અગ્નિપુરાણમ્

વટાશ્વત્થાર્ક્કવાતાવિસર્જ્જ ભલ્લાતકાંસ્ત્યજેત્। આપોશાનં પુરાદાય પ્રાણાદ્યૈઃ પ્રણવાન્વિતૈઃ

વટ, અશ્વત્થ, અર્ક, વાટા અને ભલ્લાતક વૃક્ષો ટાળવા; શુદ્ધ પાણી પહેલાં લઈ, પ્રાણાદિ સાથે, પ્રણવ સાથે પાન કરવું.

સ્વાહાન્તેનાહુતીઃ પઞ્ચ દત્વા દીપ્યોદરાનલં। નાગઃ કૂર્મ્મોઽથ કૃકરો દેવદત્તો ધનઞ્જયઃ

પાંચ અહૂતિ 'સ્વાહા'થી પૂર્ણ કરીને, જ્વલંત અગ્નિમાં અર્પણ કરવી; નાગ, કૂર્મ, કૃકર, દેવદત્ત અને ધનંજય—

એતેભ્ય ઉપવાયુભ્યઃ સ્વાહાપોશાનવારિણા। ભક્તાદિકં નિવેદ્યાય પિબેચ્છેષોદકં નરઃ

આ ઉપવાયુઓને 'સ્વાહા'થી પાન કરેલા પાણી સાથે; ભોજન વગેરે અર્પણ કરીને, મનુષ્યે બચેલું પાણી પીવું.

અમૃતોપસ્તરણમસિ પ્રાણાહુતીસ્તતો દદેત્। પ્રણાય સ્વાહાઽપાનાય સમાનાય તતસ્તથા

તુ અમૃતરૂપ આવરણ છે; પછી પ્રાણાહૂતિ અર્પણ કરવી: 'પ્રાણને સ્વાહા; અપાનને, સમાનને પણ એ જ રીતે—'

ઉદાનાય ચ વ્યાનાય ભુક્ત્વા ચુલ્લકમાચરેત્। અમૃતાપિધાનમસીતિ શરીરેઽન્નાદિવાયવઃ

ઉદાન અને વ્યાનને પણ; ભોજન કર્યા પછી, ચુલક વિધિ કરવી; 'તુ અમૃતરૂપ બંધ છે'—એ રીતે, શરીરમાં અન્નથી સંબંધિત વાયુઓ.

ઈશ્વર ઉવાચ પવિત્રારોહણં વક્ષ્યે ક્રિયાર્ચાદિષુ પૂરણં ।૭૮.૦૦૧ નિત્યં તન્નિત્યમુદ્દિષ્ટં નૈમિત્તિકમથાપરં ॥૭૮.૦૦૧ આષાઢાદિચતુર્દશ્યામથ શ્રાવણભાદ્રયોઃ ।૭૮.૦૦૨ સિતાસિતાસુ કર્તવ્યં ચતુર્દશ્યષ્ટમીષુ તત્ ॥૭૮.૦૦૨ કુર્યાદ્વા કાર્ત્તિકીં યાવત્તિથૌ પ્રતિપાદિકે ।૭૮.૦૦૩ વહ્નિબ્રહ્મામ્બિકેભાસ્યનાગસ્કન્દાર્કશૂલિનાં ॥૭૮.૦૦૩ દુર્ગાયમેન્દ્રગોવિન્દસ્મરશમ્ભુસુધાભુજાં ।૭૮.૦૦૪ સૌવર્ણં રાજતં તામ્રં કૃતાદિષુ યથાક્રમં ॥૭૮.૦૦૪ કલૌ કાર્પાસજં ચાપિ પટ્ટપદ્માદિસૂત્રકં ।૭૮.૦૦૫ પ્રણવશ્ચન્દ્રમા વહ્નિર્બ્રહ્મા નાગો ગુહો હરિઃ ॥૭૮.૦૦૫ સર્વેશઃ સર્વદેવાઃ સ્યુઃ ક્રમેણ નવતન્તુષુ ।૭૮.૦૦૬ અષ્ટોત્તરશતાન્યર્ધં તદર્ધં ચોત્તમાદિકં ॥૭૮.૦૦૬ એકાશીત્યાથવા સૂત્રૈસ્ત્રિંશતાપ્પષ્ટયુક્તયા ।૭૮.૦૦૭ પઞ્ચાશતા વા કર્તવ્યં તુલ્યગ્રન્થ્યન્તરાલકં ॥૭૮.૦૦૭ દ્વાદશાઙ્ગુલમાનાનિ વ્યાસાદષ્ટાઙ્ગુલાનિ ચ ।૭૮.૦૦૮ લિઙ્ગવિસ્તારમાનાનિ ચતુરઙ્ગુલકાનિ વા ॥૭૮.૦૦૮ તથૈવ પિણ્ડિકાસ્પર્શં ચતુર્થં સર્વદૈવતં ।૭૮.૦૦૯ ગઙ્ગાવતારકં કાર્યં સુજાતેન સુધૌતકં ॥૭૮.૦૦૯ ગ્રન્થિં કુર્યાચ્ચ વામેન અઘોરણાથ શોધયેત્ ।૭૮.૦૧૦ રઞ્જયેત્પુરુષેણૈવ રક્તચન્દનકુઙ્કુમૈઃ ॥૭૮.૦૧૦ કસ્તૂરીરોચનાચન્દ્રૈર્હરિદ્રાગૈરિકાદિભિઃ ।૭૮.૦૧૧ ગ્રન્થયો દશ કર્તવ્યા અથવા તન્તુસઙ્ખ્યયા ॥૭૮.૦૧૧ અન્તરં વા યથાશોભમેકદ્વિચતુરઙ્ગુલં ।૭૮.૦૧૨ પ્રકૃતિઃ પૌરુષી વીરા ચતુર્થી ત્વપરાજિતા ॥૭૮.૦૧૨ જયાન્યા વિજયા ષષ્ઠી અજિતા ચ સદાશિવા ।૭૮.૦૧૩ મનોન્મની સર્વમુખી ગ્રન્થયોઽભ્યધિકાઃ શુભાઃ ॥૭૮.૦૧૩ કાર્યા વા ચન્દ્રવહ્ન્યર્કપવિત્રં શિવવદ્ધૃદિ ।૭૮.૦૧૪ એકૈકં નિજમૂર્તૌ વા પુપ્તકે ગુરુકે ગણે ॥૭૮.૦૧૪ સ્યાદેકૈકં તથા દ્વારદિક્પાલકલશાદિષુ ।૭૮.૦૧૫ હસ્તાદિનવહસ્તાન્તં લિઙ્ગાનાં સ્યાત્પવિત્રકં ॥૭૮.૦૧૫ અષ્ટાવિંશતિતો યુદ્ધં દશભિર્દશભિઃ ક્રમાત્ ।૭૮.૦૧૬ દ્વ્યઙ્ગુલાભ્યન્તરાસ્તત્ર ક્રમાદેકાઙ્ગુલાન્તરાઃ ॥૭૮.૦૧૬ ગ્રન્થયો માનમપ્યેષાં લિઙ્ગવિસ્તારસસ્મિતં ।૭૮.૦૧૭ સપ્તમ્યાં વા ત્રયોદશ્યાં કૃતનિત્યક્રિયઃ શુચિઃ ॥૭૮.૦૧૭ ભૂષયેત્પુષ્પવસ્ત્રાદ્યૈઃ સાયાહ્ને યાગમન્દિરં ।૭૮.૦૧૮ કૃત્વા નૈમિત્તિકીં સન્ધ્યાં વિશેષેણ ચ તર્પણં ॥૭૮.૦૧૮ પરિગૃહીતે ભૂભાગે પવિત્રે સૂર્યમર્ચયેત્ ।૭૮.૦૧૯ આચમ્ય સકલીકૃત્ય પ્રણવાર્ઘ્યકરો ગુરુઃ ॥૭૮.૦૧૯ દ્વારાણ્યસ્ત્રેણ સમ્પ્રોક્ષ્ય પૂર્વાદિક્રમતોઽર્ચયેત્ ।૭૮.૦૨૦ હાં શાન્તિકલાદ્વારાય તથા વિદ્યાકલાત્મને ॥૭૮.૦૨૦ નિવૃત્તિકલાદ્વારાય પ્રતિષ્ઠાખ્યકલાત્મને ।૭૮.૦૨૧ તચ્છાખયોઃ પ્રતિદ્વારં દ્વૌ દ્વૌ દ્વારાધિપૌ યજેત્ ॥૭૮.૦૨૧ નન્દિને મહાકાલાય ભૃઙ્ગિણેઽથ ગણાય ચ ।૭૮.૦૨૨ વૃષભાય ચ સ્કન્દાય દેવ્યૈ ચણ્ડાય ચ ક્રમાત્ ॥૭૮.૦૨૨ નિત્યં ચ દ્વારપાલાદીન્ પ્રવિશ્ય દ્વારપશ્ચિમે ।૭૮.૦૨૩ ઇષ્ટ્વા વાસ્તું ભૂતશુદ્ધિં વિશેષાર્ઘ્યકરઃ શિવઃ ॥૭૮.૦૨૩ પ્રોક્ષણાદ્યં વિધાયાથ યજ્ઞસમ્ભારકૃન્નરઃ ।૭૮.૦૨૪ મન્ત્રયેદ્દર્ભદૂર્વાદ્યૈઃ પુષ્પાદ્યૈશ્ચ હૃદાદિભિઃ ॥૭૮.૦૨૪ શિવહસ્તં વિધાયેત્થં સ્વશિરસ્યધિરોપયેત્ ।૭૮.૦૨૫ શિવોઽહમાદિઃ સર્વજ્ઞો મમ યજ્ઞપ્રધાનતા ॥૭૮.૦૨૫ અત્યર્થં ભાવયેદ્દેવં જ્ઞાનખદ્ગકરો ગુરુઃ ।૭૮.૦૨૬ નૈર્ઋતીં દિશમાસાદ્ય પ્રક્ષિપેદુદગાનનઃ ॥૭૮.૦૨૬ અર્ઘ્યામ્બુ પઞ્ચગવ્યઞ્ચ સમસ્તાન્મખમણ્ડપે ।૭૮.૦૨૭ ચતુષ્પથાન્તસંસ્કારૈર્વીક્ષણાદ્યૈઃ સુસંસ્કૃતૈઃ ॥૭૮.૦૨૭ વિક્ષિપ્ય વિકિરાંસ્તત્ર કુશકૂર્ચોપસંહરેત્ ।૭૮.૦૨૮ તાનીશદિશિ વર્ધન્યામાસનાયોપકલ્પયેત્ ॥૭૮.૦૨૮ નૈર્ઋતે વાસ્તુગીર્વાણા દ્વારે લક્ષ્મીં પ્રપૂજયેત્ ।૭૮.૦૨૯ પશ્ચિમાભિમુખં કુમ્ભં સર્વધાન્યોપરિ સ્થિતં ॥૭૮.૦૨૯ પ્રણવેન વૃષારૂઢં સિંહસ્થાં વર્ધનીન્તતઃ ।૭૮.૦૩૦ કુમ્ભે સાઙ્ગં શિવન્દેવં વર્ધન્યામર્ચયેત્ ॥૭૮.૦૩૦ દિક્ષુ શક્રાદિદિક્પાલાન્ વિષ્ણુબ્રહ્મશિવાદિકાન્ ।૭૮.૦૩૧ વર્ધનીં સમ્યગાદાય ઘટપૃષ્ટાનુગામિનીં ॥૭૮.૦૩૧ શિવાજ્ઞાં શ્રાવયેન્મન્ત્રી પૂર્વાદીશાનગોચરં ।૭૮.૦૩૨ અવિચ્છિન્નપયોધારાં મૂલમન્ત્રમુદીરયેત્ ॥૭૮.૦૩૨ સમન્તાદ્ભ્રામયેદેનાં રક્ષાર્થં શસ્ત્રરૂપિણીં ।૭૮.૦૩૩ પૂર્વં કલશમારોપ્ય શસ્ત્રાર્થન્તસ્ય વામતઃ ॥૭૮.૦૩૩ સમગ્રાસનકે કુમ્ભે યજેદ્દેવં સ્થિરાસને ।૭૮.૦૩૪ વર્ધન્યાં પ્રણવસ્થાયામાયુધન્તદનુ દ્વયોઃ ॥૭૮.૦૩૪ ભગલિઙ્ગસમાયોગં વિદધ્યાલ્લિઙ્ગમુદ્રયા ।૭૮.૦૩૫ કુમ્ભે નિવેદ્ય બોધાસિં મૂલમન્ત્રજપન્તથા ॥૭૮.૦૩૫ તદ્દશાંશેન વર્ધન્યાં રક્ષાં વિજ્ઞાપયેદપિ ।૭૮.૦૩૬ ગણેશં વાયવેઽભ્યર્ચ્ય હરં પઞ્ચામૃતાદિભિઃ ॥૭૮.૦૩૬ સ્નાપયેત્પૂર્વવત્પ્રાર્ચ્ય કુણ્ડે ચ શિવપાવકં ।૭૮.૦૩૭ વિધિવચ્ચ ચરું કૃત્વા સમ્પાતાહુતિશોધિતં ॥૭૮.૦૩૭ દેવાગ્ર્યાત્મવિભેદેન દર્ષ્યા તં વિભજેત્ત્રિધા ।૭૮.૦૩૮ દત્વા ભાગૌ શિવાગ્નિભ્યાં સંરક્ષેદ્ભાગમાત્મનિ ॥૭૮.૦૩૮ શરેણ ચર્મણા દેયં પૂર્વતો દન્તધાવનં ।૭૮.૦૩૯ તસ્માદ્ઘોરશિખાભ્યાં વા દક્ષિણે પશ્ચિમે મૃદં ॥૭૮.૦૩૯ સાદ્યોજાતેન ચ હૃદા ચોત્તરે વામનીકૃતં ।૭૮.૦૪૦ જલં વામેન શિરસા ઈશે ગન્ધાન્વિતં જલં ॥૭૮.૦૪૦ પઞ્ચગવ્યં પલાશાદિપુટકં વૈ સમન્તતઃ ।૭૮.૦૪૧ ઐશાન્યાં કુસુમં દદ્યાદાગ્નેય્યાં દિશિ રોચનાં ॥૭૮.૦૪૧ અગુરું નિર્ઋતાશાયાં વાયવ્યાં ચ ચતુઃસમં ।૭૮.૦૪૨ હોમદ્રવ્યાણિ સર્વાણિ સદ્યોજાતૈઃ કુશૈઃ સહ ॥૭૮.૦૪૨ દણ્ડાક્ષસૂત્રકૌપીનભિક્ષાપાત્રાણિ રૂપિણે ।૭૮.૦૪૩ કજ્જલં કુઙ્કુમન્તૈલં શલાકાં કેશશોધનીં ॥૭૮.૦૪૩ તામ્બૂલં દર્પણં દદ્યાદુત્તરે રોચનામપિ ।૭૮.૦૪૪ આસનં પાદુકે પાત્રં યોગપટ્ટાતપત્રકં ॥૭૮.૦૪૪ ઐશાન્યામીશમન્ત્રેણ દદ્યાદીશાનતુષ્ટયે ।૭૮.૦૪૫ પૂર્વસ્યાઞ્ચરુકં સાજ્યં દદ્યાદ્ગન્ધાદિકં નવે ॥૭૮.૦૪૫ પૂર્વિત્રાણિ સમાદાય પ્રોક્ષિતાન્યર્ઘ્યવારિણા ।૭૮.૦૪૬ સંહિતામન્ત્રપૂતાનિ નીત્વા પાવકસન્નિધિં ॥૭૮.૦૪૬ કૃષ્ણાજિનાદિના.અચ્છાદ્ય સ્મરન્ સંવત્સરાત્મકં ।૭૮.૦૪૭ સાક્ષિણં સર્વકૃત્યાનાં ગોપ્તારં શિવમવ્યયં ॥૭૮.૦૪૭ સ્વેતિ હેતિ પ્રયોગેણ મન્ત્રસંહિતયા પુનઃ ।૭૮.૦૪૮ શોધયેચ્ચ પવિત્રાણિ વારાણામેકવિંશતિં ॥૭૮.૦૪૮ ગૃહાદિ વેષ્ટયેત્સૂત્રૈર્ગન્ધાદ્યં રવયે દદેત્ ।૭૮.૦૪૯ પૂજિતાય સમાચમ્ય કૃતન્યાસઃ કૃતાર્ઘ્યકઃ ॥૭૮.૦૪૯ નન્દ્યાદિભ્યોઽથ ગન્ધાખ્યં વાસ્તોશ્ચાથ પ્રવિશ્ય ચ ।૭૮.૦૫૦ શસ્ત્રેભ્યો લોકપાલેભ્યઃ સ્વનામ્ના શિવકુમ્ભકે ॥૭૮.૦૫૦ વર્ધન્યૈ વિઘ્નરાજાય ગુરવે હ્યાત્મને યજેત્ ।૭૮.૦૫૧ અથ સર્વૌષધીલિપ્તં ધૂપિતં પુષ્પદૂર્વયા ॥૭૮.૦૫૧ આમન્ત્ર્ય ચ પવિત્રંતત્વિધાયાઞ્જલિમધ્યગં ।૭૮.૦૫૨ ઓં સમસ્તવિધિચ્છિદ્રપૂરણે ચ વિધિં પ્રતિ ॥૭૮.૦૫૨ પ્રભવમન્ત્રયામિ ત્વાં ત્વદિચ્છાવાપ્તિકારિકાં ।૭૮.૦૫૩ તત્સિદ્ધિમનુજાનીહિ યજતશ્ચિદચિત્પતે ॥૭૮.૦૫૩ સર્વથા સર્વદા શમ્ભો નમસ્તેઽસ્તુ પ્રસીદ મે ।૭૮.૦૫૪ આમન્ત્રિતોઽસિ દેવેશ સહ દેવ્યા ગણેશ્વરૈઃ ॥૭૮.૦૫૪ મન્ત્રેશૈર્લોકપાલૈશ્ચ સહિતઃ પરિચારકૈઃ ।૭૮.૦૫૫ નિમન્ત્રયામ્યહન્તુભ્યં પ્રભાતે તુ પવિત્રકં ॥૭૮.૦૫૫ નિયમઞ્ચ કરિષ્યામિ પરમેશ તવાજ્ઞયા ।૭૮.૦૫૬ ઇત્યેવન્દેવમામન્ત્ર્ય રેચકેનામૃતીકૃતં ॥૭૮.૦૫૬ શિવાન્તં મૂલમુચ્ચાર્ય તચ્છિવાય નિવેદયેત્ ।૭૮.૦૫૭ જપં સ્તોત્રં પ્રમાણઞ્ચ કૃત્વા શમ્ભું ક્ષમાપયેત્ ॥૭૮.૦૫૭ હુત્વા ચરોસ્તૃતીયાંશં તદ્દદ્દીત શિવાગ્નયે ।૭૮.૦૫૮ દિગ્વાસિભ્યો દિગીશેભ્યો ભૂતમાતૃગણેભ્ય ઉ ॥૭૮.૦૫૮ રુદ્રેભ્યો ક્ષેત્રપાદિભ્યો નમઃ સ્વાહા બલિસ્ત્વયં ।૭૮.૦૫૯ દિઙ્નાગાદ્યૈશ્ચ પૂર્વાદૌ ક્ષેત્રાય ચાગ્નયે બલિઃ ॥૭૮.૦૫૯ સમાચમ્ય વિધિચ્છિદ્રપૂરકં હોમમાચરેત્ ।૭૮.૦૬૦ પૂર્ણાં વ્યાહૃતિહોમઞ્ચ કૃત્વા રુન્ધીત પાવકં ॥૭૮.૦૬૦ તત ઓમગ્નયે સ્વાહા સ્વાહા સોમાય ચૈવ હિ ।૭૮.૦૬૧ ઓમગ્નીષોમાભ્યાં સ્વાહાગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે તથા ॥૭૮.૦૬૧ ઇત્યાહુતિચતુષ્કન્તુ દત્વા કુર્યાત્તુ યોજનાં ।૭૮.૦૬૨ વહ્નિકુણ્ડાર્ચિતં દેવં મણ્ડલાભ્યર્ચિતે શિવે ॥૭૮.૦૬૨ નાડીસન્ધાનરૂપેણ વિધિના યોજયેત્તતઃ ।૭૮.૦૬૩ વંશાદિપાત્રે વિન્યસ્ય અસ્ત્રઞ્ચ હૃદયન્તતઃ ॥૭૮.૦૬૩ અધિરોપ્ય પવિત્રાણિ કલાભિર્વાથ મન્ત્રયેત્ ।૭૮.૦૬૪ ષડઙ્ગં બ્રહ્મમૂલૈર્વા હૃદ્ધર્માસ્ત્રઞ્ચ યોજયેત્ ॥૭૮.૦૬૪ વિધાય સૂત્રૈઃ સંવેષ્ટ્ય પૂજયિત્વાઙ્ગસમ્ભવૈઃ ।૭૮.૦૬૫ રક્ષાર્થં જગદીશાય ભક્તિનમ્રઃ સમર્પયેત્ ॥૭૮.૦૬૫ પૂજિતે પુષ્પધૂપાદ્યૈર્દત્વા સિદ્ધાન્તપુસ્તકે ।૭૮.૦૬૬ ગુરોઃ પાદાન્તિકં ગત્વા ભક્ત્યા દદ્યાત્પવિત્રકં ॥૭૮.૦૬૬ નિર્ગત્ય વહિરાચમ્ય ગોમયે મણ્ડલત્રયે ।૭૮.૦૬૭ પઞ્ચગવ્યઞ્ચરુન્દન્તધાવનઞ્ચ ક્રમાદ્યજેત્ ॥૭૮.૦૬૭ આચાન્તો મન્ત્રસમ્બદ્ધઃ કૃતસઙ્ગીતજાગરઃ ।૭૮.૦૬૮ સ્વપેદન્તઃ સ્મરન્નીશં બુભુક્ષુર્દર્ભસંસ્તરે ॥૭૮.૦૬૮ અનેનૈવ પ્રકારેણ મુમુક્ષુરપિ સંવિશેત્ ।૭૮.૦૬૯ કેવલમ્ભસ્મશય્યાયાં સોપવાસઃ સમાહિતઃ ॥૭૮.૦૬૯ ઇત્યાદિમહાપુરાણે આગ્નેયે પવિત્રાધિવાસનવિધિર્નામ અષ્ટસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ ॥ ઈશ્વર ઉવાચ પવિત્રારોહણં વક્ષ્યે ક્રિયાર્ચ્ચાદિષુ પૂરણં। નિત્યં તન્નિત્યમુદ્દિષ્ટં નૈમિત્તિકમથાપરં

આષાઢાદિ ચતુર્દ્દશ્યામથ શ્રાવણબાદ્રયોઃ। સિતાસિતાસુ કર્ત્તવ્યં ચતુર્દ્દશ્યષ્ટમીષુ તત્

આષાઢથી શરૂ થતા ચૌદસના દિવસે, શ્રાવણ અને ભાદર મહિનામાં, શુક્લ કે કૃષ્ણ પક્ષમાં, ચૌદસ અને અઠ્ઠમના દિવસે કરવું.

કુર્ય્યાદ્વા કાર્તિકીં યાવત્તિથૌ પ્રતિપદાદિકે। વહ્નિબ્રહ્મામ્બિકેભાસ્યનાગસ્કન્દાર્ક્કશૂલિનામ્

કે તો કાર્તિકી સુધી, પ્રતિપદથી કોઈ પણ તિથિ પર કરી શકાય; અગ્નિ, બ્રહ્મા, અંબિકા, નાગ, સ્કંદ, સૂર્ય અને ત્રિશૂળધારી માટે.

દુર્ગાયમેન્દ્રગોવિન્દસ્મરશમ્ભુસુધાભુજામ્ । સૌવર્ણં રાજતં તામ્રં કૃતાદિષુ યથાક્રમમ્

દુર્ગા, ઇન્દ્ર, ગોવિંદ, સ્મર, શંભુ અને અમૃતપાન કરનાર માટે; સોનું, ચાંદી, તાંબું અને અન્ય ધાતુઓ ક્રમથી ઉપયોગ કરવો.

કલૌ કાર્પ્પાસજં વાપિ પટ્ટપદ્માદિસૂત્રકમ્। પ્રણવશ્ચન્દ્રમા વહ્નિર્બ્રહ્મા નાગો ગુહો હરિઃ

કળીયુગમાં, કપાસ કે રેશમ, પાટ, કમળના તંતુ વગેરેનો દોરો લઈ શકાય; પ્રણવ, ચંદ્ર, અગ્નિ, બ્રહ્મા, નાગ, ગુહ, હરી—

સર્વેશઃ સર્વદેવાઃ સ્યુઃ ક્રમેણ નવતન્તુષુ। અષ્ટોત્તરશતાન્યર્દ્ધં તદર્ધં ચોત્તમાદિકમ્

સર્વેશ્વર અને સર્વ દેવતાઓ નવ દોરામાં ક્રમથી દર્શાવા; એકસો આઠ, કે એના અડધા, કે શ્રેષ્ઠ દોરા.

એકાશીત્યાઽથવા સૂત્રૈસ્ત્રિંશતાઽપ્યઽપ્યષ્ટયુક્તયા। પઞ્ચાશતા વા કર્ત્તવ્યં તુલ્યગ્રન્થ્યન્તરાલકમ્

એકયાશી, કે ત્રીસ દોરા, કે આઠ ઉમેરેલા; કે પચાસ દોરા પણ બનાવી શકાય, ગાંઠો વચ્ચે સમાન અંતર રાખવું.

દ્વાદશાઙ્ગુલમાનાનિ વ્યાસાદષ્ટાઙ્ગુલાનિ ચ। લિઙ્ગવિસ્તારમાનાનિ ચતુરઙ્ગુલકાનિ વા

દ્વાદશ અંગુલ લંબાઈ, કે વ્યાસમાં આઠ અંગુલ; લિંગની પહોળાઈ ચાર અંગુલ રાખવી.

તથૈવ પિણ્ડિકાસ્પર્શં ચતુર્થં સર્વદૈવતમ્। ગઙ્ગાવતારકં કાર્ય્યં સુજાતેન સુધૌતકમ્

એ જ રીતે, પિંડિકા સ્પર્શ ચોથું, સર્વ દેવતાઓ માટે; ગંગા અવતરણ સારી રીતે વણેલા, સારી રીતે ધોવેલા દોરાથી કરવું.

ગ્રન્થિં કુર્ય્યાચ્ચ વામેન અઘોરેણાથ શોધયેત્। રઞ્જયેત્ પુરુષેણૈવ રક્તચન્દનકુઙ્કુમૈઃ

ગાંઠ ડાબા હાથથી બાંધવી, પછી અઘોર મંત્રથી શુદ્ધ કરવી; પુરૂષે લાલ ચંદન, કુંકુમ, કસ્તૂરી, પીળા રંગ અને અન્યથી રંગવું.

કસ્તૂરીરોચનાચન્દ્રૈર્હરિદ્રાગૈરિકાદિભિઃ। ગ્રન્થયો દશ કર્ત્તવ્યા અથવા તન્તુસઙ્ખ્યયા

કસ્તૂરી, રોચન, ચંદન, હરદ, ગેરુ અને આવા પદાર્થોથી દસ ગાંઠો બાંધવી, અથવા તો તાંતણાની સંખ્યા પ્રમાણે ગાંઠો બાંધવી.

અન્તરં વા યથાશોભમેકદ્વિચતુરઙ્ગુલમ્। પ્રકૃતિઃ પૌરુષી વીરા ચતુર્થી ત્વપરાજિતા

ગાંઠો વચ્ચેનું અંતર મનપસંદ રીતે એક, બે કે ચાર આંગળ જેટલું રાખવું; મુખ્ય પ્રકારો પુરુષ, વીર અને ચોથી અપરાજિત કહેવાય છે.

જયાઽન્યા વિજયા ષષ્ઠી અજિતા ચ સદાશિવા। મનોન્મની સર્વમુખી ગ્રન્થયોઽભ્યધિકાઃ શુભાઃ

બીજું જય, પછી વિજય છઠ્ઠું, અજિત અને સદાશિવ; મનોનમણી, સર્વમુખી — આ બધા શુભ ગાંઠો છે, સામાન્ય સંખ્યા કરતાં વધુ છે.

કાર્ય્યા વા ચન્દ્રવહ્ન્યર્કપવિત્રં શિવવદ્ધદિ। એકૈકં નિજમૂર્ત્તૌ વા પુપ્તકે ગુરુકે ગણે

ચંદ્ર, અગ્નિ, સૂર્ય, પવિત્ર, અથવા શિવ માટે પણ બનાવી શકાય; દરેક સ્વરૂપ માટે, પુષ્પાર્પણ, ગુરુ માટે કે સમૂહ માટે પણ બનાવી શકાય.

સ્યાદેકૈકં તથા દ્વારદિક્પાલકલશાદિષુ। હસ્તાદિનવહસ્તાન્તં લિઙ્ગાનાં સ્યાત્પવિત્રકમ્

દરવાજા, દિશા રક્ષક, કળશ વગેરે માટે પણ એક-એક; લિંગ માટે પવિત્ર તાંતણું હાથથી નવ હાથ સુધી લાંબું હોવું જોઈએ.

અષ્ટાવિંશતિતો વૃદ્ધં દશભિર્દ્દશભિઃ ક્રમાત્। દ્વ્યઙ્ગુલાભ્યન્તરાસ્તત્ર ક્રમાદેકાઙ્ગુલાન્તરાઃ

અઠ્ઠાવીસ પછી દસ-દસ વધારવું; ત્યાં ગાંઠો વચ્ચેનું અંતર બે આંગળ, અને ક્રમ પ્રમાણે એક-એક આંગળનું અંતર રાખવું.

ગ્રન્થયો માનમપ્યેષાં લિઙ્ગવિસ્તારસસ્મિતમ્। સપ્તમ્યાં વા ત્રયોદશ્યાં કૃતનિત્યક્રિયઃ શુચિઃ

ગાંઠોની માપ લિંગની પહોળાઈ પ્રમાણે હોવી જોઈએ; સાતમી કે ત્રયોદશી દિવસે, નિયમિત ક્રિયા શુદ્ધતાથી કરી.

ભૂષયેત્ પુષ્પવસ્ત્રદ્યૈઃ સાયાહ્ને યાગમન્દિરં। કૃત્વા નૈમિત્તિકીં સન્ધ્યાં વિશેષેણ ચ તર્પ્પણમ્

સાંજે યજ્ઞમંદિરને ફૂલો અને કપડાંથી શણગારવું; નિમિત્તિક સંધ્યા અને ખાસ કરીને તર્પણ કરવું.

પરિગૃહીતે ભૂભાગે પવિત્રે સૂર્ય્યમર્ચ્ચયેત્ । આચમ્ય સકલીકૃત્ય પ્રણવાર્ઘ્યકરો ગુરુઃ

પવિત્ર તાંતણું લઈને પવિત્ર ભૂમિ પર સૂર્યની પૂજા કરવી; પાણી પીને, પૂર્વક્રિયા પૂરી કરીને, ગુરુ પ્રણવ અને અર્ઘ્ય અર્પણ કરે છે.

દ્વારાણ્યસ્ત્રેણ સમ્પ્રોક્ષ્ય પૂર્વાદિક્રમતોઽર્ચ્ચયેત્। હાં શન્તિકલદ્વારં દ્વૌ દ્વૌ દ્વારાધિપૌ યજેત્

અસ્ત્રમંત્રથી દરવાજા છાંટીને, પૂર્વથી ક્રમવાર પૂજા કરવી; શાંતિના દરવાજા પર, દરેક પ્રવેશદ્વારે બે-બે રક્ષકોની પૂજા કરવી.

નિવૃત્તિકલાદ્વારાયપ્રતિષ્ઠાખ્યકલાત્મને। તચ્છાકયોઃ પ્રતિદ્વારં દ્વૌ દ્વૌ દ્વારાધિપૌ યજેત્

નિવૃત્તિના દરવાજા પર, સ્થાપન કલાના સ્વરૂપ માટે, એ બંને દરવાજા પર પણ બે-બે રક્ષકોની પૂજા કરવી.

જન્દિને મહાકાલાય ભૃઙ્ગિણેઽથ ગણાય ચ। વૃષભાય ચ સ્કન્દાય દેવ્યૈ ચણ્ડાયચક્રમાત્

જન્મદિને મહાકાળ, ભૃંગી, ગણ, વૃષભ, સ્કંદ, દેવીએ, ચંડા અને ચક્રમાતને પૂજા કરવી.

નિત્યં ચ દ્વારપાલાદીન્ પ્રવિશ્ય દ્વારપશ્ચિમે। ઇષ્ટ્વા વાસ્તું ભૂતશુદ્ધિં વિશેષાર્ઘ્યકરઃ શિવઃ

હંમેશા, દરવાજા રક્ષકોને પાર કરીને, પશ્ચિમ દરવાજા પર, પૂજા કરીને, વાસ્તુ શુદ્ધિ કરી, શિવને વિશેષ અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું.

પ્રોક્ષણાદ્યં વિદાયાથ યજ્ઞસમ્બારકૃન્નરઃ। મન્ત્રયેદ્દર્ભદૂર્વાદ્યૈઃ પુષ્પાદ્યૈશ્ચ હૃદાદિભિઃ

પ્રથમ છાંટણી પછી, યજ્ઞ સામગ્રી તૈયાર કરવી; દર્ભા, દુર્વા, ફૂલો અને હૃદયાદિ મંત્રો સાથે જપ કરવો.