અગ્નિપુરાણમ્

નમો વઃ કિરિકેભ્યશ્ચ પદ્મલક્ષાહુતૈર્ન્નરઃ । રાજ્યલક્ષ્મીમવાપ્નોતિ તથા બિલ્વૈઃ સુવર્ણકમ્ ।। ૨૬૦.

‘નમો વઃ કિરિકેબ્યઃ’ મંત્ર અને લાખ અહુતિઓથી મનુષ્યને રાજલક્ષ્મી મળે છે; એ જ રીતે બિલ્વફળ અને સોનાથી પણ એ ફળ મળે છે.

ઇમા રુદ્રાયેતિ તિલૈર્હોમાચ્ચ ધનમાપ્યતે । દૂર્વાહોમેન ચાન્યેન સર્વવ્યાધિવિવર્જ્જિતઃ ।। ૨૬૦.

‘ઇમા રુદ્રાય’ મંત્રથી તલનું હવન કરવાથી ધન મળે છે; બીજા મંત્રથી દુર્વા ઘાસનું હવન કરવાથી બધા રોગો દૂર થાય છે.

આશુઃ શિશાન ઇત્યેતદાયુધાનાઞ્ચ રક્ષણે। સંગ્રામે કથિતં રામ સર્વશત્રુનિબર્હણં ।। ૨૬૦.

‘આશુઃ શિશાન’ મંત્ર શસ્ત્રોની રક્ષા માટે છે; હે રામ, યુદ્ધમાં એ બધા દુશ્મનોનો નાશ કરે છે એમ કહેવાયું છે.

રાજસામેતિ જુહુયાત્ સહસ્રં પઞ્ચભિર્દ્વિજ । આજ્યાહુતીનાં ધર્મજ્ઞ ચક્ષૂરોગાદ્વિમુચ્યતે ।। ૨૬૦.

ધર્મને જાણનારો બ્રાહ્મણ 'રાજસામેતી' મંત્રથી ઘીનો હજાર અને પાંચ આહુતિ આપે તો તેને આંખના રોગમાંથી મુક્તિ મળે છે.

શન્નો વનસ્પતે ગેહે હોમઃ સ્યાદ્વાસ્તુદોષનુત્ । અગ્ન આયૂંષિ હુત્વાજ્યં દ્વેષં નાપ્નોતિ કેનચિત્ ।। ૨૬૦.

હે વનસ્પતિના સ્વામી, ઘરમાં કરેલો હોમ શાંતિ આપે અને ઘરનાં દોષો દૂર કરે. અગ્નિમાં ઘી અર્પણ કર્યા પછી કોઈ પણ વ્યક્તિથી દુશ્મનાવટ થતી નથી.

અપાં ફેનેતિ લાજાભિર્હુત્વા જયમવાપ્નુયાત્ । ભદ્રા ઇતીન્દ્રિયૈર્હીનો જપન્ સ્યાત્ સકલેન્દ્રિયઃ ।। ૨૬૦.

'અપાં ફેનેતિ' મંત્રથી લાજા અર્પણ કરવાથી વિજય મળે છે. 'ભદ્રા ઇતિ' મંત્ર જાપ કરવાથી જેની ઇન્દ્રિયો કમજોર હોય તે તમામ ઇન્દ્રિયોથી સંપન્ન બને છે.

અગ્નિશ્ચ પૃથિવી ચેતિ વશીકરણમુત્તમમ્ । અધ્વનેતિ જપન્ મન્ત્રં વ્યવહારે જયી ભવેત્ ।। ૨૬૦.

'અગ્નિ' અને 'પૃથ્વી' મંત્ર શ્રેષ્ઠ વશીકરણ માટે છે. 'અધ્વનેતિ' મંત્ર જાપ કરવાથી વ્યાવહારિક વિવાદોમાં વિજય મળે છે.

બ્રહ્મ રાજન્યમિતિ ચ કર્મારમ્ભે તુ સિદ્ધિકૃત્ । સંવત્સરોસીતિ ધૃતૈલક્ષહોમાદરોગવાન્ ।। ૨૬૦.

'બ્રહ્મ' અને 'રાજન્ય' મંત્ર કર્મની શરૂઆતમાં સફળતા આપે છે. એક વર્ષ સુધી તેલથી લાખ હોળી આપવાથી રોગમુક્તતા મળે છે.

કેતું કૃણ્વન્નિતીત્યેતત્ સંગ્રામે જયવર્દ્ધનમ્ । ઇન્દ્રોગ્નિર્ધર્મ ઇત્યેતદ્રણે ધર્મનિબન્ધનમ્ ।। ૨૬૦.

'કેતું કૃણ્વન્નિ' મંત્ર યુદ્ધમાં વિજય વધારતો છે. 'ઇન્દ્ર', 'અગ્નિ' અને 'ધર્મ' મંત્ર યુદ્ધમાં ધર્મની સ્થાપના માટે છે.

ધન્વનાગેતિ મન્ત્રશ્ચ ધનુર્ગ્રાહણિકઃ પરઃ । યુઞ્જીતેતિ તથા મન્ત્રો વિજ્ઞેયો હ્યભિમન્ત્રણે ।। ૨૬૦.

'ધન્વનાગે' મંત્ર ધનુષ્ય ઉપાડવા માટે છે. 'યુંજીતે' મંત્ર અભિમંત્રણ માટે જાણવો જોઈએ.

મન્ત્રશ્ચાહિરથેત્યેતચ્છરાણાં મન્ત્રણે ભવેત્ । વહ્નીનાં પિતરિત્યેરત્તૂણમન્ત્રઃ પ્રકીર્ત્તિતઃ ।। ૨૬૦.

'અહિરથેટે' મંત્ર બાણ માટે છે. 'વહ્નિ' અને 'પિતર' મંત્ર તૂણ માટે જણાવવામાં આવ્યા છે.

યુઞ્જન્તીતિ તથાશ્વાનાં યોજને મન્ત્ર ઉચ્યતે । આશુઃ શિશાન ઇત્યેતદ્‌યાત્રારમ્ભણમુચ્યતે ।। ૨૬૦.

'યુંજંતિ' મંત્ર ઘોડા જોડવા માટે કહેવાય છે. 'આશુઃ શિશાન' મંત્ર યાત્રાની શરૂઆત માટે છે.

વિષ્ણોઃ ક્રમેતિ મન્ત્રશ્ચ રથારોહણિકઃ પરઃ । આજઙ્ઘેતીતિ ચાશ્વાનાં તાડનીયમુદાહૃતં ।। ૨૬૦.

'વિષ્ણોઃ ક્રમેતી' મંત્ર રથ પર ચઢવા માટે છે. 'આજઙ્ઘેતી' મંત્ર ઘોડાને મારવા માટે કહેવાયો છે.

યાઃ સેના અભિત્વરીતિ પરસૈન્યમુખે ભવેત્ । યમેન દત્તમિત્યસ્ય કોટિહોમાદ્વિચક્ષણઃ ।। ૨૬૦.

'યાઃ સેનાઃ અભિત્વરીતિ' મંત્ર શત્રુસેનાની સામે ઉપયોગ થાય છે. 'યમેન દત્તમ્' મંત્રથી લાખ હોળી કરવાથી વિવેક પ્રાપ્ત થાય છે.

એતૈઃ પૂર્વહુતૈર્મન્ત્રૈઃ કૃત્વૈવ વિજયી ભવેત્ । યમેન દત્તમિત્યસ્ય કોટિહોમાદ્વિચક્ષણઃ ।। ૨૬૦.

આ પૂર્વહુતિના મંત્રોથી યજ્ઞ કરીને વિજય પ્રાપ્ત થાય છે. 'યમેન દત્તમ્' મંત્રથી લાખ હોળી કરનારને વિવેક મળે છે.

રથમુત્પાદયેચ્છીઘ્રં સંગ્રામે વિજયપ્રદમ્ । આ કૃષ્ણેતિ તથૈતસ્ય કર્મવ્યાહૃતિવદ્ભવેત્ ।। ૨૬૦.

તે યુદ્ધમાં વિજય આપતો રથ ઝડપથી ઉત્પન્ન કરે છે. આ માટે 'આ કૃષ્ણેતિ' મંત્ર વિધિવત્ ઉચ્ચારવામાં આવે છે.

શિવસંકલ્પજાપેન સમાધિં મનસો લભેત્ । પઞ્ચનદ્યઃ પઞ્ચલક્ષં હુત્વા લક્ષ્મીમવાપ્નુયાત્ ।। ૨૬૦.

'શિવસંકલ્પ' મંત્રના જાપથી મનને એકાગ્રતા મળે છે. પાંચ નદીઓને પાંચ લાખ હોળી આપવાથી ધન-સંપત્તિ મળે છે.

યદા બધ્નન્દાક્ષાયણાં મન્ત્રેણાનેન મન્ત્રિતમ્ । સહસ્રકૃત્વઃ કનકં ધારયેદ્રિપુવારણં ।। ૨૬૦.

આ મંત્રથી દાડા બાંધીને હજાર વખત જાપ કરીને સોનુ ધારણ કરવાથી તે દુશ્મનોથી રક્ષણરૂપ બને છે.

ઇમં જીવેભ્ય ઇતિ ચ શિલાં લોષ્ટ્રઞ્ચતુર્દ્દિશં । ક્ષિપેદ્‌ગૃહે તદા તસ્ય ન સ્યાચ્ચૌરભયં નિશિ ।। ૨૬૦.

'ઇમં જીવેભ્ય ઇતિ' મંત્ર જાપ કરીને ઘરના ચારેય દિશામાં પથ્થર કે માટી ફેંકી દેવામાં આવે તો રાત્રે ચોરીનો ભય રહેતો નથી.

પરિ મે ગામનેનેતિ વશીકરણમુત્તમં । હન્તુમભ્યાગતસ્તત્ર વશી ભવતિ માનવઃ ।। ૨૬૦.

'પરિ મે ગામનેનેતિ' મંત્ર શ્રેષ્ઠ વશીકરણ માટે છે. જો કોઈ મારવા આવે તો તે ત્યાં જ વશમાં થઈ જાય છે.

ભક્ષ્યતામ્બૂલપુષ્પાદ્યં મન્ત્રિતન્તુ પ્રયચ્છતિ । યસ્ય ધર્મજ્ઞ વશગઃ સોસ્ય શીઘ્રં ભવિષ્યતિ ।। ૨૬૦.

જો કોઈ ખોરાક, પાન, ફૂલ વગેરે મંત્રપૂર્વક આપી દે તો, હે ધર્મજ્ઞ, જે વ્યક્તિને આપવામાં આવે છે તે ઝડપથી વશમાં થઈ જાય છે.

શન્નો મિત્ર ઇતીત્યેતત્ સદા સર્વ્વત્ર શાન્તિદં । ગણાનાં ત્વા ગણપતિં કૃત્વા હોમઞ્ચતુષ્પથે ।। ૨૬૦.

‘શન્નો મિત્ર’નું પઠન હંમેશા અને સર્વત્ર શાંતિ આપે છે; તું સર્વગણોના સ્વામી તરીકે પૂજાય છે, ચોરાસ્તા પર હોળી અર્પણ કરવી.

વશીકુર્ય્યાજ્જગત્સર્વં સર્વધાન્યૈરસંશયમ્ । હિરણ્યવર્ણાઃ શુચયો મન્ત્રોયમભિષેચને ।। ૨૬૦.

જે કોઈ સર્વ પ્રકારના અનાજથી હવન કરે છે, તે નિશ્ચયે આખું જગત વશમાં કરી શકે છે; આ સુવર્ણવર્ણ અને શુદ્ધ મંત્રો અભિષેક માટે છે.

શન્નો દેવીરભિષ્ટયે તથા શાન્તિકારઃ પરઃ । એકચક્રેતિ મન્ત્રેણ હુતેનાજ્યેન ભાગશઃ ।। ૨૬૦.

‘શન્નો દેવીર અભિષ્ટયે’ પણ પરમ શાંતિ આપે છે; ‘એકચક્ર’ મંત્રથી ઘી ભાગે ભાગે હોળી અર્પણ કરવી.

ગ્રહેભ્યઃ શાન્તિમાપ્નોતિ પ્રસાદં ન ચ સંશયઃ । ગાવો ભગ ઇતિ દ્વાભ્યાં હુત્વાજ્યં ગા અવાપ્નુયાત્ ।। ૨૬૦.

ગ્રહોથી શાંતિ અને પ્રસાદ પ્રાપ્ત થાય છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી; ‘ગાવો ભગ’ એ બે મંત્રોથી ઘી અર્પણ કરવાથી ગાયો મળે છે.

પ્રવાદાંષઃ સોપદિતિ ગૃહયજ્ઞે વિધીયતે । દેવેભ્યો વનસ્પત ઇતિ દ્રુમયજ્ઞે વિધીયતે ।। ૨૬૦.

પ્રવાદાંષઃ સોપ મંત્ર ઘરયજ્ઞમાં કરવો જોઈએ; ‘દેવેભ્યોવનસ્પતે’ મંત્ર વૃક્ષયજ્ઞમાં કરવો જોઈએ.

પુષ્કર ઉવાચ યજુર્વ્વિધાનઙ્કથિતં વક્ષ્યે સામ્નાં વિધાનકં । સંહિતાં વૈષ્ણવીઞ્જપ્ત્વા હુત્વા સ્યાત્ સર્વ્વકામભાક્ ।। ૨૬૧.

પુષ્કરએ કહ્યું: યજુરવેદની રીત સમજાવી છે; હવે હું સામવેદના મંત્રોની રીત કહું છું. વૈષ્ણવ સંહિતા પઠન કરીને અને હોળી અર્પણ કરીને સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.

સંહિતાઞ્છાન્દસીં સાધુ જપ્ત્વા પ્રીણાતિ શઙ્કરં । સ્કાન્દીં પૈત્ર્યાં સંહિતાઞ્ચ જપ્ત્વા સ્યાત્તુ પ્રસાદવાન્ ।। ૨૬૧.

ચંદસ સંહિતા યોગ્ય રીતે પઠન કરવાથી શંકર પ્રસન્ન થાય છે; સ્કાંદ અને પિતૃ સંહિતા પઠન કરવાથી કૃપા મળે છે.

યત ઇન્દ્ર ભજામહે હિંસાદોષવિનાશનં । અવકીર્ણી મુચ્યતે ચ અગ્નિસ્તિગ્મેતિ વૈ જપન્ ।। ૨૬૧.

‘યત ઇન્દ્ર ભજામહે’ જે હિંસા દોષ નાશક છે અને ‘અવકીર્ણી મુચ્યતે ચ અગ્નિસ્તિગ્મેતિ’ મંત્ર પઠન કરવાથી વિઘ્નમાંથી મુક્તિ મળે છે.