અગ્નિપુરાણમ્

નિમિત્તે શકુને ધન્યે જાતે શત્રુપુરં વ્રજેત્ । પદાતિનાગબહુલાં સેનાં પ્રાવૃષિ યોજયેત્ ।। ૨૨૮.

શુભ સંકેત કે શુભ પક્ષી દેખાય ત્યારે દુશ્મનના શહેરમાં પ્રવેશવું જોઈએ; ચોમાસામાં પદાતી અને હાથીઓથી ભરપૂર સેના મોકલવી જોઈએ.

સેના પદાતિબહુલા શત્રૂન્ જયતિ સર્વદા । અઙ્ગદક્ષિણભાગે તુ શસ્તં પ્રસ્ફુરણં ભવેત્ ।। ૨૨૮.

જે સેના પદાતીથી ભરપૂર હોય, એ હંમેશા દુશ્મનને જીતે છે; અંગના જમણા ભાગે ફફડવું શુભ માનાય છે.

ન શસ્તન્તુ તથા વામે પૃષ્ઠસ્ય હૃદયસ્ય ચ । લાઞ્છનં પિટકઞ્ચૈવ વિજ્ઞેયં સ્ફુરણં તથા ।। ૨૨૮.

પણ ડાબા ભાગે, પીઠ પર કે હૃદય પર ફફડવું શુભ નથી; કોઈ નિશાની કે ગાંઠ, અને ફફડવું પણ ઓળખવું જોઈએ.

પુષ્કર ઉવાચ સ્વપ્નં શુભાશુભં વક્ષ્યે દુઃસ્વપ્નહરણન્તથા । નાભિં વિનાન્યત્ર ગાત્રે તૃણવૃક્ષસમુદ્ભવઃ ।। ૨૨૯.

પુષ્કરએ કહ્યું: હું શુભ અને અશુભ સ્વપ્નો અને દુઃસ્વપ્ન દૂર કરવાની રીત સમજાવીશ; નાભિ સિવાય શરીરના બીજે ભાગે ઘાસ કે વૃક્ષ ઉગે એ અશુભ છે.

ચૂર્ણનં મૂદ્‌ર્ધ્નિ કાંસ્યાનાં મુણ્ડનં નગ્નતા તથા । મલિનામ્બરધારિત્વમભ્યઙ્ગઃ પઙ્કદિગ્ધતા ।। ૨૨૯.

માથા પર પીસવું, તાંબાના વાસણનું મુંડન, પોતાનું મુંડન, નગ્નતા, મેલાં કપડાં પહેરવું, તેલ લગાવવું, કે કાદવથી લપસવું.

ઉચ્ચાત્ પ્રપતનઞ્ચૈવ વિવાહો ગીતમેવ ચ । તન્ત્રીવાદ્યવિનોદશ્ચ દાલારોહણમેવ ચ ।। ૨૨૯.

ઊંચાઈ પરથી પડી જવું, લગ્ન કરવો, ગાવું, તારવાળા વાદ્ય વગાડવું, ડાળ પર ચઢવું.

અર્જનં પદ્મલોહાનાં સર્પાણામથ મારણં । રક્તપુષ્પદ્રુમાણાઞ્ચ ચણ્ડાલસ્ય તથૈવ ચ ।। ૨૨૯.

પદ્મ કે તાંબું મેળવવું, સાપને મારવું, લાલ ફૂલોવાળા વૃક્ષો, અને ચંડાળ સાથે સંપર્ક.

માતુઃ પ્રવેશો જઠરે ચિતારોહણમેવ ચ । શક્રધ્વજાભિપતનં પતનં શશિસૂર્ય્યયોઃ ।। ૨૨૯.

માતાના પેટમાં પ્રવેશવું, ચિતા પર ચઢવું, ઇન્દ્રધ્વજ પર પડવું, ચાંદ્રમાસ કે સૂર્ય પર પડવું.

દિવ્યાન્તરીક્ષભૌમાનામુત્પાતાનાઞ્ચ દર્શનં । દેવદ્વિજાતિભૂપાનાં ગુરૂણાઙ્કોપ એવ ચ ।। ૨૨૯.

દેવ, આકાશ કે પૃથ્વી પર અશુભ સંકેત જોવું, અને દેવ, દ્વિજ, રાજા કે ગુરુનો ગુસ્સો અનુભવવો.

તન્ત્રીવાદ્યવિહીનાનાં વાદ્યાનામપિ વાદનં ।। ૨૨૯.

તારવાળા વાદ્ય વિના અન્ય વાદ્ય વગાડવું, કે સંગીત વિનાના વાદ્ય વગાડવું.

સ્ત્રોતોવહાધોગમનં સ્નાનં ગોમયવારિણા । પઙ્કોદકેન ચ તથા મશીતોયેન વાપ્યથ ।। ૨૨૯.

નદીમાં ઊતરવું, ગૌમયના પાણીથી સ્નાન કરવું, કાદવવાળા પાણીથી કે શાહીવાળા પાણીથી સ્નાન કરવું.

હાનિશ્ચૈવ સ્વગાત્રાણાં વિરેકો વમનક્રિયા ।। ૨૨૯.

પોતાના અંગ ગુમાવવું, શૂદ્ધિ કરવી કે ઉલટી કરવી.

દક્ષિણાશાપ્રગમનં વ્યાધિનાભિભવસ્તથા । ફલાનામુપહાનિશ્ચ ધાતૂનાં ભેદનં તથા ।। ૨૨૯.

દક્ષિણ દિશામાં જવું, રોગથી પીડાવું, ફળો ગુમાવવું, કે ધાતુ તૂટી જવું.

ગૃહાણાઞ્ચૈવ પતનં ગૃહસમ્માર્જનન્તથા । ક્રોડા પિશાચક્રવ્યાદવાનરાન્ત્યનરૈરપિ ।। ૨૨૯.

ઘર પરથી પડી જવું, ઘર સાફ કરવું, અને વરાળ, ભૂત, માંસખોર, વાંદરા કે નીચ જાતિના લોકો દ્વારા ઉઠાવા જવું—આ બધું અશુભ સ્વપ્ન છે.

સ્રેહપાનાવગાહૌ ચ રક્તમાલ્યાનુલેપનં । ઇત્યધન્યાનિ સ્વપ્નાનિ તેષામકથનં શુભં ।। ૨૨૯.

તેલ પીવું, પાણીમાં ડૂબકી લેવી, લોહીથી લથપથ માળા પહેરવી, કે શરીરે લોહી લગાવવું—આવા સ્વપ્ન અશુભ છે; પણ એ સ્વપ્ન બીજાને કહીએ તો શુભ ફળ મળે છે.

ભૂયશ્ચ સ્વપનં તદ્વત્ કાર્ય્યં સ્નાનં દ્વિજાર્ચ્ચનં । તિલૈર્હોમો હરિબ્રહ્મશિવાર્કગણપૂજનં ।। ૨૨૯.

આવા સ્વપ્ન પછી સ્નાન કરવું, બ્રાહ્મણોની પૂજા કરવી, તલથી હવન કરવો અને હરિ, બ્રહ્મા, શિવ, સૂર્ય અને ગણપતિની પૂજા કરવી જોઈએ.

તથા સ્તુતિપ્રપઠનં પુંસૂક્તાદિજપસ્તથા । સ્વપ્નાસ્તુ પ્રથમે યામે૫ સંવત્સરવિપાકિનઃ ।। ૨૨૯.

એ જ રીતે સ્તુતિ પાઠ કરવો, પુરુષસૂક્ત અને અન્ય મંત્રો જપવા—આ બધું કરવું. રાતના પહેલા પ્રહરમાં જે સ્વપ્ન આવે, તેનું ફળ વર્ષ પછી મળે છે.

ષડ્‌ભિર્માસૈર્દ્વિતીયે તુ ત્રિભિર્માસૈસ્ત્રિયામિકાઃ । ચતુર્થે ત્વર્દ્ધમાસેન દશાહાદરુણોદયે ।। ૨૨૯.

બીજા પ્રહરમાં જોયેલા સ્વપ્નનું ફળ છ મહિને, ત્રીજા પ્રહરમાં ત્રણ મહિને, અને ચોથા પ્રહરમાં અડધા મહિને કે દસ દિવસમાં, સૂર્યોદય સમયે મળે છે.

એકસ્યામથ ચેદ્રાત્રૌ શુભં વા યદિ વાઽશુભં । પશ્ચાદ્ દૃષ્ટસ્તુ યસ્તત્ર તસ્ય પાકં વિનિર્દિશેત્ ।। ૨૨૯.

એક જ રાતમાં જો શુભ અને અશુભ બંને સ્વપ્ન આવે, તો છેલ્લે જે સ્વપ્ન જોયું હોય, તેનું જ ફળ મળે છે.

તસ્માત્તુ શોભને સ્વપ્ને પશ્ચાત્સ્વાપો ન શસ્યતે । શૈલપ્રાસાદનાગાશ્વવૃષભારોહણં હિતં ।। ૨૨૯.

શુભ સ્વપ્ન પછી ફરી ઊંઘવું યોગ્ય નથી. પર્વત, મહેલ, હાથી, ઘોડા કે વાછરડા પર ચઢવું—આ બધું શુભ છે.

દ્રુમાણાં સ્વેતપુષ્પાણાં ગગને ચ તથા દ્વિજ । દ્રુમતૃણોદ્ભવો નાભૌ તથા ચ બહુબાહુતા ।। ૨૨૯.

સફેદ ફૂલોવાળા વૃક્ષો, આકાશમાં વૃક્ષો, નાભિમાંથી વૃક્ષ કે ઘાસ ઉગવું, કે ઘણા હાથ થવું—આ બધું સ્વપ્નમાં જોવું શુભ છે.

તથા ચ બહુશીર્ષત્વં પલિતોદ્બવ એવ ચ । સુશુક્લમાલ્યધારિત્વં સુશુક્લામ્બરધારિતા ।। ૨૨૯.

ઘણા માથા થવું, અચાનક વાળ સફેદ થવું, શુદ્ધ સફેદ ફૂલોની માળા કે કપડા પહેરવા—આ બધું પણ શુભ છે.

ચન્દ્રાર્કતારાગ્રહણં પરિમાર્જનમેવ ચ । શક્રધ્વજાલિઙ્ગનઞ્ચ ધ્વજોચ્છ્રાયક્રિયા તથા ।। ૨૨૯.

ચાંદ્ર, સૂર્ય કે તારાઓને પકડી લેવું, ઝાડૂ મારવું, ઇન્દ્રના ધ્વજને વળગી જવું કે ધ્વજ ઊંચો કરવો—આ પણ શુભ છે.

ભૂમ્યમ્બુધારાગ્રહણં૬ શત્રૂણાઞ્ચૈવ વિક્રિયા । જયો વિવાદે દ્યુતે ચ સઙ્‌ગ્રામે ચ તથા દ્વિજ ।। ૨૨૯.

પૃથ્વી કે પાણીની ધારા પકડી લેવી, શત્રુઓનો પરાજય, વાદવિવાદ, જુગાર કે યુદ્ધમાં જીત—આ બધું પણ શુભ છે.

ભક્ષણઞ્ચાર્ટ્રમાંસાનામ્પાયસસ્ય ચ ભક્ષણં । દર્શનં રુધિરસ્યાપિ સ્નાનં વા રુધિરેણ ચ ।। ૨૨૯.

બકરા નું માંસ કે ખીર ખાવું, લોહી જોવું, કે લોહીમાં સ્નાન કરવું—આ પણ સ્વપ્નમાં જોવું શુભ છે.

સુગરુધિરમદ્યાનાં પાનં ક્ષીરસ્ય વાપ્યથ । અસ્ત્રૈર્વિચેષ્ટનં ભૂમૌ નિર્મલં ગગનં તથા ।। ૨૨૯.

શુદ્ધ લોહી, દારૂ કે દૂધ પીવું, શસ્ત્રો લઈને જમીન પર ફરવું, કે નિર્મળ આકાશ જોવું—આ બધું પણ શુભ છે.

મુખેન દોહનં શસ્તં મહિષીણાં તથા ગવાં । સિંહીનાં હસ્તિનીનાઞ્ચ બડવાનાં તથૈવ ચ ।। ૨૨૯.

મોઢાથી મહિષી, ગાય, સિંહણી, હસ્તિણી કે ઘોડણીનું દૂધ દોહવું—આ પણ સ્વપ્નમાં જોવું શુભ છે.

પ્રસાદો દેવવિપ્રેભ્યો ગુરુભ્યશ્ચ તથા દ્વિજ । અમ્ભસા ચાભિષેખસ્તુ ગવાં શ્રૃઙ્ગચ્યુતેન ચ ।। ૨૨૯.

દેવતાઓ, બ્રાહ્મણો અને ગુરુઓની કૃપા મળવી, પાણીથી અભિષેક થવો કે ગાયના શિંગમાંથી વહેતા પદાર્થથી અભિષેક થવો—આ બધું પણ શુભ છે.

ચન્દ્રાદ્ ભ્રષ્ટેન વા રામ જ્ઞેયં રાકજ્યપ્રદં હિ તત્ । રાજ્યાભિષેકશ્ચ તથા છેદનં શિરસોઽપ્યથ ।। ૨૨૯.

ચાંદ્ર પરથી પડી જવું—એ રાજયપ્રાપ્તિનું સૂચન કરે છે. એ જ રીતે રાજાભિષેક થવો કે માથું કપાવવું—આ પણ શુભ છે.