અગ્નિપુરાણમ્

લિઙ્ગં ધૂપાદિભિઃ પ્રાચ્યં ગાયેયુર્ભર્તૃગાસ્ત્રિયઃ। સવ્યેન ચાપસવ્યેન સૂત્રેણાથ કુશેન વા

લિંગને ધૂપ અને અન્ય સુગંધિત વસ્તુઓથી પૂજવું; માલિકની પત્નીઓએ ગીત ગાવું, અને દાયાં કે જમણાં દોરડાં અથવા કુશથી પૂજા કરવી.

સ્મૃત્વા ચ રોચનં દત્વા કુર્યાન્નિર્મઞ્જનાદિકં । ગુડલવણધાન્યાકદાનેન વિસૃજેચ્ચ તાઃ

રંગ યાદ કરીને અને આપી, પછી શુદ્ધિકરણ વગેરે વિધિ કરવી; ગુડ, મીઠું અને અનાજ આપીને તેમને વિદાય આપવી.

ગુરુમૂર્ત્તિધરૈઃ સાર્દ્ધં હૃદા વા પ્રણવેન વા। મૃત્સ્નાગોમયગોમૂત્રભસ્મભિઃ સલિલાન્તરં

ગુરુરૂપ ધારણ કરનારાઓ સાથે, મનથી અથવા પ્રણવથી, માટી, ગોમય, ગૌમૂત્ર, ભસ્મ અને બીજા પાણીથી વિધિ કરવી.

સ્નાપયેત્ પઞ્ચગવ્યેન પઞ્ચમૃતપુરઃ સરં । વિરૂક્ષણં કષાયૈશ્ચ સર્વૌષધિજલેન વા

પહેલા પંચામૃતથી અને પછી પંચગવ્યથી સ્નાન કરાવવું; કઢા અથવા સર્વ ઔષધિય પાણીથી પણ શુદ્ધિકરણ કરી શકાય.

શુભ્રપુષ્પફલસ્વર્ણરત્ન શ્રૃઙ્ગયવોદકૈઃ। તથા ધારાસહસ્રેણ દિવ્યૌષધિજલેન ચ

શુદ્ધ ફૂલો, ફળો, સોનાં, રત્નો, શૃંગ, જૌનું પાણી, તેમજ હજાર ધારા અને દિવ્ય ઔષધિય પાણીથી વિધિ કરવી.

તીર્થોદકેન ગઙ્ગેન ચન્દનેન ચ વારિણા। ક્ષીરાર્ણવાદિભિઃ કુમ્ભૈઃ શિવકુમ્ભજલેન ચ

તીર્થનું પાણી, ગંગાજળ, ચંદનમિશ્રિત પાણી, ક્ષીરસાગરનાં કુંભ અને શિવકુંભનું પાણી ઉપયોગમાં લેવું.

વિરૂક્ષણં વિલેપઞ્ચ સુગન્ધૈશ્ચન્દનાદિભિઃ। સમ્પૂજ્ય બ્રહ્મભિઃ પુષ્પૈર્વર્મણા રક્તચીવરૈઃ

સુગંધિત ચંદન વગેરેથી શુદ્ધિકરણ અને લિપન કરવું; બ્રાહ્મણો, ફૂલો, કવચ અને લાલ વસ્ત્રોથી પૂજા કરવી.

રક્તરૂપેણ નીરાજ્ય રક્ષાતિલકપૂર્વકં। ઘૃતૌઘૈર્જલદુગ્ધૈશ્ચ કુશાદ્યૈરર્ઘ્યસૂચિતૈઃ

લાલ રૂપથી આરતી કરી, રક્ષા અને તિલક પહેલાં કરવું; ઘી, પાણી, દૂધની ધારા અને કુશ-દોરડાંથી દર્શાવેલી અર્ઘ્ય અર્પણ કરવી.

દ્રવ્યૈઃ સ્તુત્યાદિબિસ્તુષ્ટમર્ચયેત્ પુરુષાણુના । સમાચમ્ય હૃદા દેવં બ્રૂયાદુત્થીયતાં પ્રભો

દ્રવ્ય, સ્તુતિ અને અન્ય સ્તોત્રોથી સંતોષ પામેલા લિંગની પુરુષમંત્રથી પૂજા કરવી; મનથી દેવને નમન કરીને કહેવું: 'પ્રભુ, ઉઠો'.

દેવં બ્રહ્મારથેનૈવ ક્ષિપ્રં દ્રવ્યાણિ તન્નયેત્ । મણ્ડપે પશ્ચિમદ્વારે શય્યાયાં વિનિવેશયેત્

દેવતાને બ્રહ્મારથ અને તેની સામગ્રી સાથે ઝડપથી લાવવી; મંડપમાં પશ્ચિમ દ્વાર પાસે શય્યા પર સ્થાપિત કરવું.

શક્ત્યાદિશક્તિપર્ય્યન્તે વિન્યસેદાસને શુભે। પશ્ચિમે પિણ્ડિકાન્તસ્યન્યસેદ્બ્રહ્મશિલાન્તદા

શક્તિથી શરૂ કરીને અંત સુધીની શક્તિઓને શુભ આસન પર ગોઠવવી; પિંડિકાના પશ્ચિમ ભાગે બ્રહ્મશિલા મુકવી.

શસ્ત્રમસ્ત્ર શતાલબ્ધનિદ્રાકુમ્ભધ્રુવાસનં । પ્રાકલ્પ્ય શિવકોણે ચ દત્વાર્ઘ્યં હૃદયેન તુ

હથિયાર, શસ્ત્ર, શતપર્ણ આસન, નિદ્રાકુંભ અને સ્થિર આસન તૈયાર કરવું; શિવકોણમાં મનથી અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું.

ઉત્થાપ્યોક્તાસને લિઙ્ગં શિરસા પૂર્વમસ્તકં। સમારોપ્ય ન્યસેત્તસ્મિન્ સૃષ્ટ્યા ધર્માદિનન્દનં

લિંગને ઉઠાવી, પહેલા માથું નિર્ધારિત આસન પર મૂકવું; ત્યાં ધર્માદિ સંતાનોને રચના પ્રમાણે સ્થાપિત કરવું.

દદ્યાદ્ધૂપઞ્ચ સમ્પૂજ્ય તથા વાસાંસિ વર્મણા। ગૃહોપકૃતિનૈવેદ્યં હૃદા દદ્યાત્ સ્વશક્તિતઃ

ધૂપ અર્પણ કરીને પૂજા કરવી, પછી વસ્ત્ર અને કવચ આપવું; ઘરનાં ભોજન અને નૈવેદ્ય મનથી અને પોતાની શક્તિ પ્રમાણે અર્પણ કરવું.

ઘૃતક્ષૌદ્રયુતં પાત્રમબ્યઙ્ગાય પદાન્તિકે। દેશિકશ્ચ સ્થિતસ્તત્ર ષટ્‌ત્રિંશત્તત્ત્વસઞ્ચયં

ઘી અને મધ મિશ્રિત પાત્ર પગ પાસે અભ્યંગ માટે રાખવું; ત્યાં ગુરૂ ઊભા રહી છત્રીસ તત્ત્વોનું સંકલન કરે છે.

શક્ત્યાદિભૂમિપર્ય્યન્તં સ્વતત્ત્વાધિપસંયુતં। વિન્યસ્ય પુષ્પમાલાભિસ્ત્રિશણ્ડં પરિકલ્પયેત્

શક્તિથી લઈને ભૂમિ સુધીના તત્ત્વો અને તેમના સ્વામી દેવતાઓને જોડીને, ત્રણ ફૂલમાળાઓ ગોઠવી, તે ત્રિપુટીને સ્થાપિત કરવી.

માયાપદેશક્ત્યન્તન્તુર્ય્યાશાષ્ટાંશવર્ત્તુલં । તત્રાત્મતત્ત્વવિદ્યાખ્યં શિવં સૃષ્ટિક્રમેણ તુ

શક્તિ તત્ત્વના અંતે, માયાના પ્રદેશમાં, આઠ દિશાઓથી વિભાજિત વર્તુળમાં, સર્જનક્રમ પ્રમાણે આત્મા અને જ્ઞાનરૂપ શિવને સ્થાપવું.

એકશઃ પ્રતિભાગેષુ બ્રહ્મવિષ્ણુહરધિપાન્। વિન્યસ્ય મૂર્ત્તિમૂર્ત્તીશાન્ પૂર્વાદિક્રમતો યથા

દરેક ભાગમાં, પૂર્વથી ક્રમશઃ, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને હરાના સરૂપ અને નિરૂપ સ્વરૂપોને ગોઠવવા.

ક્ષ્માવહ્નિર્યજમાનાર્ક્કજલવાયુનિશાકરાન્। આકાશમૂર્ત્તિરૂપાંસ્તાન્ ન્યસેત્તદધિનાયકાન્

પૃથ્વી, અગ્નિ, યજમાન, સૂર્ય, જળ, વાયુ, ચંદ્ર અને આકાશના સ્વરૂપો તથા તેમના અધિકારી દેવતાઓને પણ ત્યાં સ્થાપવા.

સર્વં પશુપતિ ચોગ્રં રુદ્રં ભવમખેશ્વરં । મહાદેવઞ્ચ ભીમઞ્ચ મન્ત્રાસ્તદ્વાચકા ઇમે

પશુપતિ, ઉગ્ર, રુદ્ર, ભવ, યજ્ઞના ઈશ્વર, મહાદેવ અને ભીમ—આ બધા માટે મંત્રો તેમનું સૂચન કરે છે.

લવશષચયસાશ્ચ હકારશ્ચ ત્રિમાત્રિકઃ। પ્રણવો હૃદયાણુર્વા મૂલમન્ત્રોઽથવા ક્કચિત્

'લ', 'વ', 'શ', 'ચ', 'ય' અને 'હ' ત્રણ માત્રાવાળા, પ્રણવ, હૃદય, અણુ અથવા ક્યારેક મૂળ મંત્ર—આ બધાનો ઉપયોગ થાય છે.

પઞ્ચકુણ્ડાત્મકે યોગે મૂર્ત્તીઃ પઞ્ચાથવા ન્યસેત્। પૃથિવીજલતેજાંસિ વાયુમાકાશમેવ ચ

પાંચ અગ્નિરૂપ યોગમાં, પાંચ સ્વરૂપો અથવા પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, વાયુ અને આકાશ—આ તત્ત્વોને સ્થાપવા.

ક્રમાત્તદધિપાન્ પઞ્ચ બ્રહ્માણં ધરણીધરં। રુદ્રમીશં સદાખ્યઞ્ચ સૃષ્ટિન્યાયેન મન્ત્રવિત્

ક્રમશઃ તેમના પાંચ અધિકારીઓ—બ્રહ્મા, ધરણીધર, રુદ્ર, ઈશ અને સદા—મંત્રજ્ઞ અનુસાર સર્જનક્રમથી ગોઠવવા.

મુમુક્ષોર્વા નિવૃત્તાદ્યાઃ અજાતાદ્યાસ્તદીશ્વરાઃ । ત્રિતત્ત્વં વાથ ન્યસેદ્વ્યાપ્ત્યાત્મકારણં

મુક્તિ ઈચ્છનાર માટે, નિવૃત્તિ કે અજાતથી શરૂ થતા તત્ત્વો અને તેમના ઈશ્વરો, અથવા ત્રણ તત્ત્વો, સર્વવ્યાપી કારણરૂપે ગોઠવવા.

શુદ્ધે ચાત્મનિ વિદ્યેશા અશુદ્ધે લોકનાયકાઃ। દ્રષ્ટવ્યા મૂર્ત્તિપાશ્ચૈવ ભોગિનો મન્ત્રનાયકાઃ

શુદ્ધ આત્મામાં વિદ્યા સ્વામીઓને, અશુદ્ધમાં લોકના સ્વામીઓને, અને સ્વરૂપ, બંધન, ભોક્તા તથા મંત્રના સ્વામીઓને પણ જોવાં.

પઞ્ચવિંશત્તથૈવાષ્ટપઞ્ચત્રીણિ યથાક્રમં। એષાન્તત્ત્વં તદીશાનામિન્દ્રાદીનાં તતો યથા

પંચવિંશતિ, પછી આઠ, પાંચ અને ત્રણ, ક્રમશઃ—આ તત્ત્વો અને તેમના ઈશ્વરો, જેમ કે ઇન્દ્ર વગેરે, તેમ જ ગોઠવવા.

નમ્ત્રઞ્ચ મનસા ભિન્નં પ્રાપ્તાનન્દરસોપમં। દ્વાદશાન્તાત્સમાનીય નિષ્કલં વ્યાપકં શિવં

મંત્ર, મનમાં સ્પષ્ટ અને પ્રાપ્ત આનંદની જેમ, દ્વાદશાંતથી ખેંચી, નિરૂપ, સર્વવ્યાપી શિવમાં લય કરવો.

અષ્ટત્રિશત્કલોપેતં સહસ્રકિરણોજ્જવલં। સર્વશક્તિમયં સાઙ્ગં ધ્યાત્વા લિઙ્ગે નિવેશયેત્

અઢત્રીસ કિરણો અને હજાર પ્રકાશથી તેજસ્વી, સર્વ શક્તિઓથી યુક્ત અને અંગવાળા એવા શિવનું ધ્યાન કરીને, તેને લિંગમાં સ્થાપવું.