અગ્નિપુરાણમ્

સ્ત્રોતોવહાધોગમનં સ્નાનં ગોમયવારિણા । પઙ્કોદકેન ચ તથા મશીતોયેન વાપ્યથ ।। ૨૨૯.

નદીમાં ઊતરવું, ગૌમયના પાણીથી સ્નાન કરવું, કાદવવાળા પાણીથી કે શાહીવાળા પાણીથી સ્નાન કરવું.

હાનિશ્ચૈવ સ્વગાત્રાણાં વિરેકો વમનક્રિયા ।। ૨૨૯.

પોતાના અંગ ગુમાવવું, શૂદ્ધિ કરવી કે ઉલટી કરવી.

દક્ષિણાશાપ્રગમનં વ્યાધિનાભિભવસ્તથા । ફલાનામુપહાનિશ્ચ ધાતૂનાં ભેદનં તથા ।। ૨૨૯.

દક્ષિણ દિશામાં જવું, રોગથી પીડાવું, ફળો ગુમાવવું, કે ધાતુ તૂટી જવું.

ગૃહાણાઞ્ચૈવ પતનં ગૃહસમ્માર્જનન્તથા । ક્રોડા પિશાચક્રવ્યાદવાનરાન્ત્યનરૈરપિ ।। ૨૨૯.

ઘર પરથી પડી જવું, ઘર સાફ કરવું, અને વરાળ, ભૂત, માંસખોર, વાંદરા કે નીચ જાતિના લોકો દ્વારા ઉઠાવા જવું—આ બધું અશુભ સ્વપ્ન છે.

સ્રેહપાનાવગાહૌ ચ રક્તમાલ્યાનુલેપનં । ઇત્યધન્યાનિ સ્વપ્નાનિ તેષામકથનં શુભં ।। ૨૨૯.

તેલ પીવું, પાણીમાં ડૂબકી લેવી, લોહીથી લથપથ માળા પહેરવી, કે શરીરે લોહી લગાવવું—આવા સ્વપ્ન અશુભ છે; પણ એ સ્વપ્ન બીજાને કહીએ તો શુભ ફળ મળે છે.

ભૂયશ્ચ સ્વપનં તદ્વત્ કાર્ય્યં સ્નાનં દ્વિજાર્ચ્ચનં । તિલૈર્હોમો હરિબ્રહ્મશિવાર્કગણપૂજનં ।। ૨૨૯.

આવા સ્વપ્ન પછી સ્નાન કરવું, બ્રાહ્મણોની પૂજા કરવી, તલથી હવન કરવો અને હરિ, બ્રહ્મા, શિવ, સૂર્ય અને ગણપતિની પૂજા કરવી જોઈએ.

તથા સ્તુતિપ્રપઠનં પુંસૂક્તાદિજપસ્તથા । સ્વપ્નાસ્તુ પ્રથમે યામે૫ સંવત્સરવિપાકિનઃ ।। ૨૨૯.

એ જ રીતે સ્તુતિ પાઠ કરવો, પુરુષસૂક્ત અને અન્ય મંત્રો જપવા—આ બધું કરવું. રાતના પહેલા પ્રહરમાં જે સ્વપ્ન આવે, તેનું ફળ વર્ષ પછી મળે છે.

ષડ્‌ભિર્માસૈર્દ્વિતીયે તુ ત્રિભિર્માસૈસ્ત્રિયામિકાઃ । ચતુર્થે ત્વર્દ્ધમાસેન દશાહાદરુણોદયે ।। ૨૨૯.

બીજા પ્રહરમાં જોયેલા સ્વપ્નનું ફળ છ મહિને, ત્રીજા પ્રહરમાં ત્રણ મહિને, અને ચોથા પ્રહરમાં અડધા મહિને કે દસ દિવસમાં, સૂર્યોદય સમયે મળે છે.

એકસ્યામથ ચેદ્રાત્રૌ શુભં વા યદિ વાઽશુભં । પશ્ચાદ્ દૃષ્ટસ્તુ યસ્તત્ર તસ્ય પાકં વિનિર્દિશેત્ ।। ૨૨૯.

એક જ રાતમાં જો શુભ અને અશુભ બંને સ્વપ્ન આવે, તો છેલ્લે જે સ્વપ્ન જોયું હોય, તેનું જ ફળ મળે છે.

તસ્માત્તુ શોભને સ્વપ્ને પશ્ચાત્સ્વાપો ન શસ્યતે । શૈલપ્રાસાદનાગાશ્વવૃષભારોહણં હિતં ।। ૨૨૯.

શુભ સ્વપ્ન પછી ફરી ઊંઘવું યોગ્ય નથી. પર્વત, મહેલ, હાથી, ઘોડા કે વાછરડા પર ચઢવું—આ બધું શુભ છે.

દ્રુમાણાં સ્વેતપુષ્પાણાં ગગને ચ તથા દ્વિજ । દ્રુમતૃણોદ્ભવો નાભૌ તથા ચ બહુબાહુતા ।। ૨૨૯.

સફેદ ફૂલોવાળા વૃક્ષો, આકાશમાં વૃક્ષો, નાભિમાંથી વૃક્ષ કે ઘાસ ઉગવું, કે ઘણા હાથ થવું—આ બધું સ્વપ્નમાં જોવું શુભ છે.

તથા ચ બહુશીર્ષત્વં પલિતોદ્બવ એવ ચ । સુશુક્લમાલ્યધારિત્વં સુશુક્લામ્બરધારિતા ।। ૨૨૯.

ઘણા માથા થવું, અચાનક વાળ સફેદ થવું, શુદ્ધ સફેદ ફૂલોની માળા કે કપડા પહેરવા—આ બધું પણ શુભ છે.

ચન્દ્રાર્કતારાગ્રહણં પરિમાર્જનમેવ ચ । શક્રધ્વજાલિઙ્ગનઞ્ચ ધ્વજોચ્છ્રાયક્રિયા તથા ।। ૨૨૯.

ચાંદ્ર, સૂર્ય કે તારાઓને પકડી લેવું, ઝાડૂ મારવું, ઇન્દ્રના ધ્વજને વળગી જવું કે ધ્વજ ઊંચો કરવો—આ પણ શુભ છે.

ભૂમ્યમ્બુધારાગ્રહણં૬ શત્રૂણાઞ્ચૈવ વિક્રિયા । જયો વિવાદે દ્યુતે ચ સઙ્‌ગ્રામે ચ તથા દ્વિજ ।। ૨૨૯.

પૃથ્વી કે પાણીની ધારા પકડી લેવી, શત્રુઓનો પરાજય, વાદવિવાદ, જુગાર કે યુદ્ધમાં જીત—આ બધું પણ શુભ છે.

ભક્ષણઞ્ચાર્ટ્રમાંસાનામ્પાયસસ્ય ચ ભક્ષણં । દર્શનં રુધિરસ્યાપિ સ્નાનં વા રુધિરેણ ચ ।। ૨૨૯.

બકરા નું માંસ કે ખીર ખાવું, લોહી જોવું, કે લોહીમાં સ્નાન કરવું—આ પણ સ્વપ્નમાં જોવું શુભ છે.

સુગરુધિરમદ્યાનાં પાનં ક્ષીરસ્ય વાપ્યથ । અસ્ત્રૈર્વિચેષ્ટનં ભૂમૌ નિર્મલં ગગનં તથા ।। ૨૨૯.

શુદ્ધ લોહી, દારૂ કે દૂધ પીવું, શસ્ત્રો લઈને જમીન પર ફરવું, કે નિર્મળ આકાશ જોવું—આ બધું પણ શુભ છે.

મુખેન દોહનં શસ્તં મહિષીણાં તથા ગવાં । સિંહીનાં હસ્તિનીનાઞ્ચ બડવાનાં તથૈવ ચ ।। ૨૨૯.

મોઢાથી મહિષી, ગાય, સિંહણી, હસ્તિણી કે ઘોડણીનું દૂધ દોહવું—આ પણ સ્વપ્નમાં જોવું શુભ છે.

પ્રસાદો દેવવિપ્રેભ્યો ગુરુભ્યશ્ચ તથા દ્વિજ । અમ્ભસા ચાભિષેખસ્તુ ગવાં શ્રૃઙ્ગચ્યુતેન ચ ।। ૨૨૯.

દેવતાઓ, બ્રાહ્મણો અને ગુરુઓની કૃપા મળવી, પાણીથી અભિષેક થવો કે ગાયના શિંગમાંથી વહેતા પદાર્થથી અભિષેક થવો—આ બધું પણ શુભ છે.

ચન્દ્રાદ્ ભ્રષ્ટેન વા રામ જ્ઞેયં રાકજ્યપ્રદં હિ તત્ । રાજ્યાભિષેકશ્ચ તથા છેદનં શિરસોઽપ્યથ ।। ૨૨૯.

ચાંદ્ર પરથી પડી જવું—એ રાજયપ્રાપ્તિનું સૂચન કરે છે. એ જ રીતે રાજાભિષેક થવો કે માથું કપાવવું—આ પણ શુભ છે.

મરણં વહ્નિલાભશ્ચ વહ્નિદાહો ગૃહાદિષુ । લબ્ધિશ્ચ રાકજલિઙ્ગાનાં તન્ત્રીવાદ્યાભિવાદનં ।। ૨૨૯.

મરણ, અગ્નિ પ્રાપ્ત કરવો, ઘરમાં અગ્નિ પ્રગટવો, રાજલક્ષણ પ્રાપ્ત કરવું, કે તારવાળા વાદ્યોથી અભિવાદન થવું—આ બધું પણ શુભ છે.

યસ્તુ પશ્યતિ સ્વપ્નાન્તે રાજાનં કુઞ્જરં હયં । હિરણ્યં વૃષભઙ્ગાઞ્ચ કુટુમ્બસ્તસ્ય વર્દ્ધતે ।। ૨૨૯.

જે વ્યક્તિ સ્વપ્નના અંતે રાજા, હાથી, ઘોડો, સોનું કે વાછરડો જુએ છે, તેના કુટુંબમાં સુખ-સમૃદ્ધિ વધે છે.

વૃષેભગૃહશૈલાગ્રવૃક્ષારોહણરોદનં । ઘૃતવિષ્ઠાનુલેપો વા અગમ્યાગમનં તથા ।। ૨૨૯.

વાછરડાના ઘરની છત, પર્વતની ટોચ કે વૃક્ષ પર ચઢવું, ઘી કે મલમૂત્ર લગાવવું, અયોગ્ય સ્ત્રી પાસે જવું—આ બધું દુઃખ આપનારું છે.

પુષ્કર ઉવાચ ઔષધાનિ ચ યુક્તાનિ ધાન્યં કૃષ્ણમશોભનં । કાર્પાસં તૃણશુષ્કઞ્ચ ગોમયં વૈ ધનાનિ ચ ।। ૨૩૦.

પુષ્કર કહે છે: મિશ્રિત ઔષધિઓ, કાળું કે ખરાબ અનાજ, કપાસ, સુકાયેલી ઘાસ, ગાયનું છાણ અને ધન—

અઙ્ગારં ગુડસર્જૌ ચ મુણ્ડાભ્યક્તઞ્ચ નગ્નકં । અયઃ પઙ્કં ચર્મ્મકેશૌ ઉન્મત્તઞ્ચ નપુંસકં ।। ૨૩૦.

અંગાર, ગોળ, સરજ, મુંડાવેલો કે તેલ લગાવેલો માણસ, નગ્ન, લોખંડ, કાદવ, ચામડી, વાળ, પાગલ અને હિજડા—

ચણ્ડાલશ્વપચાદ્યાનિ નરા બન્ધનપાલકાઃ । ગર્ભિણી સ્ત્રી ચ વિધવાઃ પિણ્યાકાદીનિ વૈ મૃતં ।। ૨૩૦.

ચંડાલ, કુત્તાનું માંસ ખાવાવાળા, જેલર, ગર્ભવતી સ્ત્રી, વિધવા, પિંડ, તેલની ખલી અને મૃતદેહ—

તુષભસ્મકપાલાસ્થિભિન્નભાણ્ડમશસ્તકં । અશસ્તો વાદ્યશબ્દશ્ચ ભિન્ન ભૈરવઝર્ક્ભરઃ ।। ૨૩૦.

છોડ, રાખ, કુંડાની કચરી, હાડકાં, તૂટી ગયેલું વાસણ, અશુભ વસ્તુ, અશુભ વાદ્યના અવાજ અને ભયાનક ચીસો—

એહીતિ પુરતઃ શબ્દઃ શસ્યતે ન તુ પૃષ્ઠતઃ । ગચ્છેતિ પશ્ચાચ્છબ્દોઽગ્ર્યઃ પુરસ્તાત્તુ વિગર્હિતઃ ।। ૨૩૦.

'આવો!' એવો અવાજ આગળથી આવે તો શુભ છે, પણ પાછળથી નહીં; 'જાઓ!' એવો અવાજ પાછળથી આવે તો શ્રેષ્ઠ છે, પણ આગળથી આવે તો નિંદનીય છે.

ક્વ યાસિ તિષ્ઠ મા ગચ્છ કિન્તે તત્ર ગતસ્ય ચ । અનિષ્ટશબ્દા મૃત્યર્થં ક્રવ્યાદશ્ચ ધ્વજાદિગઃ ।। ૨૩૦.

'ક્યાં જાય છે?', 'થેમ', 'ન જા', 'ત્યાં કેમ ગયો?'—આવા શબ્દો અશુભ છે, મૃત્યુનું સૂચન કરે છે; માંસાહારી પ્રાણી અને ધ્વજાદિ પણ એવા જ છે.

સ્ખલનં વાહનાનાઞ્ચ શસ્ત્રભઙ્ગસ્તથૈવ ચ । શિરોઘાતશ્ચ ચદ્વારાદ્યૈશ્છત્ર વાસાદિપાતનં ।। ૨૩૦.

વાહનનું અડખંભું થવું, શસ્ત્ર તૂટી જવું, માથા પર માર પડવો, દ્વાર પાસે અથડાવું, છત્રી કે વસ્ત્ર પડી જવું—