અગ્નિપુરાણમ્

ગૌરી ચતુર્મુખી બ્રાહ્મી અક્ષમાલાસુરાન્વિતા। કુણ્ડક્ષપાત્રિણી વામે હંસગા શાઙ્કરી સિતા

ગૌરી, ચારમુખી બ્રાહ્મી, જપમાળા અને અસુર પકડી છે; કુંડક્ષપાત્રિણી, શ્વેત, હંસ પર બેસી, શાંકરી રૂપે છે.

શરચાપૌ દક્ષિણેઽસ્યાવામે ચક્રં ધનુર્વૃષે। કૌમારી શિખિગા રક્તા શક્તિહસ્તા દ્વિબાહુકા

કુમારીના જમણા હાથમાં શરદ ઋતુ જેવા ધનુષ અને બાણ છે; ડાબા હાથમાં ચક્ર અને વૃષભના આકારનું ધનુષ છે. કુમારી, મોરના પાંખોથી સજ્જ, લાલ રંગની, બે હાથમાં શસ્ત્ર ધરાવે છે.

ચક્રશઙ્ખધરા સવ્યે વામે લક્ષ્મીર્ગદાવ્જધૃક્। દણ્ડશઙ્ખાસિ ગદયા વારાહી મહિષસ્થિતા

ડાબા હાથમાં લક્ષ્મી ચક્ર અને શંખ ધરાવે છે, અને ગદા પણ છે; વારાહી મહિષ પર ઊભી છે, અને દંડ, શંખ, તલવાર અને ગદા પકડી છે.

ઐન્દ્રી વામે વજ્રહસ્તા સહસ્રાક્ષી તુ સિદ્ધયે। ચામુણ્ડા કોટરક્ષીસ્યાન્નિર્મ્મંસા તુ ત્રિલોચના

એન્દ્રી ડાબા હાથમાં વજ્ર પકડી છે, અને હજારો આંખો ધરાવે છે; ચામુંડા, ખાડા આંખોવાળી, માંસ વિનાની અને ત્રણ આંખો ધરાવે છે.

નિર્મ્માંસા અસ્થિસારા વા ઊર્ધ્વકેશી કૃશોદરી। દ્વીપિચર્મ્મધરાવામે કપાલં પટ્ટિશઙ્કરે

માંસ વિનાની, હાડકાંથી જ બનેલી, વાળ ઊભા અને પાતળી પેટવાળી; ડાબા હાથમાં વાઘની ચામડી પહેરી, કપાળ અને તલવાર પકડી છે.

શૂલં કર્ત્રી દક્ષિણેઽસ્યાઃ શવારૂઢાસ્થિભૂષણા। વિનાયકો નરાકારો બૃહત્‌કુક્ષિર્ગજાનનઃ

જમણા હાથમાં શૂળ અને છરી છે; શવ પર સવાર છે અને હાડકાંથી શોભાયમાન છે. વિનાયક માનવ સ્વરૂપમાં, મોટું પેટ અને હાથીનું મુખ ધરાવે છે.

બૃહચ્છુણ્ડો હ્યુપવીતી મુખં સપ્તકલં ભવેત્। વિસ્તારાદ્દૈર્ઘ્યતશ્ચૈવ શુણ્ડં ષટ્‌ત્રિશદઙ્ગુલમ્

મોટી સુંડ ધરાવે છે, ઉપવીતી પહેરી છે, મુખ સાત અંગુલ પહોળું છે; સુંડની પહોળાઈ અને લંબાઈ છત્રીસ અંગુલ છે.

કલા દ્વાદશ નાડી તુ ગ્રીવા સાર્દ્ધકલોચ્છિતા। ષટ્‌ત્રિંશદઙ્ગુલં કણ્ઠં ગુહ્યમધ્યર્દ્ધમઙ્ગુલમ્

કલા બાર અંગુલની હોય છે; ગળામાં નાડી અને અડધી કલા સાથે, ગળું છત્રીસ અંગુલ લાંબું છે; ગુપ્ત અંગ એક અડધી અંગુલનું છે.

નાભિરૂરૂ દ્વાદશઞ્ચ જઙ્ઘે પાદે તુ દક્ષિણે। સ્વદન્તં પરશું વામે લડ્ડુકઞ્ચોત્પલં શયે

નાભિ અને ઉરૂ બાર અંગુલના છે; જાંઘ અને જમણો પગ પણ એ જ છે. જમણા હાથમાં દાંત, ડાબા હાથમાં પરશુ, લાડુ અથવા નીલકમળ છે.

સુમુખી ચ વિડાલાક્ષી પાર્શ્વે સ્કન્દો મયુરગઃ। સ્વામી શાખો વિશાખશ્ચ દ્વિભુજો બાલરૂપધૃક્

સુંદર મુખવાળી, બિલાડી જેવી આંખો ધરાવે છે; બાજુમાં સ્કંદ મોર પર સવાર છે. સ્વામી, શાખા અને વિશાખા, બે હાથવાળા, બાળ સ્વરૂપમાં દેખાય છે.

દક્ષે શક્તિઃ કુક્કુટોથ એકવક્ત્રોથ ષણ્મુખઃ। ષડ્ભુજો વા દ્વાદશભિર્ગ્રામેરણ્યે દ્વિબાહુકઃ

જમણા બાજુ શક્તિ અને કૂકડ છે; ક્યારેક એક મુખ, ક્યારેક છ મુખ; છ હાથવાળા, ગામમાં બાર હાથવાળા, જંગલમાં બે હાથવાળા.

શક્તીષુપાશનિસ્ત્રિંશતોત્રદોસ્તર્જનીયુતઃ। શક્ત્યા દક્ષિણહસ્તેષુ ષટ્‌સુ વામે કરે તથા

શક્તિ, બાણ, પાશ, તલવાર, ઢાલ અને ચેતવણીની મુદ્રા ધરાવે છે; જમણા હાથમાં શક્તિ, અને એ જ રીતે છ ડાબા હાથમાં પણ.

શિખિપિચ્છન્ધતુઃ ખેટં પતાકાભયકુક્કુટે। કપાલકર્તરીશૂલપાશેભૃદ્યામ્યસૌમ્યયોઃ

મોરના પાંખોથી શોભાયમાન, ઢાલ, ધ્વજ, અભયમુદ્રા અને કૂકડ પકડી છે; ઉગ્ર અને શાંત સ્વરૂપમાં, કપાળ, છરી, શૂળ અને પાશ પકડી છે.

ગજચર્મ્મભૃદૂર્ધ્વાસ્યપાદા સ્યાદ્ રુદ્રચર્ચિકા। સૈવ ચાષ્ટભુજા દેવી શિરોડમરુકાન્વિતા

હાથીની ચામડી પહેરી, મુખ અને પગ ઊંચા રાખેલા, એ રુદ્રચર્ચિકા છે; આ અષ્ટભુજા દેવી, શિર અને કમરપટ્ટા સાથે શોભાયમાન છે.

તેન સા રુદ્રચામુણ્ડા નાટેશ્વર્ય્યથ નૃત્યતી। ઇયમેવ મહાલક્ષ્મીરુપવિષ્ટા ચતુર્મુખી

એ રીતે એ રુદ્ર-ચામુંડા, નૃત્યની સ્વામી, નૃત્ય કરે છે; આ જ મહાલક્ષ્મી, બેઠેલી, ચાર મુખવાળી છે.

નૃવાજિમહિષેભાંશ્ચ ખાદન્તી ચ કરે સ્થિતાન્। દશબાહુસ્ત્રિનેત્રા ચ શસ્ત્રાસિડમરુત્રિકમ્

એ પોતાના હાથમાં રાખેલા માણસ, ઘોડા અને મહિષને ખાય છે; દસ હાથવાળી અને ત્રણ આંખવાળી, શસ્ત્ર, તલવાર અને ત્રિશૂળ પકડી છે.

બીભ્રતી દક્ષિણે હસ્તે ઘણ્ટાં ચ ખેટકમ્। ખટ્‌વાઙ્ગં ચ ત્રિશૂલઞ્ચ સિદ્ધચામુણ્ડકાહ્વયા

જમણા હાથમાં ઘંટ અને ઢાલ પકડી છે; ખટ્વાંગ અને ત્રિશૂળ પણ છે; એ સિદ્ધ-ચામુંડા કહેવાય છે.

સિદ્ધયોગેશ્વરી દેવી સર્વસિદ્ધિપ્રદાયિકા। એતદ્રૂપા ભવેદન્યા પાશાઙ્કુશયુતારુણા

સિદ્ધયોગેશ્વરી દેવી, સર્વ સિદ્ધિ આપનાર છે; બીજું સ્વરૂપ લાલ છે, પાશ અને અંકુશથી સજ્જ છે.

ભૈરવી રૂપવિદ્યા તુ ભુજૈર્દ્વાદશભિર્યુતા। એતાઃ શ્મશાનજા રૌદ્રા અમ્બાષ્ટકમિદં સ્મૃતમ્

ભૈરવી, જ્ઞાનનું સ્વરૂપ, બાર હાથ ધરાવે છે; આ ઉગ્ર, શ્મશાનમાં જન્મેલી આઠ માતાઓ એમ સ્મરણ થાય છે.

ક્ષમા શિવાવૃતા વૃદ્ધા દ્વિભુજા વિવૃતાનના। દન્તુરા ક્ષેમકારી સ્યાદ્‌ભૂમૌ જાનુકરા સ્થિતા

ક્ષમા, શુભતા થી સજ્જ, વૃદ્ધ, બે હાથવાળી, ખુલ્લા મુખવાળી, દંતવાળી, સુખ આપનારી, જમીન પર ઘૂંટણ પર હાથ રાખીને બેસી છે.

યક્ષિણ્યઃ સ્તબ્ધદીર્ઘાક્ષાઃ શાકિન્યો વક્રદૃષ્ટયઃ । પિઙ્ગાક્ષાઃ સ્યુર્મ્મહારમ્યા રૂપિણ્યોપ્સરસઃ સદા

યક્ષિણીઓના આંખો લાંબા અને સ્થિર છે; શાકિનીઓ તિરછા નજરથી જુએ છે; પીળા આંખવાળી, ખૂબ જ સુંદર, એ હંમેશા અપ્સરાઓ જેવી દેખાય છે.

સાક્ષમાલી ત્રિશૂલી ચ નન્દીશો દ્વારપાલકઃ। thumb|મહાકાલ મહાકાલોસિમુણ્ડી સ્યાચ્છૂલખેટકવાંસ્તથા

માળ અને ત્રિશૂલ ધરાવતી, નંદી દ્વારપાલ તરીકે છે; મહાકાળ, કપાળ સાથે, ભાલા અને ગદા પકડીને ઉભો છે.

કૃશો ભૃઙ્ગી ચ નૃત્યન્ વૈ કૂષ્માણ્ડસ્થૂલખર્વવાન્। ગજગોકર્ણવક્ત્રાદ્યા વીરભદ્રાદયો ગણાઃ

પાતળો ભૃંગી નૃત્ય કરે છે; કુસ્માંડ મોટો અને નાનકડો છે; હાથી, ગાય અને અન્ય પ્રાણીઓના મુખવાળા, એ બધા વિરભદ્રના સાથેના ગણ છે.

ઘણ્ટાકર્ણોષ્ટદશદોઃ પાપરોગં વિદારયન્। વજ્રાસિદણ્ડચક્રેષુમુષલાઙ્કુશમુદ્ગરાન્

ઘંટાકર્ણ, દસ ઓંઠ, દસ હાથવાળા, પાપ અને રોગને ફાડી નાખે છે; એ લોકો વજ્ર, તલવાર, દંડ, ચક્ર, મસલ, અંકુશ અને મુદગર પકડીને ઉભા છે.

દક્ષિણે તર્જનીં ખેટં શક્તિં મુણ્ડઞ્ચ પાશકમ્। ચાપં ઘણ્ટા કુઠારશ્ચ દ્વાભ્યાઞ્ચૈવ ત્રિશૂલકમ્

જમણા હાથમાં એ લોકો ધમકી આપતી આંગળી, ઢાલ, ભાલા, કપાળ અને પાશ પકડી રાખે છે; ધનુષ્ય, ઘંટ અને કુહાડી; અને બે હાથમાં ત્રિશૂલ પકડી છે.

ઘણ્ટામાલાકુલો દેવો વિસ્ફોટકવિમર્દનઃ

ઘંટની માળાથી સજ્જ દેવ, વિસ્ફોટક શક્તિથી દમન અને વિનાશ કરે છે.

ભગવાનુવાચ સસપ્તાશ્વે સૈકચક્રે રથે સૂર્ય્યો દ્વિપદ્મધૃક્। મસીભાજનલેખન્યૌ બિભ્રત્કુણ્ડી તુ દક્ષિણે

ભગવાને કહ્યું: સાત ઘોડાવાળા અને એક વ્હીલવાળા રથમાં ઊભેલા સૂર્ય, બે કમળ પકડીને, કાળમદાની અને પેન પકડીને, જમણા હાથમાં કુંડી રાખે છે.

વામે તુ પિઙ્ગલો દ્વારિ દણ્ડભૃત્ સ રવેર્ગણઃ। બાલવ્યજનધારિણ્યૌ પાર્શ્વે રાજ્ઞી ચ નિષ્પ્રભા

ડાબી બાજુએ પિંગળા દ્વાર પર દંડ પકડીને ઊભો છે, એ સૂર્યના સહાયક છે; બાજુએ બે સ્ત્રીઓ પંખા પકડીને ઊભી છે, અને રાણી, પ્રકાશ વિના, બાજુએ છે.

અથવાશ્વસમારૂઢઃ કાર્ય્ય એકસ્તુ ભાસ્કરઃ। વરદા દ્વ્યબ્જિનઃ સર્વે દિક્પાલાસ્ત્રકરાઃ ક્રમાત્

અથવા, ભાસ્કર એકલા ઘોડા પર સવાર દર્શાવાય; દિશાના રક્ષક બધા શસ્ત્ર પકડીને, બે કમળવાળા અને આશીર્વાદ આપનારા, ક્રમથી ઊભા છે.