અગ્નિપુરાણમ્

કૃષિં પ્રપદ્યમાનસ્તુ સ્થાલીપાકં યથાવિધિ । જુહુયાત્ ક્ષેત્રમધ્યે તુ સ્વનીસ્વાહાસ્તુ પઞ્ચભિઃ ।। ૨૫૯.

કૃષિ શરૂ કરતાં, નિયમ પ્રમાણે, ખેતરમાં મધ્યમાં પકવેલા ભોજનને પાંચ વાર 'સ્વાહા' બોલીને અર્પણ કરવું જોઈએ.

ઇન્દ્રાય ચ મરુદ્‌બ્યસ્તુ પર્જ્જન્યાય ભગાય ચ । યથાલિઙ્ગન્તુ વિહરેલ્લાઙ્ગલન્તુ કૃષીબલઃ ।। ૨૫૯.

ઇન્દ્ર, મરુત, પર્જન્ય અને ભગાને યોગ્ય રીતે સન્માન આપીને, કૃષિ કરનારએ હળ ચલાવવું જોઈએ.

યુક્તો ધાન્યાય સીતાયૈ સુનાસીરમથોત્તરં । ગન્ધમાલ્યૈર્નમસ્કારૈર્યજેદેતાશ્ચ દેવતાઃ ।। ૨૫૯.

ધાન્ય અને સીતાને માટે, સારી રીતે હળ જોડીને, સુગંધ, ફૂલમાળા અને નમસ્કારથી આ દેવતાઓનું પૂજન કરવું જોઈએ.

પ્રવાપને પ્રલવને ખલસીતાપહારયોઃ । અમોઘઙ્ગર્મ્મ ભવતિ વર્દ્ધતે સર્વ્વદા કૃષિઃ ।। ૨૫૯.

વાવેતર, ઢાંકવું અને સીતાની રક્ષા સમયે, વિધિ નિષ્ફળ થતી નથી અને કૃષિ હંમેશા ફલે છે.

સમુદ્રાદિતિ સૂક્તેન કામાનાપ્નોતિ પાવકાત્ । વિશ્વાનર ઇતિ દ્વાભ્યાં ય ઋગ્ભ્યાં વહ્નિમર્હતિ ।। ૨૫૯.

'સમુદ્ર' સૂક્તના જપથી અગ્નિમાંથી ઇચ્છિત ફળ મળે છે; 'વિશ્વાનર' નામના બે ઋચાઓના જપથી અગ્નિ માટે યોગ્યતા પ્રાપ્ત થાય છે.

સ તરત્યાપદઃ સર્વ્વા યશઃ પ્રાપ્નોતિ ચાક્ષયં । વિપુલાં શ્રિયમાપ્નોતિ જયં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમં ।। ૨૫૯.

જે વ્યક્તિ આ બધું કરે છે, તે બધા દુઃખો પાર કરી જાય છે, ક્યારેય ન ખૂટતું યશ મેળવે છે, ઘણું ધન પ્રાપ્ત કરે છે અને શ્રેષ્ઠ વિજય પ્રાપ્ત કરે છે.

. અગ્ને ત્વમિતિ ચ સ્તુત્વા ધનમાપ્નોતિ વાઞ્છિતં । પ્રજાકામો જપેન્નિત્યં વરુણદૈવતત્રયં ।। ૨૫૯.

‘અગ્નિ તું’ એમ સ્તુતિ કરીને જે ઇચ્છે તેવું ધન મળે છે; સંતાનની ઇચ્છા હોય તો હંમેશા વરુણ દેવતાના ત્રણ સ્તોત્રો જપવા જોઈએ.

સ્વસ્ત્યા ત્રયં જપેત્ પ્રાતઃ સદા સ્વસ્ત્યયનં મહત્ । સ્વસ્તિ પન્થા ઇતિ પ્રોચ્ય સ્વસ્તિમાન્ વ્રજતેઽધ્વનિ ।। ૨૫૯.

સુખ-શાંતિ માટે સવારે ત્રણ સ્તોત્રો જપવા જોઈએ; હંમેશા મહાન સુખ-શાંતિનું અનુષ્ઠાન કરવું. ‘મારો માર્ગ શુભ રહે’ એમ બોલીને, માણસ યાત્રા પર સુખ-શાંતિથી જાય છે.

વિજીગીષુર્વનસ્પતે શત્રણાં વ્યાધિતં ભવેત્ । સ્ત્રિયા ગર્ભપ્રમૂઢાયા ગર્ભમોક્ષણમુત્તમં ।। ૨૫૯.

જે જીતવા ઈચ્છે છે, તેણે ‘વનસ્પતિ’ સ્તોત્રથી દુશ્મનોને હરાવવું જોઈએ; અને સ્ત્રીને ગર્ભમાં અવરોધ હોય તો, આ ઉત્તમ રીતે ગર્ભમોચન કરે છે.

અચ્છાવદેતિ સૂક્તઞ્ચ વૃષ્ટિકામઃ પ્રયોજયેત્ । નિરાહારઃ ક્લિન્નવાસા ન ચિરેણ પ્રવર્ષતિ ।। ૨૫૯.

વરસાદની ઇચ્છા હોય તો ‘અચ્છાવદત’ સ્તોત્રનો ઉપયોગ કરવો; ઉપવાસ કરીને ભીંજાયેલા કપડાં પહેરીને, ટૂંક સમયમાં વરસાદ પડે છે.

મનસઃ કામ ઇત્યેતાં પશુકામો નરો જપેત્ । કર્દ્દમેન ઇતિ સ્નાયાત્પ્રજાકામઃ શુચિવ્રતઃ ।। ૨૫૯.

પશુની ઇચ્છા હોય તો ‘મનસઃ કામ’ સ્તોત્ર જપવું; સંતાનની ઇચ્છા હોય અને શુદ્ધ વર્તન રાખે તો, ‘કર્દમેન’ સ્તોત્ર બોલીને સ્નાન કરવું.

અશ્વપૂર્વા ઇતિ સ્નાયાદ્રાજ્યકામસ્તુ માનવઃ । રોહિતે ચર્મ્મણિ સ્નાયાત્ બ્રાહ્મણસ્તુ યથાવિધિ ।। ૨૫૯.

રાજ્યની ઇચ્છા હોય તો ‘અશ્વપૂર્વા’ સ્તોત્ર બોલીને સ્નાન કરવું; બ્રાહ્મણે નિયમ પ્રમાણે લાલ ચામડી પર સ્નાન કરવું.

રાજા ચર્મ્મણિ વૈયાઘ્રે છાગે વૈશ્યસ્તથૈવ ચ । દશસાહસ્રિકો હોમઃ પ્રત્યેકં પરિકીર્ત્તિતઃ ।। ૨૫૯.

રાજાએ વાઘની ચામડી પર અને વૈશ્યએ બકરાની ચામડી પર સ્નાન કરવું; દરેક હવન દસ હજારનું ફળ આપે છે એમ કહેવાયું છે.

આગાર ઇતિ સૂક્તેન ગોષ્ઠે ગાં લોકમાતરં । ઉપતિષ્ઠેદ્ વ્રજેચ્ચૈવ યદિચ્છેત્તાઃ સદાક્ષયાઃ ।। ૨૫૯.

‘આગાર’ સ્તોત્રથી ગૌશાળામાં અને ચરોતરમાં, ગાયને – જે જગતની માતા છે – પૂજવી જોઈએ, જો ક્યારેય ન ખૂટતું ધન ઇચ્છતા હોય.

ઉપેતિતિસૃભી રાજ્ઞો દુન્દુભિમભિમન્ત્રયેત્ । તેજો બલઞ્જ પ્રાપ્નોતિ શત્રુઞ્ચૈવ નિયચ્છતિ ।। ૨૫૯.

ત્રણ સ્તોત્રોથી રાજાએ દુન્દુભી (યુદ્ધના ઢોલ) ને અભિમંત્રિત કરવી; તેને તેજ અને બળ મળે છે અને દુશ્મનને કાબૂમાં રાખે છે.

જમૂતમૃક્તેન તથા સેનાઙ્ગાન્યભિમન્ત્રયેત્ । યધા લિઙ્ગં તતો રાજા વિનિહન્તિ રણે રિપૂન્ ।। ૨૫૯.

વરસાદના મેઘના રસથી પણ, સેનાના વિભાગોને અભિમંત્રિત કરવા જોઈએ; જેવું ચિહ્ન હોય તે પ્રમાણે, રાજા યુદ્ધમાં દુશ્મનોને નાશ કરે છે.

આગ્નેયેતિ ત્રિભિઃ સૂક્તૈર્ધનમાપ્નોતિ ચાક્ષયં । અમીવહેતિ સૂક્તેન ભૂતાનિ સ્થાપયેન્નિશિ ।। ૨૫૯.

ત્રણ અગ્નિ સ્તોત્રોથી ક્યારેય ન ખૂટતું ધન મળે છે; ‘અમીવહ’ સ્તોત્રથી રાત્રે પ્રાણીઓને સ્થિર રાખી શકાય છે.

સંબાધે વિષમે દુર્ગે બન્ધો વા નિર્ગતઃ ક્કચિત્ । પલાયન્ વા ગૃહીતો વા સૂક્તમેતત્તથા જપેત્ ।। ૨૫૯.

ભીડમાં, મુશ્કેલીમાં, કિલ્લામાં, બંધાયેલા હોય કે ક્યાંકથી ભાગતા હોય, અથવા પકડાયેલા હોય, તો આ સ્તોત્ર જપવું જોઈએ.

ત્રિરાત્રં નિયતોપોષ્ય શ્રાપયેત્ પાયસઞ્ચરું । તેનાહુતિશતં પૂર્ણં જુહુયાત્ ત્ર્યમ્બકેત્યૃચા ।। ૨૫૯.

ત્રણ રાત ઉપવાસ કરીને નિયમથી રહી, પાયસના શતાહુતિઓ ‘ત્ર્યંબક’ સ્તોત્રથી અર્પણ કરવી.

સમુદ્દિશ્ય મહાદેવં જીવેદબ્દશતં સુખં । તચ્ચક્ષુરિત્યચા સ્નાત ઉપતિષ્ઠેદ્દિવાકરં ।। ૨૫૯.

મહાદેવને સમર્પિત કરીને, માણસ સુખથી સો વર્ષ જીવે છે; સ્નાન કર્યા પછી ‘તચ્ચક્ષુઃ’ સ્તોત્રથી સૂર્યની પૂજા કરવી.

ઉદ્યન્તં મધ્યાગઞ્ચૈવ દીર્ઘમાયુર્જ્જિજીવિષુઃ । ઇન્દ્રા સોમેતિ સૂક્તન્તુ કથિતં શત્રુનાશનં ।। ૨૫૯.

દીર્ઘ આયુષ્ય ઇચ્છે તો ઉગતા અને મધ્યાહ્નના સૂર્યની પૂજા કરવી; ‘ઇન્દ્રા સોમ’ સ્તોત્ર દુશ્મનના નાશ માટે કહેવાયું છે.

યસ્ય લુપ્તં વ્રતં મોહાદ્‌વ્રાત્યૈર્વા સંસૃજેત્સહ । ઉપોષ્યાજ્યં સ જુહુયાત્ત્વમગ્ને વ્રતપા ઇતિ ।। ૨૫૯.

જેનું વ્રત ભૂલથી કે અયોગ્ય લોકોના કારણે તૂટી ગયું હોય, તેને પુનઃ સ્થાપિત કરવું; ઉપવાસ કરીને ‘તુમ અગ્ને વ્રતપાલક છે’ એમ બોલીને ઘી અર્પણ કરવું.

આદિત્યેત્યૃક્ ચ સમ્રાજં જપ્ત્વા વાદે જયી ભવેત્ । મહીતિ ચ ચતુષ્કેણ મુચ્યતે મહતો ભયાત્ ।। ૨૫૯.

‘આદિત્ય’ ઋચા અને ‘સમ્રાજ’ સ્તોત્ર જપવાથી, વાદ-વિવાદમાં વિજય મળે છે; ‘મહિતિ’ના ચાર પાઠથી મોટાં ભયમાંથી મુક્તિ મળે છે.

ઋચં જપ્ત્વા યદિ હ્યેતત્ સર્વ્વકામાનવાપ્નુયાત્ । દ્વાચત્વારિંશતિં ચૈન્દ્રં જપ્ત્વા નાશયતે રિપૂન્ ।। ૨૫૯.

જો કોઈ આ ઋચાનો જાપ કરે તો તે બધાં ઇચ્છિત ફળો પ્રાપ્ત કરે છે; અને ઇન્દ્રના સ્તોત્રનો બે ચાલીસ વખત જાપ કરીને પોતાના દુશ્મનોનો નાશ કરી શકે છે.

વાચં મહીતિ જપ્ત્વા ચ પ્રાપ્નોત્યારોગ્યમેવ ચ । શન્નો ભવેતિ દ્વાભ્યાન્તુ ભુક્ત્વાન્નં પ્રથતઃ શુચિઃ ।। ૨૫૯.

'વાચં મહિ' નો જાપ કરવાથી આરોગ્ય મળે છે; અને 'શન્નો ભવ' નો બે વખત જાપ શુદ્ધ અન્ન ખાધા પછી કરવાથી મનુષ્ય શુદ્ધ બને છે.

હૃદયં પાણિના સ્પૃષ્ટ્વા વ્યાધિબિન્નાભિભૂયતે । ઉત્તભેદમિતિ સ્નાતો હુત્વા શત્રું પ્રમાપયેત્ ।। ૨૫૯.

હાથથી હૃદય સ્પર્શ કરીને આંતરિક રોગો પર વિજય મેળવી શકાય છે; અને 'ઉત્તભેદમ્' નો જાપ સ્નાન અને હવન પછી કરવાથી દુશ્મનનો નાશ થાય છે.

શન્નોગ્ન ઇતિ સૂક્તેન હુતેનાન્નમવાપ્નુયાત્ । કન્યા વારર્ષિસૂક્તેન દિગ્‌દોષાદ્વિપ્રમુચ્યતે ।। ૨૫૯.

'શન્નોગ્ન' સ્તોત્રથી હવન કરવાથી અન્ન મળે છે; અને 'કન્યા વારર્ષિ' સ્તોત્રના જાપથી દિશાઓના દોષમાંથી મુક્તિ મળે છે.

વાચો વિદમિતિ ત્વેતાં જપન્ વાચં સમશ્નુતે । પવિત્રાણાં પવિત્રન્તુ પાવમાન્યેયૃચો મતાઃ ।। ૨૫૯.

'વાચો વિદમ્' નો જાપ કરવાથી વાણીની કુશળતા પ્રાપ્ત થાય છે; પાવમાનીય ઋચાઓ સર્વ પાવન સ્તોત્રોમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

વૈખાનસાઋચસ્ત્રિંશત્પવિત્રાઃ પરમા મતાઃ । ઋચો દ્વિષષ્ટિઃ પ્રોક્તાશ્ચ પરસ્વેત્યૃષિસત્તમ ।। ૨૫૯.

વૈખાનસ પરંપરા મુજબ ત્રીસ પાવન ઋચાઓ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે; અને હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, બાસઠ ઋચાઓને 'પરસ્વ' તરીકે જણાવવામાં આવી છે.