અગ્નિપુરાણમ્

દૃષ્ટ્વોત્થિતઞ્ચ મૈનાકં સિંહિકાં વિનિપાત્ય ચ । લઙ્કાં દૃષ્ટ્વા રાક્ષસાનાં ગૃહાણિ વનિતાગૃહે

હનુમાને ઊભેલો મૈનાક પર્વત જોયો અને સિંહિકાને માર્યો; પછી લંકા, રાક્ષસોના ઘર અને સ્ત્રીઓના મહેલ જોયા.

દશગ્રીવસ્ય કુમ્ભસ્ય કુમ્ભકર્ણસ્ય રક્ષસઃ। વિભીષણસ્યેન્દ્રજિતો ગૃહેઽન્યેષાં ચ રક્ષસામ્

તેને દશમુખ, કુંભ, કુંભકર્ણ, વિભીષણ, ઇન્દ્રજિત અને બીજા રાક્ષસોના ઘર પણ દેખાયા.

નાપશ્યત્ પાનભૂમ્યાદૌ સીતાં ચિન્તાપરાયણઃ। અશોકવનિકાં ગત્વા દૃષ્ટવાઞ્છિંશપાતલે

હનુમાને પીણાવાળાં સ્થળો અને બીજાં બધાંયે સીતાજી ક્યાંયે દેખાઈ નહીં, તે ચિંતામાં ગરક થઈ હતી; પછી અશોકવટિકામાં જઈ, શિષપા વૃક્ષ નીચે સીતાજીને જોયા.

રાક્ષસીરક્ષિતાં સીતાં ભવ ભાર્યેતિ વાદિનમ્। રાવણં શિશપાસ્થોઽથ નેતિ સીતાન્તુ વાદિનીમ્

હનુમાને જોયું કે રાક્ષસીઓએ ઘેરેલી સીતાજી પાસે રાવણ કહેતો હતો: 'મારી પત્ની બન'; પણ શિષપા નીચે બેઠેલી સીતાએ સ્પષ્ટ ના કહી દીધું.

ભવ ભાર્યા રાવણસ્ય રાક્ષસીર્વાદિનીઃ કપિઃ। ગતે તુ રાવણે પ્રાહ રાજા દશરથોઽભવત્

વાનરે રાક્ષસીઓએ પણ સીતાને રાવણની પત્ની બનવા કહેતા સાંભળ્યું; રાવણ ત્યાંથી ગયો પછી, હનુમાને કહ્યું: 'દશરથ રાજા હતા.'

રામોઽસ્ય લક્ષ્મમઃ પુત્રૌ વનવાસઙ્ગતૌ વરૌ। રામપત્ની જાનકી ત્વં રાવણેન હૃતા બલાત્

રામ અને લક્ષ્મણ એ તેમના પુત્રો છે, જે વનમાં રહે છે અને ઉત્તમ છે; તું, જનકનંદિની, રામપત્ની, રાવણે બળજબરીથી તને હરી લીધી છે.

રામઃ સુગ્રીવમિત્રસ્ત્વા માર્ગયન્ પ્રૈષયચ્ચ મામ્ । સાભિજ્ઞાનઞ્ચાંગુલીયં રામદત્તં ગૃહાણ વૈ

રામ, જે સુગ્રીવનો મિત્ર છે, મને તને શોધવા મોકલ્યો છે; આ રામ આપેલું અંગૂઠીનું ચિહ્ન સ્વીકાર.

સીતાઽઙ્ગુલીયં જગ્રહ સાઽપશ્યન્મારુતિન્તરૌ। ભૂયોઽગ્રે ચોપવિષ્ટં તમુવાચ યદિ જીવતિ

સીતાએ અંગૂઠી લીધી અને પવનપુત્રને જોયા; પછી ફરી સામે બેઠી અને કહ્યું: 'જો એ જીવતો હશે... '

રામઃ કથં ન નયતિ શઙ્કિતામબ્રવીત્ કપિઃ। રામઃ સીતે ન જાનીતે જ્ઞાત્વા ત્વાં સ નયિષ્યતિ

'રામ મને કેમ બચાવતો નથી?' એમ ચિંતિત સીતાએ પૂછ્યું; વાનરે કહ્યું: 'સીતે, રામને ખબર નથી, જાણશે પછી તને જરૂર લઈ જશે.'

રાવણં રાક્ષસં હત્વા સબલં દેવિમાશુચ। સાભિજ્ઞાનં દેહિ મે ત્વં મણિં સીતાઽદદત્કપૌ

રાવણ અને તેની સેનાને મારીને, દેવી, મને કોઈ નિશાની આપો; ત્યારે સીતાએ હનુમાનને એક મણિ આપી.

ઉવાચ માં યથા રામો નયેચ્છીઘ્રં તથા કુરુ। કાકાક્ષિપાતનકથામ્પ્રતિયાહિ હિ શોકહ

તેણીએ મને કહ્યું: 'રામ જેમ જલદી મને લઈ જાય તેમ તું પણ કર; કાગડાએ માર્યો હતો એની વાત કહેજે અને, દુઃખ દૂર કરનાર, પાછો જા.'

મણિં કથાં ગૃહીત્વાહ હનૂમાન્નેષ્યતે પતિઃ । અથવા તે ત્વારા કાચિત્ પૃષ્ઠમારુહ મે શુભે

મણિ અને વાત લઈને હનુમાને કહ્યું: 'તારો પતિ આવશે'; અથવા, શુભે, કોઈ સ્ત્રી મારા પીઠ પર ચડી શકે છે.

અદ્ય ત્વાં દર્શયિષ્યામિ સસુગ્રીવઞ્ચ રાઘવમ્ । સીતાઽબ્રવલીદ્ધનૂમન્તં નયતાં માં હિ રાઘવઃ

આજે હું તને સુગ્રીવ સાથે રાઘવને બતાવીશ; સીતાએ કહ્યું: 'હનુમાન, મને રાઘવ પાસે લઈ જા.'

હનૂમાન્ સ દશગ્રીવદર્શનોપાયમાકરોત્। વનં બભઞ્ચ તત્પાલાન્ હત્વા દન્તનખાદિભિઃ

હનુમાને દશમુખને મળવાનો ઉપાય કર્યો; તેણે વનમાં તોડફોડ કરી, રાક્ષસ રક્ષકોને દાંત-નખથી મારી નાખ્યા.

હત્વા તુ કિઙ્કરાન્ સર્વાન્ સપ્ત મન્ત્રિસુતાનપિ। પુત્રમક્ષં કુમારઞ્ચ શક્રજિચ્ચબબન્ધ તમ્

પછી તેણે બધા કિંકર અને સાત મંત્રીઓના પુત્રોને મારી નાખ્યા; પછી ઇન્દ્રને જીતેલો અક્ષકુમારને બાંધી લીધો.

નાગપાશેન પિઙ્ગાક્ષં દર્શયામાસ રાવણમ્। ઉવાચ રાવણઃ કસ્ત્વં મારુતિઃ પ્રાહ રાવણમ્

નાગપાશથી પીંગળા આંખોવાળા રાવણને બતાવ્યો. રાવણે પૂછ્યું: 'તુ કોણ છે?' ત્યારે હનુમાને રાવણને જવાબ આપ્યો.

રામદૂતો રાઘવાય સીતાં દેહિ મરિષ્યસિ। રામબાણૈર્હતઃ સાર્દ્ધં લઙ્કાસ્થૈ રાક્ષસૈર્ધ્રુવમ્

'હું રામનો દૂત છું. સીતાજીને રાઘવને આપી દે, નહીં તો તારો અંત આવી જશે. નિશ્ચિત છે કે તું અને લંકાના રાક્ષસો રામના બાણોથી મરી જશો.'

રાવણો હન્તુમુદ્યુક્તો વિભીષણનિવારિતઃ। દીપયામાસ લાઙ્ગૂલં દીપ્તપુચ્છઃ સ મારુતિઃ

રાવણ તેને મારવા ઉત્સુક થયો, પણ વિભીષણે તેને અટકાવ્યો. પછી હનુમાનની પૂંછડી સળગાવી દેવામાં આવી અને હનુમાન અગ્નિ જેવી પૂંછડીવાળા થયા.

દગ્ધ્વા લઙ્કાં રાક્ષસાશ્ચ દૃષ્ટ્વા સીતાં પ્રણમ્ય તામ। સમુદ્રપારમાગમ્ય દૃષ્ટ્વા સીતેતિ ચાબ્રવીત્

હનુમાને લંકા અને રાક્ષસોને બળી નાખ્યા પછી, સીતાજીને જોઈને તેમને વંદન કર્યું. પછી તેઓ સમુદ્ર પાર ગયા અને કહ્યું: 'હું સીતાજીને જોઈ છે.'

અઙ્ગદાદીનઙ્ગદાદ્યૈઃ પીત્વા મધુવને મધુ। જિત્વા દધિમુખાદીંશ્ચ દૃષ્ટ્વા તેઽબ્રવન્

અંગદ અને તેમના સાથીઓએ મધુવનમાં મધ પીધું. દધિમુખ અને બીજા વાનરોને હરાવીને તેઓએ કહ્યું,

દૃષ્ટા સીતેતિ રામોઽપિ હૃષ્ટઃ પપ્રચ્છ મારુતિમ્। કથં દૃષ્ટા ત્વયા સીતા કિમુવાચ ચ મામ્પ્રતિ

'સીતાજી મળી ગઈ.' રામજી આનંદિત થયા અને હનુમાનને પૂછ્યું: 'તમે સીતાજીને કેવી રીતે જોયા? અને તેમણે મારા માટે શું કહ્યું?'

સીતાકથામૃતેનૈવ સિઞ્ચ માં કામવહ્નિગમ્। હનૂમાનબ્રવોદ્રામં લઙ્ઘયિત્વાઽબ્ધિમાગતઃ

'મને સીતાજીની વાતોનો અમૃત સંચાર કરો, જે કામાગ્નિમાંથી જન્મેલું છે.' હનુમાને રામજીને કહ્યું: 'હું સમુદ્રને લાંઘી અહીં આવ્યો છું.'

સીતાં દૃષ્ઠ્વા પુરીં દગ્ધ્વા સીતામણિં ગૃહાણ વૈ। હત્વા ત્વં રાવણં સીતાં પ્રાસ્યસે રામ મા શુચઃ

'હું સીતાજીને જોઈ અને શહેર બળી નાખ્યું. હવે આ સીતામણિ લઈ લો. રાવણને મારો અને સીતાજીને પાછી મેળવો. રામજી, દુઃખ ન કરો.'

ગૃહીત્વા તં મણિં રામો રુરોદ વિરહાતુરઃ । મણિં દૃષ્ટ્વા જાનકી મે દૃષ્ટા સીતા નયસ્વ મામ્

રામજી એ મણિ લઈ, વિયોગથી દુઃખી થઈને રડી પડ્યા. મણિ જોઈને કહ્યું: 'મારે જાનકી મળી ગઈ છે. સીતાજી, હવે મને તમારી પાસે લઈ જાઓ.'

તથા વિના ન જીવામિ સુગ્રીવાદ્યૈઃ પ્રબોધિતઃ। સમુદ્રતીરં ગતવાન્ તત્ર રામં વિભીષણઃ

'તેમના વિના હું જીવતો નથી.' સુગ્રીવ અને બીજા મિત્રોએ તેમને શાંત કર્યા. પછી તેઓ સમુદ્ર કાંઠે ગયા, ત્યાં વિભીષણ રામજીને મળ્યા.

ગતસ્તિરસ્કૃતો ભ્રાત્રા રાવણેન દુરાત્મના। રામાય દેહિ સીતાં ત્વમિત્યુક્તેનાસહાયવાન્

રાવણ જેવા દુષ્ટ ભાઈએ તેને ત્યજી દીધો હતો. તેણે કહ્યું: 'સીતાજીને રામને આપી દો,' પણ તે એકલો અને સહાય વિના હતો.

રામો વિભીષણં મિત્રં લઙ્કૈવર્યેઽભ્યષેચયત્। સમુદ્રં પ્રાર્થયન્માર્ગં યદા નાયાત્તદા શરૈઃ

રામજી એ વિભીષણને મિત્ર બનાવ્યા અને લંકાનો રાજા બનાવ્યો. જ્યારે સમુદ્રે માર્ગ આપ્યો નહીં, ત્યારે રામજી એ તીક્ષ્ણ બાણો ચલાવ્યા.

ભેદયામાસ રામઞ્ચ ઉવાચાબ્ધિ સમાગતઃ। નલેન સેતું બદ્‌ધ્વાબ્ધૌ લઙ્કાં વ્રજ ગભીરકઃ

રામજી એ સમુદ્રને ફાડી નાખ્યો. ત્યારે સમુદ્ર પ્રગટ થયો અને કહ્યું: 'નલ સાથે સમુદ્ર પર પુલ બાંધો અને લંકા જાઓ, હે મહાન.'

અહં ત્વયા કૃતઃ પૂર્વં રામોઽપિ નલસેતુના। કૃતેન તરુશૈલાદ્યૈર્ગતઃ પારં મહોદધેઃ

'હું તારા દ્વારા પહેલેથી બનાવાયો છું; રામજી પણ નલના પુલથી, વૃક્ષો અને પર્વતો વડે, મહાસમુદ્ર પાર ગયા.'