આગ્નિ પુરાણના આ શ્લોકોમાં, સમાજમાં નિયમ અને દંડની વિધિઓને ખૂબ જ સ્પષ્ટ અને વિવેચનપૂર્વક વર્ણવવામાં આવી છે. આ શાસનની કથામાં, જ્યારે કોઈ પ્રાકૃતિક વ્યવસ્થાનો ઉલ્લંઘન કરે છે, ત્યારે દંડ દોઢગણો કે ત્રણગણો થાય છે, અને જાતિ-વ્યવસ્થાના અનુરૂપ કર્મમાં દંડ અડધી થાય છે. શરીરના અંગો જેવી કે હાથ, પગ, નાક, કાનને નુકસાન પહોંચાડવામાં દંડ પણ અડધો છે, જ્યારે હાથ, ગળા, આંખ અથવા જાંઘને નષ્ટ કરવામાં, વાણીના અપમાન જેવો દંડ લાગુ પડે છે. જાતિ ગુમાવવાની ગુનામાં મધ્યમ દંડ, અને નાના ગુનામાં પ્રથમ સ્તરનો દંડ આપવામાં આવે છે. વિદ્વાન બ્રાહ્મણ, રાજા કે દેવતાનું અપમાન કરવાથી સર્વોચ્ચ દંડ, સંબંધીઓ તથા સમિતિઓ માટે મધ્યમ દંડ, અને ગામના લોકો માટે સૌથી ઓછો દંડ નિર્ધારિત છે. પ્રમાણીઓ ન હોય તો, નિશાન, તર્ક અને પરંપરા દ્વારા નિર્ણય લેવાય; પણ ખોટા નિશાન હોય તો, ખૂબ જ સતર્કતા સાથે કાર્યવાહી કરવી જોઈએ. ભસ્મ, કાદવ, ધૂળને સ્પર્શ કરવાથી દસ પણ દંડ, અને અશુદ્ધ પદાર્થ, પગની પાંખ, થૂંકને સ્પર્શ કરવાથી દંડ બમણો છે. બીજાના પત્ની સાથે સંબંધમાં પણ એ જ નિયમ છે; ઉચ્ચ સ્તરીય સ્ત્રીઓ માટે દંડ બમણો, નીચા માટે અડધો, પણ ભુલ, અહંકાર વગેરે કારણો હોય તો દંડ લાગુ પડતો નથી. બ્રાહ્મણના અંગને કાપવાથી સર્વોચ્ચ દંડ, અને ફક્ત ઘા પડવાથી અડધો દંડ. હાથ કે પગને ઘા પહોંચાડવાથી દસ અને વીસ પણ દંડ, અને સર્વે વચ્ચે પરસ્પર ઘા હોય તો મધ્યમ દંડ. વાળ, કપડાં કે હાથ ખેંચવાથી દસ પણ, અને કપડાંથી બાંધીને કે પગ પર પગ મૂકીને દુઃખ આપવાથી સો પણ દંડ. લકડી કે સમાન વસ્તુથી દુઃખ આપીને લોહી ન નીકળે તો બત્રીસ પણ, અને લોહી નીકળે તો બમણો દંડ. હાથ, પગ, કાન, નાક કાપી નાખવાથી, અથવા મૃત્યુ જેવું ઘા પહોંચાડવાથી મધ્યમ દંડ. ચળવળ, ખોરાક, અગ્નિમાં અવરોધ, આંખ કે સમાન અંગને ઘા, ગળા, હાથ, જાંઘ તોડવાથી પણ મધ્યમ દંડ. એક વ્યક્તિ અનેકને ઘા પહોંચાડે તો દંડ બમણો, અને ઝઘડામાં સંપત્તિ લઈ જાય તો પરત આપવી અને દંડ પણ બમણો. દુઃખ પહોંચાડનાર વ્યક્તિએ ઇજા માટે થયેલ ખર્ચ પણ ચૂકવવો, અને ઝઘડામાં દોષિતને દંડ આપવો. ભૂમિ-કર ગેરકાયદેસર વસૂલ કરનારને દસ પણ દંડ, બ્રાહ્મણ કે પાડોશી માટે પણ આમ જ. હુમલો, દિવાલ તોડવી, કાપવી, ધ્વંસ કરવું—પચ્ચીસ પણ દંડ, ફરીથી થાય તો પણ એ જ. બીજાના ઘરમાં હાનિકારક પદાર્થ ફેંકનારને સોળ પણથી શરૂ થઈને, બે પણથી વધતી દંડ. પશુઓને દુઃખ, લોહી કાઢવી, અંગ કે ડાળ કાપવી—નાનાં પશુઓ માટે, બજાર મૂલ્યથી શરૂ થતાં દંડ. અંગ કાપવું કે મૃત્યુ, મધ્યમ દંડ અથવા મૂલ્ય, મોટા પશુઓ માટે બમણો દંડ. હુમલાની દંડ બમણી, પણ 'હું ચૂકવીશ' કહીને કરે તો ચારગણી. ઉચિત વ્યક્તિને અપમાન, ભાઈની પત્નીને મારવું, આપવાનું રોકવું, દરિયાઈ ઘરમાં ઘુસી જવું—આ માટે નિર્ધારિત દંડ પચાસ પણ. સ્થાનિક વડા, કારીગરને નુકસાન—પચાસ પણ દંડ. વિધવા પાસે પોતાની ઇચ્છાએ જવું, કે બોલાવ્યા પછી ન જવું—પચાસ પણ દંડ. શૂદ્રે તપસ્વીઓનું ખોરાક ખાવું, દેવ-પિતૃ યજ્ઞમાં ખાવું, ખોટી શપથ લેવો, અયોગ્ય કાર્ય કરવું—દંડ. બળદ કે નાના પશુઓને નિરર્થક બનાવવું, સામુહિક સંપત્તિ નકારવું, દાસીનું ગર્ભ નષ્ટ કરવું—દંડ. પિતા, પુત્ર, ભાઈ, બહેન, પતિ-પત્ની, ગુરુ-શિષ્ય—કારણ વિના એકબીજાને ત્યજી દે તો સો પણ દંડ. બીજાનું વસ્ત્ર પહેરવું—ત્રણ પણ દંડ; ઉધાર લીધેલું વસ્ત્ર ન આપવું, વેચાણ, ખરીદી, જમા, ઉધાર—દસ પણ દંડ. તોલ, માપ, સikka સાથે છેડછાડ કરનાર, કે એથી વ્યવહાર કરનાર—સર્વોચ્ચ દંડ. ખરા-ખોટા સikkaનો ખોટો દાવો, ખોટી ચકાસણી—હુમલાની પ્રથમ સ્તરનો દંડ. ડોક્ટરે ખોટું કરવું—પશુઓ માટે સૌથી ઓછો, માણસ માટે મધ્યમ, રાજા માટે સર્વોચ્ચ દંડ. અયોગ્ય રીતે બાંધવું, બંધાયેલાને મુક્ત કરવું, ગેરકાયદે વાદ કરવું—સર્વોચ્ચ દંડ. તોલ-માપથી એક-આઠમો ભાગ લઈ જાય તો બાવીસ પણ દંડ, વધ-ઘટ પ્રમાણે. દવાઓ, તેલ, મીઠું, સુગંધ, અનાજમાં મિલાવટ—સોળ પણ દંડ. કારીગરો, વેપારીઓ ભેગા થઈને ભાવ નક્કી કરે, વેપાર રોકે, મૂલ્યમાં હાનિ-લાભ કરે—હजार દંડ. રાજા દરરોજ જે ભાવ નક્કી કરે, એ જ વેચાણ-ખરીદીનો દર; વેપારીઓ એથી વધુ નફો કરે તો એ ગેરકાયદેસર. પોતાનાં દેશના માલમાં સો પૈકી પાંચ, વિદેશી માલમાં દસ નફો લેવું, તરત વેચાણ-ખરીદીમાં. માલના ખર્ચને ભાવમાં ઉમેરવું, અને ખરીદનાર-વેચનાર બંને માટે યોગ્ય નફો રાખવો. પૈસા લીધા પછી માલ ન આપો તો, વ્યાજ સાથે ચૂકવો, અથવા ખરીદનાર બીજા પ્રદેશનો હોય તો, અંતરના નુકસાનની ભરપાઈ. માલ વેચાઈ ગયા પછી પણ, ખરીદનાર માલ લઈ ન જાય તો ફરીથી વેચી શકાય; જો ખરીદનારના દોષે નુકસાન થાય, તો એ નુકસાન ખરીદનારનો. આ રીતે, આ શાસનના નિયમો દંડ, વ્યવહાર, અને ન્યાયની વ્યવસ્થા ખૂબ જ વિવેકપૂર્વક અને સૌમ્ય રીતે દર્શાવે છે, જેથી સમાજમાં શાંતિ, નિયમ અને સમાનતા જળવાઈ રહે.