અગ્નિપુરાણમ્

યશોદા માતા ગોવાળાની ગતિવિધિમાં વ્યસ્ત હતી, ત્યારે કૃષ્ણને દોરથી ઓટ પર બાંધ્યો હતો. એ સમયે, કૃષ્ણ અને બલરામ, સમગ્ર વિશ્વના રક્ષક, ગોવાળાની ભૂમિકા અંકલાવતા હતા. કૃષ્ણએ દોડતા twin Arjuna વૃક્ષ વચ્ચે ગયો, અને એ વૃક્ષો તૂટ્યાં; બાળક કૃષ્ણએ પોતાની માતાના સ્તન માટે પગથી રથ ઉલટાવી દીધો. પુતના, જે કૃષ્ણને મારવા આવી હતી, એને કૃષ્ણએ પોતે પોષણ કરતા માર્યો. પછી કૃષ્ણ વૃંદાવન ગયો અને યમુના તળાવમાં કાલિયા સર્પને વશ કરી, પાણીમાંથી કાલિયાને હરાવીને બહાર કાઢ્યો. તેની શક્તિ માટે સર્વે પ્રશંસા કરતા. પછી તેણે ધેનુકા, ગધા-દેવી, ને તલાવનને સુરક્ષિત બનાવી દીધું. કૃષ્ણે અરિષ્ટ, બળદ-દેવી, ને કેશી, ઘોડા-રૂપે, ને પણ માર્યા. તેણે ઇન્દ્રના ઉત્સવને છોડી, ગોવાળાઓના યજ્ઞને કરાવ્યું. ઇન્દ્રે વરસાદ વરસાવ્યો, ત્યારે કૃષ્ણે પર્વત ઉંચકીને એ વરસાદ રોકી દીધો. મહેન્દ્રએ ગોવિંદને પૂજ્યો અને અર્જુનને અર્પણ કર્યો. પછી, કૃષ્ણ પ્રસન્ન થઈ, ઇન્દ્રના ઉત્સવને ફરી કરાવ્યો. એ સમયે, અક્રૂરના આમંત્રણથી, કૃષ્ણ રથમાં બેઠો અને મથુરા ગયો, જ્યાં કংসે એના આગમન માટે અક્રૂરને મોકલ્યો હતો. મથુરામાં, ગોપીઓ કૃષ્ણને પ્રેમથી જોઈ રહી હતી અને એ સાથે રમતી હતી. ધોબી, જેને કપડાં માગ્યા, એનું વિરોધ કર્યું, તો કૃષ્ણે એને હરાવી અને કપડાં લીધાં. રામ સાથે, કૃષ્ણે ફૂલમાળ પહેરી અને ફૂલમાળાવાળાને વરદાન આપ્યું. કૃષ્ણે, એને અન્નેતી કરનાર કૂબડી સ્ત્રીને સીધી કરી, અને હાથીને માર્યો. પછી, કૃષ્ણ કૂવલયપીડા, ઉન્મત હાથી, ને દ્વાર પર સામનો કર્યો. કংস અને અન્ય લોકો મંચ પર બેઠા હતા, ત્યારે કૃષ્ણ અને બલરામે મલયુદ્ધ કર્યું. કૃષ્ણે ચાણૂર સાથે, અને બલરામે મુષ્ટિક સાથે યુદ્ધ કર્યું; બંને મલયુદ્ધીઓ માર્યા, અને અન્ય મલયુદ્ધીઓ પણ હરા. એ બંને, જરાસંધના પુત્ર હતા. જરાસંધને ખબર પડતાં, તેણે મથુરાને ઘેરાવ્યું અને યદવ સાથે કંગ્સના માટે યુદ્ધ કર્યું. પછી, કૃષ્ણ અને બલરામ મથુરા છોડીને ગોમંત ગયા; યુદ્ધમાં જરાસંધને હરાવ્યો અને પૌંડ્રક વસુદેવને પણ હરાવ્યો. કૃષ્ણે દ્વારકા શહેર સ્થાપ્યું અને યદવ સાથે ત્યાં વસ્યો. તેણે ભૌમને માર્યો અને ત્યાંથી કન્યાઓને લાવ્યો. જનાર્દનએ એ કન્યાઓ, જે દેવ, ગંધર્વ અને યક્ષમાંથી હતી, સાથે લગ્ન કર્યા; રૂકમિણીથી શરૂઆત કરીને, કુલ સોળ હજાર પત્નીઓ અને આઠ અન્ય પત્નીઓ હતી. સત્યભામા, નારકાસુરના વિજયી, સાથે હરિ ગરુડ પર ચડી, મણિ પર્વત પર ગયો; ત્યાં ઇન્દ્રને હરાવી, સ્વર્ગમાંથી મણિ લાવ્યો. પછી, પારિજાત વૃક્ષ લાવી, સત્યભામાના ઘરમાં મૂકી દીધું. સાન્દીપની પાસેથી શસ્ત્રવિદ્યાની શિક્ષા મેળવી, એના પુત્રને પાછો આપ્યો. પંચજન, દાનવને હરાવી, યમરાજ દ્વારા બહુ સન્માનિત થયો. કાલયવનને મારો, મુચુકુંદ દ્વારા સન્માન મળ્યો. વસુદેવ, દેવકી અને ભક્ત બ્રાહ્મણોને સન્માન આપ્યો. બલભદ્ર અને રેવતી યજ્ઞ કરીને, વિદાય માટે તૈયાર થયા. કૃષ્ણથી, જાંબવતીમાંથી શામ્બા જન્મ્યો; અન્ય પત્નીઓમાંથી અન્ય પુત્રો. રૂકમિણીમાંથી પ્રતિમ્ન જન્મ્યો, અને છઠ્ઠા દિવસે, એ શાંબરા દ્વારા જોરથી દૂર કર્યો. શાંબરે પ્રતિમ્નને સમુદ્રમાં ફેંકી દીધો, ત્યાં માછલીએ એને પકડી લીધો. એ માછલી શાંબરાને અપાઈ, અને માયાવતી, શાંબરાની સાથે હતી. માયાવતીએ માછલીમાં પોતાના પતિને જોઈ, પ્રેમથી એનું પોષણ કર્યું અને કહ્યું: "હું તારી રતિ છું, તું મારા પતિ છે." "તુ કામ છે, જે શિવ દ્વારા નિરાકાર થયો, અને હું શાંબરા દ્વારા અપહરણ થઈ. હું એની પત્ની નથી. તું જાદુ જાણે છે, શાંબરાને માર." આ સાંભળી, પ્રતિમ્ને શાંબરાને માર્યો અને પત્ની માયાવતી સાથે કૃષ્ણ પાસે ગયો; કૃષ્ણ અને રૂકમિણી આનંદિત થયા. પ્રતિમ્નમાંથી અનિરુદ્ધ જન્મ્યો, જે ઉષાના પતિ, ઉષા બાણ, બલિના પુત્રી, શોણિતપુરમાં હતી. તપસ્યા દ્વારા, બાણ શિવનો પુત્ર થયો, મોરધ્વજ ધારણ કર્યો; શિવ પ્રસન્ન થઈ, બાણને કહ્યું: "તને યુદ્ધ મળશે." ઉષાએ ગૌરીને શિવ સાથે રમતી જોઈ, અને પતિ માટે ઈચ્છા કરી; ગૌરીએ કહ્યું: "તારો પતિ તને રાત્રે સપનામાં દેખાશે." વૈશાખ માસના બારમો દિવસે, એક પુરુષ તારો પતિ બનશે. ગૌરીના વચનથી ખુશ થઈ, ઉષાએ એ પુરુષને પોતાના ઘરમાં સપનામાં જોયો. એની મિત્ર ચિત્રલેખાએ, એના મિલનને જાણીને, કેન્વાસ પર એનું ચિત્ર દોરી, અનિરુદ્ધને અવરોધ વિના લાવ્યો. અનિરુદ્ધ, કૃષ્ણનો પૌત્ર, દ્વારકાથી ઉષા, બાણના મંત્રી કુંબાંડા પુત્રી, સાથે ગયો. બાણના રક્ષકોએ તેમના મિલન જાણ્યું, અને બાણને માહિતી આપી; પછી અનિરુદ્ધ અને બાણ વચ્ચે ભયંકર યુદ્ધ થયું. નારદ પાસેથી સાંભળી, કૃષ્ણ, પ્રતિમ્ન અને બલભદ્ર, ગરુડ પર ચડી, મહેશ્વરનું અગ્નિ અને તાવ હરાવ્યા. હરિ અને શંકર વચ્ચે યુદ્ધ થયું, તીક્ષ્ણ બાણોથી; નંદી, વિનાયક, સ્કંદ અને અન્ય શિવના સહાયકો, કૃષ્ણના સહાયકો દ્વારા હરાયા. શંકર, વિષ્ણુના જૃંભણાસ્ત્રથી પરાજિત થયો, બાણના હજાર હાથ કપાઈ ગયા; રુદ્રે આશ્રય માગ્યો, અને એને આશ્રય મળ્યો. વિષ્ણુની કૃપાથી, બાણને બચાવાયો; બે-હાથવાળાએ શિવને કહ્યું: "તને અને મને જે નિર્ભયતા આપી છે, એ બાણને રહે છે." "અમારા વચ્ચે કોઈ વિભાજન નથી; જે વિભાજન કરે છે, એ નરક પામે છે." વિષ્ણુ, શિવ અને અન્ય દ્વારા પૂજિત, અનિરુદ્ધ અને ઉષા સાથે છે. પછી, કૃષ્ણ દ્વારકાએ ગયો અને ઉગ્રસેન અને યદવ સાથે આનંદ કર્યો. અનિરુદ્ધના પુત્ર વજ્ર, સર્વજ્ઞ, માર્કંડેય વંશમાંથી હતો. બલભદ્રે, પ્રલંબ દાનવનો વિનાશક, યમુનાને ખેંચી, વાનર દ્વિવિદને હરાવ્યો અને કૌરવોની ઉન્મત્તતા અંત કરી. હરિ, ભગવાન, રૂકમિણી અને અન્ય સાથે એકરૂપે આનંદ કર્યો; યદવોમાં અનેક પુત્રો જન્મ્યા. અગ્નિ કહે છે: "હું ભારતનું વર્ણન કરું છું, કૃષ્ણની મહિમા જણાવું છું; વિષ્ણુએ પાંડવોને તત્વરૂપે લીધા, અને પૃથ્વીનો ભાર દૂર કર્યો.