અગ્નિપુરાણમ્

યવસ્ય નવભક્તસ્ય ભાગૈરષ્ટાભિરાવૃતા હસ્તિકે । લક્ષ્મરેખા ચ ગામ્ભીર્ય્યાદ્ વિસ્તરાદપિ

નવમાંના આઠ જાવના ભાગથી, હાથને ઘેરીને, ચિહ્નની રેખા ઊંડાઈ અને પહોળાઈ બંને રીતે માપવી.

એવમષ્ટાંશવૃદ્ધ્યા તુ લિઙ્ગે સાર્દ્ધકરાદિકે । ભવેદષ્ટયવા પૃથ્વી ગમ્ભીરાત્ર ચ હાસ્તિકે

આ રીતે, એક-આઠમા ભાગે વધારો કરીને, દોઢ હાથના લિંગમાં, પૃથ્વી ભાગ હાથ પાસે આઠ જાવ જેટલી પહોળી અને ઊંડી હોવી.

એવમષ્ટાંશવૃદ્ધ્યા તુ લિઙ્ગે સાર્દ્ધકરાદિકે। ભવેદષ્ટયવા પૃથ્વી ગમ્ભીરન્નવહાસ્તિકે

આ રીતે, એક-આઠમા ભાગે વધારો કરીને, દોઢ હાથના લિંગમાં, નવ હાથ સુધી પૃથ્વી ભાગ આઠ જાવ જેટલી પહોળી અને ઊંડી હોવી.

શામ્ભવેષુ ચ લિઙ્ગેષુ પાદવૃદ્ધેષુ સર્વતઃ। લક્ષ્મ દેહસ્ય વિષ્કમ્ભો ભવેદ્વૈ યવવર્દ્ધનાત્

શાંભવ લિંગોમાં, પગથી માપેલી ઊંચાઈમાં, લિંગના શરીર પ્રમાણે સર્વત્ર ચિહ્નની પહોળાઈ જાવ વધારાથી નક્કી કરવી.

ગમ્ભીરત્વપૃથુત્વાભ્યાં રેશાપિ ત્રયંશવૃદ્ધિતઃ। સર્વેષુ ચ ભવેત્ સૂક્ષ્મં લિઙ્ગમસ્તકમસ્તકં

ત્રણમાં એક ભાગે વધારો કરીને, ઊંડાઈ અને પહોળાઈ બંને રીતે રેખા દોરવી, અને સર્વ લિંગ મૂળથી શિખર સુધી સૂક્ષ્મ હોવું જોઈએ.

લક્ષ્મક્ષેત્રેષ્ટધાભક્તે મૂદ્‌ર્ધ્નિ ભાગદ્વયે શુભે । ષડ્‌ભાગપરિવર્ત્તેન મુક્ત્વા ભાગદ્વયન્ત્વધઃ

શુભ ચિહ્નના ક્ષેત્રને આઠ ભાગમાં વહેંચીને, ઉપરના બે શુભ ભાગમાં, વચ્ચે છઠ્ઠો ભાગ રાખી, નીચેના બે ભાગ છોડવા.

રેખાત્રયેણ સમ્બદ્ધં કારયેત્ પૃષ્ઠદેશગં। રત્નજે લક્ષણોદ્ધારો યવૌ હેમસમુદ્ભવે

પાછળ ત્રણ રેખા જોડીને ચિહ્ન બનાવવું, રત્નથી બનેલા લિંગમાં, સોનાથી બનેલ ચિહ્ન બે જાવ જેટલું પહોળું હોવું.

સ્વરૂપં લક્ષણન્તેષાં પ્રભા રત્નેષુ નિર્મલા। નયનોન્મીલનં વક્ત્રે સાન્નિધ્યાય ચ લક્ષ્મ તત્

તેમનું સાચું સ્વરૂપ તેમના ચિહ્નો પરથી ઓળખાય છે; રત્નોમાં જે તેજ છે, તે નિર્મળ હોય છે. ચહેરા પર આંખો ખુલ્લી હોય એ હાજરીનું નિશાન છે.

લક્ષ્મણોદ્ધારરેખાઞ્ચ ઘૃતેન મધુના તથા। મૃત્યુઞ્જયેન સમ્પૂજ્ય શિલ્પિદોષનિવૃત્તયે

ચિહ્નો અને રેખાઓને બહાર લાવવા માટે ઘી અને મધનો ઉપયોગ કરવો, અને મૃત્યુંજય મંત્રથી પૂજા કરવી, જેથી શિલ્પમાં રહેલા દોષ દૂર થાય.

અર્ચ્ચયેચ્ચ તતા લિઙ્ગં સ્નાપયિત્વા મૃદાદિભિઃ। શિલ્પિનન્તોષયિત્વા તુ દદ્યાદ્ ગાં ગુરવો તતઃ

પછી લિંગને માટી વગેરેથી સ્નાન કરાવી પૂજા કરવી; શિલ્પકારોને પ્રસન્ન કરીને, ગુરૂઓને ગાય આપવી.

લિઙ્ગં ધૂપાદિભિઃ પ્રાચ્યં ગાયેયુર્ભર્તૃગાસ્ત્રિયઃ। સવ્યેન ચાપસવ્યેન સૂત્રેણાથ કુશેન વા

લિંગને ધૂપ અને અન્ય સુગંધિત વસ્તુઓથી પૂજવું; માલિકની પત્નીઓએ ગીત ગાવું, અને દાયાં કે જમણાં દોરડાં અથવા કુશથી પૂજા કરવી.

સ્મૃત્વા ચ રોચનં દત્વા કુર્યાન્નિર્મઞ્જનાદિકં । ગુડલવણધાન્યાકદાનેન વિસૃજેચ્ચ તાઃ

રંગ યાદ કરીને અને આપી, પછી શુદ્ધિકરણ વગેરે વિધિ કરવી; ગુડ, મીઠું અને અનાજ આપીને તેમને વિદાય આપવી.

ગુરુમૂર્ત્તિધરૈઃ સાર્દ્ધં હૃદા વા પ્રણવેન વા। મૃત્સ્નાગોમયગોમૂત્રભસ્મભિઃ સલિલાન્તરં

ગુરુરૂપ ધારણ કરનારાઓ સાથે, મનથી અથવા પ્રણવથી, માટી, ગોમય, ગૌમૂત્ર, ભસ્મ અને બીજા પાણીથી વિધિ કરવી.

સ્નાપયેત્ પઞ્ચગવ્યેન પઞ્ચમૃતપુરઃ સરં । વિરૂક્ષણં કષાયૈશ્ચ સર્વૌષધિજલેન વા

પહેલા પંચામૃતથી અને પછી પંચગવ્યથી સ્નાન કરાવવું; કઢા અથવા સર્વ ઔષધિય પાણીથી પણ શુદ્ધિકરણ કરી શકાય.

શુભ્રપુષ્પફલસ્વર્ણરત્ન શ્રૃઙ્ગયવોદકૈઃ। તથા ધારાસહસ્રેણ દિવ્યૌષધિજલેન ચ

શુદ્ધ ફૂલો, ફળો, સોનાં, રત્નો, શૃંગ, જૌનું પાણી, તેમજ હજાર ધારા અને દિવ્ય ઔષધિય પાણીથી વિધિ કરવી.

તીર્થોદકેન ગઙ્ગેન ચન્દનેન ચ વારિણા। ક્ષીરાર્ણવાદિભિઃ કુમ્ભૈઃ શિવકુમ્ભજલેન ચ

તીર્થનું પાણી, ગંગાજળ, ચંદનમિશ્રિત પાણી, ક્ષીરસાગરનાં કુંભ અને શિવકુંભનું પાણી ઉપયોગમાં લેવું.

વિરૂક્ષણં વિલેપઞ્ચ સુગન્ધૈશ્ચન્દનાદિભિઃ। સમ્પૂજ્ય બ્રહ્મભિઃ પુષ્પૈર્વર્મણા રક્તચીવરૈઃ

સુગંધિત ચંદન વગેરેથી શુદ્ધિકરણ અને લિપન કરવું; બ્રાહ્મણો, ફૂલો, કવચ અને લાલ વસ્ત્રોથી પૂજા કરવી.

રક્તરૂપેણ નીરાજ્ય રક્ષાતિલકપૂર્વકં। ઘૃતૌઘૈર્જલદુગ્ધૈશ્ચ કુશાદ્યૈરર્ઘ્યસૂચિતૈઃ

લાલ રૂપથી આરતી કરી, રક્ષા અને તિલક પહેલાં કરવું; ઘી, પાણી, દૂધની ધારા અને કુશ-દોરડાંથી દર્શાવેલી અર્ઘ્ય અર્પણ કરવી.

દ્રવ્યૈઃ સ્તુત્યાદિબિસ્તુષ્ટમર્ચયેત્ પુરુષાણુના । સમાચમ્ય હૃદા દેવં બ્રૂયાદુત્થીયતાં પ્રભો

દ્રવ્ય, સ્તુતિ અને અન્ય સ્તોત્રોથી સંતોષ પામેલા લિંગની પુરુષમંત્રથી પૂજા કરવી; મનથી દેવને નમન કરીને કહેવું: 'પ્રભુ, ઉઠો'.

દેવં બ્રહ્મારથેનૈવ ક્ષિપ્રં દ્રવ્યાણિ તન્નયેત્ । મણ્ડપે પશ્ચિમદ્વારે શય્યાયાં વિનિવેશયેત્

દેવતાને બ્રહ્મારથ અને તેની સામગ્રી સાથે ઝડપથી લાવવી; મંડપમાં પશ્ચિમ દ્વાર પાસે શય્યા પર સ્થાપિત કરવું.

શક્ત્યાદિશક્તિપર્ય્યન્તે વિન્યસેદાસને શુભે। પશ્ચિમે પિણ્ડિકાન્તસ્યન્યસેદ્બ્રહ્મશિલાન્તદા

શક્તિથી શરૂ કરીને અંત સુધીની શક્તિઓને શુભ આસન પર ગોઠવવી; પિંડિકાના પશ્ચિમ ભાગે બ્રહ્મશિલા મુકવી.

શસ્ત્રમસ્ત્ર શતાલબ્ધનિદ્રાકુમ્ભધ્રુવાસનં । પ્રાકલ્પ્ય શિવકોણે ચ દત્વાર્ઘ્યં હૃદયેન તુ

હથિયાર, શસ્ત્ર, શતપર્ણ આસન, નિદ્રાકુંભ અને સ્થિર આસન તૈયાર કરવું; શિવકોણમાં મનથી અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું.

ઉત્થાપ્યોક્તાસને લિઙ્ગં શિરસા પૂર્વમસ્તકં। સમારોપ્ય ન્યસેત્તસ્મિન્ સૃષ્ટ્યા ધર્માદિનન્દનં

લિંગને ઉઠાવી, પહેલા માથું નિર્ધારિત આસન પર મૂકવું; ત્યાં ધર્માદિ સંતાનોને રચના પ્રમાણે સ્થાપિત કરવું.

દદ્યાદ્ધૂપઞ્ચ સમ્પૂજ્ય તથા વાસાંસિ વર્મણા। ગૃહોપકૃતિનૈવેદ્યં હૃદા દદ્યાત્ સ્વશક્તિતઃ

ધૂપ અર્પણ કરીને પૂજા કરવી, પછી વસ્ત્ર અને કવચ આપવું; ઘરનાં ભોજન અને નૈવેદ્ય મનથી અને પોતાની શક્તિ પ્રમાણે અર્પણ કરવું.

ઘૃતક્ષૌદ્રયુતં પાત્રમબ્યઙ્ગાય પદાન્તિકે। દેશિકશ્ચ સ્થિતસ્તત્ર ષટ્‌ત્રિંશત્તત્ત્વસઞ્ચયં

ઘી અને મધ મિશ્રિત પાત્ર પગ પાસે અભ્યંગ માટે રાખવું; ત્યાં ગુરૂ ઊભા રહી છત્રીસ તત્ત્વોનું સંકલન કરે છે.

શક્ત્યાદિભૂમિપર્ય્યન્તં સ્વતત્ત્વાધિપસંયુતં। વિન્યસ્ય પુષ્પમાલાભિસ્ત્રિશણ્ડં પરિકલ્પયેત્

શક્તિથી લઈને ભૂમિ સુધીના તત્ત્વો અને તેમના સ્વામી દેવતાઓને જોડીને, ત્રણ ફૂલમાળાઓ ગોઠવી, તે ત્રિપુટીને સ્થાપિત કરવી.

માયાપદેશક્ત્યન્તન્તુર્ય્યાશાષ્ટાંશવર્ત્તુલં । તત્રાત્મતત્ત્વવિદ્યાખ્યં શિવં સૃષ્ટિક્રમેણ તુ

શક્તિ તત્ત્વના અંતે, માયાના પ્રદેશમાં, આઠ દિશાઓથી વિભાજિત વર્તુળમાં, સર્જનક્રમ પ્રમાણે આત્મા અને જ્ઞાનરૂપ શિવને સ્થાપવું.

એકશઃ પ્રતિભાગેષુ બ્રહ્મવિષ્ણુહરધિપાન્। વિન્યસ્ય મૂર્ત્તિમૂર્ત્તીશાન્ પૂર્વાદિક્રમતો યથા

દરેક ભાગમાં, પૂર્વથી ક્રમશઃ, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને હરાના સરૂપ અને નિરૂપ સ્વરૂપોને ગોઠવવા.

ક્ષ્માવહ્નિર્યજમાનાર્ક્કજલવાયુનિશાકરાન્। આકાશમૂર્ત્તિરૂપાંસ્તાન્ ન્યસેત્તદધિનાયકાન્

પૃથ્વી, અગ્નિ, યજમાન, સૂર્ય, જળ, વાયુ, ચંદ્ર અને આકાશના સ્વરૂપો તથા તેમના અધિકારી દેવતાઓને પણ ત્યાં સ્થાપવા.