અગ્નિપુરાણમ્

કુઞ્જરોપરિગૌ સ્યાતાં સાંવત્સરપુરોહિતૌ । મન્ત્રિતાંશ્ચ સમારુહ્ય તોરણેન વિનિર્ગમેત્ ।। ૨૬૮.

વર્ષના મુખ્ય પુરોહિતોને હાથી પર બેસાડે અને યજ્ઞમાં દિક્ષિત થયેલાઓને પણ ચઢાડી, દરવાજા દ્વારા બહાર નીકળી જાય.

નિષ્ક્રમ્ય નાગમારુહ્ય તોરણેનાથ નિર્ગમેત્ । બલિં વિભજ્ય વિધિવદ્રાજા કુઞ્જરધૂર્ગતઃ ।। ૨૬૮.

બહાર જઈને, હાથી પર ચઢે અને પછી દરવાજા દ્વારા બહાર જાય; રાજા હાથી પર બેઠો હોય ત્યારે વિધિ પ્રમાણે બલિ વહેંચે.

ઉન્મૂકાનાન્તુ નિચયમાદીપિતદિગન્તરં । રાજા પ્રદક્ષઇણં કુય્યાત્ત્રીન્ વારાન્ સુસમાહિતઃ ।। ૨૬૮.

રાજા એકાગ્ર ચિત્તે, મૌન રહેલા, સભા અને નિર્ધારિત દિશાઓની ત્રણ વાર પ્રદક્ષિણ કરે.

ચતુરઙ્ગબલોપેતઃ સર્વસૈન્યેન નાદયન્ । એવં કૃત્વા ગૃહં ગચ્છેદ્વિસર્જિતજલાઞ્જલિઃ ।। ૨૬૮.

ચારે પ્રકારની સેના સાથે અને આખા લશ્કરનો ઘોંઘાટ કરતાં, આ વિધિ પૂર્ણ કરી, રાજા વિદાય આપીને પાણી અર્પણ કરી ઘરે પાછો ફરે.

પુષ્કર ઉવાચ છત્રાદિમન્ત્રાન્ વક્ષ્યામિ યૈસ્તત્ પૂજ્ય જયાદિકમ્ । બ્રહ્મણઃ સત્યવાક્યેન સોમસ્ય વરુણસ્ય ચ ।। ૨૬૯.

પુષ્કરએ કહ્યું: હવે હું છત્રી વગેરેના મંત્રો કહું છું, જેના દ્વારા વિજય અને અન્ય શુભ ફળોની પૂજા થાય છે, બ્રહ્મા, સોમ અને વરુણના સત્યવચનથી.

સૂર્ય્યસ્ય ચ પ્રભાવેન વર્દ્ધસ્વ ત્વં મહામતે । પાણ્ડરાભપ્રતીકાશ હિમકુન્દેન્દુસુપ્રભ ।। ૨૬૯.

સૂર્યની તેજથી, હે વિદ્વાન, તું વધે; તારો રંગ હિમ, કુન્દ અને પૂર્ણચંદ્ર જેવો શ્વેત અને તેજસ્વી રહે.

યથામ્બુદશ્છાદયતે શિવાયૈનાં વસુન્ધરાં । તથાચ્છાદય રાજાનં વિજયારોગ્યવૃદ્ધયે ।। ૨૬૯.

જેમ વાદળ પૃથ્વીને કલ્યાણ માટે ઢાંકે છે, તેમ તું પણ રાજાને વિજય, આરોગ્ય અને વૃદ્ધિ માટે ઢાંકી રાખ.

ગન્ધર્વકુલજાતસ્ત્વં માભૂયાઃ કુલદૂષકઃ । બ્રહ્મણઃ સત્યવાક્યેન સોમસ્ય વરુણસ્ય ચ ।। ૨૬૯.

તું ગંધર્વકુળમાં જન્મેલો છે, કદી કુળનું અપમાન ન થાય; બ્રહ્મા, સોમ અને વરુણના સત્યવચનથી.

પ્રભાવાચ્ચ હુતાશસ્ય વર્દ્ધસ્વ ત્વં તુરઙ્ગમ । તેજસા ચૈવ સૂર્ય્યસ્ય મુનીનાં તપસા તથા ।। ૨૬૯.

અગ્નિની શક્તિથી, હે ઘોડા, તું વધે; સૂર્યના તેજથી અને મુનિઓના તપથી પણ.

રુદ્રસ્ય બ્રહ્મચર્ય્યેણ પવનસ્ય બલેન ચ । સ્મર ત્વં રાજપુત્રોઽસિ કૌસ્તુભન્તુ મણિં સ્મર ।। ૨૬૯.

રુદ્રના બ્રહ્મચર્ય અને પવનની શક્તિથી, તું રાજપુત્ર છે એ યાદ રાખ; કૌસ્તુભ મણિનું પણ સ્મરણ કર.

યાં ગતિં બ્રહાહા ગચ્છેત્ પિતૃહા માતૃહા માતૃહા તથા । ભૂમ્યર્થેઽનૃતવાદી ચ ક્ષત્રિયશ્ચ પરાઙ્મુખઃ ।। ૨૬૯.

જે માર્ગે બ્રાહ્મણહંત, પિતૃહંત, માતૃહંત, જમીન માટે અસત્ય બોલનાર અને યુદ્ધમાંથી પીઠ ફેરવનારો ક્ષત્રિય જાય છે—

બ્રજેસ્ત્વન્તાં ગતિં ક્ષિપ્રં મા તત્ પાપં ભવેત્તવ । વિકૃતિં માપગચ્છેસ્ત્વં યુદ્ધેઽધ્વનિ તુરઙ્ગમ ।। ૨૬૯.

તું એ દુષ્કર્મના માર્ગે જલ્દી ન જઇશ; એ પાપ તારા ભાગ્યે ન આવે; યુદ્ધ કે માર્ગમાં તને કોઈ દુઃખ કે વિકૃતિ ન થાય, હે ઘોડા.

રિપૂન્ વિનિઘ્નન્ સમરે સહ ભર્ત્રા સુખી ભવ । શક્રકેતો મહાવીર્ય્યઃ સુવર્ણસ્ત્વામુપાશ્રિતઃ ।। ૨૬૯.

શત્રુઓને યુદ્ધમાં હરાવી, તું તારા માલિક સાથે સુખી રહે; શક્રનું વિજયધ્વજ, મહાવીર્ય અને સુવર્ણમય, તારો આશ્રય લે છે.

પતત્રિરાડ્વૈનતેયસ્તથા નારાયણધ્વજઃ । કાશ્યપેયોઽમૃતાહર્ત્તા નાગાદિર્વિષ્ણુવાહનઃ ।। ૨૬૯.

પંખીઓના રાજા ગરુડ, નારાયણનો ધ્વજ, કશ્યપના વંશજ, અમૃત લાવનાર, નાગોના સ્વામી અને વિષ્ણુનું વાહન—

અપ્રમેયો દુરાધર્ષો રણે દેવારિસૂદનઃ । મહાબલો મહાવેગે મહાકાયોઽમૃતાશનઃ ।। ૨૬૯.

જે અપરિમિત, અજય, યુદ્ધમાં દેવશત્રુઓનો વિનાશક, મહાશક્તિશાળી, મહાવેગી, વિશાળકાય અને અમૃતપાન કરનાર છે—

ગરુત્મામ્મારુતગતિસ્ત્વયિ સન્નિહિતઃ સ્થિતઃ । વિષ્ણુના દેવદેવેન શક્રાર્થં સ્થાપિતો હ્યસિ ।। ૨૬૯.

મારુત જેવી ગતિ ધરાવતો ગરુડ તારી અંદર સ્થિત છે; દેવોના દેવ વિષ્ણુએ તને શક્રના હિત માટે સ્થાપ્યો છે.

જયાય ભવ મે નિત્યં વૃદ્ધયેઽથ બલસ્ય ચ । સાશ્વવર્માયુધાન્યોધાન્ રક્ષાસ્માકં રિપૂન્ દહ ।। ૨૬૯.

તું હંમેશા મારા વિજય અને બળની વૃદ્ધિ માટે રહેજે; ઘોડા, કવચ, શસ્ત્ર અને યુદ્ધવીરો સાથે અમારો રક્ષણ કર અને શત્રુઓને ભસ્મ કરી નાખ.

કુમુદૈરાવણૌ પદ્મઃ પુષ્પદન્તોઽથ વામનઃ ૨૬૯.

કુમુદ, ઐરાવત, પદ્મ, પુષ્પદંત અને વામન.

તેષાં પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ બલાન્યષ્ટૌ સમાશ્રિતાઃ । ભદ્રો મન્દો મૃગશ્ચૈવ ગજઃ સંકીર્ણ એવ ચ ।। ૨૬૯.

આ બધા ના પુત્રો અને પૌત્રો, આઠે બળવાન છે: ભદ્ર, મંદ, મૃગ, ગજ અને સંકીર્ણ પણ.

વને વને પ્રસૂતાસ્તે સ્મર યોનિં મહાગજાઃ । પાન્તુ ત્વાં વસવો રુદ્રા આદિત્યાઃ સમરુદ્ગણાઃ ।। ૨૬૯.

દરેક જંગલમાં જન્મેલા આ મહાગજ પોતાનું મૂળ યાદ રાખે છે; વસુ, રુદ્ર, આદિત્ય અને મરુદગણો તને રક્ષા કરે.

ભર્ત્તારં રક્ષ નાગેન્દ્ર સમયઃ પરિપાલ્યતાં । ઐરાવતાધિરૂઢ઼સ્તુ વજ્રહસ્તઃ શતક્રતુઃ ।। ૨૬૯.

હે નાગરાજ, તું તારા સ્વામીની રક્ષા કર અને કરારનું પાલન કર; ઐરાવત પર આરૂઢ, વજ્રધારી શતક્રતુ.

પૃષ્ઠતોઽનુગતસ્ત્વેષ રક્ષતુ ત્વાં સ દેવરાટ્ । અવાપ્નુહિ જયં યુદ્ધે સુસ્થશ્ચૈવ સદા વ્રજ ।। ૨૬૯.

પાછળથી ચાલતાં દેવરાજ તારી રક્ષા કરે; યુદ્ધમાં વિજય મેળવે અને હંમેશા સુખી અને સ્વસ્થ રહે.

અવાપ્નુહિ બલઞ્ચૈવ ઐરાવતસમં યુધિ । શ્રીસ્તે સોમાદ્‌બલં વિષ્ણોસ્તેજઃ સૂર્ય્યાજ્જવોઽનિલાત્ ।। ૨૬૯.

યુદ્ધમાં તને ઐરાવત જેટલું બળ મળે; તને ચંદ્રથી શ્રી, વિષ્ણુથી બળ, સૂર્યથી તેજ અને પવનથી ઝડપ મળે.

સ્થૈર્ય્યં ગિરેર્જયં રુદ્રાદ્ યશો દેવાત્ પુરન્દરાત્ । યુદ્ધે રક્ષન્તુ નાગાસ્ત્વાં દિશશ્ચ સહ દૈવતૈઃ ।। ૨૬૯.

પર્વતથી સ્થિરતા, રુદ્રથી વિજય, પુરંદર દેવથી યશ તને મળે; યુદ્ધમાં નાગો અને દિશાઓ પોતાના દેવતાઓ સાથે તારી રક્ષા કરે.

અશ્વિનૌ સહ ગન્ધર્વૈઃ પાન્તુ ત્વાં સર્વતો દિશઃ । મનવો વસવો રુદ્રા વાયુઃ સોમો મહર્ષયઃ ।। ૨૬૯.

અશ્વિનીકુમારો અને ગંધર્વો ચારેય દિશામાં તારી રક્ષા કરે; મનુઓ, વસુઓ, રુદ્રો, વાયુ, ચંદ્ર અને મહર્ષિઓ પણ.

નાગકિન્નરગન્ધર્વયક્ષભૂતગણા ગ્રહાઃ । પ્રમથાસ્તુ સહાદિત્યૈર્ભૂતેશો માતૃભિઃ સહ ।। ૨૬૯.

નાગ, કિન્નર, ગંધર્વ, યક્ષ, ભૂતગણ અને ગ્રહો; પ્રમથાઓ આદિત્ય સાથે, ભૂતેશ માતાઓ સાથે.

શક્રઃ સેનાપતિઃ સ્કન્દો વરુણશ્ચાશ્રિતસ્ત્વયિ । પ્રદહન્તુ રિપૂન્ સર્વાન્ રાજા વિજયમૃચ્છતુ ।। ૨૬૯.

ઇન્દ્ર, સેના પ્રમુખ સ્કંદ અને વરુણ તારા રક્ષક છે; તેઓ બધા દુશ્મનોને ભસ્મ કરે અને રાજાને વિજય મળે.

યાનિ પ્રયુક્તાન્યરિભિર્ભૂષણાનિ સમન્તતઃ । પતન્તુ તવ શત્રણાં હતાનિ તવ તેજસા ।। ૨૬૯.

શત્રુઓએ જ્યાં જ્યાં ભૂષણો પહેર્યા છે, એ બધું તારા તેજ downstairs તારા દુશ્મનો પર પડીને નષ્ટ થાય.

કાલનેમિબધે યદ્વત્ યુદ્ધે ત્રિપુરઘાતને । હિરણ્યકશિપોર્યુદ્ધે બધે સર્વાસુરેષુ ચ ।। ૨૬૯.

જેમ કાલનેમિના વધમાં, ત્રિપુરાના સંહારના યુદ્ધમાં, હિરણ્યકશિપુ સાથેના યુદ્ધમાં અને બધા અસુરોના વિનાશમાં થયું હતું.