હવે હું આપને આ પવિત્ર શ્લોકોના આધારે એક સુંદર વાર્તા રૂપે સંક્ષિપ્ત અને શ્રદ્ધાભાવથી કહું છું: યજ્ઞના આરંભમાં, પિંડિકા અને આરંભસ્થળે હરાદિ દેવતાઓનું સ્મરણ કરીને, દેવતાને જાગૃત કરવાના સમયે સૌપર્ણ સુક્તનું પઠન કરવું જોઈએ. પછી, "ઉઠો!" એમ ઉચ્ચારીને, શય્યાના આવરણને દૂર કરીને, શય્યાપર શ્રીસૂક્ત દ્વારા વિષ્ણુ માટે ભાગ વિભાજન કરવું જોઈએ. પિંડિકામાં "અતો દેવ" સુક્તથી વંદન કરવું અને શય્યાપર ફરીથી શ્રીસૂક્તથી વિષ્ણુ માટે વિભાજન કરવું જોઈએ. આ પ્રસંગે, સિંહ, વાછરડો, સાપ, પંખો, કમંડલુ, વૈજયંત ધ્વજ, ઢોલ અને દીવો—આ આઠ શુભ ચિન્હો દર્શાવવાના છે. ઘોડાને આશ્વ સુક્તથી પગ પાસે "ત્રિપાદ" કહીએ અને અગ્નિકુંડ, ઢાંકણ, પાત્ર, અંબિકા તથા સમિધાદાન માટેના ચમચા વગેરે પણ અર્પણ કરીએ. ખલ, ઉખલ, પીસણપથ્થર, ઝાડૂ, તથા રસોઈનાં પાત્રો અને ઘરગથ્થુ સાધનો પણ અર્પણ કરવામાં આવે છે. શય્યાના મસ્તક ભાગે "નિદ્રા" નામનું એક કલશ, જે કપડાં અને રત્નોથી સુશોભિત હોય, તેમાં ભોજનના ટુકડા ભરીને મૂકવામાં આવે છે—આને સ્નાનવિધિ તરીકે માનવામાં આવે છે. આ પછી ભગવાન કહે છે: હરિનું આવાહન કરવાનું જે ક્રમ છે, તેને અધિવાસન કહે છે. સાધક પોતાને સર્વજ્ઞ, સર્વવ્યાપી પરમપુરુષ રૂપે ધ્યાનમાં ધરે છે. "ૐ" દ્વારા, પોતાના ચેતન શક્તિને એકરૂપ કરીને, અદ્વૈત ભાવ સ્થાપિત કરી, તેને સર્વવ્યાપી ભગવાનમાં લીન કરવી જોઈએ. પછી, પૃથ્વીને વાયુ સાથે જોડવી, અને અગ્નિના બીજથી તેને પ્રજ્વલિત કરવી; પછી અગ્નિને વાયુમાં લીન કરવી અને વાયુને આકાશમાં પ્રવેશાડવો. સાધ્યાધિ શક્તિઓ તથા તત્ત્વોના અને ઇન્દ્રિયોના અધિષ્ઠાતા દેવતાઓનાં સૂક્ષ્મ રૂપ બનાવીને, ક્રમશ: તેમને પણ વિલીન કરવું. આકાશને મનમાં લીન કરો, મનને અહંકારમાં, અહંકારને મહત્તત્ત્વમાં અને તેને અવ્યક્તમાં વિલીન કરો. આ અવ્યક્ત જ્ઞાનરૂપે વસુદેવ કહેવાય છે. એ અવ્યક્ત માયાને સર્જન ઇચ્છાથી પકડીને, ભગવાને સંકર્ષણ (ધ્વનિનું તત્ત્વ) સર્જ્યું, પછી માયાને ઉથલાવીને પ્રદ્યુમ્ન (પ્રકાશરૂપ) ને સર્જ્યા. પછી અનિરુદ્ધ (રસનું તત્ત્વ) અને બ્રહ્મા (ગંધરૂપ) ને સર્જ્યા; અનિરુદ્ધ રૂપે બ્રહ્માએ સૌપ્રથમ પાણીનું સર્જન કર્યું. તેમાં તેમણે પાંજરા જેવા પાંચ તત્ત્વોથી સુવર્ણ ડુંગળી સર્જી; જ્યારે આત્મા તેમાં પ્રવેશ્યો, ત્યારે શક્તિ આત્મામાં લીન થઈ. પ્રાણાત્મા સાથે સંયુક્ત થયેલી પ્રાણશક્તિને "ક્રિયાવાન" કહે છે; આત્માને વ્યાહૃતિ કહે છે, જે પ્રાણોમાં આંતરિક છે. પ્રાણશક્તિથી પછી બુદ્ધિ ઉત્પન્ન થાય છે, જે અષ્ટરૂપ છે; ત્યારપછી અહંકાર અને પછી મન ઉત્પન્ન થાય છે. પાંચ વિષયો ઉત્પન્ન થાય છે—ધ્વનિ, સ્પર્શ, રૂપ, રસ અને ગંધ. જ્ઞાનશક્તિથી ઇન્દ્રિયો સર્જાઈ—ચામડી, કાન, નાક, આંખ, જીભ અને બુદ્ધિ. પગ, ગુદા, હાથ, વાણી અને લિંગ—આ પાંચ કર્મેન્દ્રિયો છે. હવે પાંચ તત્ત્વો સાંભળો: આકાશ, વાયુ, અગ્નિ, જળ અને પૃથ્વી—આમાંથી સ્થૂળ શરીર રચાય છે, જે સર્વનું આધાર છે. પ્રાણતત્ત્વને "ભ" અક્ષરરૂપે જીવમાં સ્થપિત કરો; "બ" અક્ષરને હૃદયમાં બુદ્ધિરૂપે સ્થપિત કરો. "ફ" અક્ષર અહંકારરૂપે, "પ" મનરૂપે, "ન" સૂક્ષ્મ ધ્વનિરૂપે મસ્તક પર, "ધ" સ્પર્શરૂપે મોઢા પર, "દ" રૂપરૂપે હૃદયમાં, "થ" રસરૂપે પેટમાં, "ત" ગંધરૂપે જાંઘમાં, "ણ" કાનમાં, "ઢ" ચામડીમાં, "ઢ" આંખોમાં, "ઠ" જીભમાં, "ટ" નાકમાં, "ઞ" વાણીમાં, "ઝ" હાથમાં, "જ" પગમાં, "છ" ગુદા ખાતે, અને "ચ" લિંગે સ્થાપવું. "ઙ" પૃથ્વી તત્ત્વને પગમાં, "ઘ" પેટમાં, "ગ" અગ્નિ તત્ત્વને હૃદયમાં, "ખ" વાયુ તત્ત્વને નાકમાં, "ક" આકાશ તત્ત્વને મસ્તકમાં સ્થાપવું. "ય" અક્ષર, સૂર્યદેવરૂપે, હૃદયકમળમાં રાખવું—અહીંથી બહોતર હજાર નાડીઓ નીકળે છે. "મ" અક્ષરને સોળ ભાગ સાથે ત્યાં સ્થાપવું; તેના મધ્યમાં તપસ્વીએ અગ્નિ ચક્રરૂપે બીજબિંદુનું ધ્યાન કરવું. અહીં શ્રેષ્ઠ દેવો "હ" અક્ષરને પવિત્ર અક્ષર સાથે સ્થાપે છે—"ૐ આં, પરમ તત્ત્વને નમન; આં, પુરુષ તત્ત્વને નમન." "ૐ વાં, મનની નિવૃત્તિના તત્ત્વને નમન; ૐ વા, સર્વતત્ત્વને નમન." આ રીતે પાંચ શક્તિઓ વર્ણવાય છે. પ્રથમ ઊભા રહેવામાં, બીજું બેઠા રહેવામાં, ત્રીજું પડેલા સ્થિતિમાં, ચોથું પાનપાનમાં લાગુ પડે છે. ગ્રત્યર્ચા વિધિના પાંચમા દિવસે પાંચ ઉપનિષદોનું સ્મરણ થાય છે; મધ્યમાં "હું" અક્ષર સ્થાપવું અને હરિને મંત્રમય રૂપે ધ્યાન કરવું. જે સ્થળે પ્રતિમા સ્થાપિત થવી હોય, ત્યાં મૂળમંત્ર "ૐ નમો ભગવતે વસુદેવાય" સ્થાપવું. પછી, મસ્તક, નાક, કપાળ, મોઢું, કંઠ અને હૃદય પર ક્રમશ:—મસ્તક પર કેશવ, મોઢા પર નારાયણ, ગળામાં માધવ, બંને બાહુઓમાં ગોવિંદ, અને હૃદયમાં વિષ્ણુને સ્થાપવું. આ રીતે, શ્રદ્ધાપૂર્વક અને વિધાનપૂર્વક, દેવતાનું આવાહન, સ્થાપન અને પૂજન કરવું—આ બધું શાસ્ત્રોક્ત રીતે સમજાવાયું છે.