અગ્નિપુરાણમ્

નારદજી કહે છે: રામના આજ્ઞા અનુસાર અંગદ રાવણ પાસે ગયો અને કહ્યું, “જનકીને રાઘવને તરત પરત આપો, નહિ તો તું મરશો.” રાવણ, જે યુદ્ધમાં ઉગ્ર અને હત્યાની ઇચ્છા ધરાવતો હતો, રામને સંબોધીને કહ્યું, “દશમુખ માત્ર એકલ યુદ્ધની જ વાત કરે છે.” આ સાંભળી, રામ લંકા તરફ વાનર સેના સાથે યુદ્ધ માટે ગયા. વાનર હનુમાન, માઇંદ, દ્વિવિદ, જાંબવન અને નલ તેમનાં સાથે હતા. નીલ, તારા, અંગદ, ધુભ્ર, સુશેન, કેસરી, ગયા, પનસા, વિનતા, રંભા, શરભા, કથન અને શક્તિશાળી વાનર પણ જોડાયા. ગવાક્ષ, દધિવક્ત્ર, ગવય, ગંધમાદન અને સુગ્રીવ સહિત અનેક વાનરો રામ સાથે હતા. રાક્ષસો અને વાનરો વચ્ચે જોરદાર યુદ્ધ શરૂ થયું. રાક્ષસો વાનરોને તીરો, ભાલા, ગદાઓ અને અન્ય શસ્ત્રોથી ઘાયલ કરતા હતા. વાનરો પોતાના નખ, દાંતો, પથ્થરો અને એવા જ સાધનો વડે રાક્ષસોને મારતા, અને રાક્ષસોની હાથી, ઘોડા, રથ અને પદાતી સેના નાશ પામી. યુદ્ધમાં હનુમાનએ દુશ્મન ધૂમરાક્ષને પર્વતની ચોટીથી માર્યો; નીલએ અકંપન અને પ્રહસ્તા ને યુદ્ધમાં સંહાર કર્યો. ઈન્દ્રજિતના તીરોના બંધનમાંથી મુક્ત થયેલા રામ અને લક્ષ્મણ, ગરુડના દર્શન બાદ, રાક્ષસ સેના પર તીરોનો વરસાદ વરસાવ્યો. રામે યુદ્ધમાં રાવણને તીરો વડે ઘાયલ કર્યો, અને રાવણ દુઃખી થઈને કુંબકર્ણાને જાગૃત કર્યો. કુંબકર્ણા જાગીને હજારો માટલી દારૂ પીધા, મિઠું અને અન્ય પશુઓને ખાતા, પછી રાવણને કહ્યું, “તમે, મારા મોટા ભાઈ, પાપી રીતે સીતાનો અપહરણ કર્યું છે, હવે હું યુદ્ધમાં જઈ રામ અને વાનરોને મારવાનો છું.” આ કહીને, કુંબકર્ણા વાનરોને પીસી નાખ્યો; તેણે સુગ્રીવને પકડી તેના કાન અને નાક કાપી નાખ્યા. કાન અને નાક વગરના સુગ્રીવ વાનરોમાં ખાઈ ગયાં; ત્યારબાદ કુંબ,નિકુંબ અને રાક્ષસ મકરાક્ષા દેખાયા. પછી, કુંબકર્ણા તેમના પગ કાપી તેમના માથાં જમીન પર ફેંકી દીધાં; મહોદર, મહાપાર્શ્વ, ઉગ્ર અને ઉન્મત્ત રાક્ષસ, પ્રઘાસ, ભાસકર્ણ અને વિરુપાક્ષ પણ યુદ્ધમાં આવ્યા. દેવાંતક, નરાંતક અને શક્તિશાળી ત્રિશિરા — આ બધા, વાનરો અને વિભીષણ સાથે, રામ અને લક્ષ્મણ દ્વારા વિરોધ થયા. જ્યારે અન્ય રાક્ષસો યુદ્ધ કરતા હતા, તેઓ યુદ્ધભૂમિમાં પાડી નાખ્યા; ઈન્દ્રજિતે પોતાના માયા વડે રામ અને અન્યને યુદ્ધમાં બંધન કર્યું. સર્પ-તીરોના વરદાન અને પવનપુત્ર હનુમાન લાવેલી ઔષધીઓથી, બંને wound-free અને સ્વસ્થ થયા. હનુમાન એ ઔષધિ પર્વત લાવ્યો; ત્યાં, લક્ષ્મણએ નિકુંબિલા ખાતે યજ્ઞ કરતી વખતે ઈન્દ્રજિત પર હુમલો કર્યો. યુદ્ધમાં, લક્ષ્મણએ ઈન્દ્રજિતને તીરો વડે સંહાર કર્યો; રાવણ, દુઃખથી પીડાઈ, સીતાને મારવા તૈયાર થયો. અવિંધ્ય દ્વારા રોકાતા, રાવણ પોતાની સેના અને રથ સાથે નીકળી પડ્યો; ઈન્દ્રના આજ્ઞાથી, માતલી રામને રથ લાવ્યા. રામ અને રાવણ વચ્ચેનું યુદ્ધ પૂર્વ યુદ્ધ જેવું જ હતું; રાવણએ વાનરોને માર્યા, અને મારુતિ તથા અન્યોએ રાવણને ઘાયલ કર્યો. રામે વાદળની જેમ શસ્ત્રોના વરસાદ વરસાવ્યા; તેણે રાવણનું ધ્વજ, રથ, ઘોડા અને રથચાલક કાપી નાખ્યા. રામે બ્રહ્મા-શસ્ત્ર વડે રાવણનું હૃદય ભેદ્યું, અને તેના માથાં ખરેખર કપાઈ ગયા. રાવણ જમીન પર પડ્યો, અને તમામ રાક્ષસી સ્ત્રીઓ રડવા લાગી; રામની આજ્ઞાથી વિભીષણએ તેમને શાંત કર્યા અને રાવણના અંત્યક્રિયાં કર્યા. શત્રુનો સંહાર કર્યા પછી, રામે સીતાને, જે પવિત્ર સાબિત થઈ, પોતાના સાથે લીધા; સીતાએ અગ્નિપ્રવેશ કર્યો, પવિત્ર જાહેર થઈ, અને ઈન્દ્ર તથા અન્ય દેવોએ તેમનો વખાણ કર્યો. બ્રહ્મા અને દશરથ દ્વારા, “હે વિષ્ણુ, દાનવોનો દમન કરનાર,” એમ પૂજવામાં આવ્યા; ઈન્દ્રે અમૃતના વરસાદથી વાનરોને જીવિત કર્યા. રામ દ્વારા સન્માન પામ્યા પછી, તેઓ યુદ્ધ જોઈને સ્વર્ગે ગયા; રામે વાનરોની પૂજા કરી, લંકા વિભીષણને આપી. સીતાને સાથે રાખી, રામ પુષ્પક વિમાનમાં બેઠા અને જે માર્ગે આવ્યા તે જ માર્ગે પાછા ગયા, આનંદપૂર્વક સીતાને જંગલના કિલ્લાઓ બતાવતા. ભરદ્વાજને પ્રણામ કરી, રામ નંદિગ્રામે પહોંચ્યા; ભરત દ્વારા આવકાર પામીને, અયોધ્યામાં પ્રવેશ કર્યો અને ત્યાં સ્થાપિત થયા. વશિષ્ઠ અને અન્ય, તેમજ કૌશલ્યા, કૈકેયી અને સુમિત્રાને પ્રણામ કરીને, રાજ્ય પાછું મેળવી, બ્રાહ્મણોની પૂજા કરી. રામે વાસુદેવ, પોતાના સ્વરૂપ, ઘોડા-યજ્ઞથી પૂજ્યા; બધા દાન આપ્યા અને પ્રજાનું રક્ષણ કર્યું. રામે પ્રજાને પુત્રની જેમ પ્રેમ કર્યો, ધર્મ અને કામમાં નિષ્ઠા રાખી, દુષ્ટોનું દમન કરવા તત્પર રહ્યા; દુનિયા સર્વ ધર્મમાં નિષ્ઠા ધરાવતી, અને પૃથ્વી સર્વ સમૃદ્ધિ આપતી. નારદ કહે છે: અગસ્ત્ય અને અન્ય મહર્ષિઓ, ખૂબ સન્માન પામી, રાઘવ પાસે આવ્યા, જયારે રામ શાસન કરતા હતા; “તમે ધન્ય અને વિજયી છો, કેમ કે ઈન્દ્રજિતનો સંહાર થયો છે.” પુલસ્ત્ય, બ્રહ્માના પુત્ર, તેમના પુત્ર વિશ્વરસ, નૈકષીથી હતા; પુષ્પોત્કટા પ્રથમ પત્ની હતી, અને તેમના પુત્ર ધનના સ્વામી હતા. નૈકષીથી રાવણ જન્મ્યો, જેવીસેવીસ હાથ અને દશ માથાં ધરાવતો, બ્રહ્માના વરદાન અને તપસ્યાથી દેવોને જીત્યો. કુંબકર્ણા હંમેશા ઊંઘતો, વિભીષણ ધર્મનિષ્ઠ, તેમની બહેન શૂર્પણખા, અને રાવણનો પુત્ર મેઘનાદ હતો. ઈન્દ્રજિત, ઈન્દ્રને જીતીને, રાવણથી પણ વધુ શક્તિશાળી હતો; તેને તમે અને લક્ષ્મણ, દેવોના કલ્યાણ માટે, સંહાર કર્યો. આ રીતે કહી, અગસ્ત્ય અને honored ઋષિઓ વીદાય થયા; દેવોના વિનંતીથી, રામે શત્રુઘ્ન, લવણદમન કરનાર,ની વાર્તા કહી.