અગ્નિપુરાણમ્

દેશકાલાદિસમ્પત્તૌ દુર્ન્નિમિત્તપ્રશાન્ત્યે। હોમઙ્‌કૃત્વા તુ મન્ત્રજ્ઞઃ પૂર્ણા દત્ત્વા શુભાવહાં

જ્યારે સ્થાન, સમય અને અન્ય સંજોગો શુભ હોય, કે અશુભ સંકેતો શાંત કરવા હોય ત્યારે મંત્ર જાણનાર વ્યક્તિ હોમ કરીને પૂર્ણ અને શુભ દાન કરવું.

પૂર્વવચ્ચરુકં કૃત્વા પ્રતિકુણ્ડં નિવેદયેત્ । યજમાનાલઙકૃતાસ્તુ વ્રજેયુઃ સ્નાનમણ્ડપં

પહેલાં જેવું પાક બનાવી દરેક અગ્નિકુંડમાં અર્પણ કરવું, પછી યજમાનો શણગાર કરીને સ્નાનમંડપ તરફ જવું.

ભદ્રપીઠે નિધાયેશં તાડયિત્વાવગુણ્ઠયેત્। સ્નાપયેત્ પૂજયિત્વા તુ મૃદા કાષાયવારિણા

ભગવાનને શુભ આસન પર બેસાડીને, હળવે સ્પર્શ કરીને ઢાંકી દેવું, પછી માટી અને કેશરવાળું પાણી લઈને સ્નાન કરાવવું અને પૂજન કરવું.

ગોમૂત્રૈર્ગોમયેનાપિ વારિણા ચાન્તરાન્તરા। ભસ્માના ગન્ધતોયેન ફડન્તાસ્ત્રેણ વારિણા

ગાયનું મૂત્ર, ગાયનું લોટ અને પાણીથી ક્રમશઃ, પછી ભસ્મ, સુગંધિત પાણી અને મંત્રથી પવિત્ર થયેલું પાણી લઈને સ્નાન કરાવવું.

દેશિકો મૂર્ત્તિપૈઃ સાર્દ્ધં કૃત્વા કારણશોધનં । ધર્મજપ્તેન સઞ્છાદ્ય પીતવર્ણેન વાસસા

આચાર્યએ મૂર્તિઓ સાથે મળીને વિધિપૂર્વક શુદ્ધિકરણ કરવું, પછી ધર્મમંત્રો ઉચ્ચારી પીળા કપડાંથી ઢાંકી દેવું.

સમ્પૂજ્ય સિતપુષ્પૈશ્ચ નયદુત્તરવેદિકાં। તત્ર દત્તાસનાયાઞ્ચ શય્યાયાં સન્નિવેશ્ય ચ

સફેદ ફૂલો થી પૂજન કરીને તેમને ઉત્તર વેદિકા પર લઈ જવું, ત્યાં બેઠાડવા માટે આસન અને શય્યા ગોઠવી મૂર્તિઓને બેસાડવી.

કુઙ્કુમાલિપ્તસૂત્રેણ વિભજ્ય ગુરુરાલિખેત્। શલાકયા સુવર્ણસ્ય અક્ષિણી શસ્ત્રકર્મણા

કુંકુમથી લિપ્ત દોરાથી ગુરુએ ભાગ ફાળવી, પછી સોનાની કાંડીથી વિધિ પ્રમાણે આંખો આંકવી.

અઞ્જયેલ્લક્ષ્મકૃત્ પશ્ચાચ્છાસ્ત્રદૃષ્ટેન કર્મણા। કૃતકર્મા ચશસ્ત્રેણ લક્ષ્મી શિલ્પી સમુત્તક્ષિપેત્

પછી આંખોમાં કાજળ લગાવવું અને શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી, નિપુણ શિલ્પીએ સાધનથી શુભ ચિહ્ન ઊંચું કરવું.

ત્ર્યંશાદર્દ્ધોથ પાદાર્દ્ધાદર્દ્ધાયા અર્દ્ધતોથવા । સર્વકામપ્રસિદ્ધ્યર્થં શુભં લક્ષ્માવતારણં

ત્રણમાં એક, અડધું, ચોથા ભાગનું અડધું કે એના પણ અડધા ભાગથી, સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય એ માટે શુભ ચિહ્ન સ્થાપવું.

લિઙ્ગદીર્ઘવિકારાંશે ત્રિભક્તે ભાગવર્ણનાત્ । વિસ્તારો લક્ષ્મ દેહસ્ય ભવેલ્લિઙ્ગસ્ય સર્વતઃ

લિંગના લાંબા ભાગને ત્રણ ભાગમાં વહેંચીને, જે વર્ણન થયું છે એ પ્રમાણે, લિંગના શરીર પ્રમાણે સર્વત્ર ચિહ્નની પહોળાઈ માપવી.

યવસ્ય નવભક્તસ્ય ભાગૈરષ્ટાભિરાવૃતા હસ્તિકે । લક્ષ્મરેખા ચ ગામ્ભીર્ય્યાદ્ વિસ્તરાદપિ

નવમાંના આઠ જાવના ભાગથી, હાથને ઘેરીને, ચિહ્નની રેખા ઊંડાઈ અને પહોળાઈ બંને રીતે માપવી.

એવમષ્ટાંશવૃદ્ધ્યા તુ લિઙ્ગે સાર્દ્ધકરાદિકે । ભવેદષ્ટયવા પૃથ્વી ગમ્ભીરાત્ર ચ હાસ્તિકે

આ રીતે, એક-આઠમા ભાગે વધારો કરીને, દોઢ હાથના લિંગમાં, પૃથ્વી ભાગ હાથ પાસે આઠ જાવ જેટલી પહોળી અને ઊંડી હોવી.

એવમષ્ટાંશવૃદ્ધ્યા તુ લિઙ્ગે સાર્દ્ધકરાદિકે। ભવેદષ્ટયવા પૃથ્વી ગમ્ભીરન્નવહાસ્તિકે

આ રીતે, એક-આઠમા ભાગે વધારો કરીને, દોઢ હાથના લિંગમાં, નવ હાથ સુધી પૃથ્વી ભાગ આઠ જાવ જેટલી પહોળી અને ઊંડી હોવી.

શામ્ભવેષુ ચ લિઙ્ગેષુ પાદવૃદ્ધેષુ સર્વતઃ। લક્ષ્મ દેહસ્ય વિષ્કમ્ભો ભવેદ્વૈ યવવર્દ્ધનાત્

શાંભવ લિંગોમાં, પગથી માપેલી ઊંચાઈમાં, લિંગના શરીર પ્રમાણે સર્વત્ર ચિહ્નની પહોળાઈ જાવ વધારાથી નક્કી કરવી.

ગમ્ભીરત્વપૃથુત્વાભ્યાં રેશાપિ ત્રયંશવૃદ્ધિતઃ। સર્વેષુ ચ ભવેત્ સૂક્ષ્મં લિઙ્ગમસ્તકમસ્તકં

ત્રણમાં એક ભાગે વધારો કરીને, ઊંડાઈ અને પહોળાઈ બંને રીતે રેખા દોરવી, અને સર્વ લિંગ મૂળથી શિખર સુધી સૂક્ષ્મ હોવું જોઈએ.

લક્ષ્મક્ષેત્રેષ્ટધાભક્તે મૂદ્‌ર્ધ્નિ ભાગદ્વયે શુભે । ષડ્‌ભાગપરિવર્ત્તેન મુક્ત્વા ભાગદ્વયન્ત્વધઃ

શુભ ચિહ્નના ક્ષેત્રને આઠ ભાગમાં વહેંચીને, ઉપરના બે શુભ ભાગમાં, વચ્ચે છઠ્ઠો ભાગ રાખી, નીચેના બે ભાગ છોડવા.

રેખાત્રયેણ સમ્બદ્ધં કારયેત્ પૃષ્ઠદેશગં। રત્નજે લક્ષણોદ્ધારો યવૌ હેમસમુદ્ભવે

પાછળ ત્રણ રેખા જોડીને ચિહ્ન બનાવવું, રત્નથી બનેલા લિંગમાં, સોનાથી બનેલ ચિહ્ન બે જાવ જેટલું પહોળું હોવું.

સ્વરૂપં લક્ષણન્તેષાં પ્રભા રત્નેષુ નિર્મલા। નયનોન્મીલનં વક્ત્રે સાન્નિધ્યાય ચ લક્ષ્મ તત્

તેમનું સાચું સ્વરૂપ તેમના ચિહ્નો પરથી ઓળખાય છે; રત્નોમાં જે તેજ છે, તે નિર્મળ હોય છે. ચહેરા પર આંખો ખુલ્લી હોય એ હાજરીનું નિશાન છે.

લક્ષ્મણોદ્ધારરેખાઞ્ચ ઘૃતેન મધુના તથા। મૃત્યુઞ્જયેન સમ્પૂજ્ય શિલ્પિદોષનિવૃત્તયે

ચિહ્નો અને રેખાઓને બહાર લાવવા માટે ઘી અને મધનો ઉપયોગ કરવો, અને મૃત્યુંજય મંત્રથી પૂજા કરવી, જેથી શિલ્પમાં રહેલા દોષ દૂર થાય.

અર્ચ્ચયેચ્ચ તતા લિઙ્ગં સ્નાપયિત્વા મૃદાદિભિઃ। શિલ્પિનન્તોષયિત્વા તુ દદ્યાદ્ ગાં ગુરવો તતઃ

પછી લિંગને માટી વગેરેથી સ્નાન કરાવી પૂજા કરવી; શિલ્પકારોને પ્રસન્ન કરીને, ગુરૂઓને ગાય આપવી.

લિઙ્ગં ધૂપાદિભિઃ પ્રાચ્યં ગાયેયુર્ભર્તૃગાસ્ત્રિયઃ। સવ્યેન ચાપસવ્યેન સૂત્રેણાથ કુશેન વા

લિંગને ધૂપ અને અન્ય સુગંધિત વસ્તુઓથી પૂજવું; માલિકની પત્નીઓએ ગીત ગાવું, અને દાયાં કે જમણાં દોરડાં અથવા કુશથી પૂજા કરવી.

સ્મૃત્વા ચ રોચનં દત્વા કુર્યાન્નિર્મઞ્જનાદિકં । ગુડલવણધાન્યાકદાનેન વિસૃજેચ્ચ તાઃ

રંગ યાદ કરીને અને આપી, પછી શુદ્ધિકરણ વગેરે વિધિ કરવી; ગુડ, મીઠું અને અનાજ આપીને તેમને વિદાય આપવી.

ગુરુમૂર્ત્તિધરૈઃ સાર્દ્ધં હૃદા વા પ્રણવેન વા। મૃત્સ્નાગોમયગોમૂત્રભસ્મભિઃ સલિલાન્તરં

ગુરુરૂપ ધારણ કરનારાઓ સાથે, મનથી અથવા પ્રણવથી, માટી, ગોમય, ગૌમૂત્ર, ભસ્મ અને બીજા પાણીથી વિધિ કરવી.

સ્નાપયેત્ પઞ્ચગવ્યેન પઞ્ચમૃતપુરઃ સરં । વિરૂક્ષણં કષાયૈશ્ચ સર્વૌષધિજલેન વા

પહેલા પંચામૃતથી અને પછી પંચગવ્યથી સ્નાન કરાવવું; કઢા અથવા સર્વ ઔષધિય પાણીથી પણ શુદ્ધિકરણ કરી શકાય.

શુભ્રપુષ્પફલસ્વર્ણરત્ન શ્રૃઙ્ગયવોદકૈઃ। તથા ધારાસહસ્રેણ દિવ્યૌષધિજલેન ચ

શુદ્ધ ફૂલો, ફળો, સોનાં, રત્નો, શૃંગ, જૌનું પાણી, તેમજ હજાર ધારા અને દિવ્ય ઔષધિય પાણીથી વિધિ કરવી.

તીર્થોદકેન ગઙ્ગેન ચન્દનેન ચ વારિણા। ક્ષીરાર્ણવાદિભિઃ કુમ્ભૈઃ શિવકુમ્ભજલેન ચ

તીર્થનું પાણી, ગંગાજળ, ચંદનમિશ્રિત પાણી, ક્ષીરસાગરનાં કુંભ અને શિવકુંભનું પાણી ઉપયોગમાં લેવું.

વિરૂક્ષણં વિલેપઞ્ચ સુગન્ધૈશ્ચન્દનાદિભિઃ। સમ્પૂજ્ય બ્રહ્મભિઃ પુષ્પૈર્વર્મણા રક્તચીવરૈઃ

સુગંધિત ચંદન વગેરેથી શુદ્ધિકરણ અને લિપન કરવું; બ્રાહ્મણો, ફૂલો, કવચ અને લાલ વસ્ત્રોથી પૂજા કરવી.

રક્તરૂપેણ નીરાજ્ય રક્ષાતિલકપૂર્વકં। ઘૃતૌઘૈર્જલદુગ્ધૈશ્ચ કુશાદ્યૈરર્ઘ્યસૂચિતૈઃ

લાલ રૂપથી આરતી કરી, રક્ષા અને તિલક પહેલાં કરવું; ઘી, પાણી, દૂધની ધારા અને કુશ-દોરડાંથી દર્શાવેલી અર્ઘ્ય અર્પણ કરવી.

દ્રવ્યૈઃ સ્તુત્યાદિબિસ્તુષ્ટમર્ચયેત્ પુરુષાણુના । સમાચમ્ય હૃદા દેવં બ્રૂયાદુત્થીયતાં પ્રભો

દ્રવ્ય, સ્તુતિ અને અન્ય સ્તોત્રોથી સંતોષ પામેલા લિંગની પુરુષમંત્રથી પૂજા કરવી; મનથી દેવને નમન કરીને કહેવું: 'પ્રભુ, ઉઠો'.