અગ્નિપુરાણમ્

તેન ત્વામભિષિઞ્ચામિ પાવમાન્યઃ પુનન્તુ તે । ભગન્તે વરુણો રાજા ભગં સૂર્ય્યો બૃહસ્પતિઃ ।। ૨૬૬.

એ જળથી તને અભિષેક કરું છું; પવિત્ર જળ તને શુદ્ધ કરે. ભગવાન વરુણ, સૂર્ય અને બૃહસ્પતિ તને ભાગ્ય આપે.

ભગમિન્દ્રશ્ચ વાયુશ્ચ ભગં સપ્તર્ષયો દદુઃ । યક્તે કેશેષુ દૌર્ભાગ્યં સીમન્તે યચ્ચ મૂર્દ્ધનિ ।। ૨૬૬.

ઇન્દ્ર, વાયુ અને સપ્ત ઋષિઓ તને ભાગ્ય આપે; વાળમાં, સીમંતમાં અને માથા પરનું દુર્ભાગ્ય—

લલાટે કર્ણયોરક્ષ્ણોરાપસ્તદ્‌ઘ્નન્તુ સર્વદા । દર્ભપિઞ્જલિમાદાય વામહસ્તે તતો ગુરુઃ ।। ૨૬૬.

લલાટ, કાન અને આંખોમાં—એ બધું જળ હંમેશા દૂર કરે. ગુરુએ ડાબા હાથમાં દર્ભ લઈ—

સ્નાતસ્ય સાર્ષપન્તૈલં શ્રુવેણૌડુમ્બરેણ ચ । જુહુયાન્મૂર્દ્ધનિ કુશાન્ સવ્યેન પરિગૃહાય ચ ।। ૨૬૬.

સ્નાન કરેલા માટે, ઉડુંબરની ચમચીથી રાયડાનું તેલ અર્પણ કરવું; કુશ ડાબા હાથમાં પકડી માથા પર તેલ ચડાવવું.

મિતશ્ચ સમ્મિતશ્ચૈવ તથા શાલકકણ્ટકૌ । કુષ્માણ્ડો રાજપુત્રશ્ચ એતૈઃ સ્વાહાસમન્વિતૈઃ ।। ૨૬૬.

મિત, સમિત, શાલક, કાંટક, કુસ્માંડો અને રાજપુત્ર—આ બધાની સ્વાહા સાથે.

નામભિર્બલિમન્ત્રૈશ્ચ નમસ્કારસમન્વિતૈઃ । દદ્યાચ્ચતુષ્પથે શૂર્પે કુશાનાસ્તીર્ય્ય સર્વ્વતઃ ।। ૨૬૬.

નામો, બલિ અને મંત્રો સાથે, વિનમ્રતાપૂર્વક નમન કરીને, ચૌરાસ્તા પર સર્વત્ર કુશ ઘાસ પાથરીને, શૂર્પામાં અર્પણ કરવું જોઈએ.

કૃતાકૃતાંસ્તણ્ડુલાંશ્ચ પલલૌદનમેવ ચ । મત્સ્યાન્પઙ્કાંસ્તથૈવામાન્ પુષ્પં ચિત્રં સુરાં ત્રિધા ।। ૨૬૬.

પાકેલા અને કાચા તાંદળ, પયસ, માછલી, કાદવ, વિવિધ ફૂલો અને ત્રણ પ્રકારની મદિરા પણ અર્પણ કરવી.

મુલકં પૂરિકાં પૂપાંસ્તથૈવૈણ્ડવિકાસ્રજઃ । દધ્યન્નં પાયસં પિષ્ટં મોદકં ગુડ઼મર્પયેત્ ।। ૨૬૬.

મૂળા, પૂરી, પાપડી, ઈંડવિકાંડી, દહીંભાત, ખીર, લોટની વાનગીઓ, લાડુ અને ગોળ પણ અર્પણ કરવું જોઈએ.

વિનાયકસ્ય જનનીમુપતિષ્ઠેત્તતોઽમ્બિકાં । દૂર્વ્વાસર્ષપપુષ્પાણાં દત્ત્વાર્ઘ્યં પૂર્ણમઞ્જલિં ।। ૨૬૬.

પછી, વિનાયકની માતાનું પૂજન કરવું અને ત્યારબાદ અંબિકાનું પણ, દૂર્વા, રાઈના ફૂલો અને પૂર્ણ અંજલિ અર્ઘ્ય અર્પણ કરીને.

રૂપં દેહિ યશો દેહિ સૌભાગ્યં સુભગે મમ । પુત્રં દેહિ ધનં દેહિ સર્વ્વાન્ કામાંશ્ચ દેહિ મે ।। ૨૬૬.

હે શુભે! મને રૂપ આપો, યશ આપો, સદભાગ્ય આપો, પુત્ર આપો, ધન આપો અને મારા બધા ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરો.

ભોજયેદ્‌બ્રાહ્મણાન્દદ્યાદ્વસ્ત્રયુગ્મં ગુરોરપિ । વિનાયકં ગ્રહાન્પ્રાર્ચ્ય શ્રિયં કર્મ્મફલં લભેત્ ।। ૨૬૬.

બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું અને ગુરુને પણ કપડાંનું જોડી આપવું. વિનાયક અને ગ્રહોની પૂજા કર્યા પછી, સંપત્તિ અને કર્મફળ પ્રાપ્ત થાય છે.

પુષ્કર ઉવાચ સ્નાનં માહેશ્રં વક્ષ્યે રાજાદેર્જયવર્દ્ધનમ્ । દાનવેન્દ્રાય બલયે યજ્જગાદોશનાઃ પુરા ।। ૨૬૭.

પુષ્કર કહે છે: હવે હું મહાદેવનું સ્નાન કહું છું, જે રાજાઓના વિજયમાં વૃદ્ધિ કરે છે અને જે ઉશનાએ દાનવરાજ બલિને શીખવ્યું હતું.

પઞ્ચામૃતૈસ્તુ સંસ્નાપ્ય પૂજયેચ્છૂલપાણિનં । સ્નાનાન્યન્યાનિ વક્ષ્યામિ સર્વદા વિજયાય તે ।। ૨૬૭.

પાંચ અમૃતોથી સ્નાન કરીને, ત્રિશૂળધારી ભગવાનનું પૂજન કરવું. હવે હું બીજા સ્નાનના પ્રકારો કહું છું, જે હંમેશા વિજય આપે છે.

સ્નાનં ઘૃતેન કથિતમાયુષ્યવર્દ્ધનં પરમ્ । ગોમયેન ચ લક્ષ્મીઃ સ્યાદ્ ગોમૂત્રેણાઘમર્દ્દનમ્ ।। ૨૬૭.

ઘીથી સ્નાન કરવાથી આયુષ્યમાં ખૂબ વૃદ્ધિ થાય છે; ગાયના છાણથી લક્ષ્મી મળે છે; ગૌમૂત્રથી પાપનો નાશ થાય છે.

ક્ષીરેણ બલબુદ્ધિઃ સ્યાદ્દધ્ના લક્ષઅમીવિવર્દ્ધનં । કુશોદકેન પાપાન્તઃ વઞ્ચગવ્યેન સર્વભાક્ ।। ૨૬૭.

દૂધથી બળ અને બુદ્ધિ મળે છે; દહીંથી લક્ષ્મી વધે છે; કુશના પાણીથી પાપ નાશ પામે છે; પંચગવ્યથી સર્વ લાભ મળે છે.

શતમૂલેન સર્વાપ્તિર્ગોશ્રૃઙ્ગોદકતોઽર્ઘજિત્ । પલાશવિલ્વકમલકુશસ્નાનન્તુ સર્વ્વદં ।। ૨૬૭.

શતમૂળના પાણીથી સર્વ લાભ મળે છે; ગાયના શિંગના પાણીથી શત્રુઓ પર વિજય મળે છે; પલાશ, બિલ્વ, કમળ અને કુશથી સ્નાન કરવાથી સર્વ લાભ થાય છે.

વચા હરિદ્રે દ્વે મુસ્તં સ્નાનં રક્ષોહણં પરં । આયુષ્યઞ્ચ યશસ્યઞ્ચ ધર્મ્મમેધાવિવર્દ્ધનમ્ ।। ૨૬૮.

વચ, બે પ્રકારની હળદર અને મુસ્તાથી સ્નાન કરવું એ સર્વ શ્રેષ્ઠ રક્ષાકારક છે અને આયુષ્ય, યશ, ધર્મ અને બુદ્ધિમાં વૃદ્ધિ કરે છે.

હૈમાદ્ભિશ્ચૈવ માઙ્ગલ્યં રૂપ્યતામ્રોદકૈસ્તથા । રત્નોદકૈસ્તુ વિજ્યઃ સૌભાગ્યઞ્ચ પ્રિયઙ્ગુણા ।। ૨૬૮.

સોનાના પાણીથી સ્નાન કરવાથી શુભતા મળે છે; ચાંદી અને તાંબાના પાણીથી પણ; રત્નોના પાણીથી વિજય મળે છે અને પ્રિયંગુના દાણાથી સદભાગ્ય મળે છે.

ફલાદ્બિશ્ચ તથારોગ્યં ધાત્ર્યદ્ભિઃ પરમાં શ્રિયમ્ । તિલસિદ્ધાર્થકૈર્લ્લક્ષ્મીઃ સૌભાગ્યઞ્ચ પ્રિયઙ્ગુણા ।। ૨૬૮.

ફળના પાણીથી આરોગ્ય મળે છે; ધાત્રીના પાણીથી ઉત્તમ લક્ષ્મી મળે છે; તલ અને રાઈથી લક્ષ્મી અને પ્રિયંગુના દાણાથી સદભાગ્ય મળે છે.

પદ્મોત્પલકદમ્બૈશ્ચ શ્રીર્બલં બલાદ્રુમોદકૈઃ । વિષ્ણુપાદોદકસ્નાનં સર્વસ્નાનેભ્ય ઉત્તમમ્ ।। ૨૬૮.

કમળ, ઉત્પલ અને કદંબના ફૂલોના પાણીથી લક્ષ્મી મળે છે; બલાના વૃક્ષના પાણીથી બળ મળે છે; અને વિષ્ણુના પાદપાણીથી સ્નાન કરવું સર્વ સ્નાનોમાં શ્રેષ્ઠ છે.

એકાકી એકકામાયેત્યેકોર્કં૧ વિધિવચ્ચરેત્ । અક્રન્દયતિ સૂક્તેન પ્રબધ્નીયાન્મણિં કરે ।। ૨૬૮.

જે એકલો હોય અને એકાંત ઈચ્છે, તેને વિધિપૂર્વક સૂર્યોદયે આ વિધિ કરવી, અને 'અક્રંદયતિ' સૂક્તથી હાથમાં મણિ બાંધવી.

કુષ્ઠપાઠા વચા શુણ્ઠી શઙ્ખલોહાદિકો મણિઃ । સર્વ્વેષામેવ કામાનામીશ્વરો ભગવાન્ હરિઃ ।। ૨૬૮.

કુષ્ટ, પાઠા, વચ, સુંઠ અને શંખલોહથી બનેલી મણિ સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરે છે; અને ભગવાન હરિ સર્વના ઈશ્વર છે.

તસ્ય સંપૂજનાદેવ સર્વ્વાન્કામાન્સમશ્નુતે । સ્નાપયિત્વા ઘૃતક્ષીરૈઃ પૂજયિત્વા ચ પિત્તહા ।। ૨૬૮.

માત્ર તેની પૂજા કરવાથી સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે; ઘી અને દૂધથી સ્નાન કરાવી અને માન આપવાથી પિત્તના રોગ દૂર થાય છે.

પઞ્ચમુદ્‌ગબલિન્દત્વા અતિસારાત્ પ્રમુચ્યતે । પઞ્ચગવ્યેન સંસ્નાપ્ય વાતવ્યાધિં વિનાશયેત્ ।। ૨૬૮.

પાંચ પ્રકારની મુગફળી અર્પણ કરવાથી અતિસારમાંથી મુક્તિ મળે છે; ગાયના પાંચ વસ્તુઓથી સ્નાન કરાવવાથી વાયુના રોગો દૂર થાય છે.

દ્વિસ્રેહસ્નપનાત્ શ્લેષ્મરોગહા ચાતિપૂજયા । ઘૃતં તૈલં તથા ક્ષૌદ્રં સ્નાનન્તુ ત્રિરસં પરં ।। ૨૬૮.

બે વખત તેલથી સ્નાન કરવાથી કફના રોગો દૂર થાય છે અને વિશેષ પૂજાથી; ઘી, તેલ અને મધથી સ્નાન કરવું શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેમાં ત્રણ સ્વાદ હોય છે.

સ્નાનં ઘૃતામ્બુ દ્વિસ્નેહં સમલં ઘૃતતૈલકમ્ । ક્ષૌદ્રમિક્ષુરસં ક્ષીરં સ્નાનં ત્રિમધુરં સ્મૃતમ્ ।। ૨૬૮.

ઘી પાણીથી અને બે વખત તેલથી, સાથે ઘી, તેલ, મધ, ઉખાણાનો રસ અને દૂધથી સ્નાન કરવું, તેને ત્રણ મીઠાશનું સ્નાન કહેવાય છે.

ઘૃતમિક્ષુરસં તૈલં ક્ષૌદ્રઞ્ચ ત્રિરસં શ્રિયે । અનુલેપસ્ત્રિશુક્લસ્તુ કર્પૂરોશીરચન્દનૈઃ ।। ૨૬૮.

ઘી, ઉખાણાનો રસ, તેલ અને મધ—આ ત્રણ સ્વાદ સમૃદ્ધિ માટે છે; ત્રણ સફેદ લપસવું કેમ્ફર, ઉશીર અને ચંદનથી બને છે.

ચન્દનાગુરુકર્પૂરમૃગદર્પૈઃ સકુઙ્કુમૈઃ । પઞ્ચાનુલેપનં વિષ્ણોઃ સર્વકામફલપ્રદં ।। ૨૬૮.

ચંદન, અગરૂ, કેમ્ફર, કસ્તૂરી અને કુંકુમ—આ પાંચ લપસવા વિષ્ણુને અર્પણ કરવાથી સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.