુદ્ર નામે પુત્ર જન્મ્યો.

ભવં શર્વમથેશાનં તથા પશુપતિં દ્વિજ। ભીમમુગ્રં મહાદેવમુવાચ સ પિતામહઃ

ભવ, શર્વ, ઇશાન, પશુપતિ, ભીમ, ઉગ્ર અને મહાદેવ — પિતામહે એ બધા નામ લીધા.

દક્ષકોપાચ્ચ તદ્ભાર્યા દેહન્તત્યાજ સા સતી। હિમવદ્દુહિતા ભૂત્વા પત્ની શમ્ભોરભૂત્ પુનઃ

દક્ષના રોષથી તેની પત્ની સતીએ શરીર ત્યાગ કર્યો; પછી હિમવતની દિકરી બની અને ફરી શંભુની પત્ની બની.

ઋષિભ્યો નારદાદ્યુક્તાઃ પૂજાઃ સ્નાનાદિપૂર્વિકાઃ। સ્વાયમ્ભુવાદ્યાસ્તાઃ કૃત્વા વિષ્ણવાદેર્ભુક્તિમુક્તિદાઃ

નારદ અને અન્ય ઋષિઓમાંથી પૂજા, સ્નાન વગેરે વિધિઓ શરૂ થયા; સ્વાયંભુવ અને અન્ય સમયથી વિષ્ણુ અને અન્ય દેવોના ભક્તિ-મુક્તિ આપતી વિધિઓ કરવામાં આવી.

નારદ ઉવાચ સામાન્યપૂજાં વિષ્ણવાદેર્વક્ષ્યે મન્ત્રાંશ્ચ સર્વદાન્। સમસ્તપરિવારાય અચ્યુતાય નમો યજેત

નારદે કહ્યું: હવે હું વિષ્ણુ અને અન્ય દેવોની સામાન્ય પૂજા અને બધા મંત્રો જણાવું છું; અચ્યૂત અને તેના સમગ્ર પરિવારને 'નમો' કહી પૂજા કરવી.

ધાત્રે વિધાત્રે ગઙ્ગાયૈ યમુનાયૈ નિધી તથા। દ્વારશ્રિયં વાસ્તુનવં શક્તિં કૂર્મ્મનન્તકમ્

ધાતૃ, વિધાતૃ, ગંગા, યમુના અને ખજાનાઓ, તથા દ્વારની દેવી, નવા સ્થાન, શક્તિ, કૂર્મ અને અનંતક — એમની પૂજા કરવી.

પૃથિવીં ધર્મ્મકં જ્ઞાનં વૈરાગ્યૈશ્વર્યમેવ ચ। અધર્માદીન્ કન્દનાલપદ્મકેશરકર્ણિકાઃ

પૃથ્વી, ધર્મ, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય અને ઐશ્વર્ય, તથા અધર્મ અને અન્ય, કમળનો ડાંઠ, પાંદડા, રેશમ અને મધ્ય ભાગ — એમની પૂજા કરવી.

ઋગ્વેદાદ્યં કૃતાદ્યઞ્ચ સત્ત્વાદ્યર્ક્કાદિમણ્ડલમ્। વિમલોત્કર્ષિણી જ્ઞાના ક્રિયા યોગા ચ તા યજેત્

ઋગ્વેદ અને અન્ય વેદો, કૃતયુગ અને અન્ય યુગો, સત્ત્વ અને સૂર્યમંડળ, વિમલોત્કર્ષિણી, જ્ઞાન, ક્રિયા અને યોગ — એમની પૂજા કરવી.

પ્રહ્વીં સત્યાં તથેશાનાનુગ્રહસનમૂર્ત્તિકામ્ । દુર્ગાં ગિરઙ્ગણં ક્ષેત્રં વાસુદેવાદિકં યજેત્

પ્રહ્વી, સત્ય, ઈશાન, અનુગ્રહ અને સનમૂર્તિ, દુર્ગા, ગિરા, અંગણ, ક્ષેત્ર અને વાસુદેવ અને અન્ય — એમની પૂજા કરવી.

હૃદયઞ્ચ શિરઃ શૂલં વર્મનેત્રમથાસ્ત્રકમ્। શઙ્ખં ચક્રં ગદાં પદ્મં શ્રીવત્સં કૌસ્તુભં યજેત્

હૃદય, માથું, ત્રિશૂલ, કવચ, આંખો અને શસ્ત્રો, શંખ, ચક્ર, ગદા, કમળ, શ્રીવત્સ અને કૌસ્તુભ — એમની પૂજા કરવી.

વનમાલાં શ્રિયં પુષ્ટિં ગરુડં ગુરુમર્ચયેત્। ઇન્દ્રમગ્નિં યમં રક્ષો જલં વાયું ધનેશ્વરમ્

વનમાળા, શ્રી, પુષ્ટિ, ગરુડ અને ગુરુની પૂજા કરવી; ઇન્દ્ર, અગ્નિ, યમ, રાક્ષસ, પાણી, વાયુ અને ધનના દેવ — એમની પણ પૂજા કરવી.

ઈશાનન્તમજં ચાસ્ત્રં વાહનં કુમુદાદિકમ્। વિષ્વકસેનં મણ્ડલાદૌ સિદ્ધિઃ પૂજાદિના ભવેત્

પૂજા અને સંબંધિત વિધિઓ દ્વારા, અનંત ભગવાન, જન્મરહિત, તેમના શસ્ત્રો, વાહન, કમળ વગેરે અને વિશ્વકસેન માટે મંડળમાં સફળતા પ્રાપ્ત થાય છે.

શિવપૂજાથ સામાન્યા પૂર્વં નન્દિનમર્ચ્ચયેત્। મહાકાલં યજેદ્ગઙ્ગાં યમુનાઞ્ચ ગણાદિકમ્

શિવની સામાન્ય પૂજામાં, પહેલા નંદિનને માન આપવો, પછી મહાકાળ, ગંગા, યમુના અને અન્ય ગણોને પૂજવું જોઈએ.

ગિરં શ્રિયં ગુરું વાસ્તું શક્ત્યાદીન્ ધર્મકાદિકમ્। વામા જ્યેષ્ઠા તથા રૌદ્રી કાલી કલવિકારિણી

વાણી, સંપત્તિ, ગુરુ, ઘર, શક્તિ અને અન્ય, ધર્મ વગેરે; તેમજ વામા, જ્યેષ્ઠા, રૌદ્રી, કાળી અને કલવિકારીણી.

બલવિકરિણી ચાપિ બલપ્રમથિની ક્રમાત્। સર્વભૂતદમની ચ મદનોન્માદિની શિવાસનમ્

બલવિકારીણી, પછી ક્રમ પ્રમાણે બલપ્રમથિની; સર્વભૂતદમનિ, મદનઉન્માદિની અને શિવના આસન.

હાં હું હાં શિવમૂર્ત્તયે સાઙ્ગવક્ત્રં શિવં યજેત્। હૌં શિવાય હામિત્યાદિ હામીશાનાદિવક્ત્રકમ્

હાં, હું, હાં મંત્રોથી અંગો અને મુખોવાળી શિવમૂર્તિની પૂજા કરવી; હૌંથી શિવ, હાં અને હાંથી ઈશાન અને અન્ય મુખોની પૂજા કરવી.

હ્રીં ગૌરીં ગં ગણઃ શક્રમુખાશ્ચણ્ડીહૃદાદિકાઃ। ક્રમાત્સૂર્ય્યાર્ચ્યને મન્ત્રા દણ્ડી પૂજ્યશ્ચ પિઙ્ગલઃ

હ્રીંથી ગૌરી, ગંથી ગણા, ઈન્દ્ર અને અન્ય, ચંડી, હૃદા વગેરે; ક્રમ પ્રમાણે, સૂર્યપૂજાના મંત્રો, દંડિન અને પિંગળની પૂજા કરવી.

ઉચ્ચૈઃ શ્રવાશ્ચારુણશ્ચ પ્રભૂતં વિમલં યજેત્। સારાધ્યોપરમસુખં સ્કન્દાદ્યંમધ્યતો યજેત્

ઉચ્ચૈ: શ્રવા, આરુણ, પ્રભૂત અને વિમલની પૂજા કરવી; મધ્યમાં, સ્કંદ અને અન્ય, જે સાર અને ઉત્તમ સુખ આપે છે, તેમની પૂજા કરવી.

દીપ્તા સૂક્ષ્મા જયા ભદ્રા વિભૂતિર્વિમલા તથા। અમોઘા વિદ્યુતા ચૈવ પૂજ્યાથ સર્વતોમુખી

દીપ્તા, સૂક્ષ્મા, જયા, ભદ્રા, વિભૂતિ, વિમલા, અમોઘા, વિદ્યુતા અને સર્વતમુખીની પણ પૂજા કરવી.

અર્ક્કાસનં હિ હં ખં ખ સોલ્કાયેતિ ચ મૂર્તિકામ્। હ્રાં હ્રીં સ સૂર્ય્યાય નમ આં નમો હ્રદયાય ચ

સૂર્યના આસન માટે હં, ખં, ખ, સો, ઉલ્કા અને તેમની મૂર્તિઓ; હ્રાં, હ્રીં, સ, 'સૂર્યને નમન', આં અને 'હૃદયને નમન'થી પૂજા કરવી.

અર્ક્કાય શિકસે તદ્વદગ્નીશાસુરવાયુગાન્ । ભૂર્ભવઃ સ્વરે જ્વાલિનિ શિખા હું કવચં સ્મૃતમ્

સૂર્ય, શિખા, તેમજ અગ્નિ, ઈશ, અસુર અને વાયુ માટે; ભૂઃ, ભુવઃ, સ્વઃથી જ્વાળાવાન માટે, શિખા, હું કવચ તરીકે ઓળખાય છે.

માં નેત્રં વસ્તથાર્ક્કાસ્ત્રં રાજ્ઞી શક્તિશ્ચ નિષ્કુભા । સોમોઽઙ્ગારકોથ બુધો જીવઃ શુક્રઃ શનિઃ ક્રમાત્

માં નેત્ર માટે, વાસ્તુ માટે અર્કાસ્ત્ર, રાણી માટે શક્તિ, નિષ્કુભા; ક્રમ પ્રમાણે, સોમ, અંગારક, બુધ, જીવ, શુક્ર અને શનિ.

રાહુઃ કેતુસ્તેજશ્ચણ્ડઃ સઙ્‌ક્ષેપાદથ પૂજનમ્। આસનં મૂર્ત્તયે મૂલં હૃદાદ્યં પરિચારકઃ

રાહુ, કેતુ, તેજ, ચંડ; સંક્ષિપ્તમાં, પૂજા આ રીતે છે: મૂર્તિ માટે આસન, મૂળ, હૃદા વગેરે અને પરિચારક.

વિષ્ણવાસનં વિષ્ણુમૂર્ત્તે રોં શ્રીં શ્રીં શ્રીધરો હરિઃ। હ્રીં સર્વમૂર્ત્તિમન્ત્રીયમિતિ ત્રૈલોક્યમોહનઃ

વિષ્ણુના આસન, વિષ્ણુની મૂર્તિ, રોં, શ્રીં, શ્રીં, શ્રીધર, હરિ; હ્રીં, સર્વમૂર્તિના મંત્રથી, તે ત્રણેય લોકને મોહિત કરે છે.

હ્રીં હૃષીકેશઃ ક્લીં વિષ્ણુઃ સ્વરૈર્દ્દીર્ઘૈર્હૃદાદિકમ્। સમસ્તૈઃ પઞ્ચમી પૂજા સઙ્‌ગ્રામાદૌ જયાદિદા

હ્રીં હૃષીકેશ માટે, ક્લીં વિષ્ણુ માટે, લાંબા સ્વરથી હૃદા વગેરે; બધાને પાંચમી વિભક્તિ, પૂજા અને યુદ્ધમાં જયાદિની પૂજા કરવી.