અગ્નિપુરાણમ્

દક્ષે શક્તિઃ કુક્કુટોથ એકવક્ત્રોથ ષણ્મુખઃ। ષડ્ભુજો વા દ્વાદશભિર્ગ્રામેરણ્યે દ્વિબાહુકઃ

જમણા બાજુ શક્તિ અને કૂકડ છે; ક્યારેક એક મુખ, ક્યારેક છ મુખ; છ હાથવાળા, ગામમાં બાર હાથવાળા, જંગલમાં બે હાથવાળા.

શક્તીષુપાશનિસ્ત્રિંશતોત્રદોસ્તર્જનીયુતઃ। શક્ત્યા દક્ષિણહસ્તેષુ ષટ્‌સુ વામે કરે તથા

શક્તિ, બાણ, પાશ, તલવાર, ઢાલ અને ચેતવણીની મુદ્રા ધરાવે છે; જમણા હાથમાં શક્તિ, અને એ જ રીતે છ ડાબા હાથમાં પણ.

શિખિપિચ્છન્ધતુઃ ખેટં પતાકાભયકુક્કુટે। કપાલકર્તરીશૂલપાશેભૃદ્યામ્યસૌમ્યયોઃ

મોરના પાંખોથી શોભાયમાન, ઢાલ, ધ્વજ, અભયમુદ્રા અને કૂકડ પકડી છે; ઉગ્ર અને શાંત સ્વરૂપમાં, કપાળ, છરી, શૂળ અને પાશ પકડી છે.

ગજચર્મ્મભૃદૂર્ધ્વાસ્યપાદા સ્યાદ્ રુદ્રચર્ચિકા। સૈવ ચાષ્ટભુજા દેવી શિરોડમરુકાન્વિતા

હાથીની ચામડી પહેરી, મુખ અને પગ ઊંચા રાખેલા, એ રુદ્રચર્ચિકા છે; આ અષ્ટભુજા દેવી, શિર અને કમરપટ્ટા સાથે શોભાયમાન છે.

તેન સા રુદ્રચામુણ્ડા નાટેશ્વર્ય્યથ નૃત્યતી। ઇયમેવ મહાલક્ષ્મીરુપવિષ્ટા ચતુર્મુખી

એ રીતે એ રુદ્ર-ચામુંડા, નૃત્યની સ્વામી, નૃત્ય કરે છે; આ જ મહાલક્ષ્મી, બેઠેલી, ચાર મુખવાળી છે.

નૃવાજિમહિષેભાંશ્ચ ખાદન્તી ચ કરે સ્થિતાન્। દશબાહુસ્ત્રિનેત્રા ચ શસ્ત્રાસિડમરુત્રિકમ્

એ પોતાના હાથમાં રાખેલા માણસ, ઘોડા અને મહિષને ખાય છે; દસ હાથવાળી અને ત્રણ આંખવાળી, શસ્ત્ર, તલવાર અને ત્રિશૂળ પકડી છે.

બીભ્રતી દક્ષિણે હસ્તે ઘણ્ટાં ચ ખેટકમ્। ખટ્‌વાઙ્ગં ચ ત્રિશૂલઞ્ચ સિદ્ધચામુણ્ડકાહ્વયા

જમણા હાથમાં ઘંટ અને ઢાલ પકડી છે; ખટ્વાંગ અને ત્રિશૂળ પણ છે; એ સિદ્ધ-ચામુંડા કહેવાય છે.

સિદ્ધયોગેશ્વરી દેવી સર્વસિદ્ધિપ્રદાયિકા। એતદ્રૂપા ભવેદન્યા પાશાઙ્કુશયુતારુણા

સિદ્ધયોગેશ્વરી દેવી, સર્વ સિદ્ધિ આપનાર છે; બીજું સ્વરૂપ લાલ છે, પાશ અને અંકુશથી સજ્જ છે.

ભૈરવી રૂપવિદ્યા તુ ભુજૈર્દ્વાદશભિર્યુતા। એતાઃ શ્મશાનજા રૌદ્રા અમ્બાષ્ટકમિદં સ્મૃતમ્

ભૈરવી, જ્ઞાનનું સ્વરૂપ, બાર હાથ ધરાવે છે; આ ઉગ્ર, શ્મશાનમાં જન્મેલી આઠ માતાઓ એમ સ્મરણ થાય છે.

ક્ષમા શિવાવૃતા વૃદ્ધા દ્વિભુજા વિવૃતાનના। દન્તુરા ક્ષેમકારી સ્યાદ્‌ભૂમૌ જાનુકરા સ્થિતા

ક્ષમા, શુભતા થી સજ્જ, વૃદ્ધ, બે હાથવાળી, ખુલ્લા મુખવાળી, દંતવાળી, સુખ આપનારી, જમીન પર ઘૂંટણ પર હાથ રાખીને બેસી છે.

યક્ષિણ્યઃ સ્તબ્ધદીર્ઘાક્ષાઃ શાકિન્યો વક્રદૃષ્ટયઃ । પિઙ્ગાક્ષાઃ સ્યુર્મ્મહારમ્યા રૂપિણ્યોપ્સરસઃ સદા

યક્ષિણીઓના આંખો લાંબા અને સ્થિર છે; શાકિનીઓ તિરછા નજરથી જુએ છે; પીળા આંખવાળી, ખૂબ જ સુંદર, એ હંમેશા અપ્સરાઓ જેવી દેખાય છે.

સાક્ષમાલી ત્રિશૂલી ચ નન્દીશો દ્વારપાલકઃ। thumb|મહાકાલ મહાકાલોસિમુણ્ડી સ્યાચ્છૂલખેટકવાંસ્તથા

માળ અને ત્રિશૂલ ધરાવતી, નંદી દ્વારપાલ તરીકે છે; મહાકાળ, કપાળ સાથે, ભાલા અને ગદા પકડીને ઉભો છે.

કૃશો ભૃઙ્ગી ચ નૃત્યન્ વૈ કૂષ્માણ્ડસ્થૂલખર્વવાન્। ગજગોકર્ણવક્ત્રાદ્યા વીરભદ્રાદયો ગણાઃ

પાતળો ભૃંગી નૃત્ય કરે છે; કુસ્માંડ મોટો અને નાનકડો છે; હાથી, ગાય અને અન્ય પ્રાણીઓના મુખવાળા, એ બધા વિરભદ્રના સાથેના ગણ છે.

ઘણ્ટાકર્ણોષ્ટદશદોઃ પાપરોગં વિદારયન્। વજ્રાસિદણ્ડચક્રેષુમુષલાઙ્કુશમુદ્ગરાન્

ઘંટાકર્ણ, દસ ઓંઠ, દસ હાથવાળા, પાપ અને રોગને ફાડી નાખે છે; એ લોકો વજ્ર, તલવાર, દંડ, ચક્ર, મસલ, અંકુશ અને મુદગર પકડીને ઉભા છે.

દક્ષિણે તર્જનીં ખેટં શક્તિં મુણ્ડઞ્ચ પાશકમ્। ચાપં ઘણ્ટા કુઠારશ્ચ દ્વાભ્યાઞ્ચૈવ ત્રિશૂલકમ્

જમણા હાથમાં એ લોકો ધમકી આપતી આંગળી, ઢાલ, ભાલા, કપાળ અને પાશ પકડી રાખે છે; ધનુષ્ય, ઘંટ અને કુહાડી; અને બે હાથમાં ત્રિશૂલ પકડી છે.

ઘણ્ટામાલાકુલો દેવો વિસ્ફોટકવિમર્દનઃ

ઘંટની માળાથી સજ્જ દેવ, વિસ્ફોટક શક્તિથી દમન અને વિનાશ કરે છે.

ભગવાનુવાચ સસપ્તાશ્વે સૈકચક્રે રથે સૂર્ય્યો દ્વિપદ્મધૃક્। મસીભાજનલેખન્યૌ બિભ્રત્કુણ્ડી તુ દક્ષિણે

ભગવાને કહ્યું: સાત ઘોડાવાળા અને એક વ્હીલવાળા રથમાં ઊભેલા સૂર્ય, બે કમળ પકડીને, કાળમદાની અને પેન પકડીને, જમણા હાથમાં કુંડી રાખે છે.

વામે તુ પિઙ્ગલો દ્વારિ દણ્ડભૃત્ સ રવેર્ગણઃ। બાલવ્યજનધારિણ્યૌ પાર્શ્વે રાજ્ઞી ચ નિષ્પ્રભા

ડાબી બાજુએ પિંગળા દ્વાર પર દંડ પકડીને ઊભો છે, એ સૂર્યના સહાયક છે; બાજુએ બે સ્ત્રીઓ પંખા પકડીને ઊભી છે, અને રાણી, પ્રકાશ વિના, બાજુએ છે.

અથવાશ્વસમારૂઢઃ કાર્ય્ય એકસ્તુ ભાસ્કરઃ। વરદા દ્વ્યબ્જિનઃ સર્વે દિક્પાલાસ્ત્રકરાઃ ક્રમાત્

અથવા, ભાસ્કર એકલા ઘોડા પર સવાર દર્શાવાય; દિશાના રક્ષક બધા શસ્ત્ર પકડીને, બે કમળવાળા અને આશીર્વાદ આપનારા, ક્રમથી ઊભા છે.

મુદ્ગરશૂલચક્રાવ્જભૃતોગ્ન્યાદિવિદિક્‌સ્થિતાઃ। સૂર્ય્યાર્યમાદિરક્ષોન્તાશ્ચતુર્હસ્તા દ્વિષડ્દલે

દિશામાં ઊભેલા, એ લોકો મુદગર, ત્રિશૂલ, ચક્ર અને કમળ પકડી રાખે છે; સૂર્ય, આર્યમાન અને અન્ય રક્ષક, ચાર હાથવાળા, બાર કમળની પાંખડી પર છે.

વરુણઃ સૂર્યનામા ચ સહસ્રાંશુસ્તથાપરઃ । ધાતા તપનસઞ્જ્ઞશ્ચ સવિતાથ ગભસ્તિકઃ

વરુણ, સૂર્ય નામવાળા, અને સહસ્રાંશુ નામે બીજો; ધાતા, તપન નામવાળા, સવિતા અને ગભસ્તિકા.

રવિશ્ચૈવાથ પર્જ્જન્યસ્ત્વષ્ટા મિત્રોથ વિષ્ણુકઃ। મેષાદિરાશિસંસ્થાશ્ચ માર્ગાદિકાર્ત્તિકાન્તકાઃ

રવિ, પર્જન્ય, ત્વષ્ટા, મિત્ર અને વિષ્ણુક; મેષથી શરૂ થતા રાશિમાં સ્થિત, માર્ગશીર્ષથી કાર્તિક સુધી.

કૃષ્ણો રક્તો મનાગ્રક્તઃ પીતઃ પાણ્ડરકઃ સિતઃ। કપિલઃ પીતવર્ણશ્ચ શુકાભો ધવલસ્તથા

કાળો, લાલ, થોડો લાલ, પીળો, ફિક્કો, સફેદ, કપિલ, પીળા રંગવાળો, પાંખી જેવો લીલો, અને તેજસ્વી સફેદ.

ધૂમ્રો નીલઃ ક્રમાદ્વર્ણાઃ શક્તયઃ કેશરાગ્રગાઃ। ઇડા સુષુમ્ણા વિશ્વાર્ચ્ચિરિન્દુસઞ્જ્ઞા પ્રમર્દિની

ધૂમ્રો અને નીલો — આવો ક્રમમાં રંગ છે; કિરણના ટોચે શક્તિઓ: ઇડા, સુષુમ્ના, વિશ્વાર્ચિ, ઇંદુ નામવાળી અને પ્રમર્દિની.

ગ્રહર્ષણી મહાકાલી કપિલા ચ પ્રબોધની। નીલામ્બરા ઘનાન્તસ્થા અમૃતાખ્યા ચ શક્તયઃ

ગ્રહર્ષણી, મહાકાળી, કપિલા અને પ્રબોધિની; નીલાંબરા, વાદળમાં વસતી, અને અમૃત નામવાળી — એ શક્તિઓ છે.

વરુણાદેશ્ચ તદ્વર્ણાઃ કેશરાગ્રેષુ વિન્યસેત્। તેજશ્ચણ્ડોમહાવક્રો દ્વિભુજઃ પદ્મખડ્ગભૃત્

વરુણથી શરૂ કરીને, એ રંગો કિરણના ટોચે મૂકવા; તેજસ, ઉગ્ર અને મહાન, બે હાથવાળા, કમળ અને તલવાર પકડી છે.

કુણ્ડિકાકજપ્યમાલીન્દુઃ કુજઃ શક્ત્યક્ષમાલિકઃ। બુધશ્ચાપાક્ષપાણિઃ સ્યાજ્જીવઃ કુણ્ડ્યક્ષમાલિકઃ

કુંડીકામાં જપમાળ અને ચાંદ, કુજ ભાલા અને જપમાળ સાથે; બુધ ધનુષ્ય અને જપમાળ પકડીને, જીવ કુંડી અને જપમાળ સાથે છે.

શુક્રઃ કુણ્ડ્યક્ષમાલી સ્યાત્ કિઙ્કિણીસૂત્રવાઞ્છનિઃ । અર્દ્ધચન્દ્રધરો રાહુઃ કેતુઃ ખડ્ગી ચ દીપભૃત્

શુક્ર પાસે કુંડીઓની માળા છે, તે ઘંટીઓની દોર ધારણ કરે છે અને હારની ઇચ્છા રાખે છે. રાહુ અર્ધચંદ્ર ધારણ કરે છે, કેતુ પાસે તલવાર છે અને દીવો લઈ જાય છે.

અનન્તસ્તક્ષકઃ કર્ક્કઃ પદ્મો મહાબ્જઃ શઙ્ખકઃ। કુલિકઃ સૂત્રિણઃ સર્વે ફણવક્ત્રા મહાપ્રભાઃ ।। ઇન્દ્રો વજ્રી ગજારૂઢશ્લાગગોગ્નિશ્ચ શક્તિમાન્। યમો દણ્ડી ચ મહિષે નૈર્ઋતઃ ખડ્ગવાન્ કરે

અનંત, તક્ષક, કર્ક, પદ્મ, મહાબ્જ, શંખક અને કુલિક — આ બધા સાપો માળા પહેરેલા છે, ફણવાળા છે અને તેજથી ચમકતા છે.