અગ્નિપુરાણમ્

ન્યગ્રોધોદુમ્બરાશ્વત્થચૂતજમ્વુત્વગુદ્ભવં। કષાયપઞ્ચકં ગ્રાહ્યમાર્ત્તવઞ્ચ ફલાષ્ટકં

પાંચ કડક પદાર્થો વટ, ઉદુંબર, પિપળ, કેરી અને જાંબુના છાલમાંથી લેવું; અને ઋતુના આઠ પ્રકારના ફળ પણ લેવું.

તીર્થામ્ભાંસિ સુગન્ધીનિ તથા સર્વૌષધીજલં। શસ્તં પુષ્પફલં વક્ષ્યે રત્નગોશ્રૃઙ્ગવારિ ચ

પવિત્ર સ્થળોના સુગંધિત પાણી અને તમામ ઔષધિઓનું પાણી યોગ્ય છે. હું યોગ્ય ફૂલ અને ફળ તથા રત્ન અને ગૌના શીંગનું પાણી પણ જણાવું છું.

સ્નાનાયાપાહરેત્ પઞ્ચ પઞ્ચગવ્યામૃતં તથા। પિષ્ટનિર્મિતવસ્ત્રાદિદ્રવ્યં નિર્મ્મજ્જનાય ચ

સ્નાન માટે પાંચ વસ્તુઓ લાવવી, અને ગૌના પાંચ પદાર્થોનું અમૃત પણ; લોટ અને કપડાથી બનેલા પદાર્થો પણ શુદ્ધિ માટે ઉપયોગમાં લેવા.

સહસ્રશુષિરં કુમ્ભં મણ્ડલાય ચ રોચના । શતમોષધિમૂલાનાં વિજયા લક્ષ્મણા બલા

હઝાર છિદ્રોવાળું કુંભ, મંડળ માટે રોચન અને શત ઔષધિઓના મૂળ—વિજયા, લક્ષ્મણા અને બલા.

ગુડૂચ્યતિબલા પાઠા સહદેવા શતાવરી। ઋદ્ધિ સુવર્ચસા વૃદ્ધિઃ સ્નાને પ્રોક્તા પૃથક્‌ પૃથક

ગૂડૂચી, અતિબલા, પાઠા, સહદેવા અને શતાવરી; ઋદ્ધિ અને સુવર્ચસા વૃદ્ધિ લાવે છે. દરેક સ્નાન માટે અલગ અલગ જણાવવામાં આવ્યા છે.

રક્ષાયૈ તિલદર્ભૌઘો ભસ્મસ્નાનન્તુ કેવલં। યવગોધૂમવિલ્વાનાં ચુર્ણાનિ ચ વિચક્ષણઃ

રક્ષા માટે તલ અને દર્ભાનો ઢગલો, અને માત્ર ભસ્મથી સ્નાન; યવ, ઘઉં અને બિલ્વના ચૂર્ણ વિવેકી વ્યક્તિ ઉપયોગ કરે.

વિલેપનં સકર્પ્પૂરં સ્નાનાર્થં કુમ્ભગણ્ડકાન્ । ખટ્‌વાઞ્ચ તુલિકાયુગ્મં સોપધાનં સવ સ્ત્રકાં

વિલેપન માટે કપૂર, સ્નાન માટે કુંભના બાજુ; પથારી, બે તકિયા, એક ઉછાળ અને એક કપડું.

કુર્ય્યાદ્વિત્તાનુસારેણ શયને લક્ષ્યકલ્પને । ઘૃતક્ષૌદ્રયુતં પાત્રં કુર્ય્યાત્ સ્વર્ણશલાકિકાં

ધન પ્રમાણે શયન માટે વ્યવસ્થા કરવી; ઘી અને મધથી મિશ્રિત પાત્ર અને સોનાની સળિયા તૈયાર કરવી.

વર્દ્ધનીં શિવકુમ્ભઞ્ચ લોકપાલઘટાનપિ। એકં નિદ્રાકૃતે કુમ્ભં શાન્ત્યર્થં કુણ્ડસઙ્‌ખ્યયા

વૃદ્ધિ માટે શિવનો કુંભ અને લોકપાલોના કુંભ; નિદ્રા માટે એક કુંભ અને શાંતિ માટે કુંડની સંખ્યાને અનુરૂપ.

દ્વારપાલાદિધર્મ્માદિ પ્રશાન્તાદિઘટાનપિ। વાસ્તુલક્ષ્મીગણેશાનાં કલશાનપરાનપિ

દ્વારપાલ અને ધર્મ માટેના કુંભ, શાંતિ માટેના કુંભ; વાસ્તુ, લક્ષ્મી અને ગણેશના કુંભ અને અન્ય કુંભ પણ.

ધાન્યપુઞ્જકૃતાધારાન્ સવસ્ત્રાન્ સ્રગ્વિભૂષિતાન્। સહિરણ્યાન્ સમાલબ્ધાન્ ગન્ધપાનીયપૂરિતાન્

ધાન્યના ઢગલાથી બનેલા પાત્ર, કપડાં અને ફૂલોની માળાથી સજેલા; સોનાથી ભરેલા અને સુગંધિત પાણીથી છાંટેલા.

પૂર્ણપાત્રફલાધારાન્ પલ્લવાદ્યાન્ સલક્ષણાન્। વસ્ત્રૈરાચ્છાદયેત્ કુમ્ભાનાહરેદ્‌ગૌરસર્ષપાન્

ફળથી ભરેલા પાત્ર, પલ્લવ અને શુભ ચિહ્નવાળા પાત્ર; કુંભને કપડાંથી ઢાંકવા અને સફેદ રાઈ લાવવી.

વિકિરાર્થન્તથા લાજાન્ જ્ઞાનખડ્ગઞ્ચ પૂર્વવત્। સાપિધાનાં ચરુસ્થાલીં દર્વ્વી ચ તામ્રનિર્મ્મિતાં

વિખેરવા માટે લાજ લાવવી, અને જ્ઞાનની ખડગ પણ પહેલાની જેમ; ઢાંકવાળું ચરુનું પાત્ર અને તાંબાથી બનેલી દરવી.

ઘૃતક્ષૌદ્રાન્વિતં પાત્રં પાદાભ્યઙ્ગકૃતે તથા। વિષ્ટરાંસ્ત્રિશતાદર્ભદલૈર્બાહુપ્રમાણકાન્

પાદ અભ્યંગ માટે ઘી અને મધથી મિશ્રિત પાત્ર; ત્રણસો દર્ભાના પાંદડા વડે બનેલી ચટાઈ, હાથની લંબાઈ પ્રમાણે.

ચતુરશ્ચતુરસ્તદ્વત્ પાલાશાન્ પરિધીનપિ। તિલપાત્રં હવિઃ પાત્રમર્ધપાત્રં પવિત્રકં

ચોરસ અને ચતુરસ ચટાઈ, પલાશના પાંદડાથી બનેલી; તલ માટે પાત્ર, હવિ માટે પાત્ર, અડધું પાત્ર અને પવિત્રક.

પલવિંશાષ્ટમાનાનિ ઘટો ધૂપપ્રદાનકં । શ્રુક્શ્રુવૌ પિટકં પીઠં વ્યજનં શુષ્કમિન્ધનં

અઠાવીસ વસ્તુઓ: ધૂપ અર્પણ માટેનો ઘડો, ચમચા, ટોપલી, બેઠાડું, પંખો અને સૂકું ઇંધણ.

પુષ્પં પત્રં ગુગ્ગુલઞ્ચ ઘૃતૈર્દ્દીપાંશ્ચ ધૂપકં। અક્ષતાનિ ત્રિસૂત્રીઞ્ચ ગવ્યમાજ્યં યવાંસ્તિલાન્

ફૂલો, પાંદડા, ગુગ્ગલ, ઘીથી દીવો, ધૂપ, અખંડ ચોખા, ત્રણ તાંડા વાળી દોર, ગાયનું ઘી, જવાર અને તલ.

કુશાઃ શાનત્યૈ ત્રિમધુરં સમિધો દશપર્વિકાઃ। બાહુમાત્રં શ્રુવં હસ્તમ્ અર્કાદિગ્રહશાન્ત્યે

શુદ્ધિ માટે કુશ, ત્રણ પ્રકારની મીઠી વસ્તુઓ, દસ ઇંધણના લાકડા, હાથ જેટલી લાંબી ચમચી અને સૂર્ય તથા અન્ય ગ્રહોને શાંત કરવા માટે હાથ.

સમિધોઽર્કપલાશોત્થાઃ ખાદિરામાર્ગપિપ્પલાઃ । ઉદુમ્બરશમીદૂર્વાકુશોત્થાઃ શતમષ્ટ ચ

ઇંધણના લાકડા અર્ક, પલાશ, ખાદિર, આમ, પિપ્પલ, ઉદુંબર, શમી, દુર્વા અને કુશમાંથી હોવા જોઈએ—કુલ એકસો આઠ.

તદભાવે યવતિલા ગૃહોપકરણં તથા। સ્થાલીદર્વીપિધાનાદિ દેવાદિભ્યોંઽશુકદ્વયં

જો એ ન મળે તો જવાર અને તલ, ઘરનાં વાસણો, દેવો માટે બે કપડાં, તથા સ્ટીલની વાસી, ચમચી અને ઢાંકણ.

મુદ્રામુકૃટવાસાંસિ હારકુણ્ડલકઙ્કણાન્। કુર્ય્યાદાચાર્યપૂજાર્થં વિત્તશાઠ્યં વિવર્જયેત્

આચાર્યની પૂજા માટે મુદ્રા, મુકુટ, વસ્ત્રો, હાર, કુંડળ અને કંકણ તૈયાર કરવું, અને સંપત્તિમાં કોઈ દગો ન રાખવો.

તત્‌પાદપાદહીના ચ મૂત્તિભૃદસ્ત્રજાપિનાં । પૂજા સ્યાજ્જાપિભિસ્તુલ્યા વિપ્રદૈવજ્ઞશિલ્પિનાં

જો એમાં કશું ઓછું હોય, તો જપ કરનાર, બ્રાહ્મણ, દેવજ્ઞ અને શિલ્પી દ્વારા કરેલી પૂજા પણ સમાન ગણાય છે.

વજ્રાર્કશાન્તૌ નીલાતિનાલ્મુક્તાફલાનિ ચ । પુષ્પપદ્માદિશગઞ્ચ વૈદૂર્ય્યં રત્નમષ્ટમં

વજ્ર અને સૂર્યની શાંતિ માટે નીલમ, નીલ રત્ન, મુક્તા, ફૂલો, કમળ, શંખ અને આઠમું રત્ન વૈદૂર્ય રાખવું.

ઉષીરમાધવક્રાન્તારક્તચન્દનકાગુરું। શ્રીખણ્ડં સારિકઙ્કુષ્ઠં શઙ્‌ખિની હ્યોષધીગણઃ

ઉશીર, માધવી લતા, ક્રાંતા, લાલ ચંદન, અગરુ, શ્રેષ્ઠ ચંદન, સારિકા, કંકુષ્ટ, શંખિની અને અન્ય ઔષધિઓ.

હેમતામ્રમયં રક્તં રાજતઞ્ચ સકાંસ્યકં। શીસકઞ્ચેતિ લોહાનિ હરિતાલં મનઃ શિલા

સોનુ, તાંબુ, લાલ ધાતુ, ચાંદી, કાંસુ, સીસું—આ ધાતુઓ છે, સાથે હરિતાળ અને મનશિલા.

ગૈરિકં હેમમાક્ષીકં પારદો વહ્નિગૈરિકં। ગન્ધકાભ્રકમિત્યષ્ટૌ ધાતવો બ્રીહયસ્તથા

ગેરુ, સોનુ, માક્ષિક, પારો, અગ્નિ રંગનું ગેરુ, ગંધક, અભ્રક—આ આઠ ધાતુઓ છે, સાથે વિવિધ ચોખા.

ગોધૂમાન્ સતિલાન્માષાન્મુદ્‌ગાનપ્યાહરેદ્યવાન્। નીવારાન્ શ્યામકાનેવં વ્રીહયોઽપ્યષ્ટ કીર્ત્તિતાઃ

ગહૂં, તલ, માશ, મુગ, જવાર, નીવાર, શ્યામક અને આ રીતે આઠ પ્રકારના ચોખા ગણવામાં આવે છે.

ઈશ્વર ઉવાચ સ્નાત્વા નિત્યદ્વયં કૃત્વા પ્રણવાર્થકરો ગુરુઃ । સહાયૈર્મૂર્ત્તિપૈર્વિપ્રૈઃ સહ ગચ્છેન્મશાલયં

ઈશ્વર કહે છે: સ્નાન કરીને અને રોજની બે ક્રિયા કરીને, ગુરુ પ્રણવના અર્થમાં તત્પર રહી, સાથીઓ, મૂર્તિઓ અને બ્રાહ્મણો સાથે અગ્નિ શાળામાં જાય.

શાન્ત્યાદિતોરણાંસ્તત્ર પૂર્વવત્ પૂજયેત્ ક્રમાત્। પ્રદક્ષિણક્રમાદેષાં શાખાયાં દ્વારપાલકાન્

ત્યાં, પહેલાં જેવું, શાંતિથી શરૂ થતા દરવાજા ક્રમથી પૂજવા, અને દરેક શાખા પર દ્વારપાલોનું પરિક્રમણ કરવું.