અગ્નિપુરાણમ્

દ્રુમાણાં સ્વેતપુષ્પાણાં ગગને ચ તથા દ્વિજ । દ્રુમતૃણોદ્ભવો નાભૌ તથા ચ બહુબાહુતા ।। ૨૨૯.

સફેદ ફૂલોવાળા વૃક્ષો, આકાશમાં વૃક્ષો, નાભિમાંથી વૃક્ષ કે ઘાસ ઉગવું, કે ઘણા હાથ થવું—આ બધું સ્વપ્નમાં જોવું શુભ છે.

તથા ચ બહુશીર્ષત્વં પલિતોદ્બવ એવ ચ । સુશુક્લમાલ્યધારિત્વં સુશુક્લામ્બરધારિતા ।। ૨૨૯.

ઘણા માથા થવું, અચાનક વાળ સફેદ થવું, શુદ્ધ સફેદ ફૂલોની માળા કે કપડા પહેરવા—આ બધું પણ શુભ છે.

ચન્દ્રાર્કતારાગ્રહણં પરિમાર્જનમેવ ચ । શક્રધ્વજાલિઙ્ગનઞ્ચ ધ્વજોચ્છ્રાયક્રિયા તથા ।। ૨૨૯.

ચાંદ્ર, સૂર્ય કે તારાઓને પકડી લેવું, ઝાડૂ મારવું, ઇન્દ્રના ધ્વજને વળગી જવું કે ધ્વજ ઊંચો કરવો—આ પણ શુભ છે.

ભૂમ્યમ્બુધારાગ્રહણં૬ શત્રૂણાઞ્ચૈવ વિક્રિયા । જયો વિવાદે દ્યુતે ચ સઙ્‌ગ્રામે ચ તથા દ્વિજ ।। ૨૨૯.

પૃથ્વી કે પાણીની ધારા પકડી લેવી, શત્રુઓનો પરાજય, વાદવિવાદ, જુગાર કે યુદ્ધમાં જીત—આ બધું પણ શુભ છે.

ભક્ષણઞ્ચાર્ટ્રમાંસાનામ્પાયસસ્ય ચ ભક્ષણં । દર્શનં રુધિરસ્યાપિ સ્નાનં વા રુધિરેણ ચ ।। ૨૨૯.

બકરા નું માંસ કે ખીર ખાવું, લોહી જોવું, કે લોહીમાં સ્નાન કરવું—આ પણ સ્વપ્નમાં જોવું શુભ છે.

સુગરુધિરમદ્યાનાં પાનં ક્ષીરસ્ય વાપ્યથ । અસ્ત્રૈર્વિચેષ્ટનં ભૂમૌ નિર્મલં ગગનં તથા ।। ૨૨૯.

શુદ્ધ લોહી, દારૂ કે દૂધ પીવું, શસ્ત્રો લઈને જમીન પર ફરવું, કે નિર્મળ આકાશ જોવું—આ બધું પણ શુભ છે.

મુખેન દોહનં શસ્તં મહિષીણાં તથા ગવાં । સિંહીનાં હસ્તિનીનાઞ્ચ બડવાનાં તથૈવ ચ ।। ૨૨૯.

મોઢાથી મહિષી, ગાય, સિંહણી, હસ્તિણી કે ઘોડણીનું દૂધ દોહવું—આ પણ સ્વપ્નમાં જોવું શુભ છે.

પ્રસાદો દેવવિપ્રેભ્યો ગુરુભ્યશ્ચ તથા દ્વિજ । અમ્ભસા ચાભિષેખસ્તુ ગવાં શ્રૃઙ્ગચ્યુતેન ચ ।। ૨૨૯.

દેવતાઓ, બ્રાહ્મણો અને ગુરુઓની કૃપા મળવી, પાણીથી અભિષેક થવો કે ગાયના શિંગમાંથી વહેતા પદાર્થથી અભિષેક થવો—આ બધું પણ શુભ છે.

ચન્દ્રાદ્ ભ્રષ્ટેન વા રામ જ્ઞેયં રાકજ્યપ્રદં હિ તત્ । રાજ્યાભિષેકશ્ચ તથા છેદનં શિરસોઽપ્યથ ।। ૨૨૯.

ચાંદ્ર પરથી પડી જવું—એ રાજયપ્રાપ્તિનું સૂચન કરે છે. એ જ રીતે રાજાભિષેક થવો કે માથું કપાવવું—આ પણ શુભ છે.

મરણં વહ્નિલાભશ્ચ વહ્નિદાહો ગૃહાદિષુ । લબ્ધિશ્ચ રાકજલિઙ્ગાનાં તન્ત્રીવાદ્યાભિવાદનં ।। ૨૨૯.

મરણ, અગ્નિ પ્રાપ્ત કરવો, ઘરમાં અગ્નિ પ્રગટવો, રાજલક્ષણ પ્રાપ્ત કરવું, કે તારવાળા વાદ્યોથી અભિવાદન થવું—આ બધું પણ શુભ છે.

યસ્તુ પશ્યતિ સ્વપ્નાન્તે રાજાનં કુઞ્જરં હયં । હિરણ્યં વૃષભઙ્ગાઞ્ચ કુટુમ્બસ્તસ્ય વર્દ્ધતે ।। ૨૨૯.

જે વ્યક્તિ સ્વપ્નના અંતે રાજા, હાથી, ઘોડો, સોનું કે વાછરડો જુએ છે, તેના કુટુંબમાં સુખ-સમૃદ્ધિ વધે છે.

વૃષેભગૃહશૈલાગ્રવૃક્ષારોહણરોદનં । ઘૃતવિષ્ઠાનુલેપો વા અગમ્યાગમનં તથા ।। ૨૨૯.

વાછરડાના ઘરની છત, પર્વતની ટોચ કે વૃક્ષ પર ચઢવું, ઘી કે મલમૂત્ર લગાવવું, અયોગ્ય સ્ત્રી પાસે જવું—આ બધું દુઃખ આપનારું છે.

પુષ્કર ઉવાચ ઔષધાનિ ચ યુક્તાનિ ધાન્યં કૃષ્ણમશોભનં । કાર્પાસં તૃણશુષ્કઞ્ચ ગોમયં વૈ ધનાનિ ચ ।। ૨૩૦.

પુષ્કર કહે છે: મિશ્રિત ઔષધિઓ, કાળું કે ખરાબ અનાજ, કપાસ, સુકાયેલી ઘાસ, ગાયનું છાણ અને ધન—

અઙ્ગારં ગુડસર્જૌ ચ મુણ્ડાભ્યક્તઞ્ચ નગ્નકં । અયઃ પઙ્કં ચર્મ્મકેશૌ ઉન્મત્તઞ્ચ નપુંસકં ।। ૨૩૦.

અંગાર, ગોળ, સરજ, મુંડાવેલો કે તેલ લગાવેલો માણસ, નગ્ન, લોખંડ, કાદવ, ચામડી, વાળ, પાગલ અને હિજડા—

ચણ્ડાલશ્વપચાદ્યાનિ નરા બન્ધનપાલકાઃ । ગર્ભિણી સ્ત્રી ચ વિધવાઃ પિણ્યાકાદીનિ વૈ મૃતં ।। ૨૩૦.

ચંડાલ, કુત્તાનું માંસ ખાવાવાળા, જેલર, ગર્ભવતી સ્ત્રી, વિધવા, પિંડ, તેલની ખલી અને મૃતદેહ—

તુષભસ્મકપાલાસ્થિભિન્નભાણ્ડમશસ્તકં । અશસ્તો વાદ્યશબ્દશ્ચ ભિન્ન ભૈરવઝર્ક્ભરઃ ।। ૨૩૦.

છોડ, રાખ, કુંડાની કચરી, હાડકાં, તૂટી ગયેલું વાસણ, અશુભ વસ્તુ, અશુભ વાદ્યના અવાજ અને ભયાનક ચીસો—

એહીતિ પુરતઃ શબ્દઃ શસ્યતે ન તુ પૃષ્ઠતઃ । ગચ્છેતિ પશ્ચાચ્છબ્દોઽગ્ર્યઃ પુરસ્તાત્તુ વિગર્હિતઃ ।। ૨૩૦.

'આવો!' એવો અવાજ આગળથી આવે તો શુભ છે, પણ પાછળથી નહીં; 'જાઓ!' એવો અવાજ પાછળથી આવે તો શ્રેષ્ઠ છે, પણ આગળથી આવે તો નિંદનીય છે.

ક્વ યાસિ તિષ્ઠ મા ગચ્છ કિન્તે તત્ર ગતસ્ય ચ । અનિષ્ટશબ્દા મૃત્યર્થં ક્રવ્યાદશ્ચ ધ્વજાદિગઃ ।। ૨૩૦.

'ક્યાં જાય છે?', 'થેમ', 'ન જા', 'ત્યાં કેમ ગયો?'—આવા શબ્દો અશુભ છે, મૃત્યુનું સૂચન કરે છે; માંસાહારી પ્રાણી અને ધ્વજાદિ પણ એવા જ છે.

સ્ખલનં વાહનાનાઞ્ચ શસ્ત્રભઙ્ગસ્તથૈવ ચ । શિરોઘાતશ્ચ ચદ્વારાદ્યૈશ્છત્ર વાસાદિપાતનં ।। ૨૩૦.

વાહનનું અડખંભું થવું, શસ્ત્ર તૂટી જવું, માથા પર માર પડવો, દ્વાર પાસે અથડાવું, છત્રી કે વસ્ત્ર પડી જવું—

હરિમભ્યર્ચ્ય સંસ્તુત્ય સ્યાદમઙ્ગલ્યનાશનં । દ્વિતીયન્તુ તતો દૃષ્ટ્વા વિરુદ્ધં પ્રવિશેદ્ ગૃહં ।। ૨૩૦.

હરિની પૂજા અને સ્તુતિ કરવાથી અશુભતા દૂર થાય છે; જો બીજું અશુભ ચિહ્ન દેખાય તો બીજા રસ્તે ઘરમાં પ્રવેશવું જોઈએ.

શ્વેતાઃ સુમનસઃ શ્રેષ્ઠાઃ પૂર્ણકુમ્ભો મહોત્તમઃ । માંસં મત્સ્યા દૂરશબ્દા વૃદ્ધ એકઃ પશુસ્ત્વજઃ ।। ૨૩૦.

સફેદ ફૂલો શ્રેષ્ઠ છે, ભરેલું કળશ ઉત્તમ છે; માંસ, માછલી, દૂરનો અવાજ, એકલો વૃદ્ધ, અને ચામડી વગરનું પ્રાણી—

ગાવસ્તુરઙ્ગમા નાગા દેવાશ્ચ જ્વલિતોઽનલઃ । દૂર્વાર્દ્રગોમયં વેશ્યા સ્વર્ણરૂપ્યઞ્ચ રત્નકં ।। ૨૩૦.

ગાય, ઘોડા, હાથી, દેવતાઓ, પ્રજ્વલિત અગ્નિ, લીલી દુર્વા, ભીનું ગાયનું છાણ, વેશ્યા, સોનુ, ચાંદી અને રત્ન—

વચાસિદ્ધાર્થકૌષધ્યો મુદ્ર આયુધખડ્‌ગકં । છત્રં પીઠં રાજલિઙ્ગં શવં રુદિતવર્જિતં ।। ૨૩૦.

શબ્દ, ફળ આપતી ઔષધિ, મુદ્રા, શસ્ત્ર અને તલવાર, છત્રી, આસન, રાજચિહ્ન, અને રડ્યા વિના મૂકાયેલો મૃતદેહ—

ફલં ઘૃતં દધિ પયો અક્ષતાદર્શમાક્ષિકં । શઙ્ખ ઇક્ષુઃ શુભં વાક્પં ભક્તવાદિત્રગીતકં ।। ૨૩૦.

ફળ, ઘી, દહીં, દૂધ, અખંડિત ચોખા, દર્પણ, મધ, શંખ, ઈખ, શુભ વાણી, ભોજન, વાદ્ય અને ગીત—

ગમ્ભીરમેઘસ્તનિતં તડિત્તુષ્ટિશ્ચ માનસી । એકતં સર્વલિઙ્ગાનિ મનસસ્તુષ્ટિરેકતઃ ।। ૨૩૦.

ઘનઘોર મેઘગર્જના, વીજળીથી મન પ્રસન્ન થવું—આ બધું શુભ છે; પણ મનની તૃપ્તિ સર્વશ્રેષ્ઠ છે.

પુષ્કર ઉવાચ તિષ્ઠતો ગમને પ્રશ્ને પુરુષસ્ય શુભાશુભં । નિવેદયન્તિ શકુના દેશસ્ય નગરસ્ય ચ ।। ૨૩૧.

પુષ્કર કહે છે: માણસ ઊભો હોય, પ્રસ્થાન કરે કે પ્રશ્ન પૂછાય ત્યારે, પક્ષીઓ અને ચિહ્નો જમીન અને શહેર માટે શુભ કે અશુભ સૂચવે છે.

સર્વઃ પાપફલો દીપ્તો નિર્દ્દિષ્ટો દૈવચિન્તકૈઃ । શાન્તઃ શુભફલશ્ચૈવ દૈવજ્ઞૈઃ સમુદાહૃતઃ ।। ૨૩૧.

જે ચિહ્નો તેજસ્વી હોય તે પંડિતો પાપદાયક કહે છે; અને શાંત ચિહ્નો શુભ ફળ આપતાં ગણાય છે.

ષટ્‌પ્રકારા વિનિર્દિષ્ટાઃ શકુનાનાઞ્ચ દીપ્તયઃ । વેલાદિગ્દેશકરણરુતજાતિવિભેદતઃ ।। ૨૩૧.

છ પ્રકારના તેજસ્વી ચિહ્નો કહેવાય છે—સમય, સ્થળ, ક્રિયા, અવાજ અને જાતિ પ્રમાણે.

પૂર્વા પૂર્વા ચ વિજ્ઞેયા સા તેષાં બલવત્તરા । દિવાચરો રાત્રિચરસ્તથા રાત્રૌ દિવાચરઃ ।। ૨૩૧.

દરેક પૂર્વવર્તી ચિહ્ન વધુ શક્તિશાળી માનવું; દિવસમાં રાત્રિચર અને રાત્રે દિવસચર ચિહ્ન વિશેષ પ્રભાવશાળી હોય છે.