અગ્નિપુરાણમ્

અહં સ્દ્રેતિ ઇત્યેતદ્વાગ્મી ભવતિ માનવઃ । ન યોનૌ જાયતે વિદ્વાન્ જપન્રતીતિ રાત્રિષુ ।। ૨૫૯.

'અહં સ્દ્રે' નો જાપ કરવાથી મનુષ્ય વક્તૃત્વશાળી બને છે; અને વિદ્વાન વ્યક્તિ રાત્રે 'રતીતિ' નો જાપ કરે તો ફરીથી ગર્ભમાં જન્મતો નથી.

રાત્રિસુક્તં જપન્રાત્રૌ રાત્રિં ક્ષેમી નયેન્નરઃ । કલ્પયન્તીતિ ચ ચજપન્નિત્યં કૃત્ત્વારિનાશનં ।। ૨૫૯.

રાત્રિ સૂક્તનું રાત્રે જાપ કરવાથી મનુષ્ય રાત્રિમાં સુરક્ષિત રહે છે; અને હંમેશા તેનો જાપ કરીને, દુશ્મન નાશક વિધિ કર્યા પછી, તે નિર્ભયતા પ્રાપ્ત કરે છે.

આયુષ્યઞ્ચૈવ વર્ચ્ચસ્યં સૂક્તં દાક્ષાયણં મહત્ । ઉત દેવા ઇતિ જપેદામયઘ્નં ધૃતવ્રતઃ ।। ૨૫૯.

દક્ષાયણ સૂક્ત, જે આયુષ્ય અને તેજ આપે છે, તેને નિષ્ઠાપૂર્વક વ્રત પાળનારએ જાપ કરવું જોઈએ; અને 'ઉત દેવ' સૂક્ત રોગ નાશ માટે જાપ કરવું જોઈએ.

અયપ્તગ્ને જનિત્યેતજ્જપેદગ્નિભયે સતિ । અરણ્યાનીત્યરણ્યેષુ જપેત્તદ્બયનાશનં ।। ૨૫૯.

'અયપ્તાગ્ને જનિત' સૂક્ત અગ્નિથી ભય થાય ત્યારે જાપ કરવું જોઈએ; અને જંગલમાં 'અરણ્યાની' સૂક્તનો જાપ કરવાથી ત્યાંનું ભય દૂર થાય છે.

વ્રાહ્મીમાસાદ્ય સૂક્તે દ્વે ઋચં ચબ્રાહ્મીં શતાવરીં । પૃથગદ્ભિર્ઘૃતૈર્વાથ મેધાં લક્ષ્મીઞ્ચ વિન્દતિ ।। ૨૫૯.

બ્રાહ્મી વનસ્પતિ પાસે જઈને, બે સૂક્તો અને બ્રાહ્મી શતાવરીની ઋચા અલગથી ઘી સાથે અર્પણ કરીને જાપ કરવાથી બુદ્ધિ અને સમૃદ્ધિ મળે છે.

મામ ઇત્યસપત્નઘ્નં સંગ્રામં વિજિગીષતઃ । બ્રહ્મણોગ્નિઃ સંવિદાનં ગર્ભમૃત્યુનિવારણં ।। ૨૫૯.

'મામ' સૂક્ત દુશ્મનને હરાવવા ઇચ્છનાર માટે વિરોધીઓનો નાશ કરે છે; 'બ્રહ્મણોગ્નિ સંવિધાન' સૂક્ત ગર્ભપાત અને ગર્ભમૃત્યુ અટકાવે છે.

અપૈહીતિ જપેત્સૂક્તં શુષિર્દુસ્વપ્નનાશનં । યેનેદમિતિ વૈ જપ્ત્વા સમાધિં વિન્દતે પરં ।। ૨૫૯.

'અપૈહિ' સૂક્ત દુઃસ્વપ્ન અને દુઃખ દૂર કરે છે, તેથી તેનો જાપ કરવો જોઈએ; 'યેનિદમ' સૂક્તનો જાપ કરીને પરમ એકાગ્રતા પ્રાપ્ત થાય છે.

મયો ભૂર્વ્વાત ઇત્યેતત્ ગવાં સ્વસ્ત્યયનં પરં । શામ્વરીમિન્દ્રજાલં વા માયામેતેન વારયેત્ ।। ૨૫૯.

'મયો ભૂર્વાતા' સૂક્ત ગાય માટે ઉત્તમ શુભ છે; 'શાંભરી' સૂક્ત કે 'ઇન્દ્રજાલ' વડે માયા અને જાદુ દૂર કરી શકાય છે.

મહીત્રીણામવરસ્ત્વિતિ પથિ સ્વસ્ત્યયનં જપેત્ । અગ્નયે બિદ્વિષન્નેવં જપેચ્ચ રિપુનાશનં ।। ૨૫૯.

'મહીત્રીણામ અવરસ્ત્વિ' સૂક્ત માર્ગમાં જાપ કરવાથી શુભતા મળે છે; 'અગ્નયે બિદ્વિષન' સૂક્તનો જાપ કરીને દુશ્મનોનો નાશ થાય છે.

વાસ્તોષ્પતેન મન્ત્રેણ યજેત્ ગૃહદેવતાઃ । જપસ્યૈષ વિધિઃ પ્રોક્તો હુતે જ્ઞેયો વિશેષતઃ ।। ૨૫૯.

વાસ્તુપતિ મંત્ર વડે ઘરનાં દેવતાઓની પૂજા કરવી જોઈએ; જાપ માટે આ વિધિ જણાવવામાં આવી છે, ખાસ કરીને હવન વખતે તેને જાણવું જોઈએ.

હોમાન્તે દક્ષિણા દેયૈ પાપશાન્તિર્હુતેન તુ । હુતં શામ્યતિ ચાન્નેન અન્નહેમપ્રદાનતઃ ।। ૨૫૯.

હવનના અંતે દક્ષિણા આપવી જોઈએ; હવનથી પાપ શાંત થાય છે; અન્નથી હવન તૃપ્ત થાય છે અને અન્ન તથા સોનાં દાનથી પણ તૃપ્તિ મળે છે.

વિપ્રાશિષસ્ત્વમોઘાઃ સ્યુષંહિઃસ્નાનન્તુ સર્વતઃ । સિદ્ધાર્થકા યવા ધાન્યં પયો દધિ ઘૃતં તથા ।। ૨૫૯.

બ્રાહ્મણોની આશીર્વાદ નિષ્ફળ નથી જાય; બધે સ્નાન કરવું શુભ છે; સિદ્ધાર્થક, જૌ, ધાન્ય, દુધ, દહીં અને ઘી પણ શુભ માનવામાં આવે છે.

ક્ષીરવૃક્ષાસ્તથેધ્મન્તુ હામા વૈ સર્વકામદાઃ । સમિપઃ કણ્ટકિન્યશ્ચ રાજિકા રુધિરં વિષં ।। ૨૫૯.

દૂધ આપતા વૃક્ષો અને ઈંધણની લાકડીઓ સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરે છે; નજીકમાં કાંટાવાળી વનસ્પતિ, રાયડો, લોહી અને ઝેર પણ હોય છે.

અબિચારે તથા શૈલં અશનં શક્તવઃ પથઃ । દધિ ભૈક્ષ્યં ફલં મૃલમૃગ્વિધાનમુદાહૃતં ।। ૨૫૯.

અભિચાર વિધિમાં પથ્થર, ખોરાક, શસ્ત્રો અને માર્ગોનો ઉપયોગ થાય છે; દહીં, ભિક્ષા, ફળ અને મૃગયાના નિયમિત વિધાનો પણ જણાવવામાં આવ્યા છે.

પુષ્કર ઉવાચ યજુર્વિધાનં વક્ષ્યામિ ભુક્તિમુક્તિપ્રદં શ્રૃણુ । ૐકારપૂર્વ્વિકા રામ મહાવ્યાહૃતયો મતા ।। ૨૬૦.

પુષ્કરએ કહ્યું: હવે હું યજુરવેદની વિધિ સમજાવું છું, જે ભોગ અને મોક્ષ આપે છે; સાંભળો. ઓમકારથી શરૂ થતી મહાન વ્યાહૃતિઓ મુખ્ય માનવામાં આવે છે, હે રામ.

સર્વ્વકલ્મષનાશિન્યઃ સર્વ્વકામપ્રદાસ્તથા । આજ્યહુતિસહસ્રેણ દેવાનારાધયેદ્‌બુધઃ ।। ૨૬૦.

આ વ્યાહૃતિઓ સર્વ પાપ નાશક અને સર્વ ઇચ્છા પૂર્ણ કરતી છે; બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ હજાર ઘીની આહુતિથી દેવતાઓની પૂજા કરવી જોઈએ.

મનસઃ કાઙ્ક્ષિતં રામ મનસેપ્સિતકામદં । શાન્તિકામો યવૈઃ કુર્ય્યાત્તિલૈઃ પાપાપનુત્તયે ।। ૨૬૦.

હે રામ, મનમાં જે ઇચ્છા હોય, તે આ વિધિથી પૂર્ણ થાય છે; શાંતિ ઇચ્છનારએ જૌનો ઉપયોગ કરવો, અને પાપ દૂર કરવા માટે તિલનો ઉપયોગ કરવો.

ધાન્યૈઃ સિદ્ધાર્થકૈશ્ચૈવ સર્વ્વકામકરૈસ્તથા । ઔદુમ્બરીભિરિધ્મામિઃ પશુકામસ્ય શસ્યતે ।। ૨૬૦.

ધાન્ય અને સિદ્ધાર્થક બીજ, જે સર્વ ઇચ્છા પૂરી કરે છે, અને ઉદુંબરની લાકડીઓ વડે યજ્ઞ કરવો, પશુ સંપત્તિ ઇચ્છનાર માટે શ્રેષ્ઠ છે.

દધ્ના ચૈવાન્નકામસ્ય પથસા શાન્તિમિચ્છતઃ । અપામાર્ગસમિદ્ભિસ્તુ કામયન્ કનકં બહુ ।। ૨૬૦.

અન્ન ઇચ્છનાર માટે દહીંથી, શાંતિ ઇચ્છનાર માટે માર્ગ વડે યજ્ઞ કરવો; અને ઘણું સોનુ ઇચ્છનારએ અપામાર્ગની સમિદ્ધ વડે વિધિ કરવી.

કન્યાકામો ઘૃતાક્તાનિ યુગ્મશો ગ્રથિતાનિ તુ । જાતીપુષ્પાણિ જુહુયાદ્‌ગ્રામાર્થી તિલતણ્ડુલાન્ ।। ૨૬૦.

જેને કન્યાની ઇચ્છા હોય, તેણે ઘી લગાવેલા જાસુદના ફૂલો જોડી-જોડી કરીને અર્પણ કરવું જોઈએ; અને જેને ગામમાં સમૃદ્ધિ જોઈએ, તેણે તલ અને ચોખા અર્પણ કરવું જોઈએ.

વશ્યકર્મણિ શાખોટવાસાપામાર્ગમેવ ચ । વિષાસૃઙ્‌મિશ્રસમિધો વ્યાધિઘાતસ્ય ભાર્ગવ ।। ૨૬૦.

વશીકરણ માટે શાખોટ અને અપામારગનું લાકડું વાપરવું જોઈએ; અને રોગના નાશ માટે, હે ભારગવ, ઝેર અને લોહી સાથે મિશ્રિત સમિધ અર્પણ કરવી જોઈએ.

ક્રુદ્ધસ્તુ જુહુયાત્સમ્યક્ શત્રૂણાં વધકામ્યયા । સર્વ્વવ્રીહિમયીં કૃત્વા રાજ્ઞઃ પ્રતિકૃતિં દ્વિજ ।। ૨૬૦.

જ્યારે ગુસ્સો હોય અને શત્રુઓના વિનાશની ઈચ્છા હોય, ત્યારે વિવિધ પ્રકારના ચોખામાંથી બનાવેલી રાજાની પ્રતિમા યોગ્ય રીતે હવનમાં અર્પણ કરવી જોઈએ, હે દ્વિજ.

સહસ્નશસ્તુ જુહુયાદ્રાજા વશગતો ભવેત્ । વસ્ત્રકામસ્ય પુષ્પાણિ દૂર્વ્વા વ્યાધિવિનાશિની ।। ૨૬૦.

હજાર વખત આ હવન કરવાથી રાજા પોતાના વશમાં થઈ જાય છે. કપડાની ઈચ્છા હોય તો ફૂલ અને દુર્વા ઘાસ, જે રોગનો નાશ કરે છે, તે અર્પણ કરવી જોઈએ.

બ્રહ્મવર્ચ્ચસકામસ્ય વાસોગ્રઞ્ચ વિધીયતે । પ્રત્યઙ્ગિરેષુ જુહુયાત્તુષકણ્ટકભસ્મભિઃ ।। ૨૬૦.

જેને બ્રહ્મ તેજની ઈચ્છા હોય, તેણે વિશેષ વસ્ત્ર ધારણ કરવું જોઈએ; અને પ્રતિઅંગિરા વિધિમાં તુષકંટકની રાખથી હવન કરવું જોઈએ.

વિદ્વેષણે ચ પક્ષ્માણિ કાકકૌશિકયોસ્તથા । કાપિલઞ્ચ ઘૃતં હુત્વા તથા ચન્દ્રગ્રહે દ્વિજ ।। ૨૬૦.

વિરોધ માટે કાગડો અને કોશિકા પક્ષીના પાંખના વાળ અર્પણ કરવા, અને કપિલ ઘી પણ હવનમાં અર્પણ કરવું; ચંદ્રગ્રહણ વખતે પણ આવું કરવું, હે દ્વિજ.

વચાચૂર્ણેન સમ્પાતાત્સમાનીય ચ તાં વચાં । સહસ્રમન્ત્રિતાં ભુક્ત્વા મેધાવી જાયતે નરઃ ।। ૨૬૦.

વચા મૂળ તેના પડવાના સમયે લાવી, અને હજાર મંત્ર ઉચ્ચારીને તેને ખાધા પછી, મનુષ્ય બુદ્ધિશાળી બને છે.

એકાદશાઙ્ગુલં શઙ્કુ લૌહં ખાદિરમેવ ચ। દ્વિષતો વધોસીતિ જપન્નિખનેદ્રિપુવેશ્મનિ ।। ૨૬૦.

અગિયાર આંગળી લાંબી લોખંડની કે ખાદિરની કાંટીને, શત્રુના ઘરમાં દફન કરવી, અને શત્રુના વિનાશ માટેનો મંત્ર જપવો.

ઉચ્ચાટનમિદં કર્મ શત્રૂણાં કથિતં તવ । ચક્ષુષ્પા ઇતિ જપ્ત્વા ચ વિનષ્ટઞ્ચક્ષુરાપ્નુયાત્ ।। ૨૬૦.

આ ક્રિયા શત્રુઓના ઉચ્છાટન તરીકે જાણીતી છે, જેમ તને કહી છે; 'ચક્ષુષ્પા' મંત્ર જપવાથી, જેની દ્રષ્ટિ ગઈ હોય તેને ફરીથી નજર મળે છે.

ઉપયુઞ્જત ઇત્યેતદનુવાકન્તથાન્નદં । તનૂપાગ્ને સદિતિ દૂર્વ્વાં હુત્વાર્ત્તિવર્જ્જિતઃ ।। ૨૬૦.

'ઉપયુંજત' અને 'તનૂપાગ્ને સદ' જેવા અનુવાકના વાક્યોનો ઉપયોગ કરીને, દુર્વા ઘાસ હવનમાં અર્પણ કરવાથી રોગમુક્તિ મળે છે.