અગ્નિપુરાણમ્

ત્વન્મતાત્ પ્રેષયિષ્યામિ વિચિન્વન્તુ ચ જાનકીમ્ । પૂર્વાદૌ માસમાયાન્તુ માસાદૂર્ધ્વં નિહન્મિ તાન્

'મારા આદેશથી હું તેમને મોકલીશ; તેઓ જાનકીની શોધ કરે. એક માસમાં પાછા આવી જાય, નહિ તો પછી હું તેમને દંડ આપીશ.'

ઇત્યુક્તા વાનરાઃ પૂર્વપશ્ચમોત્તરમાર્ગગાઃ। જગ્મૂ રામં સસુગ્રીવમપશયન્તસ્તુ જાનકીમ્

આ રીતે આદેશ મળતાં વાનરો પૂર્વ, પશ્ચિમ અને ઉત્તર તરફ ગયા; તેઓ રામ અને સુગ્રીવ સાથે ગયા, પણ જાનકી મળી નહીં.

રામાઙ્ગુલીયં સંગૃહ્ય હનૂમાન્ વાનરૈઃ સહ। દક્ષિણે માગયામાસ સુપ્રભાયા ગુહાન્તિકે

હનુમાને રામની મુદ્રિકા લઈને વાનરો સાથે દક્ષિણ તરફ સુપ્રભાની ગુફા પાસે શોધ શરૂ કરી.

માસાદૂર્ધ્વઞ્ચ વિન્યસ્તા અપશ્યન્તસ્તુ જાનકીમ્। ઊચુર્વૃથામરિષ્યામો જટાયુર્દ્ધન્ય એવ સઃ

એક માસ વીતી ગયો છતાં પણ જાનકી મળી નહીં, ત્યારે વાનરો બોલ્યા: 'અમે વ્યર્થ મરી જઈશું; જટાયુ જ ધન્ય છે.'

સીતાર્થે યોઽત્યજત્ પ્રાણાન્રાવણેન હતો રણે। તચ્છ્રુ ત્વા પ્રાહ સમ્પાતિર્વિહાય કપિભક્ષણમ્

સીતા માટે જેણે પોતાનું પ્રાણ ત્યાગ્યું, રણમાં રાવણથી મારાયો—આ સાંભળી, સંપાતીએ વાનરોને ખાવાનું છોડીને વાત કરી.

ભ્રાતાઽસૌ મે જટાયુર્વૈ મયોડ્ડીનોઽર્કમણ્ડલમ્। અર્ક તાપાદ્રક્ષિતોઽગાદ્ દગ્ધપક્ષોઽહમભ્રગઃ

'એ જટાયુ મારો ભાઈ હતો; મને પણ સૂર્યમંડળ સુધી ઉડાડી દીધો હતો. સૂર્યની તાપથી બચી ગયો, પણ મારા પાંખો બળી ગયા અને હું આકાશમાંથી પડી ગયો.'

રામવાર્ત્તાશ્રવાત્ પક્ષૌ જાતૌ ભૂયોઽથ જાનકીમ્। પશ્યામ્યશોકવનિકાગતાં લઙ્કાગતાં કિલ

રામના સમાચાર સાંભળી મારા પાંખો ફરી ઉગ્યા છે; હવે હું જોઈ શકું છું કે જાનકી અશોકવટિકામાં છે અને ખરેખર લંકામાં છે.

શતયોજનચવિશ્તીર્ણે લવણાબ્ધૌ ત્રિકૂટકે। જ્ઞાત્વા રામં સસુગ્રીવં વાનરાઃ કથયન્તુ વૈ

શત યોજન જેટલી વિશાળ ખારા દરિયામાં, ત્રિકૂટ પર્વત પાસે, વાનરોએ રામ અને સુગ્રીવને ઓળખીને વાત કરી.

નારદ ઉવાચ સમ્પાતિવચનં શ્રુત્વા હનુમાનઙ્ગદાદયઃ। અબ્ધિં દૃષ્ટ્વાઽબ્રુવંસ્તેઽબ્ધિં લઙ્ઘયેત કો નુ જીવયેત્

નારદે કહ્યું: સંપાતિના શબ્દો સાંભળી, હનુમાન, અંગદ અને બીજા વાનરો દરિયો જોઈને બોલ્યા: 'આ દરિયો કોણ પાર કરી શકે અને જીવતો રહી શકે?'

કપીનાં જીવનાર્થાય રામકાર્ય્યપ્રસિદ્ધયે। શતયોજનવિસ્તીર્ણં પુપ્લુવેઽબ્ધિં સ મારુતિઃ

વાનરોના બચાવ અને રામનું કામ પૂરું થાય એ માટે, પવનપુત્ર હનુમાને શત યોજન પહોળો દરિયો ફાંદી લીધો.

દૃષ્ટ્વોત્થિતઞ્ચ મૈનાકં સિંહિકાં વિનિપાત્ય ચ । લઙ્કાં દૃષ્ટ્વા રાક્ષસાનાં ગૃહાણિ વનિતાગૃહે

હનુમાને ઊભેલો મૈનાક પર્વત જોયો અને સિંહિકાને માર્યો; પછી લંકા, રાક્ષસોના ઘર અને સ્ત્રીઓના મહેલ જોયા.

દશગ્રીવસ્ય કુમ્ભસ્ય કુમ્ભકર્ણસ્ય રક્ષસઃ। વિભીષણસ્યેન્દ્રજિતો ગૃહેઽન્યેષાં ચ રક્ષસામ્

તેને દશમુખ, કુંભ, કુંભકર્ણ, વિભીષણ, ઇન્દ્રજિત અને બીજા રાક્ષસોના ઘર પણ દેખાયા.

નાપશ્યત્ પાનભૂમ્યાદૌ સીતાં ચિન્તાપરાયણઃ। અશોકવનિકાં ગત્વા દૃષ્ટવાઞ્છિંશપાતલે

હનુમાને પીણાવાળાં સ્થળો અને બીજાં બધાંયે સીતાજી ક્યાંયે દેખાઈ નહીં, તે ચિંતામાં ગરક થઈ હતી; પછી અશોકવટિકામાં જઈ, શિષપા વૃક્ષ નીચે સીતાજીને જોયા.

રાક્ષસીરક્ષિતાં સીતાં ભવ ભાર્યેતિ વાદિનમ્। રાવણં શિશપાસ્થોઽથ નેતિ સીતાન્તુ વાદિનીમ્

હનુમાને જોયું કે રાક્ષસીઓએ ઘેરેલી સીતાજી પાસે રાવણ કહેતો હતો: 'મારી પત્ની બન'; પણ શિષપા નીચે બેઠેલી સીતાએ સ્પષ્ટ ના કહી દીધું.

ભવ ભાર્યા રાવણસ્ય રાક્ષસીર્વાદિનીઃ કપિઃ। ગતે તુ રાવણે પ્રાહ રાજા દશરથોઽભવત્

વાનરે રાક્ષસીઓએ પણ સીતાને રાવણની પત્ની બનવા કહેતા સાંભળ્યું; રાવણ ત્યાંથી ગયો પછી, હનુમાને કહ્યું: 'દશરથ રાજા હતા.'

રામોઽસ્ય લક્ષ્મમઃ પુત્રૌ વનવાસઙ્ગતૌ વરૌ। રામપત્ની જાનકી ત્વં રાવણેન હૃતા બલાત્

રામ અને લક્ષ્મણ એ તેમના પુત્રો છે, જે વનમાં રહે છે અને ઉત્તમ છે; તું, જનકનંદિની, રામપત્ની, રાવણે બળજબરીથી તને હરી લીધી છે.

રામઃ સુગ્રીવમિત્રસ્ત્વા માર્ગયન્ પ્રૈષયચ્ચ મામ્ । સાભિજ્ઞાનઞ્ચાંગુલીયં રામદત્તં ગૃહાણ વૈ

રામ, જે સુગ્રીવનો મિત્ર છે, મને તને શોધવા મોકલ્યો છે; આ રામ આપેલું અંગૂઠીનું ચિહ્ન સ્વીકાર.

સીતાઽઙ્ગુલીયં જગ્રહ સાઽપશ્યન્મારુતિન્તરૌ। ભૂયોઽગ્રે ચોપવિષ્ટં તમુવાચ યદિ જીવતિ

સીતાએ અંગૂઠી લીધી અને પવનપુત્રને જોયા; પછી ફરી સામે બેઠી અને કહ્યું: 'જો એ જીવતો હશે... '

રામઃ કથં ન નયતિ શઙ્કિતામબ્રવીત્ કપિઃ। રામઃ સીતે ન જાનીતે જ્ઞાત્વા ત્વાં સ નયિષ્યતિ

'રામ મને કેમ બચાવતો નથી?' એમ ચિંતિત સીતાએ પૂછ્યું; વાનરે કહ્યું: 'સીતે, રામને ખબર નથી, જાણશે પછી તને જરૂર લઈ જશે.'

રાવણં રાક્ષસં હત્વા સબલં દેવિમાશુચ। સાભિજ્ઞાનં દેહિ મે ત્વં મણિં સીતાઽદદત્કપૌ

રાવણ અને તેની સેનાને મારીને, દેવી, મને કોઈ નિશાની આપો; ત્યારે સીતાએ હનુમાનને એક મણિ આપી.

ઉવાચ માં યથા રામો નયેચ્છીઘ્રં તથા કુરુ। કાકાક્ષિપાતનકથામ્પ્રતિયાહિ હિ શોકહ

તેણીએ મને કહ્યું: 'રામ જેમ જલદી મને લઈ જાય તેમ તું પણ કર; કાગડાએ માર્યો હતો એની વાત કહેજે અને, દુઃખ દૂર કરનાર, પાછો જા.'

મણિં કથાં ગૃહીત્વાહ હનૂમાન્નેષ્યતે પતિઃ । અથવા તે ત્વારા કાચિત્ પૃષ્ઠમારુહ મે શુભે

મણિ અને વાત લઈને હનુમાને કહ્યું: 'તારો પતિ આવશે'; અથવા, શુભે, કોઈ સ્ત્રી મારા પીઠ પર ચડી શકે છે.

અદ્ય ત્વાં દર્શયિષ્યામિ સસુગ્રીવઞ્ચ રાઘવમ્ । સીતાઽબ્રવલીદ્ધનૂમન્તં નયતાં માં હિ રાઘવઃ

આજે હું તને સુગ્રીવ સાથે રાઘવને બતાવીશ; સીતાએ કહ્યું: 'હનુમાન, મને રાઘવ પાસે લઈ જા.'

હનૂમાન્ સ દશગ્રીવદર્શનોપાયમાકરોત્। વનં બભઞ્ચ તત્પાલાન્ હત્વા દન્તનખાદિભિઃ

હનુમાને દશમુખને મળવાનો ઉપાય કર્યો; તેણે વનમાં તોડફોડ કરી, રાક્ષસ રક્ષકોને દાંત-નખથી મારી નાખ્યા.

હત્વા તુ કિઙ્કરાન્ સર્વાન્ સપ્ત મન્ત્રિસુતાનપિ। પુત્રમક્ષં કુમારઞ્ચ શક્રજિચ્ચબબન્ધ તમ્

પછી તેણે બધા કિંકર અને સાત મંત્રીઓના પુત્રોને મારી નાખ્યા; પછી ઇન્દ્રને જીતેલો અક્ષકુમારને બાંધી લીધો.

નાગપાશેન પિઙ્ગાક્ષં દર્શયામાસ રાવણમ્। ઉવાચ રાવણઃ કસ્ત્વં મારુતિઃ પ્રાહ રાવણમ્

નાગપાશથી પીંગળા આંખોવાળા રાવણને બતાવ્યો. રાવણે પૂછ્યું: 'તુ કોણ છે?' ત્યારે હનુમાને રાવણને જવાબ આપ્યો.

રામદૂતો રાઘવાય સીતાં દેહિ મરિષ્યસિ। રામબાણૈર્હતઃ સાર્દ્ધં લઙ્કાસ્થૈ રાક્ષસૈર્ધ્રુવમ્

'હું રામનો દૂત છું. સીતાજીને રાઘવને આપી દે, નહીં તો તારો અંત આવી જશે. નિશ્ચિત છે કે તું અને લંકાના રાક્ષસો રામના બાણોથી મરી જશો.'

રાવણો હન્તુમુદ્યુક્તો વિભીષણનિવારિતઃ। દીપયામાસ લાઙ્ગૂલં દીપ્તપુચ્છઃ સ મારુતિઃ

રાવણ તેને મારવા ઉત્સુક થયો, પણ વિભીષણે તેને અટકાવ્યો. પછી હનુમાનની પૂંછડી સળગાવી દેવામાં આવી અને હનુમાન અગ્નિ જેવી પૂંછડીવાળા થયા.

દગ્ધ્વા લઙ્કાં રાક્ષસાશ્ચ દૃષ્ટ્વા સીતાં પ્રણમ્ય તામ। સમુદ્રપારમાગમ્ય દૃષ્ટ્વા સીતેતિ ચાબ્રવીત્

હનુમાને લંકા અને રાક્ષસોને બળી નાખ્યા પછી, સીતાજીને જોઈને તેમને વંદન કર્યું. પછી તેઓ સમુદ્ર પાર ગયા અને કહ્યું: 'હું સીતાજીને જોઈ છે.'