અન્યાય, આપત્તિ કે યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિઓમાં, જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ એમાં જોડાય જાય છે અને તેને રોકી શકાય તેમ નથી, ત્યારે નિષ્ક્રિયતા દાખવવી જોઈએ—એવું સ્મરણ થાય છે જેમ કે ભાઈ સાથે થયેલું અને હિડીંબાએ દર્શાવેલું. એ સમયે અદ્ભુત દૃશ્ય જોવા મળે છે—ઘણા વાદળો, અંધકાર, વરસાદ, અગ્નિ અને પર્વતો; તેમજ સેના જ્યાં ઊભી છે અને ધ્વજધારી લોકોની નજરે પડે છે. એમાં એવા લોકો પણ દેખાય છે કે જેમને કાપી નાખવામાં આવ્યા છે, ફાડી નાખવામાં આવ્યા છે, તૂટી ગયા છે કે એકબીજામાં ભળી ગયા છે; આવા સમયે દુશ્મનોને ડરાવવા માટે માયા અથવા યંત્ર-તંત્રનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. આ પછી અગ્નિ કહે છે: “રામે જે નીતિ કહી છે, એ સ્ત્રીઓ અને પુરૂષો બંને માટે સમાન છે, રાજન. સમુદ્ર અને પૂર્વે ગર્ગે જે લક્ષણો વર્ણવ્યા છે, એ પણ એ જ છે.” ત્યારબાદ સમુદ્ર કહે છે: “હું હવે પુરૂષોના લક્ષણો વર્ણવું છું, અને સ્ત્રીઓના શુભ-અશુભ ગુણો પણ કહું છું. એક વધારાનું, બે સફેદ, ત્રણ ઊંડા—આ રીતે વિવિધ લક્ષણો વર્ણવાયા છે. ત્રણ પ્રકારના, ત્રણ લટકતા, અને ત્રણથી વિસ્તૃત થયેલું; ત્રણ રેખાઓ, ત્રણ વળાંકવાળા અને ત્રણ કાળ જાણનારા પુરુષને પુણ્યશાળી કહેવાય છે. પુરૂષના ત્રણ સ્થાનો વિશાળ અને સુસજ્જ હોય છે; ચાર ચિન્હો અને ચાર રીતે સમાનતા હોય છે. ચાર જાંઘ, ચાર દાંત, સાત તેલ, નવ શુદ્ધ, દસ કમળ, દસ રચનાઓ અને વટવૃક્ષ જેવો પરિઘ—આ વિશેષતાઓ છે. છ ઊંચા, આઠ ભાગ, સાત તેલ, નવ શુદ્ધ, દસ કમળ, દસ રચનાઓ અને વટવૃક્ષ જેવો પરિઘ—આ બધું પુરૂષના ગુણો છે. ચૌદ સમાન જોડીઓ, સોળ આંખો પ્રશંસનીય છે; જે ધર્મ, અર્થ અને કામથી યુક્ત છે, તેમાં ધર્મ વધારાનું ગણાય છે. જેના નેત્રોમાં તારાઓ નથી, દાંત સફેદ છે, બે સફેદ, ત્રણ ઊંડા, ત્રણ કાન, નવળ; અને એક ગુણ, ત્રણ યાદ રાખવા જેવા છે—આ ગુણો પણ મહત્વના છે. ઈર્ષ્યા નહીં, દયા, ધૈર્ય, શુભ વર્તન, પવિત્રતા, ઉદ્દેશ્ય, વિનમ્રતા, સહજતા અને સાહસ—આ સૌ ગુણો છે. ત્રણ પ્રકારના, ત્રણ લટકતા, પુરૂષના વૃષ્ણ અને બાહુઓ; પ્રદેશ, જન્મ, વર્ગ, તેજ, યશ અને ભાગ્ય—આ બધું પણ મહત્વનું છે. જે ત્રણ રીતે વિસ્તરે છે, ત્રણ રેખાઓ ધરાવે છે; પેટમાં ત્રણ બળ હોય છે; અને ત્રણવખત વળાંકવાળો પુરુષ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે. જે દેવતાઓ, દ્વિજ અને ગુરુઓને વંદન કરે છે અને ધર્મ, અર્થ, કામના યોગ્ય સમય જાણે છે, તેને “ત્રિકાળજ્ઞ” કહેવાય છે. જે પોતાના છાતી, કપાળ અને ચહેરા પર ત્રણ રેખા દોરે છે, અને બંને હાથ-પગ ધ્વજ, છત્રી વગેરેથી શોભાયમાન છે, તે પણ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.