અગ્નિપુરાણમ્

ભક્ષ્યતામ્બૂલપુષ્પાદ્યં મન્ત્રિતન્તુ પ્રયચ્છતિ । યસ્ય ધર્મજ્ઞ વશગઃ સોસ્ય શીઘ્રં ભવિષ્યતિ ।। ૨૬૦.

જો કોઈ ખોરાક, પાન, ફૂલ વગેરે મંત્રપૂર્વક આપી દે તો, હે ધર્મજ્ઞ, જે વ્યક્તિને આપવામાં આવે છે તે ઝડપથી વશમાં થઈ જાય છે.

શન્નો મિત્ર ઇતીત્યેતત્ સદા સર્વ્વત્ર શાન્તિદં । ગણાનાં ત્વા ગણપતિં કૃત્વા હોમઞ્ચતુષ્પથે ।। ૨૬૦.

‘શન્નો મિત્ર’નું પઠન હંમેશા અને સર્વત્ર શાંતિ આપે છે; તું સર્વગણોના સ્વામી તરીકે પૂજાય છે, ચોરાસ્તા પર હોળી અર્પણ કરવી.

વશીકુર્ય્યાજ્જગત્સર્વં સર્વધાન્યૈરસંશયમ્ । હિરણ્યવર્ણાઃ શુચયો મન્ત્રોયમભિષેચને ।। ૨૬૦.

જે કોઈ સર્વ પ્રકારના અનાજથી હવન કરે છે, તે નિશ્ચયે આખું જગત વશમાં કરી શકે છે; આ સુવર્ણવર્ણ અને શુદ્ધ મંત્રો અભિષેક માટે છે.

શન્નો દેવીરભિષ્ટયે તથા શાન્તિકારઃ પરઃ । એકચક્રેતિ મન્ત્રેણ હુતેનાજ્યેન ભાગશઃ ।। ૨૬૦.

‘શન્નો દેવીર અભિષ્ટયે’ પણ પરમ શાંતિ આપે છે; ‘એકચક્ર’ મંત્રથી ઘી ભાગે ભાગે હોળી અર્પણ કરવી.

ગ્રહેભ્યઃ શાન્તિમાપ્નોતિ પ્રસાદં ન ચ સંશયઃ । ગાવો ભગ ઇતિ દ્વાભ્યાં હુત્વાજ્યં ગા અવાપ્નુયાત્ ।। ૨૬૦.

ગ્રહોથી શાંતિ અને પ્રસાદ પ્રાપ્ત થાય છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી; ‘ગાવો ભગ’ એ બે મંત્રોથી ઘી અર્પણ કરવાથી ગાયો મળે છે.

પ્રવાદાંષઃ સોપદિતિ ગૃહયજ્ઞે વિધીયતે । દેવેભ્યો વનસ્પત ઇતિ દ્રુમયજ્ઞે વિધીયતે ।। ૨૬૦.

પ્રવાદાંષઃ સોપ મંત્ર ઘરયજ્ઞમાં કરવો જોઈએ; ‘દેવેભ્યોવનસ્પતે’ મંત્ર વૃક્ષયજ્ઞમાં કરવો જોઈએ.

પુષ્કર ઉવાચ યજુર્વ્વિધાનઙ્કથિતં વક્ષ્યે સામ્નાં વિધાનકં । સંહિતાં વૈષ્ણવીઞ્જપ્ત્વા હુત્વા સ્યાત્ સર્વ્વકામભાક્ ।। ૨૬૧.

પુષ્કરએ કહ્યું: યજુરવેદની રીત સમજાવી છે; હવે હું સામવેદના મંત્રોની રીત કહું છું. વૈષ્ણવ સંહિતા પઠન કરીને અને હોળી અર્પણ કરીને સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.

સંહિતાઞ્છાન્દસીં સાધુ જપ્ત્વા પ્રીણાતિ શઙ્કરં । સ્કાન્દીં પૈત્ર્યાં સંહિતાઞ્ચ જપ્ત્વા સ્યાત્તુ પ્રસાદવાન્ ।। ૨૬૧.

ચંદસ સંહિતા યોગ્ય રીતે પઠન કરવાથી શંકર પ્રસન્ન થાય છે; સ્કાંદ અને પિતૃ સંહિતા પઠન કરવાથી કૃપા મળે છે.

યત ઇન્દ્ર ભજામહે હિંસાદોષવિનાશનં । અવકીર્ણી મુચ્યતે ચ અગ્નિસ્તિગ્મેતિ વૈ જપન્ ।। ૨૬૧.

‘યત ઇન્દ્ર ભજામહે’ જે હિંસા દોષ નાશક છે અને ‘અવકીર્ણી મુચ્યતે ચ અગ્નિસ્તિગ્મેતિ’ મંત્ર પઠન કરવાથી વિઘ્નમાંથી મુક્તિ મળે છે.

સર્વ્વંપાપહરં જ્ઞેયં પરિતોયઞ્ચ તાસુ ચ । અવિક્રેયઞ્ચ વિક્રીય જપેદ્‌ઘૃતવતીતિ ચ ।। ૨૬૧.

આ બધા મંત્રો સર્વ પાપ નાશક અને સંતોષ આપનારા છે; એ વેચવા યોગ્ય નથી, પણ જો વેચાય તો ‘ઘૃતવતીતિ’ મંત્ર પઠન કરવું.

અયાનો દેવ સવિતર્જ્ઞેયન્દુઃસ્વપ્નનાશનં । અબોધ્યગ્નિરિતિમન્ત્રેણ ઘૃતં રામ યથાવિધિ ।। ૨૬૧.

‘અયાનો દેવ સવિતર’ દુઃસ્વપ્ન નાશક છે; ‘અબોધ્યગ્નિ’ મંત્રથી ઘી યથાવિધી અર્પણ કરવું, હે રામ.

અભ્યુક્ષ્ય ઘૃતશેષેણ મેખલાબન્ધ ઇષ્યતે । સ્ત્રીણાં યાસાન્તુ ગર્ભાણિ પતન્તિ ભૃગુસત્તમ ।। ૨૬૧.

ઘીનો અવશેષ છાંટીને મેખલા બાંધવી જોઈએ; હે ભૃગુ શ્રેષ્ઠ, એ સ્ત્રીઓ માટે છે જેમના ગર્ભ પડી જાય છે.

મણિં જાતસ્ય બાલસ્ય વધ્નીયાત્તદનન્તરં । સોમં રાજાનમેતેન વ્યાધિભિર્વિપ્રમુચ્યતે ।। ૨૬૧.

જન્મેલા બાળકને તરત જ મણિ બાંધવી જોઈએ; આથી ચંદ્રરાજા રોગોથી મુક્ત થાય છે.

સર્પસામ પ્રયુઞ્ચાનો નાપ્નુયાત્ સર્પજમ્ભયં । માદ્ય ત્વા વાદ્યતેત્યેતદ્‌ધુત્વા વિપ્રઃ સહસ્રશઃ ।। ૨૬૧.

સર્પસામ મંત્ર ઉપયોગ કરવાથી સર્પદંશ થતું નથી; ‘માદ્ય ત્વા વાદ્યતે’ મંત્રથી હોળી અર્પણ કરવાથી બ્રાહ્મણને હજારો લાભ મળે છે.

સતાવરિમણિમ્બદ્‌ધ્વા નાપ્નુયાચ્છસ્ત્રતો ભયં । દીર્ઘતસસોર્ક્ક ઇતિ હુત્વાન્નં પ્રાપ્નુયાદ્વહુ ।। ૨૬૧.

સતાવરી મણિ બાંધવાથી શસ્ત્રથી ભય રહેતું નથી; ‘દીર્ઘતસસોર્ક’ મંત્રથી હોળી અર્પણ કરવાથી ઘણું અન્ન મળે છે.

સ્વમધ્યાયન્તીતિ જપન્ન મ્રિયેત્ પિપાસયા । ત્વમિમા ઓષધી હ્યેતજ્‌જપ્ત્વા બ્યાધિંન વાપ્નુયાત્ ।। ૨૬૧.

‘સ્વમધ્યાયંતિ’ મંત્ર પઠન કરવાથી તરસથી મૃત્યુ થતું નથી; ‘ત્વમિમા ઔષધી’ મંત્ર પઠન કરવાથી રોગ થતો નથી.

પથિ દેવવ્રતઞ્જપ્ત્વા ભયેબ્યો વિપ્રમુચ્યતે । યદિન્દ્રો મુનયે ત્વેતિ હુતં સૌભાગ્યવર્દ્ધનં ।। ૨૬૧.

‘પથિ દેવવ્રત’ મંત્ર પઠન કરવાથી ભયમાંથી મુક્તિ મળે છે; ‘યદિન્દ્રો મુનયે’ મંત્રથી હોળી અર્પણ કરવાથી સૌભાગ્ય વધે છે.

ભગો ન ચિત્ર હત્યેવં નેત્રયો રઞ્જનં હિતં । સૌભાગ્યવર્દ્ધનં રામ નાત્ર કાર્ય્યા વિચારણા ।। ૨૬૧.

‘ભાગો ન ચિત્ર હત્યેવું’ મંત્ર આંખોની રંગત માટે લાભદાયી છે; હે રામ, ‘સૌભાગ્યવર્ધન’ સૌભાગ્ય વધારનાર છે—અહીં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

જપેદિન્દ્રેતિ વર્ગઞ્ચ તથા સૌભાગ્યવર્દ્ધનં । પરિ પ્રિયા હિ વઃ કારિઃ કાભ્યાં સંશ્રાવયેત્ સ્ત્રિયં ।। ૨૬૧.

‘ઇન્દ્રેતિ’ અને તેના વર્ગના મંત્રો પઠન કરવાથી સૌભાગ્ય વધે છે; ‘પરી પ્રિયા હિ વઃ કારિ’—આ બે મંત્ર સ્ત્રીને સાંભળવા આપવા.

સા તઙ્કામયતે રામ નાત્ર કાર્ય્યા વિચારણા । રથન્તરં વામદેવ્યં બ્રહ્મવર્ચ્ચસવર્દ્ધનં ।। ૨૬૧.

એ સ્ત્રી એને ઈચ્છે છે, હે રામ, આમાં કોઈ શંકા નથી. રથંતર અને વામદેવ નામના ગીતો બ્રહ્મજ્યોતિ વધારતા છે.

પ્રાશયેદ્વાલકં નિત્યં વચાચૂર્ણં ઘૃતપ્લુતં । ઇન્દ્રમિદ્‌ગાથિનં જપ્ત્વા ભવેચ્છ્રુતિધરસ્ત્વસૌ ।। ૨૬૧.

દરરોજ બાળકને ઘી સાથે મિશ્રિત વાણીનો ચૂર્ણ આપવો જોઈએ; ઇન્દ્રમિદ ગીતનું જાપ કર્યા પછી એ બાળક સાંભળેલું બધું યાદ રાખે છે.

હુત્વા રથન્તરઞ્જપ્ત્વા પુત્રમાપ્નોત્યસંશયં । મયિ શ્રીરિતિ મન્ત્રોયં જપ્તવ્યઃ શ્રીવિવર્દ્ધનઃ ।। ૨૬૧.

રથંતર હવન કરીને અને તેનું જાપ કરીને નિશ્ચિતપણે પુત્રની પ્રાપ્તિ થાય છે; 'મયિ શ્રી' મંત્રનું જાપ કરવું જોઈએ, કારણ કે એ શ્રી વધારતો છે.

વૈરૂપ્યસ્યાષ્ટકં નિત્યં પ્રયુઞ્જાનઃ શ્રિયં લભેત્ । સપ્તાષ્ટકં પ્રયુઞ્ચાનઃ સર્વ્વાન્ કામાનવાપ્નુયાત્ ।। ૨૬૧.

વૈરૂપ્ય માટેની અષ્ટક ક્રિયા નિયમિત કરનારને શ્રી મળે છે; સાત કે આઠ પ્રકારની ક્રિયા કરવાથી બધા ઈચ્છિત ફળ મળે છે.

ગવ્યેષુણેતિ યો નિત્યં સાયં પ્રાતરતન્ત્રિતઃ । ઉપસ્થાનં ગવાં કુર્ય્યાત્તસ્ય સ્યુસ્તાઃ સદા ગૃહે ।। ૨૬૧.

જે વ્યક્તિ નિયમિત રીતે સવારે અને સાંજે 'ગવ્યેષુણેતિ' મંત્રનું પઠન કરે છે અને ગાયોની સેવા કરે છે, તેના ઘરમાં ગાયો હંમેશા રહે છે.

ઘૃતાક્તન્તુ યવદ્રોણં વાત આવાતુ ભેષજં । અનેન હુત્વા વિધિવત્ સર્વ્વાં માયાં વ્યપોહતિ ।। ૨૬૧.

જ્યાં સુધી ઘીમાં એક દ્રોણ જેટલું છે, ત્યાં સુધી પવન ઔષધિ લાવે; આ રીતે યોગ્ય રીતે હવન કરવાથી સર્વ માયાનો નાશ થાય છે.

પ્રદેવો દાસેન તિલાન્ હુત્વા કાર્મ્મણકૃન્તનં । અભિ ત્વા પૂર્વ્વપીતયે વષટ़કારસમન્વિતં ।। ૨૬૧.

પ્રદેવ પોતાના દાસ દ્વારા તલનો હવન કરાવે છે, તો કર્મોના બંધન કાપી જાય છે; 'અભિ ત્વા પૂર્વપીતયે' મંત્ર સાથે વષટકાર બોલવો જોઈએ.

વાસકેધ્મસહસ્રન્તુ હુતં યુદ્‌ધે જયપ્રદં । હસ્ત્યશ્વપુરુષાન્ કુર્ય્યાદ્ બુધઃ પિષ્ટમયાન્ શુભાન્ ।। ૨૬૧.

યુદ્ધમાં હજારો લાકડાના ગાંઠો હવન કરવાથી વિજય મળે છે; બુદ્ધિમાન વ્યક્તિઓ પિઠથી હાથી, ઘોડા અને મનુષ્યના શુભ આકાર બનાવે.

પરકીયાનથોદ્દેશ્ય પ્રધાનપુરુષાંસ્તથા । સુસ્વિન્નાન્ પિષ્ટકવરાન્ ક્ષુરેણોત્‌કૃત્ય ભાગશઃ ।। ૨૬૧.

પછી બીજાઓ માટે અને મુખ્ય વ્યક્તિઓ માટે સારી રીતે શેકેલા પિઠના આકાર બનાવી, તેને કટારીથી ટુકડાઓમાં વહેંચવા.

અભિ ત્વા શૂર ણોનુમો મન્ત્રેણાનેન મન્ત્રવિત્ । કૃત્વા સર્ષપતૈલાક્તાન્ ક્રોધેન જુહુયાત્તતઃ ।। ૨૬૧.

હે વીર, મંત્ર જાણનાર વ્યક્તિ આ મંત્રનું પઠન કરે; પછી તેમને સરસવના તેલથી ચોપડી, ક્રોધપૂર્વક હવન કરે.