અગ્નિપુરાણમ્

વશ્યકર્મણિ શાખોટવાસાપામાર્ગમેવ ચ । વિષાસૃઙ્‌મિશ્રસમિધો વ્યાધિઘાતસ્ય ભાર્ગવ ।। ૨૬૦.

વશીકરણ માટે શાખોટ અને અપામારગનું લાકડું વાપરવું જોઈએ; અને રોગના નાશ માટે, હે ભારગવ, ઝેર અને લોહી સાથે મિશ્રિત સમિધ અર્પણ કરવી જોઈએ.

ક્રુદ્ધસ્તુ જુહુયાત્સમ્યક્ શત્રૂણાં વધકામ્યયા । સર્વ્વવ્રીહિમયીં કૃત્વા રાજ્ઞઃ પ્રતિકૃતિં દ્વિજ ।। ૨૬૦.

જ્યારે ગુસ્સો હોય અને શત્રુઓના વિનાશની ઈચ્છા હોય, ત્યારે વિવિધ પ્રકારના ચોખામાંથી બનાવેલી રાજાની પ્રતિમા યોગ્ય રીતે હવનમાં અર્પણ કરવી જોઈએ, હે દ્વિજ.

સહસ્નશસ્તુ જુહુયાદ્રાજા વશગતો ભવેત્ । વસ્ત્રકામસ્ય પુષ્પાણિ દૂર્વ્વા વ્યાધિવિનાશિની ।। ૨૬૦.

હજાર વખત આ હવન કરવાથી રાજા પોતાના વશમાં થઈ જાય છે. કપડાની ઈચ્છા હોય તો ફૂલ અને દુર્વા ઘાસ, જે રોગનો નાશ કરે છે, તે અર્પણ કરવી જોઈએ.

બ્રહ્મવર્ચ્ચસકામસ્ય વાસોગ્રઞ્ચ વિધીયતે । પ્રત્યઙ્ગિરેષુ જુહુયાત્તુષકણ્ટકભસ્મભિઃ ।। ૨૬૦.

જેને બ્રહ્મ તેજની ઈચ્છા હોય, તેણે વિશેષ વસ્ત્ર ધારણ કરવું જોઈએ; અને પ્રતિઅંગિરા વિધિમાં તુષકંટકની રાખથી હવન કરવું જોઈએ.

વિદ્વેષણે ચ પક્ષ્માણિ કાકકૌશિકયોસ્તથા । કાપિલઞ્ચ ઘૃતં હુત્વા તથા ચન્દ્રગ્રહે દ્વિજ ।। ૨૬૦.

વિરોધ માટે કાગડો અને કોશિકા પક્ષીના પાંખના વાળ અર્પણ કરવા, અને કપિલ ઘી પણ હવનમાં અર્પણ કરવું; ચંદ્રગ્રહણ વખતે પણ આવું કરવું, હે દ્વિજ.

વચાચૂર્ણેન સમ્પાતાત્સમાનીય ચ તાં વચાં । સહસ્રમન્ત્રિતાં ભુક્ત્વા મેધાવી જાયતે નરઃ ।। ૨૬૦.

વચા મૂળ તેના પડવાના સમયે લાવી, અને હજાર મંત્ર ઉચ્ચારીને તેને ખાધા પછી, મનુષ્ય બુદ્ધિશાળી બને છે.

એકાદશાઙ્ગુલં શઙ્કુ લૌહં ખાદિરમેવ ચ। દ્વિષતો વધોસીતિ જપન્નિખનેદ્રિપુવેશ્મનિ ।। ૨૬૦.

અગિયાર આંગળી લાંબી લોખંડની કે ખાદિરની કાંટીને, શત્રુના ઘરમાં દફન કરવી, અને શત્રુના વિનાશ માટેનો મંત્ર જપવો.

ઉચ્ચાટનમિદં કર્મ શત્રૂણાં કથિતં તવ । ચક્ષુષ્પા ઇતિ જપ્ત્વા ચ વિનષ્ટઞ્ચક્ષુરાપ્નુયાત્ ।। ૨૬૦.

આ ક્રિયા શત્રુઓના ઉચ્છાટન તરીકે જાણીતી છે, જેમ તને કહી છે; 'ચક્ષુષ્પા' મંત્ર જપવાથી, જેની દ્રષ્ટિ ગઈ હોય તેને ફરીથી નજર મળે છે.

ઉપયુઞ્જત ઇત્યેતદનુવાકન્તથાન્નદં । તનૂપાગ્ને સદિતિ દૂર્વ્વાં હુત્વાર્ત્તિવર્જ્જિતઃ ।। ૨૬૦.

'ઉપયુંજત' અને 'તનૂપાગ્ને સદ' જેવા અનુવાકના વાક્યોનો ઉપયોગ કરીને, દુર્વા ઘાસ હવનમાં અર્પણ કરવાથી રોગમુક્તિ મળે છે.

ત્રિયમ્બકં યજામહે હોમઃ સૌભાગ્યવર્દ્ધનઃ ।। ૨૬૦.

'ત્રયંબકં યજામહે' મંત્રથી કરાયેલ હવન સૌભાગ્યમાં વૃદ્ધિ કરે છે.

કન્યાનામ ગૃહીત્વા તુ કન્યાલાભકરઃ પરઃ । ભયેષુ તુ જપેન્નિત્યં ભયેભ્યો વિપ્રમુચ્યતે ।। ૨૬૦.

કન્યાઓના નામ લેવાથી કન્યાની પ્રાપ્તિ થાય છે; અને ભયના સમયે સતત જપ કરવાથી સર્વ ભયમાંથી મુક્તિ મળે છે.

ધુસ્તૂરપુષ્પં સઘૃતં હુત્વા સ્યાત્ સર્વકામભાક્ । હુત્વા તુ ગુગ્ગુલં રામ સ્વપ્ને પશ્યતિ શઙ્કરં ।। ૨૬૦.

ધતૂરાના ફૂલો ઘી સાથે હવન કરવાથી સર્વ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે; અને ગુગ્ગળ હવન કરવાથી, હે રામ, સ્વપ્નમાં શંકરજીના દર્શન થાય છે.

યુઞ્ચતે મનોઽનુવાકં જપ્ત્વા દીર્ઘાયુરાપ્નુયાત્ । વિષ્ણોરરાટમિત્યેતત્ સર્વબાધાવિનાશનં ।। ૨૬૦.

'યુંજતે મન:' અનુવાકનો જપ કરવાથી દીર્ઘ આયુષ્ય મળે છે; અને 'વિષ્ણોરરાટમ્' મંત્ર સર્વ દુ:ખોનો નાશ કરે છે.

રક્ષોઘ્નઞ્ચ યશસ્યઞ્ચ તથૈવ વિજયપ્રદં । અયન્નો અગ્નિરિત્યેતત્ સંગ્રામે વિજયપ્રદં ।। ૨૬૦.

આ મંત્ર રક્ષા અને યશ આપે છે, તેમજ વિજય પણ આપે છે; 'અયન્નો અગ્નિ' મંત્ર યુદ્ધમાં વિજય આપે છે.

ઇદમાપઃ પ્રવહત સ્નાને પાપાપનોદનં । વિશ્વકર્મન્નુ હવિષા સૂચીં લૌહીન્દશાઙ્ગુલામ્ ।। ૨૬૦.

હે જળો, સ્નાન સમયે પાપો દૂર કરો; હે વિશ્વકર્મા, હવનમાં દસ આંગળી લાંબી લોખંડની સોઇ વાપરવી જોઈએ.

કન્યાયા નિખનેદ્ દ્વારિ સાઽન્યસ્મૈ ન પ્રદીયતે । દેવ સવિતરેતેન હુતેનૈતેન ચાન્નવાન્ ।। ૨૬૦.

કન્યાના દ્વાર પર સોઇ દફન કરવી, અને તેને બીજાને આપવી નહીં; હે દેવ સવિતા, આ રીતે હવન કરવાથી અન્નની પ્રાપ્તિ થાય છે.

અગ્નૌ સ્વાહેતિ જુહુયાદ્‌બલકામો દ્વિજોત્તમ । તિલૈર્યવૈશ્ચ ધર્મજ્ઞ તથાપામાર્ગતણ્ડુલૈઃ ।। ૨૬૦.

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, જેને બળની ઈચ્છા હોય, તેણે અગ્નિમાં 'સ્વાહા' કહીને તલ, જૌ અને અપામારગના ચોખા અર્પણ કરવું જોઈએ, હે ધર્મજ્ઞ.

સહસ્રમન્ત્રિતાં કૃત્વાતથા ગોરોચનાં દ્વિજ । તિલકઞ્ચ તથા કૃત્વા જનસ્યપ્રિયકામિયાત્ ।। ૨૬૦.

હજારો વખત મંત્રોચ્ચાર કરીને તૈયાર કરેલું રંગ અને ગૌરોચનાને લઈને, એથી તિલક કરીને, જે કોઈ માણસ લોકોની પ્રસન્નતા મેળવવા ઈચ્છે છે, તે બહાર જઈ શકે છે.

રુદ્રાણાઞ્ચ તથા જપ્યં સર્વ્વાઘવિનિસૂદનં । સર્વ્વકર્મકરો હોમસ્તથા સર્વ્વત્ર શાન્તિદઃ ।। ૨૬૦.

રુદ્રના મંત્રોનું જપ કરવાથી, જે બધા પાપોનો નાશ કરે છે, અને હોમ કરવાથી બધા કાર્યો સિદ્ધ થાય છે અને સર્વત્ર શાંતિ મળે છે.

અજાવિકાનામશ્વાનાં કુઞ્જરાણાં તથા ગવાં । મનુષ્યાણાન્નરેન્દ્રાણાં બાલાનાં યોષિતામપિ ।। ૨૬૦.

બકરાં, ઘોડાં, હાથીઓ, ગાયો, મનુષ્યો, રાજાઓ, બાળકો અને સ્ત્રીઓ માટે પણ—

ગ્રામાણાં નગરાણાઞ્ચ દેશાનામપિ ભાર્ગવ । ઉપદ્રુતાનાં ધર્મજ્ઞ વ્યાધિતાનાં તથૈવ ચ ।। ૨૬૦.

ગામો, શહેરો અને પ્રદેશો માટે પણ, હે ભૃગુનંદન, અને જે દુ:ખી કે બીમાર હોય તેમના માટે પણ—

મરકે સમનુપ્રાપ્તે રિપુજે ચ તથા ભયે । રુદ્રહોમઃ પરા શાન્તિઃ પાયસેન ઘૃતેન ચ ।। ૨૬૦.

મૃત્યુ નજીક હોય, દુશ્મન કે ભય હોય ત્યારે, દુધ-ચોખા અથવા ઘીથી કરેલો રુદ્ર હોમ સર્વોચ્ચ શાંતિ આપે છે.

કુષ્માણ્ડઘૃતહોમેન સર્વ્વાન્ પાપાન્ વ્યપોહતિ । શક્તુયાવકભૈક્ષાશી નક્તં મનુજસત્તમ ।। ૨૬૦.

કુસ્માંડા અને ઘીથી કરેલા હોમથી બધા પાપો દૂર થાય છે; શ્રેષ્ઠ મનુષ્યએ રાત્રે જૌનું દળેલું ખાવું કે ભિક્ષામાં મળેલું ભોજન લેવું જોઈએ.

બહિઃસ્નાનરતો માસાન્મુચ્યતે બ્રહ્યહત્યયા । મધુવાતેતિ મન્ત્રેણ હોમાદિતોઽખિલં લભેત્ ।। ૨૬૦.

બહાર સ્નાનમાં એક મહિનો વ્યસ્ત રહે તો બ્રાહ્મણહત્યાના પાપથી મુક્તિ મળે છે; 'મધુવાત' મંત્રથી હોમ કરીને બધું પ્રાપ્ત થાય છે.

દધિક્રાવ્ણેતિ હુત્વા તુ પુત્રાન્ પ્રાપ્નોત્યસંશયં । તથા ઘૃતવતીત્યેતદાયુષ્યં સ્યાત્ ઘૃતેન તુ ।। ૨૬૦.

'દધિક્રાવણ' મંત્રથી હોમ કરવાથી નિશ્ચિતપણે પુત્રો મળે છે; અને 'ઘૃતવતી' મંત્રથી ઘીથી આયુષ્ય મળે છે.

સ્વસ્તિ ન ઇન્દ્ર ઇત્યેતત્સર્વ્વબાધાવિનાશનં । ઇહ ગાવઃ પ્રજાયધ્વમિતિ પુષ્ટિવિવર્ધનમ્ ।। ૨૬૦.

'સ્વસ્તિ ન ઇન્દ્ર' મંત્રથી બધા દુ:ખોનો નાશ થાય છે; 'અહીં ગાયો વધો' મંત્રથી સમૃદ્ધિ વધે છે.

ઘૃતાહુતિસહસ્રેણ તથાઽલક્ષ્મીવિનાશનં । સ્રુવેણ દેવસ્ય ત્વેતિ હુત્વાપામાર્ગતણ્ડુલં ।। ૨૬૦.

હજાર ઘીથી આહુતિ આપવાથી દુર્ભાગ્ય દૂર થાય છે; 'દેવના' કહીને સ્રુવથી અપામાર્ગના તંડુલ હોમવાથી—

મુચ્યતે વિકૃતાચ્છીઘ્રમભિચારાન્ન સંશયઃ । રુદ્ર પાતુ પલાશસ્ય સમિદ્ભિઃ કનકં લભેત્ ।। ૨૬૦.

માણસ ઝડપથી વિકૃતિ અને તંત્રમંત્રથી મુક્ત થાય છે, એમાં શંકા નથી; રુદ્રના મંત્ર સાથે પલાશની લાકડીઓ હોમવાથી સોનુ મળે છે.

શિવો ભવેત્યગ્ન્યુત્પાતે વ્રીહિભિર્જુહુયાન્નરઃ । યાઃ સેના ઇતિ ચૈતચ્ચ તસ્કરેભ્યો ભયાપહમ્ ।। ૨૬૦.

અગ્નિ પ્રગટે ત્યારે 'શિવો ભવ' મંત્રથી તાંદળ હોમવા જોઈએ; અને 'યાઃ સેનાઃ' મંત્રથી ચોરોના ભયનો નાશ થાય છે.