અગ્નિપુરાણમ્

મનસઃ કામ ઇત્યેતાં પશુકામો નરો જપેત્ । કર્દ્દમેન ઇતિ સ્નાયાત્પ્રજાકામઃ શુચિવ્રતઃ ।। ૨૫૯.

પશુની ઇચ્છા હોય તો ‘મનસઃ કામ’ સ્તોત્ર જપવું; સંતાનની ઇચ્છા હોય અને શુદ્ધ વર્તન રાખે તો, ‘કર્દમેન’ સ્તોત્ર બોલીને સ્નાન કરવું.

અશ્વપૂર્વા ઇતિ સ્નાયાદ્રાજ્યકામસ્તુ માનવઃ । રોહિતે ચર્મ્મણિ સ્નાયાત્ બ્રાહ્મણસ્તુ યથાવિધિ ।। ૨૫૯.

રાજ્યની ઇચ્છા હોય તો ‘અશ્વપૂર્વા’ સ્તોત્ર બોલીને સ્નાન કરવું; બ્રાહ્મણે નિયમ પ્રમાણે લાલ ચામડી પર સ્નાન કરવું.

રાજા ચર્મ્મણિ વૈયાઘ્રે છાગે વૈશ્યસ્તથૈવ ચ । દશસાહસ્રિકો હોમઃ પ્રત્યેકં પરિકીર્ત્તિતઃ ।। ૨૫૯.

રાજાએ વાઘની ચામડી પર અને વૈશ્યએ બકરાની ચામડી પર સ્નાન કરવું; દરેક હવન દસ હજારનું ફળ આપે છે એમ કહેવાયું છે.

આગાર ઇતિ સૂક્તેન ગોષ્ઠે ગાં લોકમાતરં । ઉપતિષ્ઠેદ્ વ્રજેચ્ચૈવ યદિચ્છેત્તાઃ સદાક્ષયાઃ ।। ૨૫૯.

‘આગાર’ સ્તોત્રથી ગૌશાળામાં અને ચરોતરમાં, ગાયને – જે જગતની માતા છે – પૂજવી જોઈએ, જો ક્યારેય ન ખૂટતું ધન ઇચ્છતા હોય.

ઉપેતિતિસૃભી રાજ્ઞો દુન્દુભિમભિમન્ત્રયેત્ । તેજો બલઞ્જ પ્રાપ્નોતિ શત્રુઞ્ચૈવ નિયચ્છતિ ।। ૨૫૯.

ત્રણ સ્તોત્રોથી રાજાએ દુન્દુભી (યુદ્ધના ઢોલ) ને અભિમંત્રિત કરવી; તેને તેજ અને બળ મળે છે અને દુશ્મનને કાબૂમાં રાખે છે.

જમૂતમૃક્તેન તથા સેનાઙ્ગાન્યભિમન્ત્રયેત્ । યધા લિઙ્ગં તતો રાજા વિનિહન્તિ રણે રિપૂન્ ।। ૨૫૯.

વરસાદના મેઘના રસથી પણ, સેનાના વિભાગોને અભિમંત્રિત કરવા જોઈએ; જેવું ચિહ્ન હોય તે પ્રમાણે, રાજા યુદ્ધમાં દુશ્મનોને નાશ કરે છે.

આગ્નેયેતિ ત્રિભિઃ સૂક્તૈર્ધનમાપ્નોતિ ચાક્ષયં । અમીવહેતિ સૂક્તેન ભૂતાનિ સ્થાપયેન્નિશિ ।। ૨૫૯.

ત્રણ અગ્નિ સ્તોત્રોથી ક્યારેય ન ખૂટતું ધન મળે છે; ‘અમીવહ’ સ્તોત્રથી રાત્રે પ્રાણીઓને સ્થિર રાખી શકાય છે.

સંબાધે વિષમે દુર્ગે બન્ધો વા નિર્ગતઃ ક્કચિત્ । પલાયન્ વા ગૃહીતો વા સૂક્તમેતત્તથા જપેત્ ।। ૨૫૯.

ભીડમાં, મુશ્કેલીમાં, કિલ્લામાં, બંધાયેલા હોય કે ક્યાંકથી ભાગતા હોય, અથવા પકડાયેલા હોય, તો આ સ્તોત્ર જપવું જોઈએ.

ત્રિરાત્રં નિયતોપોષ્ય શ્રાપયેત્ પાયસઞ્ચરું । તેનાહુતિશતં પૂર્ણં જુહુયાત્ ત્ર્યમ્બકેત્યૃચા ।। ૨૫૯.

ત્રણ રાત ઉપવાસ કરીને નિયમથી રહી, પાયસના શતાહુતિઓ ‘ત્ર્યંબક’ સ્તોત્રથી અર્પણ કરવી.

સમુદ્દિશ્ય મહાદેવં જીવેદબ્દશતં સુખં । તચ્ચક્ષુરિત્યચા સ્નાત ઉપતિષ્ઠેદ્દિવાકરં ।। ૨૫૯.

મહાદેવને સમર્પિત કરીને, માણસ સુખથી સો વર્ષ જીવે છે; સ્નાન કર્યા પછી ‘તચ્ચક્ષુઃ’ સ્તોત્રથી સૂર્યની પૂજા કરવી.

ઉદ્યન્તં મધ્યાગઞ્ચૈવ દીર્ઘમાયુર્જ્જિજીવિષુઃ । ઇન્દ્રા સોમેતિ સૂક્તન્તુ કથિતં શત્રુનાશનં ।। ૨૫૯.

દીર્ઘ આયુષ્ય ઇચ્છે તો ઉગતા અને મધ્યાહ્નના સૂર્યની પૂજા કરવી; ‘ઇન્દ્રા સોમ’ સ્તોત્ર દુશ્મનના નાશ માટે કહેવાયું છે.

યસ્ય લુપ્તં વ્રતં મોહાદ્‌વ્રાત્યૈર્વા સંસૃજેત્સહ । ઉપોષ્યાજ્યં સ જુહુયાત્ત્વમગ્ને વ્રતપા ઇતિ ।। ૨૫૯.

જેનું વ્રત ભૂલથી કે અયોગ્ય લોકોના કારણે તૂટી ગયું હોય, તેને પુનઃ સ્થાપિત કરવું; ઉપવાસ કરીને ‘તુમ અગ્ને વ્રતપાલક છે’ એમ બોલીને ઘી અર્પણ કરવું.

આદિત્યેત્યૃક્ ચ સમ્રાજં જપ્ત્વા વાદે જયી ભવેત્ । મહીતિ ચ ચતુષ્કેણ મુચ્યતે મહતો ભયાત્ ।। ૨૫૯.

‘આદિત્ય’ ઋચા અને ‘સમ્રાજ’ સ્તોત્ર જપવાથી, વાદ-વિવાદમાં વિજય મળે છે; ‘મહિતિ’ના ચાર પાઠથી મોટાં ભયમાંથી મુક્તિ મળે છે.

ઋચં જપ્ત્વા યદિ હ્યેતત્ સર્વ્વકામાનવાપ્નુયાત્ । દ્વાચત્વારિંશતિં ચૈન્દ્રં જપ્ત્વા નાશયતે રિપૂન્ ।। ૨૫૯.

જો કોઈ આ ઋચાનો જાપ કરે તો તે બધાં ઇચ્છિત ફળો પ્રાપ્ત કરે છે; અને ઇન્દ્રના સ્તોત્રનો બે ચાલીસ વખત જાપ કરીને પોતાના દુશ્મનોનો નાશ કરી શકે છે.

વાચં મહીતિ જપ્ત્વા ચ પ્રાપ્નોત્યારોગ્યમેવ ચ । શન્નો ભવેતિ દ્વાભ્યાન્તુ ભુક્ત્વાન્નં પ્રથતઃ શુચિઃ ।। ૨૫૯.

'વાચં મહિ' નો જાપ કરવાથી આરોગ્ય મળે છે; અને 'શન્નો ભવ' નો બે વખત જાપ શુદ્ધ અન્ન ખાધા પછી કરવાથી મનુષ્ય શુદ્ધ બને છે.

હૃદયં પાણિના સ્પૃષ્ટ્વા વ્યાધિબિન્નાભિભૂયતે । ઉત્તભેદમિતિ સ્નાતો હુત્વા શત્રું પ્રમાપયેત્ ।। ૨૫૯.

હાથથી હૃદય સ્પર્શ કરીને આંતરિક રોગો પર વિજય મેળવી શકાય છે; અને 'ઉત્તભેદમ્' નો જાપ સ્નાન અને હવન પછી કરવાથી દુશ્મનનો નાશ થાય છે.

શન્નોગ્ન ઇતિ સૂક્તેન હુતેનાન્નમવાપ્નુયાત્ । કન્યા વારર્ષિસૂક્તેન દિગ્‌દોષાદ્વિપ્રમુચ્યતે ।। ૨૫૯.

'શન્નોગ્ન' સ્તોત્રથી હવન કરવાથી અન્ન મળે છે; અને 'કન્યા વારર્ષિ' સ્તોત્રના જાપથી દિશાઓના દોષમાંથી મુક્તિ મળે છે.

વાચો વિદમિતિ ત્વેતાં જપન્ વાચં સમશ્નુતે । પવિત્રાણાં પવિત્રન્તુ પાવમાન્યેયૃચો મતાઃ ।। ૨૫૯.

'વાચો વિદમ્' નો જાપ કરવાથી વાણીની કુશળતા પ્રાપ્ત થાય છે; પાવમાનીય ઋચાઓ સર્વ પાવન સ્તોત્રોમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

વૈખાનસાઋચસ્ત્રિંશત્પવિત્રાઃ પરમા મતાઃ । ઋચો દ્વિષષ્ટિઃ પ્રોક્તાશ્ચ પરસ્વેત્યૃષિસત્તમ ।। ૨૫૯.

વૈખાનસ પરંપરા મુજબ ત્રીસ પાવન ઋચાઓ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે; અને હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, બાસઠ ઋચાઓને 'પરસ્વ' તરીકે જણાવવામાં આવી છે.

સર્વ્વકલ્મષનાશાય પાવનાય શિવાય ચ । સ્વાદિષ્ટયેતિસૂક્તાનાં સપ્તષષ્ટિરુદાહૃતા ।। ૨૫૯.

બધા પાપોનો નાશ, પવિત્રતા અને શુભતા માટે 'સ્વાદિષ્ટયે'થી શરૂ થતી સડસઠ સ્તોત્રોનું વર્ણન થયું છે.

દશોત્તરાણ્યૃચાઞ્ચૈતાઃ પાવમાન્યઃ શતાનિ ષટ્। એતજ્જપંશ્ચ જુહ્વચ્ચ ઘોરં મૃત્યુભયં જયેત્ ।। ૨૫૯.

આ પાવમાનીય ઋચાઓ કુલ એકસો છ છે; જે વ્યક્તિ તેમનો જાપ અને હવન કરે છે, તે ભયાનક મૃત્યુના ભયને જીતે છે.

આપોહિષ્ઠેતિ વારિસ્થો જપેત્પાપભયાર્દ્દને । પ્રદેવન્નેતિ નિયતે જપેચ્ચ મરુધન્વસુ ।। ૨૫૯.

પાપના ભયને દૂર કરવા માટે પાણી પાસે 'આપોહિષ્ઠ' નો જાપ કરવો જોઈએ; અને ધન માટે નિયમિત રીતે 'પ્રદેવન્ને' નો જાપ મરુધન્વા ખાતે કરવો જોઈએ.

પ્રાણાન્તિકે ભયે પ્રાપ્તે ક્ષિપ્રમાયુસ્તુ વિન્દતિ । પ્રાવેયાબિત્યૃચમેકાં જપેચ્ચ મનસા નિશિ ।। ૨૫૯.

જીવનને જોખમ હોય ત્યારે ઝડપથી રાહત મળે છે; અને રાત્રે મનમાં 'પ્રાવેયાભિ' ઋચાનો જાપ કરવો જોઈએ.

વ્યુષ્ટાયામુદિતે સૃર્ય્યે દ્યુતે જયમવાપ્નુયાત્ । મા પ્રગામેતિ મૂઢશ્ચ પન્થાનં પથિ વિન્દતિ ।। ૨૫૯.

સૂર્યોદય સમયે, સૂર્ય ઊગ્યો હોય ત્યારે સ્પર્ધામાં વિજય મળે છે; અને ગુંચવાયેલો માણસ 'મા પ્રગામ' નો જાપ કરીને સાચો માર્ગ શોધી લે છે.

ક્ષીણાયુરિતિ મન્યેત્ યઙ્કઞ્ચિત્ સુહૃદં પ્રિયં । યક્તેયમિતિ તુ રત્નાતસ્તસ્ય મૂર્દ્ધાનમાલભેત્ ।। ૨૫૯.

જો કોઈને લાગે કે તેનો કોઈ પ્રિય મિત્રનું આયુષ્ય ઘટી ગયું છે, તો 'યક્તેયમ્' રત્નાતા સંહિતાનું સ્તોત્ર તેના માથા પર સ્પર્શ કરવું જોઈએ.

સહસ્રકૃત્વઃ પઞ્ચાહં તેનાયુર્વિન્દતે મહત્ । ઇદં મેધ્યેતિ જુહુયાત્ ઘૃતં પ્રાજ્ઞઃ સહસ્રશઃ ।। ૨૫૯.

આ રીતે પાંચ દિવસમાં હજારો વખત કરવાથી વિશાળ આયુષ્ય મળે છે; અને વિદ્વાન વ્યક્તિએ 'ઇદં મેધ્યમ્' સ્તોત્રથી હજારો વખત ઘીનું હવન કરવું જોઈએ.

પશુકામો ગવાં ગોષ્ઠે અર્થકામશ્ચતુષ્પથે । વયઃ સુપર્ણ ઇત્યેતાં જપન્ વૈ વિન્દતે શ્રિયં ।। ૨૫૯.

પશુની ઇચ્છા હોય તો ગૌશાળામાં જાપ કરવો; ધનની ઇચ્છા હોય તો ચોરાસ્તા પર જાપ કરવો; અને 'વયઃ સુપર્ણ' નો જાપ કરવાથી સમૃદ્ધિ મળે છે.

ઇવિષ્યન્તીયમબ્યસ્ય સર્વ્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે । તસ્ય રોગા વિનશ્યન્તિ કાયાગ્નિર્વર્દ્ધતે તથા ।। ૨૫૯.

'ઇવિષ્યંતીયમ્' નો જાપ કરવાથી બધા પાપોથી મુક્તિ મળે છે; તેના બધા રોગો નાશ પામે છે અને શરીરની અગ્નિ વધે છે.

યા ઓષધયઃ સ્વસ્ત્યયનં સર્વ્વવ્યાધિવિનાશનં । વૃહસ્પતે અતીત્યેતદ્‌વૃષ્ટિકામઃ પ્રયોજયેત્ ।। ૨૫૯.

જે ઔષધિઓ સુખ અને બધા રોગોનો નાશ લાવે છે—'વૃહસ્પતે અતીતિ' નો જાપ વરસાદની ઇચ્છા ધરાવનાર વ્યક્તિએ કરવો જોઈએ.