અગ્નિપુરાણમ્

પ્રથમં સાહસં દદ્યાદ્વિક્રૂષ્ટે દ્વિગુણં તથા । અચૌરઞ્ચૌરેઽભિવદન્ દાપ્યઃ પઞ્ચશતં દમં ।। ૨૫૮.

પ્રથમ વખત ગુનાહિત થાય તો દંડ, ફરી થાય તો બે ગણા દંડ; નિર્દોષને ચોરીનો આરોપ લગાવે તો પાંચસો દંડ ભરવો.

રાજ્ઞોઽનિષ્ટપ્રવક્તારં તસ્યૈવાક્રોશકં તથા । મૃતાઙ્ગલગ્નવિક્રેતુર્ગુરોસ્તાડ઼યિતુસ્તથા ।। ૨૫૮.

રાજાના દુઃખની વાત જાહેર કરનાર, અને તેને શાપ આપનાર; મૃત માણસના સામાન વેચનાર, અને ગુરુને પાર ઉતારનાર — આ બધા લોકોની વાત અહીં કહેવામાં આવી છે.

તન્મન્ત્રસ્ય ચ ભેત્તારં છિત્ત્વા જિહ્વાં પ્રવાસયેત્ । રાજયાનાસનારોઢુર્દણ્ડો મધ્યમસાહસઃ ।। ૨૫૮.

જે મંત્રનો ભંગ કરે, તેની જીભ કાપી અને તેને બહાર કાઢી દેવી; અને જે રાજાની ગાદી પર બિનઅધિકારથી બેસે, તેને મધ્યમ દંડ આપવો.

. દ્વિનેત્રભેદિનો રાજદ્વિષ્ટાદેશકૃતસ્તથા । વિપ્રત્વેન ચ શૂદ્રસ્ય જીવતોઽષ્ટશતો દમઃ ।। ૨૫૮.

જે બંને આંખો ઘાયલ કરે, કે રાજાના દુશ્મનના આદેશ પર કામ કરે, અથવા જીવતા શૂદ્ર બ્રાહ્મણ બનવાનો દાવો કરે, તેને આઠસો દંડ ભરવો પડે.

યો મન્યેતાજિતોઽસ્મીતિ ન્યાયે નાભિપરાજિતઃ । તમાયાન્તં પુનર્જ્જિત્વા દણ્ડયેદ્ દ્વિગુણં દમં ।। ૨૫૮.

જે વિચારે કે 'હું હાર્યો નથી', જ્યારે ન્યાયથી હાર્યો હોય; અને ફરીથી આવે અને ફરી હારે, તો તેને દંડ બે ગણા કરવો.

રાજ્ઞાઽન્યાયેન યો દણ્ડા ગૃહીતો વરુણાયતં । નિવેદ્ય દદ્યાદ્વિપ્રેભ્યઃ સ્વયં ત્રિશદ્‌ગુણીકૃતં ।। ૨૫૮.

જો કોઈને રાજાએ અયોગ્ય રીતે દંડ આપ્યો હોય, તો તે દંડ બ્રાહ્મણોને અર્પણ કરવો જોઈએ, અને પોતે તે ત્રણ ગણા કરીને આપવો.

ધર્મ્મશ્ચાર્થશ્ચ કીત્તિશ્ચ લોકપઙ્‌ક્તિરુપગ્રહઃ । પ્રજાભ્યો બહુમાનઞ્ચ સ્વર્ગસ્થાનઞ્ચ શાશ્વત્મ્ ।। ૨૫૮.

ધર્મ, સંપત્તિ, કીર્તિ, લોકમાં માન, પ્રજાનો સન્માન, અને સ્વર્ગમાં શાશ્વત સ્થાન — આ બધું પ્રાપ્ત થાય છે.

અગ્નિરુવાચ ઋગ્યજુઃસામાથર્વવિધાનં પુષ્કરોદિતમ્ । ભુક્તિભુક્તિકરં જપ્યાદ્ધોમાદ્રામાય તદ્વદે ।। ૨૫૯.

અગ્નિએ કહ્યું: ઋગ, યજુર, સામ અને અથર્વ વેદની રીત, પુષ્કર દ્વારા શીખવેલી, જપ અને હોમથી ભોગ અને મુક્તિ આપે છે, અને રામના અર્પણથી પણ એ જ ફળ મળે છે.

પુષ્કર ઉવાચ । પ્રતિવેદન્તુ કર્મ્માણિ કાર્ય્યાણિ પ્રવદામિ તે । પ્રથમં ઋગ્વિધાનં વૈ શ્રૃણુ ત્વં ભુક્તિમુક્તિદમ્ ।। ૨૫૯.

પુષ્કરે કહ્યું: દરેક વેદ માટે જે કર્મ કરવું, તે હું તને કહું છું; પહેલા ઋગવેદની રીત સાંભળ, જે ભોગ અને મુક્તિ આપે છે.

અન્તર્જ્જલે તથા હોમે જપતો મનસેપ્સિતમ્ । કામં કરોતિ ગાયત્રી પ્રાણાયામાદ્વિશેપતઃ ।। ૨૫૯.

પાણીમાં, હોમમાં, કે જપ કરતી વખતે — ગાયત્રી, પ્રાણાયામથી, મનમાં ઇચ્છેલ કામ પૂરું કરે છે.

ગાયત્ર્યા દશસાહસ્રો જપો નક્તાશિનો દ્વિજ । બહુસ્નાતસ્ય તત્રૈવ સર્વકલ્પમનાશનઃ ।। ૨૫૯.

બ્રાહ્મણ જે ગાયત્રી દસ હજાર વાર જપે, રાત્રે ઉપવાસ કરે અને વારંવાર સ્નાન કરે, તે બધાં કલ્પિત ફળો ભોજન વિના પ્રાપ્ત કરે છે.

દશાયુતાનિ જપ્ત્વાઽથ હવિષ્યાશી સ મુક્તિભાક્ । પ્રણવો હિ પરં બ્રહ્મ તજ્જપઃ સર્વપાપહા ।। ૨૫૯.

દસ હજાર વાર જપ કર્યા પછી, હવિષ્ય ભોજન કરીને, તે મુક્તિ મેળવે છે; 'પ્રણવ' એ પરમ બ્રહ્મ છે, તેનો જપ બધા પાપ દૂર કરે છે.

ઓંકારશતકજપ્તન્તુ નાભિમાત્રોદકે સ્થિતઃ જલં પિવેત્ સ સર્વેસ્તુ પાપૈર્વૈ વિપ્રમુચ્યતે ।। ૨૫૯.

ઓંકારનો શતવાર જપ કરીને, નાભિ સુધી પાણીમાં ઊભા રહી, પછી એ પાણી પીવે — તો બધા પાપમાંથી મુક્ત થાય છે.

માત્રાત્રયં ત્રયો વેદાસ્ત્રયો દેવાસ્ત્રયોઽગ્નયઃ । મહાવ્યાહૃતયઃ સપ્ત લોકા હોમોઽખિલાઘહા ।। ૨૫૯.

ત્રણ માત્રા, ત્રણ વેદ, ત્રણ દેવ, ત્રણ અગ્નિ, સાત મહાવ્યાહૃતિ, અને સાત લોક — હોમથી બધા પાપ નાશ પામે છે.

ગાયત્રી પરમા જાપ્યા મહાવ્યાહૃતયસ્તથા । અન્તર્જ્જલે તથા રામપ્રોક્તશ્ચૈવાઘમર્ષણઃ ।। ૨૫૯.

ગાયત્રી શ્રેષ્ઠ જપ માટે છે, મહાવ્યાહૃતિ પણ; પાણીમાં, રામે શીખવેલી, અઘમર્ષણ સ્તોત્ર પણ છે.

અગ્નિમીલે પુરોહિતં સૂક્તોઽયં વહ્નિદૈવતઃ । શિરસા ધારયન્ વહ્નિં યો જપેત્પરિવત્સરમ્ ।। ૨૫૯.

'અગ્નિમ ઈલે પુરોહિતમ્' એ અગ્નિદેવતાનું સ્તોત્ર છે; જે વર્ષભર અગ્નિને શિરે ધારણ કરીને એ જપે, તે ફળ મેળવે છે.

હોમં ત્રિષવણં ભૈક્ષ્યમનગ્નિજ્ચવલનઞ્ચરેત્ । અતઃ પરમૃચઃ સપ્ત વાય્વાદ્યા યાઃ પ્રકીર્ત્તિતાઃ ।। ૨૫૯.

ત્રિસવણ હોમ કરે, ભિક્ષા માંગે, અને અગ્નિ વગરનું ભોજન ટાળે; પછી વાયુથી શરૂ થતી સાત ઋચાઓ, જે કહેવામાં આવી છે, તે જપવી.

તા જપન્ પ્રયતો નિત્યમિષ્ટાન્ કામાન્ સમશ્નુતે । મેધાકામો જપેન્નિત્યં સદસન્યમિતિત્યૃચમ્ ।। ૨૫૯.

આ ઋચાઓ ભક્તિપૂર્વક રોજ જપે, તો ઇચ્છિત ભોગ પ્રાપ્ત થાય; બુદ્ધિની ઇચ્છા હોય, તો 'સદસં યમિતિ' ઋચા રોજ જપવી.

અન્વયો યન્નિમાઃ પ્રોક્તાઃ નવર્ચો મૃત્યુનાશનાઃ । શુનઃશેફમૃષિં બદ્ધઃ સન્નિરુદ્ધોઽથ વા૨ જપેત્ ।। ૨૫૯.

જે અનુપાત અને અર્થ કહેવામાં આવ્યા, એ નવ ઋચાઓ મૃત્યુનો નાશ કરે છે; તે શુનઃશેપ ઋષિ માટે, બાંધેલા કે રોકાયેલા હોય, જપવી.

મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યો ગદી વાપ્યગદો ભવેત્ । ય ઇચ્છેચ્છાશ્વતં કામં મિત્રં પ્રાજ્ઞં પુરન્દરં ।। ૨૫૯.

જે વ્યક્તિ શાશ્વત, પ્રિય, બુદ્ધિમાન મિત્ર પુરંદરાને ઈચ્છે છે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે, ભલે તે બીમાર હોય કે સ્વસ્થ.

ઋગ્ભિઃ ષોડ઼શભિઃ કુર્ય્યાદિન્દ્રસ્યેતિ દિને દિને । હિહણ્યસ્તૂપમિત્યેતજ્જપન્ શત્રૂન્ પ્રબાધતે ।। ૨૫૯.

દરરોજ ઈન્દ્ર માટે ઋગ્વેદના સોળ મંત્રો અને 'હિહણ્યસ્તૂપમ્'નો જાપ કરવાથી દુશ્મનો પર વિજય મળે છે.

ક્ષેમી ભવતિ ચાધ્વાનો યે તે પન્થા જપન્ નરઃ । રૌદ્રીભિઃ ષડ્‌ભિરીશાનં સ્તૂયાદ્ યો વૈ દિને દિને ।। ૨૫૯.

જે પુરુષ દરરોજ ઈશાનના છ ભયાનક સ્તુતિઓનો જાપ કરે છે, તે પોતાના માર્ગ પર સુરક્ષિત રહે છે.

ચરું વા કલ્પયેદ્રૌદ્રં તસ્યશાન્તિઃ પરાભવેત્ । ઉદિત્યુદન્તમાદિત્યમુપતિષ્ઠન્ દિને દિને ।। ૨૫૯.

અથવા, ભયાનક હવન તૈયાર કરીને, દરરોજ ઉગતા અને અસ્ત થતા સૂર્યની પૂજા કરીને, તે સર્વોત્તમ શાંતિ પ્રાપ્ત કરે છે.

ક્ષિપેજ્જલાઞ્જલીન્ સપ્ત મનોદુઃખવિનાશનં । દ્વિષન્તમિત્યથાર્દ્ધર્ચ્ચં યદ્વિપ્રાન્તં જપન્ સ્મરેત્ ।। ૨૫૯.

સાત જળની અંજલિ અર્પણ કરવી, જે મનના દુઃખને દૂર કરે છે, અને 'દ્વિષંતમ્' તથા અર્ધ મંત્રનો જાપ કરીને, જે વિદ્વાનો શીખવે છે તે યાદ રાખવું.

આગસ્કૃત્ સપ્તરાત્રેણ વિદ્વેષમધિગચ્છતિ । આરોગ્યકામી રોગી વા પ્રસ્કન્નસ્યોત્તમં જપેત્ ।। ૨૫૯.

જે વ્યક્તિ કોઈ પાપ કરે છે, તે સાત રાતમાં વિવાદનો અંત લાવે છે; આરોગ્ય ઈચ્છનાર કે બીમાર હોય, તેને પતિત માટે શ્રેષ્ઠ મંત્રનો જાપ કરવો જોઈએ.

ઉત્તમસ્તસ્ય ચાર્દ્ધર્ચ્ચો જપેદ્વૈ વિવિધાસને । ઉદયત્યાયુરક્ષ્યય્યં તેજો મધ્યન્દિને જપેત્ ।। ૨૫૯.

તેને શ્રેષ્ઠ અર્ધ મંત્ર વિવિધ આસનમાં જાપ કરવો જોઈએ; સૂર્યોદયે, મધ્યાહ્ને જાપ કરીને, અક્ષય આયુષ્ય અને તેજ પ્રાપ્ત થાય છે.

અસ્તં પ્રતિગતે સૂર્ય્યે દ્વિષન્તં પ્રતિબાધતે । ન વયશ્ચેતિ સૂક્તાનિ જપન્ શત્રૂન્નિયચ્છતિ ।। ૨૫૯.

સૂર્ય અસ્ત જાય ત્યારે 'દ્વિષંતમ્'નો જાપ દુશ્મનોને દૂર કરે છે; 'ન વયશ્'ના સ્તુતિઓના જાપથી દુશ્મનોને રોકી શકાય છે.

. એકાદ્શ સુપર્ણસ્ય સર્વ્વકામાન્વિનિર્દ્દિશેત્ । આદ્યાત્મિકી કઇત્યેતા જપન્મોક્ષમવાપ્નુયાત્ ।। ૨૫૯.

સુપર્ણના અગિયાર મંત્રોના જાપથી સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે; આ મંત્રો આત્મસંબંધિત રીતે જાપ કરવાથી મુક્તિ મળે છે.

આ નો ભદ્રા ઇત્યનેન દીર્ઘમાયુરબાપ્નુયાત્ । ત્વં સીમેતિ ચ સૂક્તેન નવં પશ્યેન્નિશાકરં ।। ૨૫૯.

'આ નો ભદ્રા'ના જાપથી દીર્ઘ આયુષ્ય મળે છે; 'ત્વં સીમ'ના સ્તુતિથી નવી ચાંદની જોવા મળે છે.