અગ્નિપુરાણમ્

અષ્ટારમબ્જં વિલિખેત્ ગુર્વાદ્યં પૂર્વવદ્યજેત્। અષ્ટર્ણેનાસનં દત્ત્વા તેનૈવ ચ શિલાં ન્યસેત્

આઠ કાંટાવાળું કમળ દોરવું, ગુરુ અને અન્યની પહેલા જેવી પૂજા કરવી; આઠ કાંટાવાળું આસન આપી, એ જ રીતે શિલા મૂકી.

પૂજયેદ્દશધા તેન ગાયત્રીભ્યાં જિતં તથા

તે દ્વારા દસ રીતે પૂજા કરવી, અને ગાયત્રી તથા જીતામંત્રથી પણ એ જ રીતે.

ભગવાનુવાચ ઓં રૂપઃ કેશવઃ પદ્મશઙ્ખચક્રગદાધરઃ। નારાયણઃ શઙ્ખપદ્મગદાચક્રી પ્રદક્ષિણમ્

ભગવાને કહ્યું: ઓમ. રૂપ છે કેશવ, જે કમળ, શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરે છે; નારાયણ, શંખ, કમળ, ગદા અને ચક્ર સાથે, જમણી બાજુ.

તતો ગદી માધવોરિશઙ્ખપદ્મી નમામિ તમ્। ચક્રકૌમોદકીપદ્મશઙ્ખી ગોવિન્દ ઊર્જિતઃ

પછી, ગદાધારી માધવ, શંખ અને કમળ ધરાવતો ઈશ્વર — હું તેમને નમસ્કાર કરું છું; ગોવિંદ, શક્તિશાળી, ચક્ર, ગદા, કમળ અને શંખ સાથે.

મોક્ષદઃ શ્રીગદી પદ્મી શઙ્ખી વિષ્ણુશ્ચ ચક્રધૃક્। શઙ્ખચક્રાબ્જગદિનં મધુસૂદનમાનમે

મુક્તિ આપનાર, શ્રીગદાધરી, કમળધારી, શંખધારી, વિષ્ણુ, ચક્રધારી; હું મધુસૂદનને નમન કરું છું, જે શંખ, ચક્ર, કમળ અને ગદા સાથે છે.

ભક્ત્યા ત્રિવિક્રમઃ પદ્મગદી ચક્રી ચ શઙ્ખ્યપિ। શઙ્ખચક્રગદાપદ્મી વામનઃ પાતુ માં સદા

ભક્તિથી, ત્રિવિક્રમ, પદ્મગદાધરી, ચક્રધારી અને શંખધારી; વામન, શંખ, ચક્ર, ગદા અને કમળ સાથે, હંમેશા મને રક્ષા કરે.

ગતિદઃ શ્રીધરઃ પદ્મી ચક્રશાર્ઙ્ગી ચ શઙ્ખ્યપિ

માર્ગ આપનાર, શ્રીધર, કમળધારી, ચક્રશારંગી અને શંખધારી.

વરદઃ પદ્મનાભસ્તુ શઙ્ખાબ્જારિગદાધરઃ। દામોદરઃ પદ્મશઙ્ખગદાચક્રી નમામિ તમ્

કૃપા આપનાર પદ્મનાભ, જે શંખ, પદ્મ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરે છે, દામોદર પણ પદ્મ, શંખ, ગદા અને ચક્ર સાથે છે—એવા ભગવાનને હું વંદન કરું છું.

તેને ગદી શઙ્ખચક્રી વાસુદેવોબ્જભૃજ્જગત્। સઙ્કર્ષણો ગદી શઙ્‌ખી પદ્મી ચક્રી ચ પાતુ વઃ

ગદા, શંખ અને ચક્ર ધારણ કરનાર વાસુદેવ જગતને ધારણ કરે છે; સંકર્ષણ પણ ગદા, શંખ, પદ્મ અને ચક્ર સાથે છે—એવો ભગવાન તમારો રક્ષણ કરે.

ગદી ચક્રી શઙ્ખગદી પ્રદ્યુમ્નઃ પદ્મભૃત્ પ્રભુઃ। અનિરુદ્ધસ્ચક્રગદી શઙ્ખી પદ્મી ચ પાતુ નઃ

પ્રદ્યુમ્ન, જે ગદા, ચક્ર, શંખ અને પદ્મ ધારણ કરે છે, એ સ્વામી છે; અનિરુદ્ધ પણ ચક્ર, ગદા, શંખ અને પદ્મ સાથે છે—એવો ભગવાન અમારું રક્ષણ કરે.

સુરેશોર્યબ્જશઙ્ખાઢ્યઃ શ્રીગદી પુરુપોત્તમઃ। અધોક્ષજઃ પદ્મગદી શઙખી ચક્રી ચ પાતુ વઃ

દેવતાઓના સ્વામી, જે પદ્મ અને શંખથી શોભિત છે, ગદા ધારણ કરનાર, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ; અધોક્ષજ પણ પદ્મ, ગદા, શંખ અને ચક્ર સાથે છે—એવો ભગવાન તમારો રક્ષણ કરે.

દેવો નૃસિંહશ્ચક્રાબ્જગદાશઙ્ખી નમામિ તમ્। અચ્યુતઃ શ્રીગદી પદ્મી ચક્રી શઙ્ખી ચ પાતુ વઃ

ચક્ર, પદ્મ, ગદા અને શંખ ધારણ કરનાર દેવ નરસિંહને હું વંદન કરું છું; અચ્યૂત, ગદા, પદ્મ, ચક્ર અને શંખ સાથે, એ તમારો રક્ષણ કરે.

બાલરૂપી શઙ્ખગદી ઉપેન્દ્રશ્ચક્રપદ્મ્યપિ। જનાર્દ્દનઃ પદ્મ ચક્રી શઙ્ખધારી ગદાધરઃ

બાળ સ્વરૂપમાં શંખ અને ગદા ધારણ કરનાર, ઉપેન્દ્ર ચક્ર અને પદ્મ સાથે છે; જનાર્દન પણ પદ્મ, ચક્ર, શંખ અને ગદા ધારણ કરે છે.

શઙ્ખીપદ્મી ચ ચક્રી ચહરિઃ કૌમોદકીધરઃ। કૃષ્ણઃ શઙ્ખી ગદી પદ્મી ચક્રી મે ભુક્તિમુક્તિદઃ

હરી, શંખ, પદ્મ અને ચક્ર સાથે, કૌમોદકી ગદા ધારણ કરે છે; કૃષ્ણ, શંખ, ગદા, પદ્મ અને ચક્ર સાથે, મને ભોગ અને મોક્ષ આપે છે.

આદિ મૂર્ત્તિર્વાસુદેવસ્તસ્માત્ સઙ્કર્પણોભવત્। સઙ્કર્પણાચ્ચ પ્રદ્યુમ્નઃ પ્રદ્યુમ્નાદનિરુદ્ધકઃ

વાસુદેવ મૂળ સ્વરૂપ છે; તેમાંથી સંકર્ષણ ઉત્પન્ન થયો; સંકર્ષણમાંથી પ્રદ્યુમ્ન આવ્યો; પ્રદ્યુમ્નમાંથી અનિરુદ્ધ ઉત્પન્ન થયો.

કેશવાદિપ્રભેદેન એકૈકસ્ય ત્રિધા ક્રમાત્। દ્વાદશાક્ષરકં સ્તોત્રં ચતુર્વિંશાતિમૂર્ત્તિમત્

કેશવથી શરૂ થયેલા ભેદ પ્રમાણે, દરેકનું ત્રણ પ્રકાર છે; બાર અક્ષરનું સ્તોત્ર ચોવીસ સ્વરૂપ ધરાવે છે.

યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ નિર્મલઃ સર્વમાપ્નુયાત્

જે આ સ્તોત્રનું પઠન કરે કે સાંભળે, શુદ્ધ રહી, તે સર્વે ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.

ભગવાનુવાચ દશાવતારં મત્સ્યાદિલક્ષણં પ્રવદામિ તે। મત્સ્યાકારસ્તુ મત્સ્યઃ સ્યાત્ કૂર્મઃ કૂર્મ્માકૃતિર્ભવેત્

ભગવાને કહ્યું: હું તને દશ અવતારના લક્ષણો કહું છું, જે મત્સ્યથી શરૂ થાય છે; મત્સ્ય અવતાર માછલીનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે, કૂર્મ અવતાર કાચબાની આકૃતિ લે છે.

નરાઙ્ગો વાથ કર્ત્તવ્યૌ ભૂવરાહૌ ગદાદિભૃત્। દક્ષિણે વામકે શઙ્‌ખં લક્ષ્મીર્વા પદ્મમેવ વા

ભૂવરસ માટે મનુષ્યની આકૃતિ બનાવવી જોઈએ, જે ગદા અને અન્ય શસ્ત્રો ધારણ કરે છે; જમણી કે ડાબી બાજુ શંખ, લક્ષ્મી અથવા પદ્મ મૂકવું.

શ્રીર્વામકૂર્પ્પરસ્થા તુ ક્ષ્માનન્તૌ ચરણાનુગૌ। વરાહસ્થાપનાદ્રાજ્યં ભવાબ્ધિતરણં ભવેત્

લક્ષ્મી કૂર્મના ડાબા ભાગમાં રાખવામાં આવે છે, અને પૃથ્વી બંને પગ પાસે; વરાહની સ્થાપનાથી રાજ્ય અને સંસારના સાગરથી પાર મળે છે.

નરસિંહો વિવૃત્તાસ્યો વામોરુક્ષતદાનવઃ । તદ્વક્ષો દારયન્માલી સ્ફુરચ્ચક્રગદાધરઃ

નરસિંહ, જેનું મોઢું પહોળું ખુલેલું છે, ડાબા પગથી દાનવને ફાડે છે; માલા પહેરેલી, ચમકતા ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર છે.

છત્રી દણ્ડી વામનઃ સ્યાદથવા સ્યાચ્ચતુર્ભુજઃ। રામશ્ચાપેષુહસ્તઃ સ્યાત્ ખડ્ગી પરસુનાન્વિતઃ

વામન છત્રી અને દંડ સાથે દર્શાવાય છે, અથવા ચાર હાથવાળો પણ હોઈ શકે; રામ ધનુષ, ખડગ અને પરશુ ધારણ કરે છે.

રામશ્ચાપી શરી ખડ્ગી શઙ્ખી વા દ્વિભૂજઃ સ્મૃતઃ। ગદાલાઙ્ગલધારી ચ રામો વાથ ચતુર્ભુજઃ

રામ ધનુષ અને બાણ, ખડગ, શંખ સાથે, અથવા બે હાથવાળા તરીકે ઓળખાય છે; ગદા અને લાંગલ ધારણ કરનાર, અથવા ચાર હાથવાળો પણ હોઈ શકે.

વામોર્ધ્વે લાઙ્ગલં દદ્યાદધઃ શઙ્ખં સુશોભનમ્। મુષલં દક્ષિણોર્ધ્વે તુ ચક્રઞ્ચાધઃ સુશોભનમ્

ડાબા ઉપર લાંગલ મૂકવું, નીચે સુંદર શંખ; જમણા ઉપર મુષળ, અને નીચે સુંદર ચક્ર મૂકવું.

ધનુસ્તૃણાન્વિતઃ કલ્કી મ્લેચ્છોત્સાદકરોદ્વિજઃ। અથવાશ્વસ્થિતઃ ખઙ્ગી શઙ્ખચક્રશરાન્વિતઃ

કલ્કિ ધનુષ અને તૃણ સાથે, મ્લેચ્છોનો નાશ કરનાર દ્વિજ છે; અથવા ઘોડા પર બેઠેલો, ખડગ, શંખ, ચક્ર અને બાણ ધારણ કરનાર છે.

લક્ષણં વાસુદેવાદિનવકસ્ય વદામિ તે। દક્ષિણોર્ધ્વે ગદા વામે વામોર્ધ્વે ચક્રમુત્તમમ્

વાસુદેવથી શરૂ થતા નવ સ્વરૂપોની વિશેષતાઓ હું તને જણાવું છું: જમણા ઉપર ગદા, ડાબા ઉપર શ્રેષ્ઠ ચક્ર રાખવું.

બ્રહ્મેશૌ પાર્શ્વગૌ નિત્યં વાસુદેવોસ્તિ પૂર્વવત્। શઙ્ખી સ વરદો વાથ દ્વિભુજો વા ચતુર્ભુજઃ

બ્રહ્મા અને ઈશા હંમેશા બાજુમાં રહે છે, વાસુદેવ પહેલાં જેવો હતો એ જ છે; તે શંખ અને આશીર્વાદ mudra ધરાવે છે, અને તે બે કે ચાર હાથવાળો હોઈ શકે છે.

લાઙ્ગલી મુષલી રામો ગદાપદ્મધરઃ સ્મૃતઃ। પ્રદ્યુમ્નો દક્ષિણે વજ્રં શઙ્ખં વામે ધનુઃ કરે

રામને હંમેશા હળ અને મુષળ ધારણ કરનાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે; પ્રદ્યુમ્ન જમણા હાથમાં વજ્ર, ડાબા હાથમાં શંખ અને ધનુષ રાખે છે.

ગદાનાભ્યાવૃતઃ ગ્રીત્યા પ્રદ્યુમ્નો વા ધનુઃ શરી। ચતુર્ભુજોનિરુદ્ધઃ સ્યાત્તથા નારાયણો વિભુઃ

પ્રદ્યુમ્ન ગદાની માળા ગળામાં પહેરીને હોય છે, અથવા ધનુષ અને બાણ ધરાવે છે; અનિરુદ્ધ ચાર હાથવાળો છે, અને એ રીતે નારાયણ પણ મહિમાવાન છે.