અગ્નિપુરાણમ્

એભિશ્ચ વ્યવહર્ત્તાં યઃ સ દાપ્યો દમમુત્તમં । વિષાગ્નિદાં પતિગુરુવિપ્રાપત્યપ્રમાપિણીં ।। ૨૨૭.

આ રીતે જે પણ વર્તે છે, તેને સૌથી મોટો દંડ લેવો; અને જે ઝેર આપે, અગ્નિ લગાવે, પતિ, ગુરુ, બ્રાહ્મણ કે બાળકને મારે, તેને પણ એટલો જ દંડ લેવો.

વિકર્ણકરનાસૌષ્ઠીં કૃત્વા ગોભિઃ પ્રવાસયેત્ । ક્ષેત્રવેશ્મગ્રામવનવિદારકાસ્તથા નરાઃ ।। ૨૨૭.

કાન, નાક કે આંગળી કાપનારને ગાય સાથે દેશમાંથી કાઢી મૂકવો; અને જે ખેતર, ઘર, ગામ કે જંગલ નાશ કરે છે, તેમને પણ એ જ રીતે દંડ આપવો.

રાજપત્ન્યભિગામી ચ દગ્ધવ્યાસ્તુ કટાગ્નિના । ઊનં વાપ્યધિકં વાપિ લિખેદ્યો રાજશાસનં ।। ૨૨૭.

રાજાની પત્ની પાસે જનારને ચિતા અગ્નિથી દહન કરવો; અને જે રાજાનું આદેશ ઓછું કે વધારે લખે છે, તેને પણ દંડ આપવો.

પારજાયિકચૌરૌ ચ મુઞ્ચતો મણ્ડ ઉત્તમઃ । રાજયાનાસનારોઢ્‌ર્દણ્ડ ઉત્તમસાહસઃ ।। ૨૨૭.

પુનરાવૃત્તિ ચોરને છોડનારને સૌથી મોટો દંડ લેવો; અને રાજાની રથ કે બેઠકે બેસનારને પણ એટલો જ દંડ આપવો.

યો મન્યેતાજિતોઽસ્મીતિ ન્યાયેનાપિ પરાજિતઃ । તમાયાન્તં પરાજિત્ય૬ દણ્ડયેદ્‌ દ્વિગુણં દમં ।। ૨૨૭.

જે વ્યક્તિ યોગ્ય રીતે હારી ગયા પછી પણ 'હું હારો નથી' એમ માને છે અને ફરી ઝઘડો કરવા આવે છે, તેને બે ગણી સજા કરવી.

આહ્વાનકારી બધ્યઃ સ્યાદનાહૂતમથાહ્વયન્ । દાણ્ડિકસ્ય ચ યો હસ્તાદભિમુક્તઃ પલાયતે ।। ૨૨૭.

જે યુદ્ધ માટે લલકારે છે, તેને બાંધવો જોઈએ; અને જેને બોલાવ્યા વગર લલકાર કરે છે, તેને પણ બાંધવો જોઈએ. અધિકારીના હાથમાંથી છૂટીને જે ભાગી જાય, તેને પણ બાંધવો જોઈએ.

પુષ્કર ઉવાચ યદા મન્યેત નૃપતિરાક્રન્દેન બલીયસા । પાર્ષ્ણિગ્રાહોઽભિભૂતો મે તદા યાત્રાં પ્રયોજયેત્ ।। ૨૨૮.

પુષ્કરએ કહ્યું: જ્યારે રાજા ઉગ્ર રડાકથી માને કે દુશ્મન પાછળની રક્ષા કરનારને જીતી ગયો છે, ત્યારે રાજાએ યાત્રા શરૂ કરવી જોઈએ.

પુષ્ટા યોધા ભૃતા ભૃત્યાઃ પ્રભૂતઞ્ચ બલં મમ । મૂલરક્ષાસમર્થોઽસ્મિ તૈર્ગત્વા૧ શિવિરે વ્રજેત્ ।। ૨૨૮.

મારા સૈનિકો મજબૂત છે, મારા સેવકોને પગાર મળ્યો છે અને મારી સેના પણ ઘણી છે; હું મૂળ સ્થાનની રક્ષા કરવા સક્ષમ છું. એ બધાને લઈને શિબિરમાં જવું જોઈએ.

શત્રોર્વા વ્યસને યાયાત્ દૈવાદ્યૈઃ પીડિતં પરં । ભૂકમ્પો યાન્દિશં યાતિ યાઞ્ચ કેતુર્વ્યદૂષયત્ ।। ૨૨૮.

જ્યારે દુશ્મન મુશ્કેલીમાં હોય, અથવા કિસ્મતના કારણે દુશ્મન પર દુઃખ આવે, ભૂકંપ આવે, ધ્વજ તૂટી જાય કે અશુભ સંકેત મળે ત્યારે આગળ વધવું જોઈએ.

શરીરસ્ફુરણે ધન્યે તથા સુસ્વપ્નદર્શને ।। ૨૨૮.

શરીરનું શુભ ફફડવું થાય, કે શુભ સ્વપ્ન દેખાય ત્યારે પણ.

નિમિત્તે શકુને ધન્યે જાતે શત્રુપુરં વ્રજેત્ । પદાતિનાગબહુલાં સેનાં પ્રાવૃષિ યોજયેત્ ।। ૨૨૮.

શુભ સંકેત કે શુભ પક્ષી દેખાય ત્યારે દુશ્મનના શહેરમાં પ્રવેશવું જોઈએ; ચોમાસામાં પદાતી અને હાથીઓથી ભરપૂર સેના મોકલવી જોઈએ.

સેના પદાતિબહુલા શત્રૂન્ જયતિ સર્વદા । અઙ્ગદક્ષિણભાગે તુ શસ્તં પ્રસ્ફુરણં ભવેત્ ।। ૨૨૮.

જે સેના પદાતીથી ભરપૂર હોય, એ હંમેશા દુશ્મનને જીતે છે; અંગના જમણા ભાગે ફફડવું શુભ માનાય છે.

ન શસ્તન્તુ તથા વામે પૃષ્ઠસ્ય હૃદયસ્ય ચ । લાઞ્છનં પિટકઞ્ચૈવ વિજ્ઞેયં સ્ફુરણં તથા ।। ૨૨૮.

પણ ડાબા ભાગે, પીઠ પર કે હૃદય પર ફફડવું શુભ નથી; કોઈ નિશાની કે ગાંઠ, અને ફફડવું પણ ઓળખવું જોઈએ.

પુષ્કર ઉવાચ સ્વપ્નં શુભાશુભં વક્ષ્યે દુઃસ્વપ્નહરણન્તથા । નાભિં વિનાન્યત્ર ગાત્રે તૃણવૃક્ષસમુદ્ભવઃ ।। ૨૨૯.

પુષ્કરએ કહ્યું: હું શુભ અને અશુભ સ્વપ્નો અને દુઃસ્વપ્ન દૂર કરવાની રીત સમજાવીશ; નાભિ સિવાય શરીરના બીજે ભાગે ઘાસ કે વૃક્ષ ઉગે એ અશુભ છે.

ચૂર્ણનં મૂદ્‌ર્ધ્નિ કાંસ્યાનાં મુણ્ડનં નગ્નતા તથા । મલિનામ્બરધારિત્વમભ્યઙ્ગઃ પઙ્કદિગ્ધતા ।। ૨૨૯.

માથા પર પીસવું, તાંબાના વાસણનું મુંડન, પોતાનું મુંડન, નગ્નતા, મેલાં કપડાં પહેરવું, તેલ લગાવવું, કે કાદવથી લપસવું.

ઉચ્ચાત્ પ્રપતનઞ્ચૈવ વિવાહો ગીતમેવ ચ । તન્ત્રીવાદ્યવિનોદશ્ચ દાલારોહણમેવ ચ ।। ૨૨૯.

ઊંચાઈ પરથી પડી જવું, લગ્ન કરવો, ગાવું, તારવાળા વાદ્ય વગાડવું, ડાળ પર ચઢવું.

અર્જનં પદ્મલોહાનાં સર્પાણામથ મારણં । રક્તપુષ્પદ્રુમાણાઞ્ચ ચણ્ડાલસ્ય તથૈવ ચ ।। ૨૨૯.

પદ્મ કે તાંબું મેળવવું, સાપને મારવું, લાલ ફૂલોવાળા વૃક્ષો, અને ચંડાળ સાથે સંપર્ક.

માતુઃ પ્રવેશો જઠરે ચિતારોહણમેવ ચ । શક્રધ્વજાભિપતનં પતનં શશિસૂર્ય્યયોઃ ।। ૨૨૯.

માતાના પેટમાં પ્રવેશવું, ચિતા પર ચઢવું, ઇન્દ્રધ્વજ પર પડવું, ચાંદ્રમાસ કે સૂર્ય પર પડવું.

દિવ્યાન્તરીક્ષભૌમાનામુત્પાતાનાઞ્ચ દર્શનં । દેવદ્વિજાતિભૂપાનાં ગુરૂણાઙ્કોપ એવ ચ ।। ૨૨૯.

દેવ, આકાશ કે પૃથ્વી પર અશુભ સંકેત જોવું, અને દેવ, દ્વિજ, રાજા કે ગુરુનો ગુસ્સો અનુભવવો.

તન્ત્રીવાદ્યવિહીનાનાં વાદ્યાનામપિ વાદનં ।। ૨૨૯.

તારવાળા વાદ્ય વિના અન્ય વાદ્ય વગાડવું, કે સંગીત વિનાના વાદ્ય વગાડવું.

સ્ત્રોતોવહાધોગમનં સ્નાનં ગોમયવારિણા । પઙ્કોદકેન ચ તથા મશીતોયેન વાપ્યથ ।। ૨૨૯.

નદીમાં ઊતરવું, ગૌમયના પાણીથી સ્નાન કરવું, કાદવવાળા પાણીથી કે શાહીવાળા પાણીથી સ્નાન કરવું.

હાનિશ્ચૈવ સ્વગાત્રાણાં વિરેકો વમનક્રિયા ।। ૨૨૯.

પોતાના અંગ ગુમાવવું, શૂદ્ધિ કરવી કે ઉલટી કરવી.

દક્ષિણાશાપ્રગમનં વ્યાધિનાભિભવસ્તથા । ફલાનામુપહાનિશ્ચ ધાતૂનાં ભેદનં તથા ।। ૨૨૯.

દક્ષિણ દિશામાં જવું, રોગથી પીડાવું, ફળો ગુમાવવું, કે ધાતુ તૂટી જવું.

ગૃહાણાઞ્ચૈવ પતનં ગૃહસમ્માર્જનન્તથા । ક્રોડા પિશાચક્રવ્યાદવાનરાન્ત્યનરૈરપિ ।। ૨૨૯.

ઘર પરથી પડી જવું, ઘર સાફ કરવું, અને વરાળ, ભૂત, માંસખોર, વાંદરા કે નીચ જાતિના લોકો દ્વારા ઉઠાવા જવું—આ બધું અશુભ સ્વપ્ન છે.

સ્રેહપાનાવગાહૌ ચ રક્તમાલ્યાનુલેપનં । ઇત્યધન્યાનિ સ્વપ્નાનિ તેષામકથનં શુભં ।। ૨૨૯.

તેલ પીવું, પાણીમાં ડૂબકી લેવી, લોહીથી લથપથ માળા પહેરવી, કે શરીરે લોહી લગાવવું—આવા સ્વપ્ન અશુભ છે; પણ એ સ્વપ્ન બીજાને કહીએ તો શુભ ફળ મળે છે.

ભૂયશ્ચ સ્વપનં તદ્વત્ કાર્ય્યં સ્નાનં દ્વિજાર્ચ્ચનં । તિલૈર્હોમો હરિબ્રહ્મશિવાર્કગણપૂજનં ।। ૨૨૯.

આવા સ્વપ્ન પછી સ્નાન કરવું, બ્રાહ્મણોની પૂજા કરવી, તલથી હવન કરવો અને હરિ, બ્રહ્મા, શિવ, સૂર્ય અને ગણપતિની પૂજા કરવી જોઈએ.

તથા સ્તુતિપ્રપઠનં પુંસૂક્તાદિજપસ્તથા । સ્વપ્નાસ્તુ પ્રથમે યામે૫ સંવત્સરવિપાકિનઃ ।। ૨૨૯.

એ જ રીતે સ્તુતિ પાઠ કરવો, પુરુષસૂક્ત અને અન્ય મંત્રો જપવા—આ બધું કરવું. રાતના પહેલા પ્રહરમાં જે સ્વપ્ન આવે, તેનું ફળ વર્ષ પછી મળે છે.

ષડ્‌ભિર્માસૈર્દ્વિતીયે તુ ત્રિભિર્માસૈસ્ત્રિયામિકાઃ । ચતુર્થે ત્વર્દ્ધમાસેન દશાહાદરુણોદયે ।। ૨૨૯.

બીજા પ્રહરમાં જોયેલા સ્વપ્નનું ફળ છ મહિને, ત્રીજા પ્રહરમાં ત્રણ મહિને, અને ચોથા પ્રહરમાં અડધા મહિને કે દસ દિવસમાં, સૂર્યોદય સમયે મળે છે.

એકસ્યામથ ચેદ્રાત્રૌ શુભં વા યદિ વાઽશુભં । પશ્ચાદ્ દૃષ્ટસ્તુ યસ્તત્ર તસ્ય પાકં વિનિર્દિશેત્ ।। ૨૨૯.

એક જ રાતમાં જો શુભ અને અશુભ બંને સ્વપ્ન આવે, તો છેલ્લે જે સ્વપ્ન જોયું હોય, તેનું જ ફળ મળે છે.