Agni Purana

कुण्डमध्ये ऋतुमतीं लक्ष्मीं सञ्चिन्त्य होमयेत्। कुण्डलक्ष्मीः समाख्याता प्रकृतिस्त्रिगुणात्मिका

Meditate on Lakshmi, who is menstruating, in the center of the altar and perform the homa; altar Lakshmi is described as the primal nature with three qualities.

सा योनिः सर्वभूतानां विद्यामन्त्रगणस्य च। विमुक्तेः कारणं वह्निः परमात्मा च मुक्तिदः

She is the womb of all beings and of the collection of knowledge-mantras; fire is the cause of liberation, and the supreme self grants freedom.

प्राच्यां शिरः समाख्यातं बाहू कोणे व्यवस्थितौ। ईशानाग्नेयकोणे तु जङ्घे वायव्यनैर्ऋते

The head is described in the east, the arms are positioned at the corners; in the northeast and southeast are the thighs, in the northwest and southwest.

उदरं कुण्डमित्युक्तं योनिर्योनिर्विधीयते। गुणत्रयं मेखलाः स्युर्ध्यात्वैवं समिधो दश

The belly is called the vessel, and the womb is designated as the yoni; the three qualities are the girdles, and thus, meditating in this way, one should prepare ten kindling sticks.

पञ्चाधिकांस्तु जुहुयात् प्रणवान्मुष्टिमुद्रया । पुनराघारौ जुहुयाद्वाय्वग्न्यन्तं ततः श्रपेत्

One should offer five more oblations with the fist in the gesture of the praṇava; then, again, one may offer the āghāra oblations, ending with air and fire, and thereafter pour out the clarified butter.

ईशान्तं मूलप्रन्त्रेण आज्यभागौ तु होमयेत्। उत्तरे द्वादशान्तेन दक्षिणे तेन मध्यतः

With the end of the īśāna direction at the root, one should offer the portions of clarified butter; in the north with the end of twelve, in the south with the same, and in the middle likewise.

व्याहृत्या पद्ममध्यस्थं ध्यायेद्वह्निन्तु संस्कृतम्। वैष्णवं सप्तजिह्वं च सूर्यकोटिसमप्रभम्

With the utterance of the vyāhṛtis, one should meditate on the fire, purified, situated in the center of the lotus, possessing seven tongues, radiant as ten million suns, and bearing the aspect of Viṣṇu.

चन्द्रवक्त्रञ्च सूर्याक्षं जुहुयाच्छतमष्ट च। तदर्द्धञ्चष्ट मूलेन अह्गानाञ्च दशांशतः

With a face like the moon and eyes like the sun, one should offer one hundred and eight oblations; half of that with the root, and ten parts for the limbs.

अग्निरुवाच सम्पाताहुतिनासिच्य पवित्राण्याधिवासयेत्। तृसिंहमन्त्रजप्तानि गुप्तान्यस्त्रेण तानि तु

Agni said: After performing the sampāta oblation, one should sanctify the purifiers, having recited the Tri-siṃha mantra over them, keeping them concealed with the weapon mantra.

वस्त्रसंवेष्टितान्येव पात्रस्थान्यभिमन्त्रयेत्। विल्वाद्यद्भिः प्रोक्षितानि मन्त्रेण चैकधा

One should consecrate those placed in vessels, wrapped in cloth, sprinkling them with water from bilva and other sources, with the mantra, all together.

कुम्भपार्श्वे तु संस्थाप्य रक्षां विज्ञाप्य देशिकः। दन्तकाष्ठञ्चामलकं पूर्वे कङ्कर्षणेन तु

Placing them beside the pot, the teacher should announce the protection, and with a tooth-stick and amalaki fruit, draw lines to the east.

प्रद्युम्नेन भस्मतिलान् दक्षे गोमयमृत्तिकाम्। वारुणे चानिरुद्धेन सौम्ये नारायणेन च

With Pradyumna, one should use ashes and sesame seeds to the south; with cow dung and clay to the west; with Aniruddha to the north; and with Nārāyaṇa to the northeast.

दर्भोदकञ्चाथ हृदा अग्नौ कुङ्कुमरोचनम्। ऐशान्यां शिरसा धूपं शिखया नैर्ऋतेप्यथ

Then, with darbha water at the heart, saffron and red powder in the fire; incense at the head in the northeast, and with the topknot in the southwest.

मूलपुष्पाणि दिव्यानि कवचेनाथ वायवे। चन्दनाम्ब्वक्षतदधिदूर्वाश्च पुटिकास्थिताः

Divine root-flowers with armor to the northwest wind; sandal-water, rice, curd, and dūrvā grass placed in a small basket.

गृहं त्रिसूत्रेणावेष्ट्य पुनः सिद्धार्थकान् क्षिपेत्। दद्यात्पूजाक्रमेणाथ स्वैः स्वैर्गन्धपवित्रकम्

Encircling the house with a triple thread, one should then scatter siddhārtha seeds, and in the order of worship, offer each one's own fragrant purifier.

मन्त्रैर्वै द्वारपादिभ्यो विष्णुकुम्भे त्वनेन च। विष्णुतेजोभवं रम्यं सर्वपातकनाशनम्

With mantras, to the guardians of the doors and feet, and with this in the Viṣṇu pot; the radiant energy of Viṣṇu, delightful, destroyer of all sins.

सर्वकामप्रदं देवं तवाङ्गे धारयाम्यहम्। सम्पूज्य धूपदीपद्यैर्व्रजेद् द्वारसमीपतः

I bear upon your body the deity who grants all desires; having worshipped with incense and lamps, one should proceed near the doorway.

गन्धपुष्पाक्षतोपेतं पवित्रञ्चाशिलेर्प्पयेत् । पवित्रं वैष्णवं तेजो महापातकनाशनम्

One should place the purifier, adorned with fragrance, flowers, and rice, on the stone; the Vaiṣṇava purifier, radiant, destroyer of great sins.

धर्म्मकामार्थसिद्ध्यर्थं स्वकेङ्गे धारयाम्यहम्। आसने परिवारादौ गुरौ दद्यात् पवित्रकम्

For the accomplishment of dharma, desire, and wealth, I bear it upon my own body; on the seat, at the beginning of the assembly, one should give the purifier to the teacher.

गन्धादिभिः समभ्यर्च्य गन्धपुष्पाक्षतादिमत्। विष्णुतेजोभवेत्यादिमूलेन हरयेर्पयेत्

Having worshipped with fragrance and the like, with flowers and rice, one should offer to Hari, beginning with the root mantra, 'Born of Viṣṇu's energy.'

वह्निस्थाय ततो दत्वा देवं सम्प्रार्थयेत्ततः। क्षीरोदधिमहानागशय्यावस्थितविग्रह

Having given it to the deity situated in the fire, one should then pray to the deity, who is established on the great serpent-bed in the ocean of milk.

प्रातस्त्वां पूजयिष्यामि सन्निधौभव केशव। इन्द्रादिभ्यस्ततो दत्वा विष्णुपार्षदके बलिम्

In the morning I will worship you, O Keśava, be present; then, having offered gifts to Indra and the others, I will present an offering to the attendants of Viṣṇu.

ततो देवाग्रतः कुम्भं वासोयुगसमन्वितम्। रोचनाचन्द्रकाश्मीरगन्धाद्युदकसंयुतम्

Then, before the deities, a pot filled with a pair of garments, with fragrant substances such as rocanā, camphor, and saffron, and with water, should be placed.

गन्धपुष्पादिनाभूष्य मूलमन्त्रेण पूजयेत्। मण्डपाद्वहिरागत्य विलिप्ते मण्डलत्रये

Adorned with fragrance, flowers, and the like, one should worship with the root mantra, having come outside the pavilion to the three anointed circles.

पञ्चगव्यञ्चरुन्दन्तकाष्ठञ्चैव क्रमाद्भवेत्। पुराणश्रवणं स्तोत्रं पठन् जागरणं निशि

There should be, in order, the five products of the cow, curd, and the sacred firewood; listening to the Purāṇas, reciting hymns, and keeping vigil at night.

परप्रेषकबालानां स्त्रीणं भोगभुजां तथा। सद्योधिवासनं कुर्य्याद्विना गन्धपवित्रकम्

For messengers, children, women, and those who enjoy pleasures, one should perform immediate consecration, omitting the fragrant purifying thread.

अग्निरुवाच सङ्क्षेपात्सर्वदेवानां पवित्रारोहणं शृणु ।३७.००१ पवित्र सर्वलक्ष्म स्यात्स्वरसानलगं त्वपि ॥३७.००१ जगद्योने समागच्छ परिवारगणैः सह ।३७.००२ निमन्त्रयाम्यहं प्रातर्दद्यान्तुभ्यं पवित्रकम् ॥।३७.००२ जगत्सृजे नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं ।३७.००३ पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं ॥३७.००३ शिवदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं ।३७.००४ मणिविद्रुममालाभिर्मन्दारकुसुमादिभिः ॥३७.००४ इयं सांवत्सरी पूजा तवास्तु वेदवित्पते ।३७.००५ सांवत्सरीमिमां पूजां सम्पाद्य विधिमन्मम ॥३७.००५ व्रज पवित्रकेदानीं स्वर्गलोकं विसर्जितः ।३७.००६ सूर्यदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं ॥३७.००६ पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं ।३७.००७ शिवदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं ॥३७.००७ पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं ।३७.००८ वाणेश्वर नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं ॥३७.००८ पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं ।३७.००९ शक्तिदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं ॥३७.००९ पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं ।३७.०१० नारायणमयं सूत्रमनिरुद्धमयं वरं ॥३७.०१० धनधान्यायुरारोग्यप्रदं सम्प्रददामि ते ।३७.०११ कामदेवमयं सूत्रं सङ्कर्षणमयं वरं ॥३७.०११ विद्यासन्ततिसौभाग्यप्रदं सम्प्रददामि ते ।३७.०१२ वासुदेवमयं सूत्रं धर्मकामार्थमोक्षदं ॥३७.०१२ संसारसागरोत्तारकारणं प्रददामि ते ।३७.०१३ विश्वरूपमयं सूत्रं सर्वदं पापनाशनं ॥३७.०१३ अतीतानागतकुलसमुद्धारं ददामि ते ।३७.०१४ कनिष्ठादीनि चत्वारि मनुभिस्तु क्रमाद्ददे ॥३७.०१४ इत्यादिमहापुराणे आग्नेये सङ्क्षेपपवित्रारोहणं नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः ॥ अग्निरुवाच सङ्क्षेपात् सर्वदेवानां पवित्रारोहणं श्रृणु। पवित्रं सर्वलक्ष्म स्यात् खरमानलगं त्व

Agni said: Hear in brief the rite of the Pavitra-adorning for all the gods.

जगद्योने समागच्छ परिवारगणैः सह। निमन्त्रयाम्यहं प्रातर्द्दद्यान्तुभ्यं पवित्रकम्

The Pavitra should bear all marks, be pure, and even made of gold or fire; approach the source of the universe together with your retinue.

जगत्‌सृजे नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकम्। पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदम्

I invite you in the morning; let the Pavitra be given to you. O creator of the world, I bow to you; accept this Pavitra.