અગ્નિપુરાણમ્

નૈર્ઋતે વિષ્ણવે સ્વાહા વાયસાદેર્વહિર્બલિઃ। બલિદ્વયગતાન્મન્ત્રાન્ સંહારમુદ્રયાઽઽત્મનિ

નૈરૃત અને વિષ્ણુને સ્વાહા, કાગડાં અને અન્ય પક્ષીઓ માટે બહારથી અર્પણ; બંને અર્પણના મંત્રો આત્મામાં સંહાર મુદ્રાથી વિલિન થાય છે.

ઈશ્વર ઉવાચ કપિલાપૂજનં વક્ષ્યે એભિર્મ્મન્ત્રૈર્યજેચ્ચ ગામ્। ઓં કપિલે નન્દે નમઃ ઓં કપિલે ભદ્રિકે નમઃ

ઈશ્વર બોલ્યા: હવે હું કપિલા પૂજન સમજાવું છું; આ મંત્રોથી ગાયનું પૂજન કરવું: ઓમ કપિલા, નંદા, વંદન; ઓમ કપિલા, ભદ્રિકા, વંદન.

ઓં કપિલે સુશીલે નમઃ કપિલે સુરભિપ્રભે। ઓં કપિલે સુમનસે નમઃ ઓં ભુક્તિમુક્તિપ્રદે નમઃ

ઓમ કપિલા, સુશીલ, વંદન; કપિલા, સુરભિ જેવી તેજસ્વી; ઓમ કપિલા, સુમનસ, વંદન; ઓમ, ભોગ અને મુક્તિ આપનાર, વંદન.

સૌરભેયિ જગન્‌માતર્દેવાનામમૃતપ્રદે। ગૃહાણ વરદે ગ્રાસમીપસિતાર્થઞ્ચ દેહિ મે

સૌરભિ, જગતની માતા, દેવોને અમૃત આપનાર, કૃપા કરીને અર્પણ સ્વીકારો; ઈચ્છિત વસ્તુ મને આપો.

વન્દિતાઽસિ વસિષ્ઠેન વિશ્વામિત્રેણ ધીમતા। કપિલે હર મે પાપં યન્તયા દુષ્કૃતં કૃતમ્

વસિષ્ઠ અને વિશ્વામિત્ર જેવા વિદ્વાનોએ તને વંદન કર્યું છે; કપિલા, મારા પાપ દૂર કરો, કરેલા દુષ્કૃત્યને રોકો.

ગાવો મમાગ્રતો નિત્યં ગાવઃ પૃષ્ઠત એવ ચ। ગાવો મે હૃદયે ચાપિ ગવાં મધ્યે વસામ્યહમ્

ગાયો હંમેશા મારા આગળ છે, ગાયો પાછળ પણ છે; ગાયો મારા હૃદયમાં છે અને હું ગાયોની વચ્ચે રહેું છું.

દત્તં ગુહ્ણન્તુ મે ગ્રાસં જપ્ત્વા સ્યાં નિર્મ્મલઃ શિવઃ। પ્રાર્ચ્ય વિદ્યાપુસ્તકાનિ ગુરુપાદૌ નમેન્નરઃ

મારા દ્વારા અપાયેલ અર્પણ ગાયો સ્વીકારે; જપ કર્યા પછી હું શુદ્ધ અને કલ્યાણકારી બનું; પૂજન કર્યા પછી વિદ્યા પustક અને ગુરુના પગને વંદન કરવું.

યજેત્ સ્નાત્વા તુ મધ્યાહ્ને અષ્ટપુષ્પિકયા શિવમ્। પીઠમૂર્ત્તિશિવાઙ્ગાનાં પૂજા સ્યાદષ્ટપુષિપિકા

સ્નાન કરી મધ્યાહ્ને શિવનું પૂજન આઠ ફૂલો વડે કરવું; પીઠ, મૂર્તિ અને શિવના અંગોનું પૂજન પણ આઠ ફૂલો વડે થાય છે.

મધ્યાહ્ને ભોજનાગારે સુલિપ્તે પાકમાનયેત્। તતો મૃત્યુઞ્જયેનૈવ વૌષડન્તેન સપ્તધા

મધ્યાહ્ને, સારી રીતે લિપાયેલા ભોજનગૃહમાં પકવેલ ભોજન લાવવું; પછી મૃત્યુંજય મંત્રના વૌષટ અંત સાથે સાત વાર જપવું.

જપ્તૈઃ સદર્ભશઙ્ખસ્થૈઃ સિઞ્ચેત્તં વારિવિન્દુભિઃ। સર્વપાકાગ્રમુદ્ધત્ય શિવાય વિનિવેદયેત્

જપ સાથે, દર્ભા અને શંખ વડે પાણીની બૂંદોથી અર્પણ છાંટવું; બધા પકવેલા ભોજનમાંથી શ્રેષ્ઠ ભાગ લઈને શિવને અર્પણ કરવું.

અથાર્દ્ધં ચુલ્લિકાહોમે વિધાનાયોપકલ્પયેત્ । વિશોધ્ય વિધિના ચુલ્લીં તદ્વહ્નિં પૂરકાહુતિમ્

પછી અર્ધ ભાગ ચુલ્લિકા હવન માટે તૈયાર કરવો; વિધિ પ્રમાણે ચુલ્લિકાને શુદ્ધ કરીને એ અગ્નિમાં અર્પણ કરવું.

હુત્વા નાભ્યગ્નિના ચૈકં તતો રેચકવાયુના। વહ્નિવીજં સમાદાય કાદિસ્થાનગતિક્રમાત્

નાભિ અગ્નિથી એક અર્પણ કર્યા પછી, રેકક વાયુથી; પછી અગ્નિ બીજને કા થી શરૂ થતી સ્થાનોની ક્રમ પ્રમાણે લેવું.

શિવાગ્નિસ્ત્વમિતિ ધ્યાત્વા ચુલ્લિકાગ્નૌ નિવેશયેત્। ઓં હાં અગ્નયે નમો વૈ હાં સોમાય વૈ નમઃ

‘શિવ અગ્નિ તું છે’ એમ ધ્યાન કરીને ચુલ્લિકા અગ્નિમાં મૂકવું; ઓમ હાં, અગ્નિને વંદન; હાં, સોમને વંદન.

સૂર્ય્યાય બૃહસ્પતયે પ્રજાનાં પતયે નમઃ। સર્વેભ્યશ્ચૈવ દેવેભ્યઃ સર્વવિશ્વેભ્ય એવ ચ

સૂર્ય, બૃહસ્પતિ, પ્રજાપતિને વંદન; બધા દેવો અને સર્વ વિશ્વદેવોને પણ વંદન.

હામગ્નયે સ્વિષ્ટિકૃતે પૂર્વાદાવર્ચ્ચયેદિમાન્। સ્વાહાન્તામાહુતિં દત્વા ક્ષમયિત્વા વિસર્જયેત્

હાં અગ્નિને, યજ્ઞ પૂર્ણ કરવા પૂર્વ દિશામાં આ દેવોને પૂજન કરવું; સ્વાહા સાથે અર્પણ આપી, ક્ષમા માગી વિસરજિત કરવું.

ચુલ્લ્યા દક્ષિણબાહૌ ચ યજેદ્ધર્માય વૈ નમઃ। વામબાહાવધર્મ્માય કાઞ્જિકાદિકભાણ્ડકે

ચુલ્લિકાના જમણા બાજુ ધર્મ માટે પૂજન, વંદન; ડાબા બાજુ અધર્મ માટે, કાંજી વગેરે પાત્રમાં.

રસપરિવર્ત્તમાનાય વરુણાય જલાગ્નયે । વિઘ્નરાજો ગૃહદ્વારે પેષણ્યાં સુભગો નમઃ

રસ બદલાવા માટે, વરુણ અને જળ અગ્નિને; ઘરનાં દ્વાર પર વિઘ્નરાજને, પીસવાની જગ્યા પર સુભાગને વંદન.

ઓં રૌદ્રિકે નમો ગિરિકે નમશ્ચોલૂખલે યજેત્। બલપ્રિયાયાયુધાય નમસ્તે મુષલે યજેત્

ૐ, કઠોર સ્વરૂપવાળી ને નમન, પર્વત પર વસતી ને નમન; ઓલૂખલ પાસે પૂજા કરવી. શક્તિપ્રિય ને, શસ્ત્ર ને નમન; મુષળ પાસે પૂજા કરવી.

સમ્માર્જ્જન્યાં દેવતોક્તે કામાય શયનીયકે। મધ્યસ્તમ્ભે ચ સ્કન્દાય દત્વા વાસ્તુબલિં તતઃ

દેવો દ્વારા નિર્દેશિત ઝાડૂ પર, ઇચ્છા માટે; પથારી પર; અને મધ્યના થંભ પર, સ્કંદ માટે—વાસ્તુબલિ અર્પણ કર્યા પછી—

ભુઞ્જીત પાત્રે સૌવર્ણે પદ્મિન્યાદિદલાદિકે। આચાર્ય્યઃ સાધકઃ પુત્ર સમયી મૌનમાસ્થિતઃ

સોનાની વાટકીમાં, કે કમળ તથા અન્ય પાંદડાથી શોભાયમાન વાટકીમાં ભોજન કરવું; આચાર્ય, સાધક અને પુત્ર, સંમતિ કરીને, મૌન રહેવું.

વટાશ્વત્થાર્ક્કવાતાવિસર્જ્જ ભલ્લાતકાંસ્ત્યજેત્। આપોશાનં પુરાદાય પ્રાણાદ્યૈઃ પ્રણવાન્વિતૈઃ

વટ, અશ્વત્થ, અર્ક, વાટા અને ભલ્લાતક વૃક્ષો ટાળવા; શુદ્ધ પાણી પહેલાં લઈ, પ્રાણાદિ સાથે, પ્રણવ સાથે પાન કરવું.

સ્વાહાન્તેનાહુતીઃ પઞ્ચ દત્વા દીપ્યોદરાનલં। નાગઃ કૂર્મ્મોઽથ કૃકરો દેવદત્તો ધનઞ્જયઃ

પાંચ અહૂતિ 'સ્વાહા'થી પૂર્ણ કરીને, જ્વલંત અગ્નિમાં અર્પણ કરવી; નાગ, કૂર્મ, કૃકર, દેવદત્ત અને ધનંજય—

એતેભ્ય ઉપવાયુભ્યઃ સ્વાહાપોશાનવારિણા। ભક્તાદિકં નિવેદ્યાય પિબેચ્છેષોદકં નરઃ

આ ઉપવાયુઓને 'સ્વાહા'થી પાન કરેલા પાણી સાથે; ભોજન વગેરે અર્પણ કરીને, મનુષ્યે બચેલું પાણી પીવું.

અમૃતોપસ્તરણમસિ પ્રાણાહુતીસ્તતો દદેત્। પ્રણાય સ્વાહાઽપાનાય સમાનાય તતસ્તથા

તુ અમૃતરૂપ આવરણ છે; પછી પ્રાણાહૂતિ અર્પણ કરવી: 'પ્રાણને સ્વાહા; અપાનને, સમાનને પણ એ જ રીતે—'

ઉદાનાય ચ વ્યાનાય ભુક્ત્વા ચુલ્લકમાચરેત્। અમૃતાપિધાનમસીતિ શરીરેઽન્નાદિવાયવઃ

ઉદાન અને વ્યાનને પણ; ભોજન કર્યા પછી, ચુલક વિધિ કરવી; 'તુ અમૃતરૂપ બંધ છે'—એ રીતે, શરીરમાં અન્નથી સંબંધિત વાયુઓ.

ઈશ્વર ઉવાચ પવિત્રારોહણં વક્ષ્યે ક્રિયાર્ચાદિષુ પૂરણં ।૭૮.૦૦૧ નિત્યં તન્નિત્યમુદ્દિષ્ટં નૈમિત્તિકમથાપરં ॥૭૮.૦૦૧ આષાઢાદિચતુર્દશ્યામથ શ્રાવણભાદ્રયોઃ ।૭૮.૦૦૨ સિતાસિતાસુ કર્તવ્યં ચતુર્દશ્યષ્ટમીષુ તત્ ॥૭૮.૦૦૨ કુર્યાદ્વા કાર્ત્તિકીં યાવત્તિથૌ પ્રતિપાદિકે ।૭૮.૦૦૩ વહ્નિબ્રહ્મામ્બિકેભાસ્યનાગસ્કન્દાર્કશૂલિનાં ॥૭૮.૦૦૩ દુર્ગાયમેન્દ્રગોવિન્દસ્મરશમ્ભુસુધાભુજાં ।૭૮.૦૦૪ સૌવર્ણં રાજતં તામ્રં કૃતાદિષુ યથાક્રમં ॥૭૮.૦૦૪ કલૌ કાર્પાસજં ચાપિ પટ્ટપદ્માદિસૂત્રકં ।૭૮.૦૦૫ પ્રણવશ્ચન્દ્રમા વહ્નિર્બ્રહ્મા નાગો ગુહો હરિઃ ॥૭૮.૦૦૫ સર્વેશઃ સર્વદેવાઃ સ્યુઃ ક્રમેણ નવતન્તુષુ ।૭૮.૦૦૬ અષ્ટોત્તરશતાન્યર્ધં તદર્ધં ચોત્તમાદિકં ॥૭૮.૦૦૬ એકાશીત્યાથવા સૂત્રૈસ્ત્રિંશતાપ્પષ્ટયુક્તયા ।૭૮.૦૦૭ પઞ્ચાશતા વા કર્તવ્યં તુલ્યગ્રન્થ્યન્તરાલકં ॥૭૮.૦૦૭ દ્વાદશાઙ્ગુલમાનાનિ વ્યાસાદષ્ટાઙ્ગુલાનિ ચ ।૭૮.૦૦૮ લિઙ્ગવિસ્તારમાનાનિ ચતુરઙ્ગુલકાનિ વા ॥૭૮.૦૦૮ તથૈવ પિણ્ડિકાસ્પર્શં ચતુર્થં સર્વદૈવતં ।૭૮.૦૦૯ ગઙ્ગાવતારકં કાર્યં સુજાતેન સુધૌતકં ॥૭૮.૦૦૯ ગ્રન્થિં કુર્યાચ્ચ વામેન અઘોરણાથ શોધયેત્ ।૭૮.૦૧૦ રઞ્જયેત્પુરુષેણૈવ રક્તચન્દનકુઙ્કુમૈઃ ॥૭૮.૦૧૦ કસ્તૂરીરોચનાચન્દ્રૈર્હરિદ્રાગૈરિકાદિભિઃ ।૭૮.૦૧૧ ગ્રન્થયો દશ કર્તવ્યા અથવા તન્તુસઙ્ખ્યયા ॥૭૮.૦૧૧ અન્તરં વા યથાશોભમેકદ્વિચતુરઙ્ગુલં ।૭૮.૦૧૨ પ્રકૃતિઃ પૌરુષી વીરા ચતુર્થી ત્વપરાજિતા ॥૭૮.૦૧૨ જયાન્યા વિજયા ષષ્ઠી અજિતા ચ સદાશિવા ।૭૮.૦૧૩ મનોન્મની સર્વમુખી ગ્રન્થયોઽભ્યધિકાઃ શુભાઃ ॥૭૮.૦૧૩ કાર્યા વા ચન્દ્રવહ્ન્યર્કપવિત્રં શિવવદ્ધૃદિ ।૭૮.૦૧૪ એકૈકં નિજમૂર્તૌ વા પુપ્તકે ગુરુકે ગણે ॥૭૮.૦૧૪ સ્યાદેકૈકં તથા દ્વારદિક્પાલકલશાદિષુ ।૭૮.૦૧૫ હસ્તાદિનવહસ્તાન્તં લિઙ્ગાનાં સ્યાત્પવિત્રકં ॥૭૮.૦૧૫ અષ્ટાવિંશતિતો યુદ્ધં દશભિર્દશભિઃ ક્રમાત્ ।૭૮.૦૧૬ દ્વ્યઙ્ગુલાભ્યન્તરાસ્તત્ર ક્રમાદેકાઙ્ગુલાન્તરાઃ ॥૭૮.૦૧૬ ગ્રન્થયો માનમપ્યેષાં લિઙ્ગવિસ્તારસસ્મિતં ।૭૮.૦૧૭ સપ્તમ્યાં વા ત્રયોદશ્યાં કૃતનિત્યક્રિયઃ શુચિઃ ॥૭૮.૦૧૭ ભૂષયેત્પુષ્પવસ્ત્રાદ્યૈઃ સાયાહ્ને યાગમન્દિરં ।૭૮.૦૧૮ કૃત્વા નૈમિત્તિકીં સન્ધ્યાં વિશેષેણ ચ તર્પણં ॥૭૮.૦૧૮ પરિગૃહીતે ભૂભાગે પવિત્રે સૂર્યમર્ચયેત્ ।૭૮.૦૧૯ આચમ્ય સકલીકૃત્ય પ્રણવાર્ઘ્યકરો ગુરુઃ ॥૭૮.૦૧૯ દ્વારાણ્યસ્ત્રેણ સમ્પ્રોક્ષ્ય પૂર્વાદિક્રમતોઽર્ચયેત્ ।૭૮.૦૨૦ હાં શાન્તિકલાદ્વારાય તથા વિદ્યાકલાત્મને ॥૭૮.૦૨૦ નિવૃત્તિકલાદ્વારાય પ્રતિષ્ઠાખ્યકલાત્મને ।૭૮.૦૨૧ તચ્છાખયોઃ પ્રતિદ્વારં દ્વૌ દ્વૌ દ્વારાધિપૌ યજેત્ ॥૭૮.૦૨૧ નન્દિને મહાકાલાય ભૃઙ્ગિણેઽથ ગણાય ચ ।૭૮.૦૨૨ વૃષભાય ચ સ્કન્દાય દેવ્યૈ ચણ્ડાય ચ ક્રમાત્ ॥૭૮.૦૨૨ નિત્યં ચ દ્વારપાલાદીન્ પ્રવિશ્ય દ્વારપશ્ચિમે ।૭૮.૦૨૩ ઇષ્ટ્વા વાસ્તું ભૂતશુદ્ધિં વિશેષાર્ઘ્યકરઃ શિવઃ ॥૭૮.૦૨૩ પ્રોક્ષણાદ્યં વિધાયાથ યજ્ઞસમ્ભારકૃન્નરઃ ।૭૮.૦૨૪ મન્ત્રયેદ્દર્ભદૂર્વાદ્યૈઃ પુષ્પાદ્યૈશ્ચ હૃદાદિભિઃ ॥૭૮.૦૨૪ શિવહસ્તં વિધાયેત્થં સ્વશિરસ્યધિરોપયેત્ ।૭૮.૦૨૫ શિવોઽહમાદિઃ સર્વજ્ઞો મમ યજ્ઞપ્રધાનતા ॥૭૮.૦૨૫ અત્યર્થં ભાવયેદ્દેવં જ્ઞાનખદ્ગકરો ગુરુઃ ।૭૮.૦૨૬ નૈર્ઋતીં દિશમાસાદ્ય પ્રક્ષિપેદુદગાનનઃ ॥૭૮.૦૨૬ અર્ઘ્યામ્બુ પઞ્ચગવ્યઞ્ચ સમસ્તાન્મખમણ્ડપે ।૭૮.૦૨૭ ચતુષ્પથાન્તસંસ્કારૈર્વીક્ષણાદ્યૈઃ સુસંસ્કૃતૈઃ ॥૭૮.૦૨૭ વિક્ષિપ્ય વિકિરાંસ્તત્ર કુશકૂર્ચોપસંહરેત્ ।૭૮.૦૨૮ તાનીશદિશિ વર્ધન્યામાસનાયોપકલ્પયેત્ ॥૭૮.૦૨૮ નૈર્ઋતે વાસ્તુગીર્વાણા દ્વારે લક્ષ્મીં પ્રપૂજયેત્ ।૭૮.૦૨૯ પશ્ચિમાભિમુખં કુમ્ભં સર્વધાન્યોપરિ સ્થિતં ॥૭૮.૦૨૯ પ્રણવેન વૃષારૂઢં સિંહસ્થાં વર્ધનીન્તતઃ ।૭૮.૦૩૦ કુમ્ભે સાઙ્ગં શિવન્દેવં વર્ધન્યામર્ચયેત્ ॥૭૮.૦૩૦ દિક્ષુ શક્રાદિદિક્પાલાન્ વિષ્ણુબ્રહ્મશિવાદિકાન્ ।૭૮.૦૩૧ વર્ધનીં સમ્યગાદાય ઘટપૃષ્ટાનુગામિનીં ॥૭૮.૦૩૧ શિવાજ્ઞાં શ્રાવયેન્મન્ત્રી પૂર્વાદીશાનગોચરં ।૭૮.૦૩૨ અવિચ્છિન્નપયોધારાં મૂલમન્ત્રમુદીરયેત્ ॥૭૮.૦૩૨ સમન્તાદ્ભ્રામયેદેનાં રક્ષાર્થં શસ્ત્રરૂપિણીં ।૭૮.૦૩૩ પૂર્વં કલશમારોપ્ય શસ્ત્રાર્થન્તસ્ય વામતઃ ॥૭૮.૦૩૩ સમગ્રાસનકે કુમ્ભે યજેદ્દેવં સ્થિરાસને ।૭૮.૦૩૪ વર્ધન્યાં પ્રણવસ્થાયામાયુધન્તદનુ દ્વયોઃ ॥૭૮.૦૩૪ ભગલિઙ્ગસમાયોગં વિદધ્યાલ્લિઙ્ગમુદ્રયા ।૭૮.૦૩૫ કુમ્ભે નિવેદ્ય બોધાસિં મૂલમન્ત્રજપન્તથા ॥૭૮.૦૩૫ તદ્દશાંશેન વર્ધન્યાં રક્ષાં વિજ્ઞાપયેદપિ ।૭૮.૦૩૬ ગણેશં વાયવેઽભ્યર્ચ્ય હરં પઞ્ચામૃતાદિભિઃ ॥૭૮.૦૩૬ સ્નાપયેત્પૂર્વવત્પ્રાર્ચ્ય કુણ્ડે ચ શિવપાવકં ।૭૮.૦૩૭ વિધિવચ્ચ ચરું કૃત્વા સમ્પાતાહુતિશોધિતં ॥૭૮.૦૩૭ દેવાગ્ર્યાત્મવિભેદેન દર્ષ્યા તં વિભજેત્ત્રિધા ।૭૮.૦૩૮ દત્વા ભાગૌ શિવાગ્નિભ્યાં સંરક્ષેદ્ભાગમાત્મનિ ॥૭૮.૦૩૮ શરેણ ચર્મણા દેયં પૂર્વતો દન્તધાવનં ।૭૮.૦૩૯ તસ્માદ્ઘોરશિખાભ્યાં વા દક્ષિણે પશ્ચિમે મૃદં ॥૭૮.૦૩૯ સાદ્યોજાતેન ચ હૃદા ચોત્તરે વામનીકૃતં ।૭૮.૦૪૦ જલં વામેન શિરસા ઈશે ગન્ધાન્વિતં જલં ॥૭૮.૦૪૦ પઞ્ચગવ્યં પલાશાદિપુટકં વૈ સમન્તતઃ ।૭૮.૦૪૧ ઐશાન્યાં કુસુમં દદ્યાદાગ્નેય્યાં દિશિ રોચનાં ॥૭૮.૦૪૧ અગુરું નિર્ઋતાશાયાં વાયવ્યાં ચ ચતુઃસમં ।૭૮.૦૪૨ હોમદ્રવ્યાણિ સર્વાણિ સદ્યોજાતૈઃ કુશૈઃ સહ ॥૭૮.૦૪૨ દણ્ડાક્ષસૂત્રકૌપીનભિક્ષાપાત્રાણિ રૂપિણે ।૭૮.૦૪૩ કજ્જલં કુઙ્કુમન્તૈલં શલાકાં કેશશોધનીં ॥૭૮.૦૪૩ તામ્બૂલં દર્પણં દદ્યાદુત્તરે રોચનામપિ ।૭૮.૦૪૪ આસનં પાદુકે પાત્રં યોગપટ્ટાતપત્રકં ॥૭૮.૦૪૪ ઐશાન્યામીશમન્ત્રેણ દદ્યાદીશાનતુષ્ટયે ।૭૮.૦૪૫ પૂર્વસ્યાઞ્ચરુકં સાજ્યં દદ્યાદ્ગન્ધાદિકં નવે ॥૭૮.૦૪૫ પૂર્વિત્રાણિ સમાદાય પ્રોક્ષિતાન્યર્ઘ્યવારિણા ।૭૮.૦૪૬ સંહિતામન્ત્રપૂતાનિ નીત્વા પાવકસન્નિધિં ॥૭૮.૦૪૬ કૃષ્ણાજિનાદિના.અચ્છાદ્ય સ્મરન્ સંવત્સરાત્મકં ।૭૮.૦૪૭ સાક્ષિણં સર્વકૃત્યાનાં ગોપ્તારં શિવમવ્યયં ॥૭૮.૦૪૭ સ્વેતિ હેતિ પ્રયોગેણ મન્ત્રસંહિતયા પુનઃ ।૭૮.૦૪૮ શોધયેચ્ચ પવિત્રાણિ વારાણામેકવિંશતિં ॥૭૮.૦૪૮ ગૃહાદિ વેષ્ટયેત્સૂત્રૈર્ગન્ધાદ્યં રવયે દદેત્ ।૭૮.૦૪૯ પૂજિતાય સમાચમ્ય કૃતન્યાસઃ કૃતાર્ઘ્યકઃ ॥૭૮.૦૪૯ નન્દ્યાદિભ્યોઽથ ગન્ધાખ્યં વાસ્તોશ્ચાથ પ્રવિશ્ય ચ ।૭૮.૦૫૦ શસ્ત્રેભ્યો લોકપાલેભ્યઃ સ્વનામ્ના શિવકુમ્ભકે ॥૭૮.૦૫૦ વર્ધન્યૈ વિઘ્નરાજાય ગુરવે હ્યાત્મને યજેત્ ।૭૮.૦૫૧ અથ સર્વૌષધીલિપ્તં ધૂપિતં પુષ્પદૂર્વયા ॥૭૮.૦૫૧ આમન્ત્ર્ય ચ પવિત્રંતત્વિધાયાઞ્જલિમધ્યગં ।૭૮.૦૫૨ ઓં સમસ્તવિધિચ્છિદ્રપૂરણે ચ વિધિં પ્રતિ ॥૭૮.૦૫૨ પ્રભવમન્ત્રયામિ ત્વાં ત્વદિચ્છાવાપ્તિકારિકાં ।૭૮.૦૫૩ તત્સિદ્ધિમનુજાનીહિ યજતશ્ચિદચિત્પતે ॥૭૮.૦૫૩ સર્વથા સર્વદા શમ્ભો નમસ્તેઽસ્તુ પ્રસીદ મે ।૭૮.૦૫૪ આમન્ત્રિતોઽસિ દેવેશ સહ દેવ્યા ગણેશ્વરૈઃ ॥૭૮.૦૫૪ મન્ત્રેશૈર્લોકપાલૈશ્ચ સહિતઃ પરિચારકૈઃ ।૭૮.૦૫૫ નિમન્ત્રયામ્યહન્તુભ્યં પ્રભાતે તુ પવિત્રકં ॥૭૮.૦૫૫ નિયમઞ્ચ કરિષ્યામિ પરમેશ તવાજ્ઞયા ।૭૮.૦૫૬ ઇત્યેવન્દેવમામન્ત્ર્ય રેચકેનામૃતીકૃતં ॥૭૮.૦૫૬ શિવાન્તં મૂલમુચ્ચાર્ય તચ્છિવાય નિવેદયેત્ ।૭૮.૦૫૭ જપં સ્તોત્રં પ્રમાણઞ્ચ કૃત્વા શમ્ભું ક્ષમાપયેત્ ॥૭૮.૦૫૭ હુત્વા ચરોસ્તૃતીયાંશં તદ્દદ્દીત શિવાગ્નયે ।૭૮.૦૫૮ દિગ્વાસિભ્યો દિગીશેભ્યો ભૂતમાતૃગણેભ્ય ઉ ॥૭૮.૦૫૮ રુદ્રેભ્યો ક્ષેત્રપાદિભ્યો નમઃ સ્વાહા બલિસ્ત્વયં ।૭૮.૦૫૯ દિઙ્નાગાદ્યૈશ્ચ પૂર્વાદૌ ક્ષેત્રાય ચાગ્નયે બલિઃ ॥૭૮.૦૫૯ સમાચમ્ય વિધિચ્છિદ્રપૂરકં હોમમાચરેત્ ।૭૮.૦૬૦ પૂર્ણાં વ્યાહૃતિહોમઞ્ચ કૃત્વા રુન્ધીત પાવકં ॥૭૮.૦૬૦ તત ઓમગ્નયે સ્વાહા સ્વાહા સોમાય ચૈવ હિ ।૭૮.૦૬૧ ઓમગ્નીષોમાભ્યાં સ્વાહાગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે તથા ॥૭૮.૦૬૧ ઇત્યાહુતિચતુષ્કન્તુ દત્વા કુર્યાત્તુ યોજનાં ।૭૮.૦૬૨ વહ્નિકુણ્ડાર્ચિતં દેવં મણ્ડલાભ્યર્ચિતે શિવે ॥૭૮.૦૬૨ નાડીસન્ધાનરૂપેણ વિધિના યોજયેત્તતઃ ।૭૮.૦૬૩ વંશાદિપાત્રે વિન્યસ્ય અસ્ત્રઞ્ચ હૃદયન્તતઃ ॥૭૮.૦૬૩ અધિરોપ્ય પવિત્રાણિ કલાભિર્વાથ મન્ત્રયેત્ ।૭૮.૦૬૪ ષડઙ્ગં બ્રહ્મમૂલૈર્વા હૃદ્ધર્માસ્ત્રઞ્ચ યોજયેત્ ॥૭૮.૦૬૪ વિધાય સૂત્રૈઃ સંવેષ્ટ્ય પૂજયિત્વાઙ્ગસમ્ભવૈઃ ।૭૮.૦૬૫ રક્ષાર્થં જગદીશાય ભક્તિનમ્રઃ સમર્પયેત્ ॥૭૮.૦૬૫ પૂજિતે પુષ્પધૂપાદ્યૈર્દત્વા સિદ્ધાન્તપુસ્તકે ।૭૮.૦૬૬ ગુરોઃ પાદાન્તિકં ગત્વા ભક્ત્યા દદ્યાત્પવિત્રકં ॥૭૮.૦૬૬ નિર્ગત્ય વહિરાચમ્ય ગોમયે મણ્ડલત્રયે ।૭૮.૦૬૭ પઞ્ચગવ્યઞ્ચરુન્દન્તધાવનઞ્ચ ક્રમાદ્યજેત્ ॥૭૮.૦૬૭ આચાન્તો મન્ત્રસમ્બદ્ધઃ કૃતસઙ્ગીતજાગરઃ ।૭૮.૦૬૮ સ્વપેદન્તઃ સ્મરન્નીશં બુભુક્ષુર્દર્ભસંસ્તરે ॥૭૮.૦૬૮ અનેનૈવ પ્રકારેણ મુમુક્ષુરપિ સંવિશેત્ ।૭૮.૦૬૯ કેવલમ્ભસ્મશય્યાયાં સોપવાસઃ સમાહિતઃ ॥૭૮.૦૬૯ ઇત્યાદિમહાપુરાણે આગ્નેયે પવિત્રાધિવાસનવિધિર્નામ અષ્ટસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ ॥ ઈશ્વર ઉવાચ પવિત્રારોહણં વક્ષ્યે ક્રિયાર્ચ્ચાદિષુ પૂરણં। નિત્યં તન્નિત્યમુદ્દિષ્ટં નૈમિત્તિકમથાપરં

આષાઢાદિ ચતુર્દ્દશ્યામથ શ્રાવણબાદ્રયોઃ। સિતાસિતાસુ કર્ત્તવ્યં ચતુર્દ્દશ્યષ્ટમીષુ તત્

આષાઢથી શરૂ થતા ચૌદસના દિવસે, શ્રાવણ અને ભાદર મહિનામાં, શુક્લ કે કૃષ્ણ પક્ષમાં, ચૌદસ અને અઠ્ઠમના દિવસે કરવું.

કુર્ય્યાદ્વા કાર્તિકીં યાવત્તિથૌ પ્રતિપદાદિકે। વહ્નિબ્રહ્મામ્બિકેભાસ્યનાગસ્કન્દાર્ક્કશૂલિનામ્

કે તો કાર્તિકી સુધી, પ્રતિપદથી કોઈ પણ તિથિ પર કરી શકાય; અગ્નિ, બ્રહ્મા, અંબિકા, નાગ, સ્કંદ, સૂર્ય અને ત્રિશૂળધારી માટે.

દુર્ગાયમેન્દ્રગોવિન્દસ્મરશમ્ભુસુધાભુજામ્ । સૌવર્ણં રાજતં તામ્રં કૃતાદિષુ યથાક્રમમ્

દુર્ગા, ઇન્દ્ર, ગોવિંદ, સ્મર, શંભુ અને અમૃતપાન કરનાર માટે; સોનું, ચાંદી, તાંબું અને અન્ય ધાતુઓ ક્રમથી ઉપયોગ કરવો.