અગ્નિપુરાણમ્

પ્રાશયેદ્વાલકં નિત્યં વચાચૂર્ણં ઘૃતપ્લુતં । ઇન્દ્રમિદ્‌ગાથિનં જપ્ત્વા ભવેચ્છ્રુતિધરસ્ત્વસૌ ।। ૨૬૧.

દરરોજ બાળકને ઘી સાથે મિશ્રિત વાણીનો ચૂર્ણ આપવો જોઈએ; ઇન્દ્રમિદ ગીતનું જાપ કર્યા પછી એ બાળક સાંભળેલું બધું યાદ રાખે છે.

હુત્વા રથન્તરઞ્જપ્ત્વા પુત્રમાપ્નોત્યસંશયં । મયિ શ્રીરિતિ મન્ત્રોયં જપ્તવ્યઃ શ્રીવિવર્દ્ધનઃ ।। ૨૬૧.

રથંતર હવન કરીને અને તેનું જાપ કરીને નિશ્ચિતપણે પુત્રની પ્રાપ્તિ થાય છે; 'મયિ શ્રી' મંત્રનું જાપ કરવું જોઈએ, કારણ કે એ શ્રી વધારતો છે.

વૈરૂપ્યસ્યાષ્ટકં નિત્યં પ્રયુઞ્જાનઃ શ્રિયં લભેત્ । સપ્તાષ્ટકં પ્રયુઞ્ચાનઃ સર્વ્વાન્ કામાનવાપ્નુયાત્ ।। ૨૬૧.

વૈરૂપ્ય માટેની અષ્ટક ક્રિયા નિયમિત કરનારને શ્રી મળે છે; સાત કે આઠ પ્રકારની ક્રિયા કરવાથી બધા ઈચ્છિત ફળ મળે છે.

ગવ્યેષુણેતિ યો નિત્યં સાયં પ્રાતરતન્ત્રિતઃ । ઉપસ્થાનં ગવાં કુર્ય્યાત્તસ્ય સ્યુસ્તાઃ સદા ગૃહે ।। ૨૬૧.

જે વ્યક્તિ નિયમિત રીતે સવારે અને સાંજે 'ગવ્યેષુણેતિ' મંત્રનું પઠન કરે છે અને ગાયોની સેવા કરે છે, તેના ઘરમાં ગાયો હંમેશા રહે છે.

ઘૃતાક્તન્તુ યવદ્રોણં વાત આવાતુ ભેષજં । અનેન હુત્વા વિધિવત્ સર્વ્વાં માયાં વ્યપોહતિ ।। ૨૬૧.

જ્યાં સુધી ઘીમાં એક દ્રોણ જેટલું છે, ત્યાં સુધી પવન ઔષધિ લાવે; આ રીતે યોગ્ય રીતે હવન કરવાથી સર્વ માયાનો નાશ થાય છે.

પ્રદેવો દાસેન તિલાન્ હુત્વા કાર્મ્મણકૃન્તનં । અભિ ત્વા પૂર્વ્વપીતયે વષટ़કારસમન્વિતં ।। ૨૬૧.

પ્રદેવ પોતાના દાસ દ્વારા તલનો હવન કરાવે છે, તો કર્મોના બંધન કાપી જાય છે; 'અભિ ત્વા પૂર્વપીતયે' મંત્ર સાથે વષટકાર બોલવો જોઈએ.

વાસકેધ્મસહસ્રન્તુ હુતં યુદ્‌ધે જયપ્રદં । હસ્ત્યશ્વપુરુષાન્ કુર્ય્યાદ્ બુધઃ પિષ્ટમયાન્ શુભાન્ ।। ૨૬૧.

યુદ્ધમાં હજારો લાકડાના ગાંઠો હવન કરવાથી વિજય મળે છે; બુદ્ધિમાન વ્યક્તિઓ પિઠથી હાથી, ઘોડા અને મનુષ્યના શુભ આકાર બનાવે.

પરકીયાનથોદ્દેશ્ય પ્રધાનપુરુષાંસ્તથા । સુસ્વિન્નાન્ પિષ્ટકવરાન્ ક્ષુરેણોત્‌કૃત્ય ભાગશઃ ।। ૨૬૧.

પછી બીજાઓ માટે અને મુખ્ય વ્યક્તિઓ માટે સારી રીતે શેકેલા પિઠના આકાર બનાવી, તેને કટારીથી ટુકડાઓમાં વહેંચવા.

અભિ ત્વા શૂર ણોનુમો મન્ત્રેણાનેન મન્ત્રવિત્ । કૃત્વા સર્ષપતૈલાક્તાન્ ક્રોધેન જુહુયાત્તતઃ ।। ૨૬૧.

હે વીર, મંત્ર જાણનાર વ્યક્તિ આ મંત્રનું પઠન કરે; પછી તેમને સરસવના તેલથી ચોપડી, ક્રોધપૂર્વક હવન કરે.

એતત્ કૃત્વા બુઘઃ કર્મ્મ સંગ્રામે જયમાપ્નુયાત્ । ગારુડ઼ં વામદેવ્યઞ્ચ રથન્તરબૃહદ્રથૌ ।। ૨૬૧.

આ ક્રિયા કર્યા પછી મનુષ્યને યુદ્ધમાં વિજય મળે છે; ગારુડ, વામદેવ, રથંતર અને બૃહદ્રથ નામના ગીતો ઉપયોગમાં લેવા.

પુષ્કર ઉવાચ સામ્નાં વિધાનં કથિતં વક્ષઅયે ચાથર્વ્વણામથ । શાન્તાતીયં ગણં હુત્વા શાન્તિમાપ્નોતિ માનવઃ ।। ૨૬૧.

પુષ્કર બોલ્યા: સામનો વિધાન જણાવાયું છે; હવે હું અથર્વણ વિધિ સમજાવું છું. શાંતાતીય ગણનું હવન કરવાથી મનુષ્યને શાંતિ મળે છે.

ભૈષજ્યઞ્ચ ગણં હુત્વા સર્વ્વાન્રોગાન્ વ્યપોહતિ । ત્રિસપ્તીયં ગણં હુત્વા સર્વ્વપપૈઃ પ્રમુચ્યતે ।। ૨૬૧.

ભૈષજ્ય ગણનું હવન કરવાથી બધા રોગો દૂર થાય છે; ત્રિસપ્તીય ગણનું હવન કરવાથી બધા પાપોથી મુક્તિ મળે છે.

ક્કચિન્નાપ્નોતિ ચ ભયં હુત્વા ચૈવાભયઙ્ગણં । ન ક્કચિજ્જાયતે રામ ગણં હુત્વા પરાજિતં ।। ૨૬૧.

ક્યારેક અભયંગ ગણનું હવન કરવાથી કોઈ ભય મળતું નથી; હે રામ, આ ગણનું હવન કરવાથી ક્યારેય પરાજય થતો નથી.

આયુષ્યઞ્ચ ગણં હુત્વા અપમૃત્યું વ્યપોહતિ । સ્વસ્તિમાપ્નોતિ સર્વ્વત્ર હુત્વા સ્વસ્ત્યનઙ્ગણં ।। ૨૬૧.

આયુષ્ય ગણનું હવન કરવાથી અકાળમૃત્યુ દૂર થાય છે; સ્વસ્ત્યાન ગણનું હવન કરવાથી સર્વત્ર કલ્યાણ મળે છે.

શ્રેયસા યોગમાપ્નોતિ શર્મ્મવર્મ્મગણન્તથા । વાસ્તોષ્પત્યગણં હુત્વા વાસ્તુદોષાન્ વ્યપોહતિ ।। ૨૬૧.

આ વિધિઓથી શ્રેષ્ઠતા સાથે એકતા મળે છે અને રક્ષણ આપતી વસ્ત્રો જેવી શક્તિ મળે છે; વાસ્તોષ્પત્ય ગણનું હવન કરવાથી ઘરનાં દોષો દૂર થાય છે.

તથા રૌદ્રગણં હુત્વા સર્વ્વાન્ દોષાન્ વ્યષોહતિ । એતૈર્દશગુણૈર્હોમો હ્યષ્ટાદશસુ શાન્તિષુ ।। ૨૬૧.

એ જ રીતે, રૌદ્ર ગણનું હવન કરવાથી બધા દોષો દૂર થાય છે; આ દસ પ્રકારની વિધિઓથી અઢાર શાંતિઓમાં હવન થાય છે.

વૈષ્ણવી શાન્તિરૈન્દ્રી ચ વ્રાહ્મી રૌદ્રી તથૈવ ચ । વાયવ્યા વારુણી ચૈવ કૌવેરી ભાર્ગવી તથા ।। ૨૬૧.

વૈષ્ણવી શાંતિ, ઐન્દ્ર શાંતિ, બ્રાહ્મી, રૌદ્રી, વાયવી, વારુણી, કૌવેરી અને ભાર્ગવી — આવી શાંતિઓ છે.

પ્રાજાપત્યા તથા ત્વાષ્ટ્રી કૌમારી વહ્નિદેવતા । મારુદ્‌ગણા ચ ગાન્ધારી શાન્તિર્નૈર્ઋતકી તથા ।। ૨૬૧.

પ્રજાપત્ય, ત્વષ્ટ્રી, કૌમારી, અગ્નિદેવી, મારુતગણો, ગાંધારી, શાંતિ અને નૈૃતકી – આ બધાં દેવીઓ છે.

શાન્તિરાઙ્ગિરસી યામ્યા પાર્થિવી સર્વ્વકામદા । યસ્ત્વાં મૃત્યુરિતિ હ્યેતજ્જપ્તં મૃત્યુવિનાશનં ।। ૨૬૧.

શાંતિ, આંગિરસી, યામ્યા, પૃથ્વી અને સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરતી – જે કોઈ 'તું મરણ છે' એમ જપે છે, તે મરણને નાશ કરે છે.

સુપર્ણંસ્ત્વેતિ હુત્વા ચ ભુજગૈર્નૈવ બાધ્યતે । ઇન્દ્રેણ દત્તમિત્યેતત્ સર્વકામકરમ્ભવેત્ ।। ૨૬૧.

'સુપર્ણમ્' મંત્રથી હવન કરવાથી સાપો ક્યારેય તકલીફ આપતા નથી; આ ઈન્દ્રે આપેલું છે અને સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે છે.

ઇન્દ્રેણ દત્તમિત્યેતત્ સર્વબાધાવિનાશનં । ઇમા દેવીતિ મન્ત્રશ્ચ સર્વશાન્તિકરઃ પરઃ ।। ૨૬૧.

આ ઈન્દ્રે આપેલું છે, જે સર્વ પ્રકારની પીડાઓ દૂર કરે છે; 'આ દેવીઓ છે' એવો મંત્ર સર્વશ્રેષ્ઠ શાંતિ આપનાર છે.

દેવા મરુત ઇત્યેતત્ સર્વકામકરમ્ભવેત્ । યમસ્ય લોકાદિત્યેત્ત્ દુઃસ્વપ્નશમનમ્પરં ।। ૨૬૧.

'દેવો, મારુત' એવો મંત્ર સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરે છે; 'યમના લોકમાંથી' એવો મંત્ર દુઃસ્વપ્ન દૂર કરવામાં વિશેષ અસરકારક છે.

ઇન્દ્રશ્ચ પઞ્ચબણિજેતિ૧ પણ્યલાભકરં પરં । કામો મે વાજીતિ હુતં સ્ત્રીણાં સૌબાગ્યવર્દ્ધનં ।। ૨૬૧.

'ઈન્દ્ર અને પાંચ વેપારી' એવો મંત્ર વેપાર-વસ્તુઓ મેળવવામાં ઉત્તમ છે; 'મારે કામ અને બળ મળે' એમ હવન કરવાથી સ્ત્રીઓનું સૌભાગ્ય વધે છે.

તુભ્યમેવ જબીમન્નિત્યયુતન્તુ હુતમ્ભવેત્ । અગ્નેગોબિન્ન ઇત્યેતત્૨ મેધાવૃદ્ધિકરમ્પરં ।। ૨૬૧.

'માત્ર તને જ, હંમેશા અર્પણ કરું' – આ રીતે હવન કરવાથી બુદ્ધિમાં વૃદ્ધિ થાય છે; 'અગ્નિ, ગાયોને જાણનાર' એવો મંત્ર જ્ઞાનની વૃદ્ધિ માટે શ્રેષ્ઠ છે.

ધ્રુવં ધ્રુવેણેતિ હુતં સ્થાનલાભકરં ભવેત્ । અલક્તજીવેતિ શુના કૃષિલાભકરં ભવેત્ ।। ૨૬૧.

'ધ્રુવ, ધ્રુવ સાથે' એમ હવન કરવાથી સ્થિર સ્થાન મળે છે; 'લાલ રંગ જેવું જીવન મળે' એમ કૂતરાની સાથે કરવાથી ખેતીમાં સફળતા મળે છે.

અહન્તે ભગ્ન ઇત્યેતત્ ભવેત્‌સૌભાગ્યવર્દ્ધનં । યે મે પાશાસ્તથાપ્યેતત્ બન્ધનાન્મોક્ષકારણં ।। ૨૬૧.

'હું તને તોડી નાખ્યો' – આથી સૌભાગ્ય વધે છે; 'આ મારા બંધન છે' – એથી બંધનમાંથી મુક્તિ મળે છે.

શપત્વહન્નિતિ રિપૂન્ નાશયેદ્ધોમજાપ્યતઃ । ત્વમુત્તમમિતીત્યેતદ્‌યશોબુદ્ધિવિવર્દ્ધનં ।। ૨૬૧.

'શપથ તોડનારને હું માર્યો' – આ રીતે હવન-જપથી દુશ્મનો નાશ પામે છે; 'તુ સર્વોચ્ચ છે' – એથી યશ અને બુદ્ધિ વધે છે.

યથા મૃગમતીત્યેતત્ સ્ત્રીણાં સૌભાગ્યવર્દ્ધનં । યેન ચેહદિદઞ્ચૈવ ગર્ભલાભકરં ભવેત્ ।। ૨૬૧.

'જેમ હરણ જાય છે' – એથી સ્ત્રીઓનું સૌભાગ્ય વધે છે; 'જેની દ્વારા અહીં અને આ' – એથી સંતાનની પ્રાપ્તિ થાય છે.

વૃહસ્પતિર્ન્નઃ પરિપાતુ પથિ સ્વસ્ત્યયનં ભવેત્ । મુઞઅચામિ ત્વેતિ કથિતમપમૃત્યુનિવારણં ।। ૨૬૧.

'બૃહસ્પતિ અમને રક્ષે' – એથી માર્ગમાં કલ્યાણ મળે છે; 'હું તને મુક્ત કરું છું' – એમ કહીએ તો અકાળમૃત્યુ ટળી જાય છે.