અગ્નિપુરાણમ્

ઉદ્યન્તં મધ્યાગઞ્ચૈવ દીર્ઘમાયુર્જ્જિજીવિષુઃ । ઇન્દ્રા સોમેતિ સૂક્તન્તુ કથિતં શત્રુનાશનં ।। ૨૫૯.

દીર્ઘ આયુષ્ય ઇચ્છે તો ઉગતા અને મધ્યાહ્નના સૂર્યની પૂજા કરવી; ‘ઇન્દ્રા સોમ’ સ્તોત્ર દુશ્મનના નાશ માટે કહેવાયું છે.

યસ્ય લુપ્તં વ્રતં મોહાદ્‌વ્રાત્યૈર્વા સંસૃજેત્સહ । ઉપોષ્યાજ્યં સ જુહુયાત્ત્વમગ્ને વ્રતપા ઇતિ ।। ૨૫૯.

જેનું વ્રત ભૂલથી કે અયોગ્ય લોકોના કારણે તૂટી ગયું હોય, તેને પુનઃ સ્થાપિત કરવું; ઉપવાસ કરીને ‘તુમ અગ્ને વ્રતપાલક છે’ એમ બોલીને ઘી અર્પણ કરવું.

આદિત્યેત્યૃક્ ચ સમ્રાજં જપ્ત્વા વાદે જયી ભવેત્ । મહીતિ ચ ચતુષ્કેણ મુચ્યતે મહતો ભયાત્ ।। ૨૫૯.

‘આદિત્ય’ ઋચા અને ‘સમ્રાજ’ સ્તોત્ર જપવાથી, વાદ-વિવાદમાં વિજય મળે છે; ‘મહિતિ’ના ચાર પાઠથી મોટાં ભયમાંથી મુક્તિ મળે છે.

ઋચં જપ્ત્વા યદિ હ્યેતત્ સર્વ્વકામાનવાપ્નુયાત્ । દ્વાચત્વારિંશતિં ચૈન્દ્રં જપ્ત્વા નાશયતે રિપૂન્ ।। ૨૫૯.

જો કોઈ આ ઋચાનો જાપ કરે તો તે બધાં ઇચ્છિત ફળો પ્રાપ્ત કરે છે; અને ઇન્દ્રના સ્તોત્રનો બે ચાલીસ વખત જાપ કરીને પોતાના દુશ્મનોનો નાશ કરી શકે છે.

વાચં મહીતિ જપ્ત્વા ચ પ્રાપ્નોત્યારોગ્યમેવ ચ । શન્નો ભવેતિ દ્વાભ્યાન્તુ ભુક્ત્વાન્નં પ્રથતઃ શુચિઃ ।। ૨૫૯.

'વાચં મહિ' નો જાપ કરવાથી આરોગ્ય મળે છે; અને 'શન્નો ભવ' નો બે વખત જાપ શુદ્ધ અન્ન ખાધા પછી કરવાથી મનુષ્ય શુદ્ધ બને છે.

હૃદયં પાણિના સ્પૃષ્ટ્વા વ્યાધિબિન્નાભિભૂયતે । ઉત્તભેદમિતિ સ્નાતો હુત્વા શત્રું પ્રમાપયેત્ ।। ૨૫૯.

હાથથી હૃદય સ્પર્શ કરીને આંતરિક રોગો પર વિજય મેળવી શકાય છે; અને 'ઉત્તભેદમ્' નો જાપ સ્નાન અને હવન પછી કરવાથી દુશ્મનનો નાશ થાય છે.

શન્નોગ્ન ઇતિ સૂક્તેન હુતેનાન્નમવાપ્નુયાત્ । કન્યા વારર્ષિસૂક્તેન દિગ્‌દોષાદ્વિપ્રમુચ્યતે ।। ૨૫૯.

'શન્નોગ્ન' સ્તોત્રથી હવન કરવાથી અન્ન મળે છે; અને 'કન્યા વારર્ષિ' સ્તોત્રના જાપથી દિશાઓના દોષમાંથી મુક્તિ મળે છે.

વાચો વિદમિતિ ત્વેતાં જપન્ વાચં સમશ્નુતે । પવિત્રાણાં પવિત્રન્તુ પાવમાન્યેયૃચો મતાઃ ।। ૨૫૯.

'વાચો વિદમ્' નો જાપ કરવાથી વાણીની કુશળતા પ્રાપ્ત થાય છે; પાવમાનીય ઋચાઓ સર્વ પાવન સ્તોત્રોમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

વૈખાનસાઋચસ્ત્રિંશત્પવિત્રાઃ પરમા મતાઃ । ઋચો દ્વિષષ્ટિઃ પ્રોક્તાશ્ચ પરસ્વેત્યૃષિસત્તમ ।। ૨૫૯.

વૈખાનસ પરંપરા મુજબ ત્રીસ પાવન ઋચાઓ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે; અને હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, બાસઠ ઋચાઓને 'પરસ્વ' તરીકે જણાવવામાં આવી છે.

સર્વ્વકલ્મષનાશાય પાવનાય શિવાય ચ । સ્વાદિષ્ટયેતિસૂક્તાનાં સપ્તષષ્ટિરુદાહૃતા ।। ૨૫૯.

બધા પાપોનો નાશ, પવિત્રતા અને શુભતા માટે 'સ્વાદિષ્ટયે'થી શરૂ થતી સડસઠ સ્તોત્રોનું વર્ણન થયું છે.

દશોત્તરાણ્યૃચાઞ્ચૈતાઃ પાવમાન્યઃ શતાનિ ષટ્। એતજ્જપંશ્ચ જુહ્વચ્ચ ઘોરં મૃત્યુભયં જયેત્ ।। ૨૫૯.

આ પાવમાનીય ઋચાઓ કુલ એકસો છ છે; જે વ્યક્તિ તેમનો જાપ અને હવન કરે છે, તે ભયાનક મૃત્યુના ભયને જીતે છે.

આપોહિષ્ઠેતિ વારિસ્થો જપેત્પાપભયાર્દ્દને । પ્રદેવન્નેતિ નિયતે જપેચ્ચ મરુધન્વસુ ।। ૨૫૯.

પાપના ભયને દૂર કરવા માટે પાણી પાસે 'આપોહિષ્ઠ' નો જાપ કરવો જોઈએ; અને ધન માટે નિયમિત રીતે 'પ્રદેવન્ને' નો જાપ મરુધન્વા ખાતે કરવો જોઈએ.

પ્રાણાન્તિકે ભયે પ્રાપ્તે ક્ષિપ્રમાયુસ્તુ વિન્દતિ । પ્રાવેયાબિત્યૃચમેકાં જપેચ્ચ મનસા નિશિ ।। ૨૫૯.

જીવનને જોખમ હોય ત્યારે ઝડપથી રાહત મળે છે; અને રાત્રે મનમાં 'પ્રાવેયાભિ' ઋચાનો જાપ કરવો જોઈએ.

વ્યુષ્ટાયામુદિતે સૃર્ય્યે દ્યુતે જયમવાપ્નુયાત્ । મા પ્રગામેતિ મૂઢશ્ચ પન્થાનં પથિ વિન્દતિ ।। ૨૫૯.

સૂર્યોદય સમયે, સૂર્ય ઊગ્યો હોય ત્યારે સ્પર્ધામાં વિજય મળે છે; અને ગુંચવાયેલો માણસ 'મા પ્રગામ' નો જાપ કરીને સાચો માર્ગ શોધી લે છે.

ક્ષીણાયુરિતિ મન્યેત્ યઙ્કઞ્ચિત્ સુહૃદં પ્રિયં । યક્તેયમિતિ તુ રત્નાતસ્તસ્ય મૂર્દ્ધાનમાલભેત્ ।। ૨૫૯.

જો કોઈને લાગે કે તેનો કોઈ પ્રિય મિત્રનું આયુષ્ય ઘટી ગયું છે, તો 'યક્તેયમ્' રત્નાતા સંહિતાનું સ્તોત્ર તેના માથા પર સ્પર્શ કરવું જોઈએ.

સહસ્રકૃત્વઃ પઞ્ચાહં તેનાયુર્વિન્દતે મહત્ । ઇદં મેધ્યેતિ જુહુયાત્ ઘૃતં પ્રાજ્ઞઃ સહસ્રશઃ ।। ૨૫૯.

આ રીતે પાંચ દિવસમાં હજારો વખત કરવાથી વિશાળ આયુષ્ય મળે છે; અને વિદ્વાન વ્યક્તિએ 'ઇદં મેધ્યમ્' સ્તોત્રથી હજારો વખત ઘીનું હવન કરવું જોઈએ.

પશુકામો ગવાં ગોષ્ઠે અર્થકામશ્ચતુષ્પથે । વયઃ સુપર્ણ ઇત્યેતાં જપન્ વૈ વિન્દતે શ્રિયં ।। ૨૫૯.

પશુની ઇચ્છા હોય તો ગૌશાળામાં જાપ કરવો; ધનની ઇચ્છા હોય તો ચોરાસ્તા પર જાપ કરવો; અને 'વયઃ સુપર્ણ' નો જાપ કરવાથી સમૃદ્ધિ મળે છે.

ઇવિષ્યન્તીયમબ્યસ્ય સર્વ્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે । તસ્ય રોગા વિનશ્યન્તિ કાયાગ્નિર્વર્દ્ધતે તથા ।। ૨૫૯.

'ઇવિષ્યંતીયમ્' નો જાપ કરવાથી બધા પાપોથી મુક્તિ મળે છે; તેના બધા રોગો નાશ પામે છે અને શરીરની અગ્નિ વધે છે.

યા ઓષધયઃ સ્વસ્ત્યયનં સર્વ્વવ્યાધિવિનાશનં । વૃહસ્પતે અતીત્યેતદ્‌વૃષ્ટિકામઃ પ્રયોજયેત્ ।। ૨૫૯.

જે ઔષધિઓ સુખ અને બધા રોગોનો નાશ લાવે છે—'વૃહસ્પતે અતીતિ' નો જાપ વરસાદની ઇચ્છા ધરાવનાર વ્યક્તિએ કરવો જોઈએ.

સર્વ્વત્રેતિ પરા શાન્તિર્જ્ઞેયા પ્રતિરથસ્તથા । સૂત સંકાશ્યપન્નિત્યં પ્રજાકામસ્ય કીર્ત્તિતં ।। ૨૫૯.

'સર્વત્રેતિ' પરમ શાંતિનું સ્તોત્ર છે, અને 'પ્રતિરથ' પણ એ જ રીતે છે; હે સૂત, સંતાનની ઇચ્છા ધરાવનાર માટે 'સંકાશ્યપન' હંમેશા વખણાયું છે.

અહં સ્દ્રેતિ ઇત્યેતદ્વાગ્મી ભવતિ માનવઃ । ન યોનૌ જાયતે વિદ્વાન્ જપન્રતીતિ રાત્રિષુ ।। ૨૫૯.

'અહં સ્દ્રે' નો જાપ કરવાથી મનુષ્ય વક્તૃત્વશાળી બને છે; અને વિદ્વાન વ્યક્તિ રાત્રે 'રતીતિ' નો જાપ કરે તો ફરીથી ગર્ભમાં જન્મતો નથી.

રાત્રિસુક્તં જપન્રાત્રૌ રાત્રિં ક્ષેમી નયેન્નરઃ । કલ્પયન્તીતિ ચ ચજપન્નિત્યં કૃત્ત્વારિનાશનં ।। ૨૫૯.

રાત્રિ સૂક્તનું રાત્રે જાપ કરવાથી મનુષ્ય રાત્રિમાં સુરક્ષિત રહે છે; અને હંમેશા તેનો જાપ કરીને, દુશ્મન નાશક વિધિ કર્યા પછી, તે નિર્ભયતા પ્રાપ્ત કરે છે.

આયુષ્યઞ્ચૈવ વર્ચ્ચસ્યં સૂક્તં દાક્ષાયણં મહત્ । ઉત દેવા ઇતિ જપેદામયઘ્નં ધૃતવ્રતઃ ।। ૨૫૯.

દક્ષાયણ સૂક્ત, જે આયુષ્ય અને તેજ આપે છે, તેને નિષ્ઠાપૂર્વક વ્રત પાળનારએ જાપ કરવું જોઈએ; અને 'ઉત દેવ' સૂક્ત રોગ નાશ માટે જાપ કરવું જોઈએ.

અયપ્તગ્ને જનિત્યેતજ્જપેદગ્નિભયે સતિ । અરણ્યાનીત્યરણ્યેષુ જપેત્તદ્બયનાશનં ।। ૨૫૯.

'અયપ્તાગ્ને જનિત' સૂક્ત અગ્નિથી ભય થાય ત્યારે જાપ કરવું જોઈએ; અને જંગલમાં 'અરણ્યાની' સૂક્તનો જાપ કરવાથી ત્યાંનું ભય દૂર થાય છે.

વ્રાહ્મીમાસાદ્ય સૂક્તે દ્વે ઋચં ચબ્રાહ્મીં શતાવરીં । પૃથગદ્ભિર્ઘૃતૈર્વાથ મેધાં લક્ષ્મીઞ્ચ વિન્દતિ ।। ૨૫૯.

બ્રાહ્મી વનસ્પતિ પાસે જઈને, બે સૂક્તો અને બ્રાહ્મી શતાવરીની ઋચા અલગથી ઘી સાથે અર્પણ કરીને જાપ કરવાથી બુદ્ધિ અને સમૃદ્ધિ મળે છે.

મામ ઇત્યસપત્નઘ્નં સંગ્રામં વિજિગીષતઃ । બ્રહ્મણોગ્નિઃ સંવિદાનં ગર્ભમૃત્યુનિવારણં ।। ૨૫૯.

'મામ' સૂક્ત દુશ્મનને હરાવવા ઇચ્છનાર માટે વિરોધીઓનો નાશ કરે છે; 'બ્રહ્મણોગ્નિ સંવિધાન' સૂક્ત ગર્ભપાત અને ગર્ભમૃત્યુ અટકાવે છે.

અપૈહીતિ જપેત્સૂક્તં શુષિર્દુસ્વપ્નનાશનં । યેનેદમિતિ વૈ જપ્ત્વા સમાધિં વિન્દતે પરં ।। ૨૫૯.

'અપૈહિ' સૂક્ત દુઃસ્વપ્ન અને દુઃખ દૂર કરે છે, તેથી તેનો જાપ કરવો જોઈએ; 'યેનિદમ' સૂક્તનો જાપ કરીને પરમ એકાગ્રતા પ્રાપ્ત થાય છે.

મયો ભૂર્વ્વાત ઇત્યેતત્ ગવાં સ્વસ્ત્યયનં પરં । શામ્વરીમિન્દ્રજાલં વા માયામેતેન વારયેત્ ।। ૨૫૯.

'મયો ભૂર્વાતા' સૂક્ત ગાય માટે ઉત્તમ શુભ છે; 'શાંભરી' સૂક્ત કે 'ઇન્દ્રજાલ' વડે માયા અને જાદુ દૂર કરી શકાય છે.

મહીત્રીણામવરસ્ત્વિતિ પથિ સ્વસ્ત્યયનં જપેત્ । અગ્નયે બિદ્વિષન્નેવં જપેચ્ચ રિપુનાશનં ।। ૨૫૯.

'મહીત્રીણામ અવરસ્ત્વિ' સૂક્ત માર્ગમાં જાપ કરવાથી શુભતા મળે છે; 'અગ્નયે બિદ્વિષન' સૂક્તનો જાપ કરીને દુશ્મનોનો નાશ થાય છે.