અગ્નિપુરાણમ્

વરુણઃ સૂર્યનામા ચ સહસ્રાંશુસ્તથાપરઃ । ધાતા તપનસઞ્જ્ઞશ્ચ સવિતાથ ગભસ્તિકઃ

વરુણ, સૂર્ય નામવાળા, અને સહસ્રાંશુ નામે બીજો; ધાતા, તપન નામવાળા, સવિતા અને ગભસ્તિકા.

રવિશ્ચૈવાથ પર્જ્જન્યસ્ત્વષ્ટા મિત્રોથ વિષ્ણુકઃ। મેષાદિરાશિસંસ્થાશ્ચ માર્ગાદિકાર્ત્તિકાન્તકાઃ

રવિ, પર્જન્ય, ત્વષ્ટા, મિત્ર અને વિષ્ણુક; મેષથી શરૂ થતા રાશિમાં સ્થિત, માર્ગશીર્ષથી કાર્તિક સુધી.

કૃષ્ણો રક્તો મનાગ્રક્તઃ પીતઃ પાણ્ડરકઃ સિતઃ। કપિલઃ પીતવર્ણશ્ચ શુકાભો ધવલસ્તથા

કાળો, લાલ, થોડો લાલ, પીળો, ફિક્કો, સફેદ, કપિલ, પીળા રંગવાળો, પાંખી જેવો લીલો, અને તેજસ્વી સફેદ.

ધૂમ્રો નીલઃ ક્રમાદ્વર્ણાઃ શક્તયઃ કેશરાગ્રગાઃ। ઇડા સુષુમ્ણા વિશ્વાર્ચ્ચિરિન્દુસઞ્જ્ઞા પ્રમર્દિની

ધૂમ્રો અને નીલો — આવો ક્રમમાં રંગ છે; કિરણના ટોચે શક્તિઓ: ઇડા, સુષુમ્ના, વિશ્વાર્ચિ, ઇંદુ નામવાળી અને પ્રમર્દિની.

ગ્રહર્ષણી મહાકાલી કપિલા ચ પ્રબોધની। નીલામ્બરા ઘનાન્તસ્થા અમૃતાખ્યા ચ શક્તયઃ

ગ્રહર્ષણી, મહાકાળી, કપિલા અને પ્રબોધિની; નીલાંબરા, વાદળમાં વસતી, અને અમૃત નામવાળી — એ શક્તિઓ છે.

વરુણાદેશ્ચ તદ્વર્ણાઃ કેશરાગ્રેષુ વિન્યસેત્। તેજશ્ચણ્ડોમહાવક્રો દ્વિભુજઃ પદ્મખડ્ગભૃત્

વરુણથી શરૂ કરીને, એ રંગો કિરણના ટોચે મૂકવા; તેજસ, ઉગ્ર અને મહાન, બે હાથવાળા, કમળ અને તલવાર પકડી છે.

કુણ્ડિકાકજપ્યમાલીન્દુઃ કુજઃ શક્ત્યક્ષમાલિકઃ। બુધશ્ચાપાક્ષપાણિઃ સ્યાજ્જીવઃ કુણ્ડ્યક્ષમાલિકઃ

કુંડીકામાં જપમાળ અને ચાંદ, કુજ ભાલા અને જપમાળ સાથે; બુધ ધનુષ્ય અને જપમાળ પકડીને, જીવ કુંડી અને જપમાળ સાથે છે.

શુક્રઃ કુણ્ડ્યક્ષમાલી સ્યાત્ કિઙ્કિણીસૂત્રવાઞ્છનિઃ । અર્દ્ધચન્દ્રધરો રાહુઃ કેતુઃ ખડ્ગી ચ દીપભૃત્

શુક્ર પાસે કુંડીઓની માળા છે, તે ઘંટીઓની દોર ધારણ કરે છે અને હારની ઇચ્છા રાખે છે. રાહુ અર્ધચંદ્ર ધારણ કરે છે, કેતુ પાસે તલવાર છે અને દીવો લઈ જાય છે.

અનન્તસ્તક્ષકઃ કર્ક્કઃ પદ્મો મહાબ્જઃ શઙ્ખકઃ। કુલિકઃ સૂત્રિણઃ સર્વે ફણવક્ત્રા મહાપ્રભાઃ ।। ઇન્દ્રો વજ્રી ગજારૂઢશ્લાગગોગ્નિશ્ચ શક્તિમાન્। યમો દણ્ડી ચ મહિષે નૈર્ઋતઃ ખડ્ગવાન્ કરે

અનંત, તક્ષક, કર્ક, પદ્મ, મહાબ્જ, શંખક અને કુલિક — આ બધા સાપો માળા પહેરેલા છે, ફણવાળા છે અને તેજથી ચમકતા છે.

મકરે વરુણઃ પાશી વાયુર્ધ્વજધરો મૃગે। ગદી કુવેરો મેષસ્થ ઈશાનશ્ચ જટી વૃષે

મકર રાશિમાં વરુણ પાસે પાશ છે, વાયુ ધ્વજ ધારણ કરે છે. મૃગ રાશિમાં કુબેર ગદા લઈને મેષ પર બેઠો છે, ઈશાન જટાવાળું છે અને વૃષભ પર સવાર છે.

દ્વિબાહવો લોકપાલા વિશ્વકર્મ્માક્ષસૂત્રભૃત્। હનૂમાન્ વજ્રહસ્તઃ સ્યાત્ પદ્ભ્યાં સમ્પીડિતાશ્રયઃ

લોકપાલો બે હાથવાળા છે, વિશ્વકર્મા પાસે પાંસાંની માળા છે. હનુમાન હાથમાં વજ્ર લઈને પગથી દબાવીને આધાર પામે છે.

વિણાહસ્તાઃ કિન્નરાઃ સ્યુર્માલાવિદ્યાધરાશ્ચ ખે । દુર્બલાઙ્ગાઃ પિશાચાઃ સ્યુર્વેતાલા વિકૃતાનનાઃ

કિનર વિણા ધરાવે છે, વિદ્યાાધર માળા પહેરે છે અને આકાશમાં રહે છે. પિશાચો કમજો弱 છે, વેતાલો વિકૃત ચહેરાવાળા છે.

ક્ષેત્રપાલાઃ શૂલવન્તઃ પ્રેતા મહોદરાઃ કૃશાઃ

ક્ષેત્રપાલો પાસે શૂળ છે, પ્રેતો મોટા પેટવાળા અને દુબળા છે.

ભગવાનુવાચ યોગિન્યષ્ટાષ્ટકં વક્ષ્યે ઐન્દ્રાદીશાન્તતઃ ક્રમાત્। અક્ષોભ્યા રૂક્ષકર્ણી ચ રાક્ષસી કૃપણાક્ષયા

ભગવાને કહ્યું: હવે હું યોગિનીઓના આઠ જૂથોની વાત કરું છું, ઈન્દ્રથી ઈશાન સુધી ક્રમશઃ — અક્ષોભ્યા, રૂક્ષકર્ણી, રાક્ષસી અને કૃપણાક્ષયા.

પિઙ્ગાક્ષી ચ ક્ષયા ક્ષેમા ઇલા લીલાલયા તથા। લોલા લક્તા બલાકેશી લાલસા વિમલા પુનઃ

પિંગાક્ષી, ક્ષયા, ક્ષેમા, ઇલા, લીલાલયા, લોલા, લક્તા, બલાકેશી, લાલસા અને ફરી વિમલા.

હુતાશા ચ વિશાલાક્ષી હુઙ્કારા વડવામુખી। મહાક્રૂરા ક્રોધના તુ ભયઙ્કરી મહાનના

હુતાશા, વિશાલાક્ષી, હુંકારા, વડવામુખી, મહાક્રૂરા, ક્રોધના, ભયંકરી અને મહાનના.

સર્વજ્ઞા તલા તારા ઋગ્વેદા તુ હયાનના। સારાખ્યા રુદ્રસઙ્ગ્રહી સમ્બરા તાલજઙ્ઘિકા

સર્વજ્ઞા, તલા, તારા, ઋગ્વેદા, હયાનના, સારાખ્યા, રુદ્રસંગ્રહી, સંબરા અને તાલજંઘિકા.

રક્તાક્ષી સુપ્રસિદ્ધા તુ વિદ્યુજ્જિહ્વા કારઙ્કિણી। મેઘનાદા પ્રચણ્ડોગ્રા કાલકર્ણી વરપ્રદા

રક્તાક્ષી, સુપ્રસિદ્ધા, વિદ્યુજ્ઝિહ્વા, કારંકિણી, મેઘનાદા, પ્રચંડોગ્રા, કાલકર્ણી અને વરપ્રદા.

ચન્દ્રા ચન્દ્રાવલી ચૈવ પ્રપઞ્ચા પ્રલયાન્તિકા। શિશુવક્ત્રા પિશાચી ચ પિશિતાશા ચ લોલુપા

ચંદ્રા, ચંદ્રાવલી, પ્રપંચા, પ્રલયાંતિકા, શિશુવક્ત્રા, પિશાચી, પિશિતાશા અને લોલુપા.

ધમની તાપની ચૈવ રાગિણી વિકૃતાનના। વાયુવેગા બૃહત્‌કુક્ષિર્વિકૃતા વિશ્વરૂપિકા

ધમની, તાપની, રાગિણી, વિકૃતાનના, વાયુવેગા, બૃહતકુક્ષી, વિકૃતા અને વિશ્વરૂપિકા.

યમજિહ્વા જયન્તી ચ દુર્જયા ચ જયન્તિકા। વિડાલી રેવતી ચૈવ પૂતના વિજયાન્તિકા

યમજિહ્વા, જયંતી, દુર્જયા, જયંતિકા, વિડાલી, રેવતી, પૂતના અને વિજયાંતિકા.

અષ્ટહસ્તાશ્ચતુર્હસ્તા ઇચ્છાસ્ત્રાઃ સર્વસિદ્ધિદાઃ। ભૈરવશ્ચાર્કહસ્તઃ સ્યાત્ કૂર્પરાસ્યો જટેન્દુભૃત્

કેટલાંક યોગિનીઓના આઠ હાથ છે, કેટલાંકના ચાર. તેઓ ઇચ્છા મુજબ શસ્ત્રો ધારણ કરે છે અને સર્વ સિદ્ધિ આપે છે. ભૈરવ હાથમાં સૂર્ય રાખે છે, કોણીથી મોઢું છે અને જટાવાળું ચાંદ્ર ધારણ કરે છે.

ખડ્ગાઙ્કુશકુઠારેષુવિશ્વાભયભૃદેકતઃ। ચાપત્રિશૂલખટ્‌વાઙ્ગપાશકાર્દ્ધવરોદ્યતઃ

કેટલાંક તલવાર, અંકુશ, કુઠાર અને ભય દૂર કરનાર શસ્ત્રો ધરાવે છે. કેટલાંક ધનુષ, ત્રિશૂલ, ખટવાન, પાશ અને અર્ધ ઊંચા ઢાલ સાથે સજ્જ છે.

ગજચર્મધરો દ્વાભ્યાં કૃત્તિવાસોહિભૂષિતઃ। પ્રેતાશનો માતૃમધ્યે પૂજ્યઃ પઞ્ચાનનોથવા

એલિફન્ટની ચામડી પહેરી બે હાથવાળા છે, સાપના આભૂષણોથી સજ્જ છે, પ્રેતોનું ભોજન કરે છે, માતાઓમાં પૂજ્ય છે અને ક્યારેક પાંચ ચહેરાવાળા છે.

અવિલોમાગ્નિપર્યન્તં દીર્ઘાષ્ટકૈકભેદિતમ્। તત્‌ષડઙ્ગાનિ જાત્યન્તૈરન્વિતં ચ ક્રમાદ્ યજેત્

અવિલોમાથી અગ્નિ સુધી આઠ લાંબા સ્વરૂપોમાં વિભાજિત છે. દરેકને તેમના છ અંગો અને જાતિ સાથે ક્રમશઃ પૂજવું જોઈએ.

મન્દિરાગ્નિદલારુઢં સુવર્ણરસકાન્વિતમ્। નાદવિન્દ્વિન્દુસંયુક્તંમાતૃનાથાઙ્ગદીપિતમ્

મંદિરની અગ્નિની કાંઠી પર બેસેલું, સોનાની જેમ તેજવાળું, ધ્વનિ, વર્તુળ અને બિંદુથી યુક્ત, માતાઓ અને ભગવાનના પ્રકાશથી ઉજ્જવળ છે.

વીરભદ્રો વૃષારૂઢો માત્રગ્રે સ ચતુર્મુખઃ। ગૌરી તુ દ્વિભુજા ત્ર્યક્ષા શૂલિની દર્પણાન્વિતા

વીરભદ્ર, વાછડી પર સવાર છે અને માતાઓની આગળ ચાર ચહેરાવાળો ઉભો છે; ગૌરી બે હાથવાળી, ત્રણ આંખવાળી, ત્રિશૂલ અને કાચ ધરાવે છે.

શૂલં ગલન્તિકા* કુણ્ડી વરદા ચ ચતુર્ભુજા। અબ્જસ્થા લલિતા સ્કન્દગણાદર્શશલાકયા

તેના ચાર હાથમાં ત્રિશૂલ, કળશ, કમંડળ અને આશીર્વાદ છે; લલિતા કમળ પર ઊભી છે અને સ્કંદના ગણા કાચવાળી લાકડી પકડીને ઉભા છે.

ચણ્ડિકા દશહસ્તા સ્યાત્ ખડ્ગશૂલારિશક્તિધૃક્। દક્ષે વામે નાગપાશ ચર્માઙ્કુશકુઠારકમ્

ચંડિકા દસ હાથવાળી છે, તે તલવાર, ત્રિશૂલ અને દુશ્મનને મારનાર શક્તિ ધરાવે છે; ડાબી બાજુએ સાપનું ફાંસ, ચામડું, અંકુશ અને કુહાડું છે.