અગ્નિપુરાણમ્

શૂલર્ષ્ટિધારી દક્ષે ચ ગદાચક્રધરો પદે। રુદ્રકેશવલક્ષ્માઙ્ગો ગૌરીલક્ષ્મીસમન્વિતઃ

જમણા બાજુ શૂળ અને ભાલા ધરાવે છે, પગમાં ગદા અને ચક્ર છે; રુદ્રના વાળ અને લક્ષ્મીના ચિહ્નો સાથે, ગૌરી અને લક્ષ્મી સાથે છે.

શઙ્ખચક્રગદાવેદપાણિશ્ચાશ્વશિરા હરિઃ। વામપાદો ધૃતઃ શેષે દક્ષિણઃ કૂર્મ્મપૃષ્ઠગઃ

હરિ હાથમાં શંખ, ચક્ર, ગદા અને વેદો ધરાવે છે, ઘોડાની શિર સાથે; ડાબા પગ શેષ પર અને જમણા પગ કચ્છપના પીઠ પર છે.

દત્તાત્રેયો દ્વિબાહુઃ સ્યાદ્વામોત્સઙ્ગે શ્રિયા સહ। વિષ્વક્‌સેનશ્ચક્રગદી હલી શઙ્ખી હરેર્ગણઃ

દત્તાત્રેય બે હાથવાળા છે, ડાબા ઓડમાં શ્રી સાથે છે; વિશ્વકસેન ચક્ર, ગદા, હળ અને શંખ ધરાવે છે, હરિના ગણા તરીકે.

ભગવાનુવાચ ચણ્ડી વિંશતિબાહુઃ સ્યાદ્‌બિભ્રતી દક્ષિણૈઃ કરઃ। શૂલાસિશક્તિચક્રાણિ પાશં ખેટાયુધાભયમ્

ભગવાને કહ્યું: ચંડીએ વિંશતિ (વીસ) હાથ ધર્યા છે, જેમાં દાયાં હાથમાં ત્રિશૂલ, તલવાર, ભાલા, ચક્ર, પાશ, ઢાલ, શસ્ત્ર અને અભયમુદ્રા છે.

ડમરું શક્તિકાં વામૈર્ન્નાગપાશઞ્ચ ખેટકમ્। કુઠારાઙ્કુશચાપાંશ્ચ ઘણ્ટાધ્વજગદાંસ્તથા

એના ડાબાં હાથમાં ઢમરુ, શક્તિ, સાપનો પાશ, ઢાલ, કટારી, અંકુશ, ધનુષ, ઘંટ, ધ્વજ અને ગદા છે.

આદર્શમુદ્‌ગરાન્ હસ્તૈશ્ચણ્ડી વા દશબાહુકા। તદધો મહિષશ્છિન્નમૂર્દ્ધા પાતિતમસ્તકઃ

ચંડીને દસ હાથ સાથે, હાથમાં દરપણ અને મુગલ રાખેલી દર્શાવવામાં આવે છે; એના પગ નીચે મહિષાસુર છે, જેના માથું કપાઈ પડેલું છે.

શસ્ત્રોદ્યતકરઃ ક્રુદ્ધસ્તદ્‌ગ્રીવાસમ્ભવઃ પુમાન્। શૂલહસ્તો વમદ્રક્તો રક્તસ્રઙ્‌મૂર્દ્ધજેક્ષણઃ

મહિષાસુરની ગરદનમાંથી એક ક્રોધિત પુરુષ, હાથમાં શસ્ત્ર ઉંચાવી, બહાર આવે છે; એના હાથમાં ત્રિશૂલ છે, લોહી વહે છે, લાલ ફૂલની માળા, વાળ અને આંખો છે.

સિહેનાસ્વાદ્યમાનસ્તુ પાશબદ્ધો ગલે ભૃશમ્। યામ્યાઙ્ઘ્ન્યાક્રાન્તસિહા ચ સવ્યાઙઘ્નિર્નીચગાસુરે

મહિષાસુરને સિંહ ગળે પાશ બાંધીને જોરથી ખાઈ રહ્યો છે; સિંહને યામ્યા પોતાના ડાબા પગથી દબાવે છે અને અસુર નીચે પડેલો છે.

ચણ્ડિકેયં ત્રિનેત્રા ચ સશસ્ત્રા રિપુમર્દ્દની। નવપદ્માત્મકે સ્થાને પૂજ્યા દુર્ગા સ્વમૂર્ત્તિતઃ

આ ચંડિકા ત્રણ આંખવાળી, શસ્ત્રધારી, દુશ્મનોનો નાશ કરતી છે; નવ પાંખડાવાળા કમળના સ્થાન પર, પોતાની મૂર્તિમાં, દુર્ગા તરીકે પૂજવામાં આવે છે.

આદૌ મધ્યે તથેન્દ્રાદૌ નવતત્ત્વાત્મભિઃ ક્રમાત્। અષ્ટાદશભુજૈકા તુ દક્ષે મુણ્ડં ચ ખેટકમ્

આદિ, મધ્ય અને ઇન્દ્ર વગેરેના મસ્તક પર, ક્રમશઃ નવ તત્વો સાથે; જેણે અઢાર હાથ ધર્યા છે, એના દાયાં હાથમાં માથું અને ઢાલ છે.

આદર્શતર્જનીચાપં ધ્વજં ડમરુકં તથા। પાશં વામે બિભ્રતી ચ શક્તિમુદ્ગરશૂલકમ્

એના ડાબાં હાથમાં દરપણ, ધમકી આપતી આંગળી, ધનુષ, ધ્વજ, ઢમરુ, પાશ, અને શક્તિ, મુગલ અને ત્રિશૂલ છે.

વજ્રખડ્‌ગાઙ્કુશશરાન્ ચક્રન્દેવી શલાકયા। એતૈરેવાયુધૈર્યુક્તા શેષાઃ ષોડશબાહુકાઃ

દેવી પાસે વજ્ર, તલવાર, અંકુશ, બાણ, ચક્ર અને દંડ છે; આ શસ્ત્રો સાથે, બાકી મૂર્તિઓમાં સોળ હાથ છે.

ડમરું તર્જનીં ત્યક્ત્વા રુદ્રચણ્ડાદયો નવ। રુદ્રચણ્ડા પ્રચણ્ડા ચ ચણ્ડોગ્રા ચણ્ડનાયિકા

ઢમરુ અને ધમકી આપતી આંગળી aside, રુદ્રચંડા અને અન્ય નવ છે: રુદ્રચંડા, પ્રચંડા, ચંડોગ્રા, ચંડનાયિકા,

ચણ્ડા ચણ્ડવતી ચૈવ ચણ્ડરૂપાતિચણ્ડિકા। ઉગ્રચણ્ડા ચ મધ્યસ્થા રોચનાભારુણાસિતા

ચંડા, ચંડવતી, ચંડરૂપા, અતિચંડિકા, ઉગ્રચંડા, અને વચ્ચે રોચના, ભારુણી અને અસિતા છે.

નીલા શુક્લા ધૂમ્રિકા ચ પીતા શ્વેતા ચસિહગાઃ। મહીષોથ પુમાન્ શસ્ત્રી તત્‌કચગ્રહમુષ્ટિકાઃ

નીલા, શુકલા, ધૂમ્રિકા, પીતા, શ્વેતા અને સિંહસવાર; મહિષ અને શસ્ત્રધારી પુરુષ અસુરના વાળ અને મુઠ્ઠી પકડી રાખે છે.

આલીઢા નવ દુર્ગાઃ સ્યુઃ સ્થાપ્યાઃ પુત્રાદિવૃદ્ધયે। તથા ગૌરી ચણ્ડિકાદ્યા કુણ્ઢ્યક્ષરરદાગ્નિધૃક્

આલીઢા સ્થિતિમાં નવ દુર્ગાઓ પુત્ર અને વૃદ્ધિ માટે સ્થાપિત થાય છે; ગૌરી, ચંડિકા અને અન્ય, કુંડ, જપમાળા અને અગ્નિ પકડી રાખે છે.

સૈવ સ્મ્ભા વને સિદ્ધાઽગ્નિહીના લલિતા તથા। સ્કન્ધમૂર્દ્ધકરા વામે દ્વિતીયે ધૃતદર્પ્પણા

એ જ, વનમાં સિદ્ધ, અગ્નિ વિના લલિતા છે; ડાબે, ખભા પર હાથ રાખીને, બીજામાં દરપણ પકડી છે.

યામ્યે ફલાઞ્જલિહસ્તા સૌભાગ્યા તત્ર ચોર્ધ્વિકા। લક્ષ્મીર્યામ્યકરામ્ભોજા વામે શ્રીફલસંયુતા

યામ્ય દિશામાં ફળ સાથે જોડેલા હાથવાળી સૌભાગ્યા છે, અને એના ઉપર લક્ષ્મી છે, જે યામ્ય હાથમાં કમળ અને ડાબા હાથમાં ફળ ધરાવે છે.

પુસ્તાક્ષમાલિકાહસ્તા વીણાહસ્તા સરસ્વતી। હુમ્ભાબ્જહસ્તા શ્વેતાભા મકરોપરિ જાહ્નવી

સરસ્વતી પાસે પુસ્તક, જપમાળા અને વીણા છે; શ્વેતા, સફેદ તેજવાળી, કમળ પકડી, મકર પર બેસી, જાહ્નવી રૂપે છે.

કૂર્મ્મગા યમુના કુમ્ભકરા શ્યામા ચ પૂજ્યતે। સવીણસ્તુમ્બુરુઃ શુક્લઃ શૂલી માત્રગ્રતો વૃષે

યમુના, શ્યામા, કાચબ પર બેસી, કુંડ પકડી છે; તુંબુરુ, શ્વેત, વીણા પકડી છે; ત્રિશૂલધારી માતા સામે વૃષ પર ઉભા છે.

ગૌરી ચતુર્મુખી બ્રાહ્મી અક્ષમાલાસુરાન્વિતા। કુણ્ડક્ષપાત્રિણી વામે હંસગા શાઙ્કરી સિતા

ગૌરી, ચારમુખી બ્રાહ્મી, જપમાળા અને અસુર પકડી છે; કુંડક્ષપાત્રિણી, શ્વેત, હંસ પર બેસી, શાંકરી રૂપે છે.

શરચાપૌ દક્ષિણેઽસ્યાવામે ચક્રં ધનુર્વૃષે। કૌમારી શિખિગા રક્તા શક્તિહસ્તા દ્વિબાહુકા

કુમારીના જમણા હાથમાં શરદ ઋતુ જેવા ધનુષ અને બાણ છે; ડાબા હાથમાં ચક્ર અને વૃષભના આકારનું ધનુષ છે. કુમારી, મોરના પાંખોથી સજ્જ, લાલ રંગની, બે હાથમાં શસ્ત્ર ધરાવે છે.

ચક્રશઙ્ખધરા સવ્યે વામે લક્ષ્મીર્ગદાવ્જધૃક્। દણ્ડશઙ્ખાસિ ગદયા વારાહી મહિષસ્થિતા

ડાબા હાથમાં લક્ષ્મી ચક્ર અને શંખ ધરાવે છે, અને ગદા પણ છે; વારાહી મહિષ પર ઊભી છે, અને દંડ, શંખ, તલવાર અને ગદા પકડી છે.

ઐન્દ્રી વામે વજ્રહસ્તા સહસ્રાક્ષી તુ સિદ્ધયે। ચામુણ્ડા કોટરક્ષીસ્યાન્નિર્મ્મંસા તુ ત્રિલોચના

એન્દ્રી ડાબા હાથમાં વજ્ર પકડી છે, અને હજારો આંખો ધરાવે છે; ચામુંડા, ખાડા આંખોવાળી, માંસ વિનાની અને ત્રણ આંખો ધરાવે છે.

નિર્મ્માંસા અસ્થિસારા વા ઊર્ધ્વકેશી કૃશોદરી। દ્વીપિચર્મ્મધરાવામે કપાલં પટ્ટિશઙ્કરે

માંસ વિનાની, હાડકાંથી જ બનેલી, વાળ ઊભા અને પાતળી પેટવાળી; ડાબા હાથમાં વાઘની ચામડી પહેરી, કપાળ અને તલવાર પકડી છે.

શૂલં કર્ત્રી દક્ષિણેઽસ્યાઃ શવારૂઢાસ્થિભૂષણા। વિનાયકો નરાકારો બૃહત્‌કુક્ષિર્ગજાનનઃ

જમણા હાથમાં શૂળ અને છરી છે; શવ પર સવાર છે અને હાડકાંથી શોભાયમાન છે. વિનાયક માનવ સ્વરૂપમાં, મોટું પેટ અને હાથીનું મુખ ધરાવે છે.

બૃહચ્છુણ્ડો હ્યુપવીતી મુખં સપ્તકલં ભવેત્। વિસ્તારાદ્દૈર્ઘ્યતશ્ચૈવ શુણ્ડં ષટ્‌ત્રિશદઙ્ગુલમ્

મોટી સુંડ ધરાવે છે, ઉપવીતી પહેરી છે, મુખ સાત અંગુલ પહોળું છે; સુંડની પહોળાઈ અને લંબાઈ છત્રીસ અંગુલ છે.

કલા દ્વાદશ નાડી તુ ગ્રીવા સાર્દ્ધકલોચ્છિતા। ષટ્‌ત્રિંશદઙ્ગુલં કણ્ઠં ગુહ્યમધ્યર્દ્ધમઙ્ગુલમ્

કલા બાર અંગુલની હોય છે; ગળામાં નાડી અને અડધી કલા સાથે, ગળું છત્રીસ અંગુલ લાંબું છે; ગુપ્ત અંગ એક અડધી અંગુલનું છે.

નાભિરૂરૂ દ્વાદશઞ્ચ જઙ્ઘે પાદે તુ દક્ષિણે। સ્વદન્તં પરશું વામે લડ્ડુકઞ્ચોત્પલં શયે

નાભિ અને ઉરૂ બાર અંગુલના છે; જાંઘ અને જમણો પગ પણ એ જ છે. જમણા હાથમાં દાંત, ડાબા હાથમાં પરશુ, લાડુ અથવા નીલકમળ છે.