અગ્નિપુરાણમ્

પિણ્ડિકાઞ્ચ કૃતસ્નાનાં વિલિપ્તાઞ્ચન્દનાદિભિઃ। સદ્વસ્ત્રૈશ્ચ સમાચ્છાદ્ય રન્ધ્રે ચ ભગલક્ષણે

પિંડિકાને સ્નાન કરાવી, ચંદન વગેરેથી લિપ્ત કરીને, સારા વસ્ત્રોથી ઢાંકી, યોનિચિહ્નવાળા રંધ્રમાં રાખવી.

પઞ્ચરત્નાદિસંયુક્તાં લિઙ્ગસ્યોત્તરતઃ સ્થિતાં। લિઙ્ગવત્કૃતવનિન્યાસાં વિધિવત્સમ્પ્રપૂજયેત્

પાંચ રત્નો વગેરેથી સંયુક્ત, લિંગના ઉત્તર બાજુ રાખેલી પિંડિકાને, લિંગની જેમ સ્થાપન કરી, વિધિપૂર્વક પૂજા કરવી.

કૃતસ્નાનાદિકાન્તત્ર લિઙ્ગમૂલે શિલાં ન્યસેત્। કૃતસ્નાનાદિસંસ્કારં શક્ત્યન્તં વૃષ્ભં તથા

સ્નાનાદિ વિધિ કર્યા પછી, લિંગના મૂળમાં શિલા સ્થાપવી; સ્નાનાદિ સંસ્કાર કરીને, શક્તિ સુધી અને વૃષભને પણ ગોઠવવું.

પ્રણવપૂર્વં હું પૂં હ્રીં મધ્યાદન્યતમેન ચ। ક્રિયાશક્તિયુતાં પિણ્ડીં શિલામાધારરૂપિણીં

પ્રથમ 'પ્રણવ' શબ્દથી શરૂ કરીને, પછી 'હું', 'પૂં' અથવા 'હ્રીં' પૈકી કોઈ એક શબ્દને મધ્યમાં રાખીને, કર્મશક્તિથી ભરપૂર એવી એક પિંડ બનાવવી જોઈએ, જે પથ્થર જેવા આધારરૂપ હોય.

ભસ્મદર્ભતિલૈઃ કુર્ય્યાત્ પ્રાકારત્રિતયન્તતઃ। રક્ષાયૈ લોકપાલાંશ્ચ સાયુધાન્યાજયેદ્વહિઃ

ભસ્મ, દર્ભા ઘાસ અને તલથી ત્રણ વાડ બનાવવી, અને રક્ષા માટે દરેક દિશાના દેવતાઓને, શસ્ત્રધારી રૂપે, બહાર પૂજવા.

ઓં હૂં હ્રં ક્રિયાશક્તયે નમઃ। ઓં હૂં હ્રાં હઃ મહાગૌરી રુદ્રદયિતે સ્વાહેતિ ચ પિણ્ડ઼િકાયાં। ઓં હાં આદારશક્તયે નમઃ। ઓં હાં વૃષભાય નમઃ। ધારિકા દીપ્તિમત્યુગ્રા જ્યોત્સ્ના ચૈતા બલોત્કટાઃ। તથા ધાત્રી વિધાત્રી ચ ન્યસેદ્વા પઞ્ચનાયિકાઃ

'ૐ હું હ્રં, કર્મશક્તિને વંદન', 'ૐ હું હ્રાં હઃ, મહાગૌરી, રુદ્રપ્રિયે, સ્વાહા'—આ પિંડ પર ઉચ્ચારવું. 'ૐ હાં, આધારશક્તિને વંદન', 'ૐ હાં, વૃષભને વંદન'—આ રીતે પણ કહેવું. પછી ધારીકા (પ્રભાવાન અને ભયાનક), જ્યોત્સ્ના (બળવાન), ધાત્રી અને વિધાત્રી—આ પાંચ દેવીઓની સ્થાપના કરવી.

વામા જ્યેષ્ઠા ક્રિયા જ્ઞાના બેધા તિસ્રોથવા ન્યસેત્। ક્રિયાજ્ઞાના તથેચ્છા ચ પૂર્વવચ્છાન્તિમૂર્ત્તિષુ

વામા, જ્યેષ્ઠા અને કર્મ, જ્ઞાન તથા ભેદની શક્તિ—આ ત્રણ દેવીઓની સ્થાપના કરવી. તેમ જ, પૂર્વની જેમ, કર્મ, જ્ઞાન અને ઇચ્છા શક્તિઓને શાંતિરૂપે સ્થાપિત કરવી.

તમી મોહા ક્ષમી નિષ્ઠા મૃત્યુર્માયાભવજ્વરાઃ પઞ્ચ ચાથ મહામોહા ઘોરા ચ ત્રિતયજ્વરા

પછી અંધકાર, મોહ, ક્ષમા, નિષ્ઠા, મૃત્યુ અને માયાથી ઉત્પન્ન થયેલા જ્વરો—આ પાંચને સ્થાપિત કરવી. ત્યારબાદ મહામોહ અને ત્રણ ભયાનક જ્વરો પણ સ્થાપિત કરવાં.

તિસ્રોથવા ક્રિયાજ્ઞાના તથા બાધાધિનાયિકા। આત્માદિત્રિષુ તત્ત્વેષુ તીવ્રમૂર્ત્તિષુ વિન્યસેત્

કર્મ, જ્ઞાન અને વિઘ્નહારી—આ ત્રણ દેવીઓને આત્મા વગેરે ત્રણ તત્ત્વોમાં, તીવ્ર સ્વરૂપે સ્થાપિત કરવી.

અત્રાપિ પિણ્ડિકા બ્રહ્મશિલાદિષુ યથાવિધિ। ગોર્ય્યાદિસંવરૈરૈવ પૂર્વવત્ સર્વમાચરેત્

અહીં પણ, પિંડને બ્રહ્માશિલા વગેરે પર નિયમ પ્રમાણે સ્થાપિત કરવી. ગાય વગેરેના બંધનો વડે, પહેલાં જે રીતે કર્યું હતું એ પ્રમાણે બધું કરવું.

એવં વિધાય વિન્યાસં ગત્વા કુણ્ડાન્તિકં તતઃ। કુણ્ડમધ્યે મહેશાનં મેખલાસુ મહેશ્વરં

આ રીતે વિધિપૂર્વક સ્થાપના કર્યા પછી, હવે કુંડની પાસે જવું. કુંડના મધ્યમાં મહેશાનને અને મેખલાઓમાં મહેશ્વરને સ્થાપિત કરવું.

ક્રિયાશક્તિં તથાન્યાસુ નાદમોષ્ઠે ચ વિન્યાસેત્। ઘટં સ્થણ્ડિલવહ્નીશૈઃ નીડીસન્ધાનકન્તત

કર્મશક્તિને બાકી રહેલી મેખલાઓમાં અને ધ્વનિની મૂળે સ્થાપિત કરવી. ઘડાને, અગ્નિદેવ સાથે, વેદિકાના ઉપર, ગૂંથણીના જોડાણે રાખવું.

પદ્મતન્તુસમાં શક્તિમુદ્ઘાતેનાં સમુદ્યતાં । વિશન્તી સૂર્યમાર્ગેણ નિઃ સરન્તીં સમુદ્‌ગતાં

પદ્મના તાંતુ જેટલી સૂક્ષ્મ એવી શક્તિને, જોરથી ઊભી થતી, સૂર્યમાર્ગે પ્રવેશતી અને બહાર નીકળતી કલ્પના કરવી.

પુનશ્ચ શૂન્યમાર્ગેણ વિશતીં સ્વસ્ય ચિન્તયેત્। એવં સર્વત્ર સન્ધેયં મૂર્ત્તિપૈશ્ચ પરસ્પરં

પછી ફરીથી, ખાલીપાના માર્ગે પ્રવેશતી એ શક્તિને મનમાં ધ્યેય. આ રીતે, સર્વત્ર, સ્વરૂપોને એકબીજામાં જોડવા.

સમ્પૂજ્ય ઘારિકાં શક્તિં કુણ્ડે સન્તર્પ્ય ચ ક્રમાત્। તત્ત્વતત્ત્વેશ્વરા મૂર્ત્તીર્મૂર્ત્તીશાંશ્ચ ઘૃતાદિભિઃ

આધારશક્તિની પૂજા કરીને, તેને ક્રમશઃ કુંડમાં અર્પણ કરવી. પછી તત્ત્વ અને તેમના ઇશ્વરો તથા તેમના અંશોનું ઘી વગેરેથી હવન કરવું.

સમ્પૂજ્ય તર્પ્પયિત્વા તુ સન્નિધૌ સંહિતાણુભિઃ । શતં સહસ્રમર્દ્ધં વા પૂર્ણયા સહ હોમયેત્

પૂજા અને તૃપ્તિ પછી, ઉપસ્થિત અણુઓની હાજરીમાં, સંપૂર્ણ કે અડધી આહુતિ, એક સો કે હજાર વખત, પૂર્ણ હવન સાથે કરવી.

તત્ત્વતત્ત્વેશ્વરા મૂર્ત્તિર્મૂર્ત્તીશાંશ્ચ કરેણુકાન્ । તથા સન્તર્પ્ય સાન્નિધ્યે જુહુયુર્મૂર્ત્તિપા અપિ

તત્ત્વ અને તેમના ઇશ્વરો તથા તેમના અંશો અને આધારરૂપ દેવતાઓને તૃપ્ત કર્યા પછી, હાજરીમાં સ્વરૂપધારકો પણ હવન કરે.

તતો બ્રહ્મભિરઙ્ગૈશ્ચ દ્રવ્યકાલાનુરોધતઃ। સન્તર્પ્ય શક્તિં કુમ્ભામ્ભઃ પ્રોક્ષિતે કુશમૂલતઃ

પછી, બ્રાહ્મણો અને અંગો સાથે, સામગ્રી અને સમય પ્રમાણે શક્તિને તૃપ્ત કરી, ઘડાનું પાણી કુશના મૂળ પર છાંટવું.

લિઙ્ગમુલં ચ સંસ્પૃશ્ય વિષ્ણ્વન્તાદિ વિશુદ્ધયે। વિધાય પૂર્વવત્સર્વં હોમસઙ્‌શ્યાજપાદિકમ્

લીંગના મૂળને સ્પર્શ કરીને, વિષ્ણુ વગેરેની શુદ્ધિ માટે, પૂર્વની જેમ હવનની સંખ્યા અને જપ વગેરે બધું કરવું.

એવં સંશોધ્ય બ્રહ્માદિ વિષ્ણ્વન્તાદિ વિશુદ્ધયે। વિધાય પૂર્વવત્સર્વં હોમસઙ્‌ખ્યાજપાદિકમ્

આ રીતે, બ્રહ્મા વગેરેને શુદ્ધ કરીને, વિષ્ણુ વગેરેની શુદ્ધિ માટે, પૂર્વની જેમ હવનની સંખ્યા અને જપ વગેરે બધું કરવું.

કુશમધ્યાગ્રયોગેન લિઙ્ગમધ્યાગ્રકં સ્પૃશેત્। યથા યથા ચ સન્ધાનં તદિદાનીમિહોચ્યતે

કુશના અગ્રને લીંગના અગ્ર સાથે જોડીને તેને સ્પર્શ કરવું. હવે, જોડવાની વિધિ અહીં સમજાવવામાં આવે છે.

ઓઁ હાઁ હઁ ઓઁ ઓઁ ઓઁ એઁ ઓઁ ભૂઁ ભૂઁ વાહ્યમૂર્ત્તયે નમઃ । ઓઁ હાઁ વાઁ આઁ ઓં આઁ ષાઁ ઓઁ ભૂઁ ભૂઁ વાઁ વહ્નિમૂર્ત્તયે નમઃ। એવઞ્ચ યજમાનાદિમૂર્ત્તિભિરભિસન્ધેયં । પઞ્ચમૂર્ચ્યાંત્મકેપ્યેવં સન્ધાનં હૃદયાદિભિઃ

પવિત્ર ધ્વનિ અને અર્પણ સાથે, વિધિ બહારની સ્વરૂપોને સમર્પિત કરવી જોઈએ અને પાંચ તત્વો સાથેનું જોડાણ હૃદયથી સ્થાપિત કરવું જોઈએ.

મૂલેન સ્વીયવીજૈર્વા જ્ઞેયન્તત્ત્વાત્રયાત્મકે । શિલાપિણ્ડી વૃષેષ્વેવં પૂર્ણાછિન્નં સુસંવરૈઃ

પોતાના બીજ દ્વારા તત્વનું જ્ઞાન મેળવી, પથ્થરને યોગ્ય રીતે ઘડીને પૂર્ણ અને સુંદર બનાવવી જોઈએ.

ભાગાભાગવિશુદ્ધ્યર્થં હોમં। કુર્ય્યાચ્છતાદિકં । ન્યૂનાદિદોષમોષાય શિવેનાષ્ટાધિકં શતં

ભાગ અને અભાગની શુદ્ધિ માટે, કોઈએ શત અથવા વધુ હવન કરવું જોઈએ અને તેમાં કોઈ ખામી ન રહે એનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.

હુત્વાથ યત્ કૃતં કર્મ્મ શિવશ્રોત્રે નિવેદયેત્। એતત્સમન્વિતં કર્મ ત્વચ્છક્તૌ ચ મયા પ્રભો

હવન કર્યા પછી, જે કર્મ થયું છે તે શિવને સમર્પિત કરવું અને તેની સાથે જોડાયેલી શક્તિઓ પણ અર્પણ કરવી, હે પ્રભુ.

ઓં નમો ભગવતે રુદ્રાય રુદ્ર નમોસ્તુતે । વિધિપૂર્ણમપૂર્ણં વા સ્વશક્ત્યાપૂર્ય્ય ગૃહ્યતાં

ઓમ, હું ભગવાન રુદ્રને વંદન કરું છું; પૂર્ણ કે અપૂર્ણ જે અર્પણ છે, તે તમારી શક્તિ અનુસાર સ્વીકારો.

ઓં હ્રીં શાઙ્કરિ પૂરય સ્વાહા ઇતિ પિણ્ડિકાયાં। અથ લિઙ્ગે ન્યસેજ્ જ્ઞાની ક્રિયાખ્યં પીઠવિગ્રહે

ઓમ હ્રીં, હે શાંકર, આ અર્પણ પૂર્ણ કરો; જ્ઞાનવાન વ્યક્તિએ આ અર્પણને ક્રિયારૂપે લિંગ પર સ્થાપિત કરવું જોઈએ.

આધારરૂપિણીં શક્તિં ન્યસેદ્ બ્રહ્મશિલોપરિ। નિબધ્ય સપ્તરાત્રં વા પઞ્ચરાત્રં ત્રિરાત્રકં

આધારરૂપ શક્તિને બ્રહ્મશિલા પર સ્થાપિત કરવી અને તેને સાત, પાંચ કે ત્રણ રાત સુધી બાંધવી.

કરાત્રમથો વાપિ યદ્વા સદ્યોધિવાસનં । વિનાધિવાસનં યાગઃ કૃતોઽપિ ન ફલપ્રદઃ

રાત્રે કે તરત વિધિ પછી, યોગ્ય આવાહન વિના યજ્ઞ કરાય તો તે ફળ આપતું નથી.