અગ્નિપુરાણમ્

દશોત્તરાણ્યૃચાઞ્ચૈતાઃ પાવમાન્યઃ શતાનિ ષટ્। એતજ્જપંશ્ચ જુહ્વચ્ચ ઘોરં મૃત્યુભયં જયેત્ ।। ૨૫૯.

આ પાવમાનીય ઋચાઓ કુલ એકસો છ છે; જે વ્યક્તિ તેમનો જાપ અને હવન કરે છે, તે ભયાનક મૃત્યુના ભયને જીતે છે.

આપોહિષ્ઠેતિ વારિસ્થો જપેત્પાપભયાર્દ્દને । પ્રદેવન્નેતિ નિયતે જપેચ્ચ મરુધન્વસુ ।। ૨૫૯.

પાપના ભયને દૂર કરવા માટે પાણી પાસે 'આપોહિષ્ઠ' નો જાપ કરવો જોઈએ; અને ધન માટે નિયમિત રીતે 'પ્રદેવન્ને' નો જાપ મરુધન્વા ખાતે કરવો જોઈએ.

પ્રાણાન્તિકે ભયે પ્રાપ્તે ક્ષિપ્રમાયુસ્તુ વિન્દતિ । પ્રાવેયાબિત્યૃચમેકાં જપેચ્ચ મનસા નિશિ ।। ૨૫૯.

જીવનને જોખમ હોય ત્યારે ઝડપથી રાહત મળે છે; અને રાત્રે મનમાં 'પ્રાવેયાભિ' ઋચાનો જાપ કરવો જોઈએ.

વ્યુષ્ટાયામુદિતે સૃર્ય્યે દ્યુતે જયમવાપ્નુયાત્ । મા પ્રગામેતિ મૂઢશ્ચ પન્થાનં પથિ વિન્દતિ ।। ૨૫૯.

સૂર્યોદય સમયે, સૂર્ય ઊગ્યો હોય ત્યારે સ્પર્ધામાં વિજય મળે છે; અને ગુંચવાયેલો માણસ 'મા પ્રગામ' નો જાપ કરીને સાચો માર્ગ શોધી લે છે.

ક્ષીણાયુરિતિ મન્યેત્ યઙ્કઞ્ચિત્ સુહૃદં પ્રિયં । યક્તેયમિતિ તુ રત્નાતસ્તસ્ય મૂર્દ્ધાનમાલભેત્ ।। ૨૫૯.

જો કોઈને લાગે કે તેનો કોઈ પ્રિય મિત્રનું આયુષ્ય ઘટી ગયું છે, તો 'યક્તેયમ્' રત્નાતા સંહિતાનું સ્તોત્ર તેના માથા પર સ્પર્શ કરવું જોઈએ.

સહસ્રકૃત્વઃ પઞ્ચાહં તેનાયુર્વિન્દતે મહત્ । ઇદં મેધ્યેતિ જુહુયાત્ ઘૃતં પ્રાજ્ઞઃ સહસ્રશઃ ।। ૨૫૯.

આ રીતે પાંચ દિવસમાં હજારો વખત કરવાથી વિશાળ આયુષ્ય મળે છે; અને વિદ્વાન વ્યક્તિએ 'ઇદં મેધ્યમ્' સ્તોત્રથી હજારો વખત ઘીનું હવન કરવું જોઈએ.

પશુકામો ગવાં ગોષ્ઠે અર્થકામશ્ચતુષ્પથે । વયઃ સુપર્ણ ઇત્યેતાં જપન્ વૈ વિન્દતે શ્રિયં ।। ૨૫૯.

પશુની ઇચ્છા હોય તો ગૌશાળામાં જાપ કરવો; ધનની ઇચ્છા હોય તો ચોરાસ્તા પર જાપ કરવો; અને 'વયઃ સુપર્ણ' નો જાપ કરવાથી સમૃદ્ધિ મળે છે.

ઇવિષ્યન્તીયમબ્યસ્ય સર્વ્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે । તસ્ય રોગા વિનશ્યન્તિ કાયાગ્નિર્વર્દ્ધતે તથા ।। ૨૫૯.

'ઇવિષ્યંતીયમ્' નો જાપ કરવાથી બધા પાપોથી મુક્તિ મળે છે; તેના બધા રોગો નાશ પામે છે અને શરીરની અગ્નિ વધે છે.

યા ઓષધયઃ સ્વસ્ત્યયનં સર્વ્વવ્યાધિવિનાશનં । વૃહસ્પતે અતીત્યેતદ્‌વૃષ્ટિકામઃ પ્રયોજયેત્ ।। ૨૫૯.

જે ઔષધિઓ સુખ અને બધા રોગોનો નાશ લાવે છે—'વૃહસ્પતે અતીતિ' નો જાપ વરસાદની ઇચ્છા ધરાવનાર વ્યક્તિએ કરવો જોઈએ.

સર્વ્વત્રેતિ પરા શાન્તિર્જ્ઞેયા પ્રતિરથસ્તથા । સૂત સંકાશ્યપન્નિત્યં પ્રજાકામસ્ય કીર્ત્તિતં ।। ૨૫૯.

'સર્વત્રેતિ' પરમ શાંતિનું સ્તોત્ર છે, અને 'પ્રતિરથ' પણ એ જ રીતે છે; હે સૂત, સંતાનની ઇચ્છા ધરાવનાર માટે 'સંકાશ્યપન' હંમેશા વખણાયું છે.

અહં સ્દ્રેતિ ઇત્યેતદ્વાગ્મી ભવતિ માનવઃ । ન યોનૌ જાયતે વિદ્વાન્ જપન્રતીતિ રાત્રિષુ ।। ૨૫૯.

'અહં સ્દ્રે' નો જાપ કરવાથી મનુષ્ય વક્તૃત્વશાળી બને છે; અને વિદ્વાન વ્યક્તિ રાત્રે 'રતીતિ' નો જાપ કરે તો ફરીથી ગર્ભમાં જન્મતો નથી.

રાત્રિસુક્તં જપન્રાત્રૌ રાત્રિં ક્ષેમી નયેન્નરઃ । કલ્પયન્તીતિ ચ ચજપન્નિત્યં કૃત્ત્વારિનાશનં ।। ૨૫૯.

રાત્રિ સૂક્તનું રાત્રે જાપ કરવાથી મનુષ્ય રાત્રિમાં સુરક્ષિત રહે છે; અને હંમેશા તેનો જાપ કરીને, દુશ્મન નાશક વિધિ કર્યા પછી, તે નિર્ભયતા પ્રાપ્ત કરે છે.

આયુષ્યઞ્ચૈવ વર્ચ્ચસ્યં સૂક્તં દાક્ષાયણં મહત્ । ઉત દેવા ઇતિ જપેદામયઘ્નં ધૃતવ્રતઃ ।। ૨૫૯.

દક્ષાયણ સૂક્ત, જે આયુષ્ય અને તેજ આપે છે, તેને નિષ્ઠાપૂર્વક વ્રત પાળનારએ જાપ કરવું જોઈએ; અને 'ઉત દેવ' સૂક્ત રોગ નાશ માટે જાપ કરવું જોઈએ.

અયપ્તગ્ને જનિત્યેતજ્જપેદગ્નિભયે સતિ । અરણ્યાનીત્યરણ્યેષુ જપેત્તદ્બયનાશનં ।। ૨૫૯.

'અયપ્તાગ્ને જનિત' સૂક્ત અગ્નિથી ભય થાય ત્યારે જાપ કરવું જોઈએ; અને જંગલમાં 'અરણ્યાની' સૂક્તનો જાપ કરવાથી ત્યાંનું ભય દૂર થાય છે.

વ્રાહ્મીમાસાદ્ય સૂક્તે દ્વે ઋચં ચબ્રાહ્મીં શતાવરીં । પૃથગદ્ભિર્ઘૃતૈર્વાથ મેધાં લક્ષ્મીઞ્ચ વિન્દતિ ।। ૨૫૯.

બ્રાહ્મી વનસ્પતિ પાસે જઈને, બે સૂક્તો અને બ્રાહ્મી શતાવરીની ઋચા અલગથી ઘી સાથે અર્પણ કરીને જાપ કરવાથી બુદ્ધિ અને સમૃદ્ધિ મળે છે.

મામ ઇત્યસપત્નઘ્નં સંગ્રામં વિજિગીષતઃ । બ્રહ્મણોગ્નિઃ સંવિદાનં ગર્ભમૃત્યુનિવારણં ।। ૨૫૯.

'મામ' સૂક્ત દુશ્મનને હરાવવા ઇચ્છનાર માટે વિરોધીઓનો નાશ કરે છે; 'બ્રહ્મણોગ્નિ સંવિધાન' સૂક્ત ગર્ભપાત અને ગર્ભમૃત્યુ અટકાવે છે.

અપૈહીતિ જપેત્સૂક્તં શુષિર્દુસ્વપ્નનાશનં । યેનેદમિતિ વૈ જપ્ત્વા સમાધિં વિન્દતે પરં ।। ૨૫૯.

'અપૈહિ' સૂક્ત દુઃસ્વપ્ન અને દુઃખ દૂર કરે છે, તેથી તેનો જાપ કરવો જોઈએ; 'યેનિદમ' સૂક્તનો જાપ કરીને પરમ એકાગ્રતા પ્રાપ્ત થાય છે.

મયો ભૂર્વ્વાત ઇત્યેતત્ ગવાં સ્વસ્ત્યયનં પરં । શામ્વરીમિન્દ્રજાલં વા માયામેતેન વારયેત્ ।। ૨૫૯.

'મયો ભૂર્વાતા' સૂક્ત ગાય માટે ઉત્તમ શુભ છે; 'શાંભરી' સૂક્ત કે 'ઇન્દ્રજાલ' વડે માયા અને જાદુ દૂર કરી શકાય છે.

મહીત્રીણામવરસ્ત્વિતિ પથિ સ્વસ્ત્યયનં જપેત્ । અગ્નયે બિદ્વિષન્નેવં જપેચ્ચ રિપુનાશનં ।। ૨૫૯.

'મહીત્રીણામ અવરસ્ત્વિ' સૂક્ત માર્ગમાં જાપ કરવાથી શુભતા મળે છે; 'અગ્નયે બિદ્વિષન' સૂક્તનો જાપ કરીને દુશ્મનોનો નાશ થાય છે.

વાસ્તોષ્પતેન મન્ત્રેણ યજેત્ ગૃહદેવતાઃ । જપસ્યૈષ વિધિઃ પ્રોક્તો હુતે જ્ઞેયો વિશેષતઃ ।। ૨૫૯.

વાસ્તુપતિ મંત્ર વડે ઘરનાં દેવતાઓની પૂજા કરવી જોઈએ; જાપ માટે આ વિધિ જણાવવામાં આવી છે, ખાસ કરીને હવન વખતે તેને જાણવું જોઈએ.

હોમાન્તે દક્ષિણા દેયૈ પાપશાન્તિર્હુતેન તુ । હુતં શામ્યતિ ચાન્નેન અન્નહેમપ્રદાનતઃ ।। ૨૫૯.

હવનના અંતે દક્ષિણા આપવી જોઈએ; હવનથી પાપ શાંત થાય છે; અન્નથી હવન તૃપ્ત થાય છે અને અન્ન તથા સોનાં દાનથી પણ તૃપ્તિ મળે છે.

વિપ્રાશિષસ્ત્વમોઘાઃ સ્યુષંહિઃસ્નાનન્તુ સર્વતઃ । સિદ્ધાર્થકા યવા ધાન્યં પયો દધિ ઘૃતં તથા ।। ૨૫૯.

બ્રાહ્મણોની આશીર્વાદ નિષ્ફળ નથી જાય; બધે સ્નાન કરવું શુભ છે; સિદ્ધાર્થક, જૌ, ધાન્ય, દુધ, દહીં અને ઘી પણ શુભ માનવામાં આવે છે.

ક્ષીરવૃક્ષાસ્તથેધ્મન્તુ હામા વૈ સર્વકામદાઃ । સમિપઃ કણ્ટકિન્યશ્ચ રાજિકા રુધિરં વિષં ।। ૨૫૯.

દૂધ આપતા વૃક્ષો અને ઈંધણની લાકડીઓ સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરે છે; નજીકમાં કાંટાવાળી વનસ્પતિ, રાયડો, લોહી અને ઝેર પણ હોય છે.

અબિચારે તથા શૈલં અશનં શક્તવઃ પથઃ । દધિ ભૈક્ષ્યં ફલં મૃલમૃગ્વિધાનમુદાહૃતં ।। ૨૫૯.

અભિચાર વિધિમાં પથ્થર, ખોરાક, શસ્ત્રો અને માર્ગોનો ઉપયોગ થાય છે; દહીં, ભિક્ષા, ફળ અને મૃગયાના નિયમિત વિધાનો પણ જણાવવામાં આવ્યા છે.

પુષ્કર ઉવાચ યજુર્વિધાનં વક્ષ્યામિ ભુક્તિમુક્તિપ્રદં શ્રૃણુ । ૐકારપૂર્વ્વિકા રામ મહાવ્યાહૃતયો મતા ।। ૨૬૦.

પુષ્કરએ કહ્યું: હવે હું યજુરવેદની વિધિ સમજાવું છું, જે ભોગ અને મોક્ષ આપે છે; સાંભળો. ઓમકારથી શરૂ થતી મહાન વ્યાહૃતિઓ મુખ્ય માનવામાં આવે છે, હે રામ.

સર્વ્વકલ્મષનાશિન્યઃ સર્વ્વકામપ્રદાસ્તથા । આજ્યહુતિસહસ્રેણ દેવાનારાધયેદ્‌બુધઃ ।। ૨૬૦.

આ વ્યાહૃતિઓ સર્વ પાપ નાશક અને સર્વ ઇચ્છા પૂર્ણ કરતી છે; બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ હજાર ઘીની આહુતિથી દેવતાઓની પૂજા કરવી જોઈએ.

મનસઃ કાઙ્ક્ષિતં રામ મનસેપ્સિતકામદં । શાન્તિકામો યવૈઃ કુર્ય્યાત્તિલૈઃ પાપાપનુત્તયે ।। ૨૬૦.

હે રામ, મનમાં જે ઇચ્છા હોય, તે આ વિધિથી પૂર્ણ થાય છે; શાંતિ ઇચ્છનારએ જૌનો ઉપયોગ કરવો, અને પાપ દૂર કરવા માટે તિલનો ઉપયોગ કરવો.

ધાન્યૈઃ સિદ્ધાર્થકૈશ્ચૈવ સર્વ્વકામકરૈસ્તથા । ઔદુમ્બરીભિરિધ્મામિઃ પશુકામસ્ય શસ્યતે ।। ૨૬૦.

ધાન્ય અને સિદ્ધાર્થક બીજ, જે સર્વ ઇચ્છા પૂરી કરે છે, અને ઉદુંબરની લાકડીઓ વડે યજ્ઞ કરવો, પશુ સંપત્તિ ઇચ્છનાર માટે શ્રેષ્ઠ છે.

દધ્ના ચૈવાન્નકામસ્ય પથસા શાન્તિમિચ્છતઃ । અપામાર્ગસમિદ્ભિસ્તુ કામયન્ કનકં બહુ ।। ૨૬૦.

અન્ન ઇચ્છનાર માટે દહીંથી, શાંતિ ઇચ્છનાર માટે માર્ગ વડે યજ્ઞ કરવો; અને ઘણું સોનુ ઇચ્છનારએ અપામાર્ગની સમિદ્ધ વડે વિધિ કરવી.