અગ્નિપુરાણમ્

શૂદ્રાદીન્ ઘાતયેદ્રાજા પાપાન્ વિપ્રાન્ પ્રવાસયેત્ । મહાપાતકિનાં વિત્તં વરુણાયોપપાદયેત્ ।। ૨૨૭.

પાપી શૂદ્ર અને અન્ય જાતિના લોકોને રાજાએ મૃત્યુદંડ આપવો જોઈએ, જ્યારે પાપી બ્રાહ્મણોને દેશમાંથી કાઢી મૂકવા જોઈએ; અને મોટા પાપ કરનારાનું ધન જળદેવને અર્પણ કરવું જોઈએ.

ગ્રામેષ્વપિ ચ યે કેચિચ્ચૌરાણાં ભક્તદાયકાઃ । ભાણ્ડાર કોષદાશ્ચૈવ સર્વાંસ્તાનપિ ઘાતયેત્ ।। ૨૨૭.

ગામમાં જે કોઈ ચોરોને ખોરાક આપે છે, તેમનો માલસામાન રાખે છે અથવા ખજાનચી બને છે, એવા બધા લોકોને પણ રાજાએ મૃત્યુદંડ આપવો જોઈએ.

રાષ્ટ્રેષુ રાષ્ટ્રાધિકૃતાન્ સામન્તાન્ પાપિનોહરેત્ । સન્ધિ કૃત્વા તુ યે ચૌર્યં રાત્રૌ કુર્વન્તિ કસ્તરાઃ ।। ૨૨૭.

રાજ્યમાં જે અધિકારી કે સરહદી વડા પાપ કરે છે, તેમને રાજાએ દૂર કરવું જોઈએ; અને જે લોકો સંધિ કરીને પણ રાત્રે ચોરી કરે છે, તેઓ ખૂબ જ દુષ્ટ ગણાય છે.

તેષાં ચ્છિત્વા નૃપો હસ્તૌ તીક્ષ્ણે શૂલે નિવેશયેત્ । તડ઼ાગદેવતાગારભેદકાન્ ઘાતયેન્નૃપઃ ।। ૨૨૭.

આવા લોકોના હાથ કાપી, તેમને તીખી શૂળ પર બેસાડવા જોઈએ; અને જે મંદિરો કે દેવસ્થાનો તોડે છે, તેમને પણ રાજાએ મૃત્યુદંડ આપવો જોઈએ.

સમુત્સૃજેદ્રાજમાર્ગે યસ્ત્વમેધ્યમનાપદિ । સ હિ કાર્ષાપણન્દણ્ડ્યસ્તમમેધ્યઞ્ચ શોધયેત્ ।। ૨૨૭.

જે કોઈ રાજમાર્ગ પર અકારણે કચરો ફેંકે છે, તેને એક કાર્ષાપણ દંડ લેવો અને એ કચરો સાફ કરાવવો જોઈએ.

પ્રતિમાસઙ્‌ક્રમભિદો દદ્યુઃ પઞ્ચશતાનિ તે । સમૈશ્ચ વિષમં યો વા ચરતેક મૂલ્યતોઽપિ વા ।। ૨૨૭.

જે લોકો મૂર્તિ કે તેના પાયાને તોડે છે, તેમને પાંચસો દંડ ભરવો જોઈએ; અને જે વજન, માપ કે કિંમતમાં છેતરપિંડી કરે છે, તેમને પણ એટલો જ દંડ લેવો જોઈએ.

સમાપ્નુયાન્નરઃ પૂર્વં દમં મધ્યમમેવ વા । દ્રવ્યમાદાય વણિજામનર્ઘેણાવરુન્દતાં ।। ૨૨૭.

જે માણસ વેપારીઓ પાસેથી યોગ્ય કિંમત વિના માલ લે છે, તેને પહેલા કે મધ્યમ દંડથી રોકવો જોઈએ.

રાજા પૃથક્‌ પૃથક્ કુર્ય્યાદ્દણ્ડમુત્તમસાહસં । દ્રવ્યાણાં દૂષકો યશ્ચ પ્રતિચ્છન્દકવિક્રયી ।। ૨૨૭.

રાજાએ માલમાં ભેળસેળ કરનાર અને ખોટા નામે વેચનારને અલગથી સૌથી મોટો દંડ ફટકારવો જોઈએ.

મધ્યમં પ્રાપ્નુયાદ્દણ્ડં કૂટકર્ત્તા તથોત્તમં । કલહાપકૃતં દેયં દણ્ડશ્ચ દ્વિગુણસ્તતઃ ।। ૨૨૭.

ખોટું બનાવનારને મધ્યમ દંડ અને નકલી બનાવનારને સૌથી મોટો દંડ આપવો જોઈએ; અને ઝઘડો કરનારને એના કરતાં બે ગણી સજા કરવી જોઈએ.

અભક્ષ્યભક્ષ્યે વિપ્રે વા શૂદ્રે વા કૃષ્ણલો દમઃ । લુલાશાસનકર્ત્તા ચ કૂટકૃન્નાશકસ્ય ચ ।। ૨૨૭.

બ્રાહ્મણ કે શૂદ્ર કોઈ પણ મનાઈ કરેલું ખોરાક ખાય તો એક કૃષ્ણલ દંડ લેવો; અને ખોટા આદેશ આપનાર કે નકલી વસ્તુ નાશ કરનારને પણ એટલો જ દંડ લેવો.

એભિશ્ચ વ્યવહર્ત્તાં યઃ સ દાપ્યો દમમુત્તમં । વિષાગ્નિદાં પતિગુરુવિપ્રાપત્યપ્રમાપિણીં ।। ૨૨૭.

આ રીતે જે પણ વર્તે છે, તેને સૌથી મોટો દંડ લેવો; અને જે ઝેર આપે, અગ્નિ લગાવે, પતિ, ગુરુ, બ્રાહ્મણ કે બાળકને મારે, તેને પણ એટલો જ દંડ લેવો.

વિકર્ણકરનાસૌષ્ઠીં કૃત્વા ગોભિઃ પ્રવાસયેત્ । ક્ષેત્રવેશ્મગ્રામવનવિદારકાસ્તથા નરાઃ ।। ૨૨૭.

કાન, નાક કે આંગળી કાપનારને ગાય સાથે દેશમાંથી કાઢી મૂકવો; અને જે ખેતર, ઘર, ગામ કે જંગલ નાશ કરે છે, તેમને પણ એ જ રીતે દંડ આપવો.

રાજપત્ન્યભિગામી ચ દગ્ધવ્યાસ્તુ કટાગ્નિના । ઊનં વાપ્યધિકં વાપિ લિખેદ્યો રાજશાસનં ।। ૨૨૭.

રાજાની પત્ની પાસે જનારને ચિતા અગ્નિથી દહન કરવો; અને જે રાજાનું આદેશ ઓછું કે વધારે લખે છે, તેને પણ દંડ આપવો.

પારજાયિકચૌરૌ ચ મુઞ્ચતો મણ્ડ ઉત્તમઃ । રાજયાનાસનારોઢ્‌ર્દણ્ડ ઉત્તમસાહસઃ ।। ૨૨૭.

પુનરાવૃત્તિ ચોરને છોડનારને સૌથી મોટો દંડ લેવો; અને રાજાની રથ કે બેઠકે બેસનારને પણ એટલો જ દંડ આપવો.

યો મન્યેતાજિતોઽસ્મીતિ ન્યાયેનાપિ પરાજિતઃ । તમાયાન્તં પરાજિત્ય૬ દણ્ડયેદ્‌ દ્વિગુણં દમં ।। ૨૨૭.

જે વ્યક્તિ યોગ્ય રીતે હારી ગયા પછી પણ 'હું હારો નથી' એમ માને છે અને ફરી ઝઘડો કરવા આવે છે, તેને બે ગણી સજા કરવી.

આહ્વાનકારી બધ્યઃ સ્યાદનાહૂતમથાહ્વયન્ । દાણ્ડિકસ્ય ચ યો હસ્તાદભિમુક્તઃ પલાયતે ।। ૨૨૭.

જે યુદ્ધ માટે લલકારે છે, તેને બાંધવો જોઈએ; અને જેને બોલાવ્યા વગર લલકાર કરે છે, તેને પણ બાંધવો જોઈએ. અધિકારીના હાથમાંથી છૂટીને જે ભાગી જાય, તેને પણ બાંધવો જોઈએ.

પુષ્કર ઉવાચ યદા મન્યેત નૃપતિરાક્રન્દેન બલીયસા । પાર્ષ્ણિગ્રાહોઽભિભૂતો મે તદા યાત્રાં પ્રયોજયેત્ ।। ૨૨૮.

પુષ્કરએ કહ્યું: જ્યારે રાજા ઉગ્ર રડાકથી માને કે દુશ્મન પાછળની રક્ષા કરનારને જીતી ગયો છે, ત્યારે રાજાએ યાત્રા શરૂ કરવી જોઈએ.

પુષ્ટા યોધા ભૃતા ભૃત્યાઃ પ્રભૂતઞ્ચ બલં મમ । મૂલરક્ષાસમર્થોઽસ્મિ તૈર્ગત્વા૧ શિવિરે વ્રજેત્ ।। ૨૨૮.

મારા સૈનિકો મજબૂત છે, મારા સેવકોને પગાર મળ્યો છે અને મારી સેના પણ ઘણી છે; હું મૂળ સ્થાનની રક્ષા કરવા સક્ષમ છું. એ બધાને લઈને શિબિરમાં જવું જોઈએ.

શત્રોર્વા વ્યસને યાયાત્ દૈવાદ્યૈઃ પીડિતં પરં । ભૂકમ્પો યાન્દિશં યાતિ યાઞ્ચ કેતુર્વ્યદૂષયત્ ।। ૨૨૮.

જ્યારે દુશ્મન મુશ્કેલીમાં હોય, અથવા કિસ્મતના કારણે દુશ્મન પર દુઃખ આવે, ભૂકંપ આવે, ધ્વજ તૂટી જાય કે અશુભ સંકેત મળે ત્યારે આગળ વધવું જોઈએ.

શરીરસ્ફુરણે ધન્યે તથા સુસ્વપ્નદર્શને ।। ૨૨૮.

શરીરનું શુભ ફફડવું થાય, કે શુભ સ્વપ્ન દેખાય ત્યારે પણ.

નિમિત્તે શકુને ધન્યે જાતે શત્રુપુરં વ્રજેત્ । પદાતિનાગબહુલાં સેનાં પ્રાવૃષિ યોજયેત્ ।। ૨૨૮.

શુભ સંકેત કે શુભ પક્ષી દેખાય ત્યારે દુશ્મનના શહેરમાં પ્રવેશવું જોઈએ; ચોમાસામાં પદાતી અને હાથીઓથી ભરપૂર સેના મોકલવી જોઈએ.

સેના પદાતિબહુલા શત્રૂન્ જયતિ સર્વદા । અઙ્ગદક્ષિણભાગે તુ શસ્તં પ્રસ્ફુરણં ભવેત્ ।। ૨૨૮.

જે સેના પદાતીથી ભરપૂર હોય, એ હંમેશા દુશ્મનને જીતે છે; અંગના જમણા ભાગે ફફડવું શુભ માનાય છે.

ન શસ્તન્તુ તથા વામે પૃષ્ઠસ્ય હૃદયસ્ય ચ । લાઞ્છનં પિટકઞ્ચૈવ વિજ્ઞેયં સ્ફુરણં તથા ।। ૨૨૮.

પણ ડાબા ભાગે, પીઠ પર કે હૃદય પર ફફડવું શુભ નથી; કોઈ નિશાની કે ગાંઠ, અને ફફડવું પણ ઓળખવું જોઈએ.

પુષ્કર ઉવાચ સ્વપ્નં શુભાશુભં વક્ષ્યે દુઃસ્વપ્નહરણન્તથા । નાભિં વિનાન્યત્ર ગાત્રે તૃણવૃક્ષસમુદ્ભવઃ ।। ૨૨૯.

પુષ્કરએ કહ્યું: હું શુભ અને અશુભ સ્વપ્નો અને દુઃસ્વપ્ન દૂર કરવાની રીત સમજાવીશ; નાભિ સિવાય શરીરના બીજે ભાગે ઘાસ કે વૃક્ષ ઉગે એ અશુભ છે.

ચૂર્ણનં મૂદ્‌ર્ધ્નિ કાંસ્યાનાં મુણ્ડનં નગ્નતા તથા । મલિનામ્બરધારિત્વમભ્યઙ્ગઃ પઙ્કદિગ્ધતા ।। ૨૨૯.

માથા પર પીસવું, તાંબાના વાસણનું મુંડન, પોતાનું મુંડન, નગ્નતા, મેલાં કપડાં પહેરવું, તેલ લગાવવું, કે કાદવથી લપસવું.

ઉચ્ચાત્ પ્રપતનઞ્ચૈવ વિવાહો ગીતમેવ ચ । તન્ત્રીવાદ્યવિનોદશ્ચ દાલારોહણમેવ ચ ।। ૨૨૯.

ઊંચાઈ પરથી પડી જવું, લગ્ન કરવો, ગાવું, તારવાળા વાદ્ય વગાડવું, ડાળ પર ચઢવું.

અર્જનં પદ્મલોહાનાં સર્પાણામથ મારણં । રક્તપુષ્પદ્રુમાણાઞ્ચ ચણ્ડાલસ્ય તથૈવ ચ ।। ૨૨૯.

પદ્મ કે તાંબું મેળવવું, સાપને મારવું, લાલ ફૂલોવાળા વૃક્ષો, અને ચંડાળ સાથે સંપર્ક.

માતુઃ પ્રવેશો જઠરે ચિતારોહણમેવ ચ । શક્રધ્વજાભિપતનં પતનં શશિસૂર્ય્યયોઃ ।। ૨૨૯.

માતાના પેટમાં પ્રવેશવું, ચિતા પર ચઢવું, ઇન્દ્રધ્વજ પર પડવું, ચાંદ્રમાસ કે સૂર્ય પર પડવું.

દિવ્યાન્તરીક્ષભૌમાનામુત્પાતાનાઞ્ચ દર્શનં । દેવદ્વિજાતિભૂપાનાં ગુરૂણાઙ્કોપ એવ ચ ।। ૨૨૯.

દેવ, આકાશ કે પૃથ્વી પર અશુભ સંકેત જોવું, અને દેવ, દ્વિજ, રાજા કે ગુરુનો ગુસ્સો અનુભવવો.