અગ્નિપુરાણમ્

અયાનો દેવ સવિતર્જ્ઞેયન્દુઃસ્વપ્નનાશનં । અબોધ્યગ્નિરિતિમન્ત્રેણ ઘૃતં રામ યથાવિધિ ।। ૨૬૧.

‘અયાનો દેવ સવિતર’ દુઃસ્વપ્ન નાશક છે; ‘અબોધ્યગ્નિ’ મંત્રથી ઘી યથાવિધી અર્પણ કરવું, હે રામ.

અભ્યુક્ષ્ય ઘૃતશેષેણ મેખલાબન્ધ ઇષ્યતે । સ્ત્રીણાં યાસાન્તુ ગર્ભાણિ પતન્તિ ભૃગુસત્તમ ।। ૨૬૧.

ઘીનો અવશેષ છાંટીને મેખલા બાંધવી જોઈએ; હે ભૃગુ શ્રેષ્ઠ, એ સ્ત્રીઓ માટે છે જેમના ગર્ભ પડી જાય છે.

મણિં જાતસ્ય બાલસ્ય વધ્નીયાત્તદનન્તરં । સોમં રાજાનમેતેન વ્યાધિભિર્વિપ્રમુચ્યતે ।। ૨૬૧.

જન્મેલા બાળકને તરત જ મણિ બાંધવી જોઈએ; આથી ચંદ્રરાજા રોગોથી મુક્ત થાય છે.

સર્પસામ પ્રયુઞ્ચાનો નાપ્નુયાત્ સર્પજમ્ભયં । માદ્ય ત્વા વાદ્યતેત્યેતદ્‌ધુત્વા વિપ્રઃ સહસ્રશઃ ।। ૨૬૧.

સર્પસામ મંત્ર ઉપયોગ કરવાથી સર્પદંશ થતું નથી; ‘માદ્ય ત્વા વાદ્યતે’ મંત્રથી હોળી અર્પણ કરવાથી બ્રાહ્મણને હજારો લાભ મળે છે.

સતાવરિમણિમ્બદ્‌ધ્વા નાપ્નુયાચ્છસ્ત્રતો ભયં । દીર્ઘતસસોર્ક્ક ઇતિ હુત્વાન્નં પ્રાપ્નુયાદ્વહુ ।। ૨૬૧.

સતાવરી મણિ બાંધવાથી શસ્ત્રથી ભય રહેતું નથી; ‘દીર્ઘતસસોર્ક’ મંત્રથી હોળી અર્પણ કરવાથી ઘણું અન્ન મળે છે.

સ્વમધ્યાયન્તીતિ જપન્ન મ્રિયેત્ પિપાસયા । ત્વમિમા ઓષધી હ્યેતજ્‌જપ્ત્વા બ્યાધિંન વાપ્નુયાત્ ।। ૨૬૧.

‘સ્વમધ્યાયંતિ’ મંત્ર પઠન કરવાથી તરસથી મૃત્યુ થતું નથી; ‘ત્વમિમા ઔષધી’ મંત્ર પઠન કરવાથી રોગ થતો નથી.

પથિ દેવવ્રતઞ્જપ્ત્વા ભયેબ્યો વિપ્રમુચ્યતે । યદિન્દ્રો મુનયે ત્વેતિ હુતં સૌભાગ્યવર્દ્ધનં ।। ૨૬૧.

‘પથિ દેવવ્રત’ મંત્ર પઠન કરવાથી ભયમાંથી મુક્તિ મળે છે; ‘યદિન્દ્રો મુનયે’ મંત્રથી હોળી અર્પણ કરવાથી સૌભાગ્ય વધે છે.

ભગો ન ચિત્ર હત્યેવં નેત્રયો રઞ્જનં હિતં । સૌભાગ્યવર્દ્ધનં રામ નાત્ર કાર્ય્યા વિચારણા ।। ૨૬૧.

‘ભાગો ન ચિત્ર હત્યેવું’ મંત્ર આંખોની રંગત માટે લાભદાયી છે; હે રામ, ‘સૌભાગ્યવર્ધન’ સૌભાગ્ય વધારનાર છે—અહીં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

જપેદિન્દ્રેતિ વર્ગઞ્ચ તથા સૌભાગ્યવર્દ્ધનં । પરિ પ્રિયા હિ વઃ કારિઃ કાભ્યાં સંશ્રાવયેત્ સ્ત્રિયં ।। ૨૬૧.

‘ઇન્દ્રેતિ’ અને તેના વર્ગના મંત્રો પઠન કરવાથી સૌભાગ્ય વધે છે; ‘પરી પ્રિયા હિ વઃ કારિ’—આ બે મંત્ર સ્ત્રીને સાંભળવા આપવા.

સા તઙ્કામયતે રામ નાત્ર કાર્ય્યા વિચારણા । રથન્તરં વામદેવ્યં બ્રહ્મવર્ચ્ચસવર્દ્ધનં ।। ૨૬૧.

એ સ્ત્રી એને ઈચ્છે છે, હે રામ, આમાં કોઈ શંકા નથી. રથંતર અને વામદેવ નામના ગીતો બ્રહ્મજ્યોતિ વધારતા છે.

પ્રાશયેદ્વાલકં નિત્યં વચાચૂર્ણં ઘૃતપ્લુતં । ઇન્દ્રમિદ્‌ગાથિનં જપ્ત્વા ભવેચ્છ્રુતિધરસ્ત્વસૌ ।। ૨૬૧.

દરરોજ બાળકને ઘી સાથે મિશ્રિત વાણીનો ચૂર્ણ આપવો જોઈએ; ઇન્દ્રમિદ ગીતનું જાપ કર્યા પછી એ બાળક સાંભળેલું બધું યાદ રાખે છે.

હુત્વા રથન્તરઞ્જપ્ત્વા પુત્રમાપ્નોત્યસંશયં । મયિ શ્રીરિતિ મન્ત્રોયં જપ્તવ્યઃ શ્રીવિવર્દ્ધનઃ ।। ૨૬૧.

રથંતર હવન કરીને અને તેનું જાપ કરીને નિશ્ચિતપણે પુત્રની પ્રાપ્તિ થાય છે; 'મયિ શ્રી' મંત્રનું જાપ કરવું જોઈએ, કારણ કે એ શ્રી વધારતો છે.

વૈરૂપ્યસ્યાષ્ટકં નિત્યં પ્રયુઞ્જાનઃ શ્રિયં લભેત્ । સપ્તાષ્ટકં પ્રયુઞ્ચાનઃ સર્વ્વાન્ કામાનવાપ્નુયાત્ ।। ૨૬૧.

વૈરૂપ્ય માટેની અષ્ટક ક્રિયા નિયમિત કરનારને શ્રી મળે છે; સાત કે આઠ પ્રકારની ક્રિયા કરવાથી બધા ઈચ્છિત ફળ મળે છે.

ગવ્યેષુણેતિ યો નિત્યં સાયં પ્રાતરતન્ત્રિતઃ । ઉપસ્થાનં ગવાં કુર્ય્યાત્તસ્ય સ્યુસ્તાઃ સદા ગૃહે ।। ૨૬૧.

જે વ્યક્તિ નિયમિત રીતે સવારે અને સાંજે 'ગવ્યેષુણેતિ' મંત્રનું પઠન કરે છે અને ગાયોની સેવા કરે છે, તેના ઘરમાં ગાયો હંમેશા રહે છે.

ઘૃતાક્તન્તુ યવદ્રોણં વાત આવાતુ ભેષજં । અનેન હુત્વા વિધિવત્ સર્વ્વાં માયાં વ્યપોહતિ ।। ૨૬૧.

જ્યાં સુધી ઘીમાં એક દ્રોણ જેટલું છે, ત્યાં સુધી પવન ઔષધિ લાવે; આ રીતે યોગ્ય રીતે હવન કરવાથી સર્વ માયાનો નાશ થાય છે.

પ્રદેવો દાસેન તિલાન્ હુત્વા કાર્મ્મણકૃન્તનં । અભિ ત્વા પૂર્વ્વપીતયે વષટ़કારસમન્વિતં ।। ૨૬૧.

પ્રદેવ પોતાના દાસ દ્વારા તલનો હવન કરાવે છે, તો કર્મોના બંધન કાપી જાય છે; 'અભિ ત્વા પૂર્વપીતયે' મંત્ર સાથે વષટકાર બોલવો જોઈએ.

વાસકેધ્મસહસ્રન્તુ હુતં યુદ્‌ધે જયપ્રદં । હસ્ત્યશ્વપુરુષાન્ કુર્ય્યાદ્ બુધઃ પિષ્ટમયાન્ શુભાન્ ।। ૨૬૧.

યુદ્ધમાં હજારો લાકડાના ગાંઠો હવન કરવાથી વિજય મળે છે; બુદ્ધિમાન વ્યક્તિઓ પિઠથી હાથી, ઘોડા અને મનુષ્યના શુભ આકાર બનાવે.

પરકીયાનથોદ્દેશ્ય પ્રધાનપુરુષાંસ્તથા । સુસ્વિન્નાન્ પિષ્ટકવરાન્ ક્ષુરેણોત્‌કૃત્ય ભાગશઃ ।। ૨૬૧.

પછી બીજાઓ માટે અને મુખ્ય વ્યક્તિઓ માટે સારી રીતે શેકેલા પિઠના આકાર બનાવી, તેને કટારીથી ટુકડાઓમાં વહેંચવા.

અભિ ત્વા શૂર ણોનુમો મન્ત્રેણાનેન મન્ત્રવિત્ । કૃત્વા સર્ષપતૈલાક્તાન્ ક્રોધેન જુહુયાત્તતઃ ।। ૨૬૧.

હે વીર, મંત્ર જાણનાર વ્યક્તિ આ મંત્રનું પઠન કરે; પછી તેમને સરસવના તેલથી ચોપડી, ક્રોધપૂર્વક હવન કરે.

એતત્ કૃત્વા બુઘઃ કર્મ્મ સંગ્રામે જયમાપ્નુયાત્ । ગારુડ઼ં વામદેવ્યઞ્ચ રથન્તરબૃહદ્રથૌ ।। ૨૬૧.

આ ક્રિયા કર્યા પછી મનુષ્યને યુદ્ધમાં વિજય મળે છે; ગારુડ, વામદેવ, રથંતર અને બૃહદ્રથ નામના ગીતો ઉપયોગમાં લેવા.

પુષ્કર ઉવાચ સામ્નાં વિધાનં કથિતં વક્ષઅયે ચાથર્વ્વણામથ । શાન્તાતીયં ગણં હુત્વા શાન્તિમાપ્નોતિ માનવઃ ।। ૨૬૧.

પુષ્કર બોલ્યા: સામનો વિધાન જણાવાયું છે; હવે હું અથર્વણ વિધિ સમજાવું છું. શાંતાતીય ગણનું હવન કરવાથી મનુષ્યને શાંતિ મળે છે.

ભૈષજ્યઞ્ચ ગણં હુત્વા સર્વ્વાન્રોગાન્ વ્યપોહતિ । ત્રિસપ્તીયં ગણં હુત્વા સર્વ્વપપૈઃ પ્રમુચ્યતે ।। ૨૬૧.

ભૈષજ્ય ગણનું હવન કરવાથી બધા રોગો દૂર થાય છે; ત્રિસપ્તીય ગણનું હવન કરવાથી બધા પાપોથી મુક્તિ મળે છે.

ક્કચિન્નાપ્નોતિ ચ ભયં હુત્વા ચૈવાભયઙ્ગણં । ન ક્કચિજ્જાયતે રામ ગણં હુત્વા પરાજિતં ।। ૨૬૧.

ક્યારેક અભયંગ ગણનું હવન કરવાથી કોઈ ભય મળતું નથી; હે રામ, આ ગણનું હવન કરવાથી ક્યારેય પરાજય થતો નથી.

આયુષ્યઞ્ચ ગણં હુત્વા અપમૃત્યું વ્યપોહતિ । સ્વસ્તિમાપ્નોતિ સર્વ્વત્ર હુત્વા સ્વસ્ત્યનઙ્ગણં ।। ૨૬૧.

આયુષ્ય ગણનું હવન કરવાથી અકાળમૃત્યુ દૂર થાય છે; સ્વસ્ત્યાન ગણનું હવન કરવાથી સર્વત્ર કલ્યાણ મળે છે.

શ્રેયસા યોગમાપ્નોતિ શર્મ્મવર્મ્મગણન્તથા । વાસ્તોષ્પત્યગણં હુત્વા વાસ્તુદોષાન્ વ્યપોહતિ ।। ૨૬૧.

આ વિધિઓથી શ્રેષ્ઠતા સાથે એકતા મળે છે અને રક્ષણ આપતી વસ્ત્રો જેવી શક્તિ મળે છે; વાસ્તોષ્પત્ય ગણનું હવન કરવાથી ઘરનાં દોષો દૂર થાય છે.

તથા રૌદ્રગણં હુત્વા સર્વ્વાન્ દોષાન્ વ્યષોહતિ । એતૈર્દશગુણૈર્હોમો હ્યષ્ટાદશસુ શાન્તિષુ ।। ૨૬૧.

એ જ રીતે, રૌદ્ર ગણનું હવન કરવાથી બધા દોષો દૂર થાય છે; આ દસ પ્રકારની વિધિઓથી અઢાર શાંતિઓમાં હવન થાય છે.

વૈષ્ણવી શાન્તિરૈન્દ્રી ચ વ્રાહ્મી રૌદ્રી તથૈવ ચ । વાયવ્યા વારુણી ચૈવ કૌવેરી ભાર્ગવી તથા ।। ૨૬૧.

વૈષ્ણવી શાંતિ, ઐન્દ્ર શાંતિ, બ્રાહ્મી, રૌદ્રી, વાયવી, વારુણી, કૌવેરી અને ભાર્ગવી — આવી શાંતિઓ છે.

પ્રાજાપત્યા તથા ત્વાષ્ટ્રી કૌમારી વહ્નિદેવતા । મારુદ્‌ગણા ચ ગાન્ધારી શાન્તિર્નૈર્ઋતકી તથા ।। ૨૬૧.

પ્રજાપત્ય, ત્વષ્ટ્રી, કૌમારી, અગ્નિદેવી, મારુતગણો, ગાંધારી, શાંતિ અને નૈૃતકી – આ બધાં દેવીઓ છે.

શાન્તિરાઙ્ગિરસી યામ્યા પાર્થિવી સર્વ્વકામદા । યસ્ત્વાં મૃત્યુરિતિ હ્યેતજ્જપ્તં મૃત્યુવિનાશનં ।। ૨૬૧.

શાંતિ, આંગિરસી, યામ્યા, પૃથ્વી અને સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરતી – જે કોઈ 'તું મરણ છે' એમ જપે છે, તે મરણને નાશ કરે છે.