Agni Purana

द्वौ क्षारौ शाद्वला दन्ती स्वर्णक्षीरी विषाणिका । कोलप्रमाणां गुटिकां पिवेत् सौवीरकायुतां ।। २८५.

Two kinds of alkalis, śādvalā, dantī, svarṇakṣīrī, and viṣāṇikā—make a pill the size of a jujube, to be taken with sauviraka.

शोथावपाके त्रिवृता प्रवृद्धे चोदरादिके । क्षीरं शोथहरं दारु वर्षाभूर्नागरैः शुभम् ।। २८५.

For swelling and advanced abscess, and for abdominal disorders, milk prepared with dāru, varṣābhū, and dried ginger is beneficial for reducing swelling.

सेकस्तथार्कवर्षाभूनिम्बक्काथेन शोथजित् । व्योषगर्भं पलाशस्य त्रिगुणे भस्मवारिणि ।। २८५.

A fomentation with arka, varṣābhū, and nimba bark relieves swelling; palāśa ash water, prepared with vyoṣa, in triple measure.

साधितं पिवतः सर्पिः पतत्यर्शो न संशयः । विश्वक्सेनावनिर्ग्गुण्डीसाधितं चापि लावणं ।। २८५.

When clarified butter prepared as above is consumed, piles surely fall away; also, salt prepared with viśvaksenā, avaniguṇḍī, and the like.

विड़ङ्गानलसिन्धूत्थरास्नाग्रक्षारदारुभिः । तैलञ्चतुर्गुणं सिद्धं कटुद्रव्यं जलेन वा ।। २८५.

Oil prepared with viranga, analasindhu, harāsnā, grakṣāra, and dāru, in quadruple measure, or with pungent substances and water.

गणअडमालापहं तैलमभ्यङ्गात् गलगण्डनुत् । शटीकुनागबलयक्काथः क्षीरससे युतम् ।। २८५.

Oil that removes glandular swellings, when used for massage, alleviates goiter; prepared with śaṭī, kunāga, bala, yakkātha, and mixed with milk and buttermilk.

पयस्यापिप्पलीवासाकल्कं सिद्धंक्षये हितम् । वचाविड़भयाशुण्ठीहिङ्गुकुष्ठाग्निदीप्यकान् ।। २८५.

A paste of payasyā, long pepper, and vāsā, properly prepared, is beneficial in consumption; sweet flag, vīrabhaya, dried ginger, asafoetida, kuṣṭha, and digestive stimulants—

द्वित्रिषट्‌चतुरेकांशसप्तपञ्चाशिकाः क्रमात् । चूर्णं पीतं हन्ति गुल्मं उदरं शूलकासनुत् ।। २८५.

In the proportions of two, three, six, four, one, and seven, five, and fifty, respectively, the powder, when consumed, destroys abdominal tumors, swelling, pain, and cough.

पाठानिकुम्भत्रिकटुत्रिफलाग्निषु साधितम् । मूत्रेण चूर्णगुटिका गुल्मप्लीहादिमर्द्दनी ।। २८५.

Powdered pāṭhā, nikumbha, trikatu, triphalā, and agni, prepared together, and pills made with urine, destroy abdominal tumors, spleen disorders, and the like.

वासानिम्बपटोलानि त्रिफला वातपित्तनुत् । लिह्यात् क्षौद्रेण विड़ङ्गं चूर्णं कृमिविनाशनम् ।। २८५.

Vāsā, nimba, paṭola, and triphalā remove vāta and pitta; one should lick viranga powder with honey—it destroys worms.

विड़ङ्गसैन्धवक्षारमृत्रेनापि हरीतकी । शल्लकीवदरीजम्बुपियालाम्रार्जुनत्वचः ।। २८५.

Harītakī with viranga, rock salt, and alkali, or with urine; also, śallakī, vadaṛī, jambū, piyāla, mango, and arjuna bark—

पीताः क्षीरेण मध्वक्ताः पृथक्शोणितवारणाः । विल्वाम्रधातकीपाठाशुण्ठीमोचरसाः समाः ।। २८५.

Taken with milk and honey, these separately stop bleeding; bilva, mango, dhātakī, pāṭhā, dried ginger, and moca bark, in equal measure.

पीता रुन्धन्त्यतीसारं गुड़तक्रेण दुर्जयम् । चाङ्गेरीकोलदध्यम्बुनागरक्षारसंयुतम् ।। २८५.

Taken, they arrest severe diarrhea, even when hard to cure, when combined with buttermilk, cāṅgerī, kola, curd water, dried ginger, and alkali.

घृततयुक्क्काथितं पेयं गुदभ्रंसे रुजापहम् । विड़ङ्गातिविषामुस्तं दारुपाठाकलिङ्गकम् ।। २८५.

A decoction prepared with ghee should be drunk for prolapse of the rectum, as it relieves pain; with viranga, ativiṣā, musta, dāru, pāṭhā, and kaliṅga.

मरीचेन समायुक्तं शोथातीसारनाशनम् । शर्करासिन्धुशुण्ठीभिः कृष्णामधुगुड़ेन वा ।। २८५.

Combined with black pepper, it destroys swelling and diarrhea; or with sugar, rock salt, dried ginger, and black honey or jaggery.

द्वे द्वे खादेद्धरीतक्यौ जीवेद्वर्षशतं सुखी । त्रिफला पिप्पलीयुक्ता समध्वाज्या तथैव सा ।। २८५.

Eating two harītakī fruits daily, one lives happily for a hundred years; triphalā with long pepper, taken with equal parts honey and ghee, likewise.

चूर्णमामलकं तेन सुरसेन तु भावितम् । मध्वाज्यशर्करायुक्तं लिढ्‌वा स्त्रीशः पयः पिवेत् ।। २८५.

Powdered āmalaka, prepared with surasena, and mixed with honey, ghee, and sugar, should be licked, and women should drink milk after it.

मासपिप्पलिशालीनां यवगोधूमयोस्तथा । चूर्णभागैः समांशैश्च पचेत् पिप्पलिकां शुभां ।। २८५.

One should cook a fine preparation of long pepper, rice, barley, and wheat, using equal parts of their powders.

तां भक्षयित्वा च पिवेत् शर्करामधुरं पयः । नवश्चटकवज्जम्भेद्‌ दशवारान् स्त्रियं ध्रुवम् ।। २८५.

After consuming that, one should drink milk sweetened with sugar; a woman will certainly conceive within ten days, like a bird laying eggs.

समङ्गाधातकीपुष्पलोध्रनीलोत्पलानि च । एतत् क्षीरेण दातव्यं स्त्रीणां प्रदरनाशनं ।। २८५.

Samaṅgā, dhātakī flowers, lodhra, nīlotpala—these should be given with milk to women; it destroys uterine disorders.

वीजङ्कौरण्टकञ्चापि मधुकं श्वेतचन्दनं । पद्मोत्पलस्य मूलानि मधुकं शर्करातिलान् ।। २८५.

Seeds of vijā, kauraṇṭaka, madhuka, white sandalwood, roots of lotus and blue lotus, madhuka, sugar, and sesame—

द्रवमाणेषु गर्भेषु गर्भस्थापनमुत्तमं । देवदारु नभः कुष्ठं नलदं विश्वभेषजं ।। २८५.

For moving fetuses, this is an excellent stabilizer of pregnancy: devadāru, nabhaḥ, kuṣṭha, nalada, and viśvabheṣaja.

लेपः काञ्जिकसम्पिष्टस्तैलयुक्तः शिरोर्त्तिनुत् । वस्त्रपूतं क्षिपेत् कोष्णं सिन्धूत्थं कर्णशूलनुत् ।। २८५.

A paste made with sour gruel and oil, applied as a poultice, relieves head pain; strained through cloth and warmed, it alleviates ear pain caused by wind.

लशुनार्द्रकशिग्रूणां कदल्या वा रसः पृथक् । बलाशतावरीरास्नामृताः मैरीयकैः पिवेत् ।। २८५.

Juice of garlic, fresh ginger, drumstick, or banana, separately, should be drunk with powders of balā, śatāvarī, rāsnā, amṛtā, and mairīyaka.

त्रिफलासहितं सर्पिस्तिमिरघ्नमनुत्तमं । त्रिफलाव्योषसिन्धूत्थैर्घृतं सिद्धं पिवेन्नरः ।। २८५.

Ghee prepared with triphalā is the best remedy for darkness of vision; one should drink ghee cooked with triphalā, vyosha, and rock salt.

चाक्षुष्यम्भेदनं हृद्यं दीपनं कफरोगनुत् । नीलोत्पलस्य किञ्जल्कं गोशकृद्रससंयुतं ।। २८५.

The pollen of blue lotus, mixed with cow dung juice, is beneficial for the eyes, clears vision, is pleasing, stimulates digestion, and alleviates phlegmatic disorders.

गुटिकाञ्जनमेतत् स्यात् दिनरात्र्यन्धयोर्हितं । यष्टिमधुवचाकृष्णावीजानं गुटजस्य च ।। २८५.

This becomes a medicinal collyrium, beneficial for those blind by day or night; with yaṣṭimadhu, vacā, kṛṣṇā seeds, and guṭaja.

कल्केनालोड्य निम्बस्य कषायो वमनायसः । स्निग्धस्विन्नयवन्तोयं प्रदातव्यं विरेचनम् ।। २८५.

A decoction of neem, stirred as a paste, acts as an emetic; for purgation, give warm water to those who are oily and sweating.

अन्य्था योजितं कुर्य्यात् मन्दाग्निं गौरवारुचिं। पथ्यासैन्धवकृष्णानां चूर्णमुष्णाम्बुना पिवेत् ।। २८५.

Otherwise, one should administer it differently for weak digestion, heaviness, and loss of appetite; powder of pathyā, rock salt, and black salt should be drunk with warm water.