Agni Purana

ससैन्धवैः पचेत्तैलमभ्यह्गाच्छर्द्दिकापहं । सक्षीरान् मार्कवरसान् द्विप्रस्थमधुकोत्पलैः ।। २८५.

Cook oil with rock salt for anointing; it removes vomiting. Add milk, the juice of arka, two prasthas of licorice and blue lotus.

पचेत्तु तैलकुडवं तन्नस्यं पलितापहं । निम्बम्पटोलं त्रिफला गुडूची खदिरं वृषं ।। २८५.

One should cook the oil-pot with neem, patola, triphala, guduchi, khadira, and vriṣa; this removes gray hair.

भूनिम्बपाठात्रिफलागुडूचीरक्तचन्दनं । योगद्वयं ज्वरं हन्ति कुष्ठविस्फोटकादिकं ।। २८५.

Bhūnimba, pāṭhā, triphala, guduchi, and red sandalwood—these two formulas destroy fever and skin diseases like leprosy and eruptions.

पटोलामृतभूनिम्बवासारिष्टकपर्पटैः । खदिरान्तयुतैः क्काथो विस्फोटज्वरशान्तिकृत् ।। २८५.

A decoction made from patola, amrita, bhūnimba, vāsā, ariṣṭa, parpaṭa, and khadira ends fever and eruptions.

दशमूली च्छिन्नरुहा पथ्या दारु पुनर्नवा । ज्वर्रावद्रधिशोथेषु शिग्रुविश्वजिता हिताः ।। २८५.

Daśamūlī, chinnaruhā, pathyā, dāru, and punarnavā, along with śigru and viśvajitā, are beneficial for fever, swelling, and dropsy.

मधूकं निम्बपत्राणि लेपः स्याद् व्रणशोधनः । त्रिफला खदिरो दार्वी न्यग्रोधातिबलाकुशाः ।। २८५.

A paste of madhūka and neem leaves cleanses wounds; triphala, khadira, dārvī, nyagrodha, atibalā, and kuśa are also used.

निम्बमूलकपत्राणां कषायाः शोधने हिताः । करञ्जारिष्टनिर्गुण्डीरसो हन्याद् व्रणक्रिमीन् ।। २८५.

Decoctions of neem root and leaves are effective for cleansing; the juice of karañja, ariṣṭa, and nirguṇḍī destroys worms in wounds.

धातकीचन्दनबलासमह्गामधुकोत्पलैः । दार्वीमेदोन्वितैर्लेपः ससर्पिर्व्रणरोपणः ।। २८५.

A paste made from dhātakī, sandalwood, balā, madhuka, utpala, and dārvī, mixed with ghee and fat, promotes healing of wounds.

गुग्गुलुत्रिफलाव्योषसमांशैर्घृतयोगतः । नाडी दुष्टवणं शूलम्भगन्दरमुखं हरेत् ।। २८५.

A mixture of guggulu, triphala, and vyosha in equal parts, prepared with ghee, removes pain, swelling, and foul-smelling wounds in the channels.

हरितकीं मूत्रसिद्धां सतैललवणान्वितां । प्रातः प्रातश्च सेवेत् कफवातामयापहां ।। २८५.

One should take haritaki, prepared with urine, oil, and salt, every morning; it removes diseases of phlegm and wind.

त्रिककटुत्रिफलाक्काथं९ सक्षारलवणं पिवेत् । कफवातात्मकेष्वेव विंरेकः कफवृद्धिनुत् ।। २८५.

One should drink a decoction of trikatu and triphala, with alkaline salt; in disorders of phlegm and wind, purgation reduces excess phlegm.

पिप्पलीपिप्पलीमूलवचाचित्रकनागरैः । क्काथितं वा पिवेत्पेयमामवातविनाशनं ।। २८५.

A decoction or drink made from pippali, pippali root, vacā, citraka, and nāgara destroys diseases caused by undigested wind.

रास्नां गुडुचीमेरण्डदेवदारुमहौषधं । पिवेत् सर्वाड्गिके वाते सामे सन्ध्यस्थिमज्जगे ।। २८५.

One should drink a decoction of rāsnā, guduchi, castor, devadāru, and great medicines for all kinds of wind affecting joints, bones, and marrow.

दशमूलकषायं वा पिवेद्वा नागराम्भसा । सुण्ठीगोक्षुरकक्काथः प्रातः प्रातर्न्निषेवितः ।। २८५.

Alternatively, one may drink a decoction of daśamūla, or water infused with nāgara; a decoction of sunthi and gokṣura should be taken every morning.

सामवातकटीशूलपाचनो रुक्प्रणाशनः । समूलपत्रशाखायाः प्रसारण्याश्च तैलकं ।। २८५.

Oil made from the root, leaf, and branch of prasāraṇī relieves pain and digestion issues in the lower back caused by wind.

गुडुच्याः सुरसः कल्कः चूर्णं वा क्काथमेव च । प्रभूतकालमासेव्य मुच्यते वातशोणितात् । २८५.

A paste or powder, or even a decoction, of guduchi and surasa, taken for a long time, frees one from wind and blood disorders.

पिप्पली वर्द्धमानं वा सेव्यं पथ्या गुडेन् वा । पटोलत्रिफलातीव्रकटुकामृतसाधितं ।। २८५.

Pippali, or vardhamāna, should be taken with pathyā or jaggery; patola, triphala, and intense pungent amrita are also beneficial.

पक्वं पीत्वा जयत्याशु सदाहं वातशोणितं । गुग्गुलं कोष्णशीते तु गुडुची त्रिफलाम्भ्सा ।। २८५.

Drinking it when cooked quickly cures burning and wind-blood disorders; guggulu, with warm or cold guduchi and triphala water, is also effective.

बलापुनर्न्नवैरण्डवृहतीद्वयगोक्षुरैः । सहिङ्गु लवणैः पीतं सद्यो वातरुजापहं ।। २८५.

A decoction of balā, punarnava, castor, both vṛhatī, and gokṣura, with hing and salt, when drunk, immediately removes pain caused by wind.

कार्षिकं पिप्पलीलमूलं पञ्चैव लवणानि च । पिप्पली चित्रकं शुण्ठी त्रिफ्ला त्रिवृता वचा ।। २८५.

The roots of long pepper used by farmers, the five kinds of salts, long pepper, leadwort, dried ginger, the three fruits, turpeth, and sweet flag—

द्वौ क्षारौ शाद्वला दन्ती स्वर्णक्षीरी विषाणिका । कोलप्रमाणां गुटिकां पिवेत् सौवीरकायुतां ।। २८५.

Two kinds of alkalis, śādvalā, dantī, svarṇakṣīrī, and viṣāṇikā—make a pill the size of a jujube, to be taken with sauviraka.

शोथावपाके त्रिवृता प्रवृद्धे चोदरादिके । क्षीरं शोथहरं दारु वर्षाभूर्नागरैः शुभम् ।। २८५.

For swelling and advanced abscess, and for abdominal disorders, milk prepared with dāru, varṣābhū, and dried ginger is beneficial for reducing swelling.

सेकस्तथार्कवर्षाभूनिम्बक्काथेन शोथजित् । व्योषगर्भं पलाशस्य त्रिगुणे भस्मवारिणि ।। २८५.

A fomentation with arka, varṣābhū, and nimba bark relieves swelling; palāśa ash water, prepared with vyoṣa, in triple measure.

साधितं पिवतः सर्पिः पतत्यर्शो न संशयः । विश्वक्सेनावनिर्ग्गुण्डीसाधितं चापि लावणं ।। २८५.

When clarified butter prepared as above is consumed, piles surely fall away; also, salt prepared with viśvaksenā, avaniguṇḍī, and the like.

विड़ङ्गानलसिन्धूत्थरास्नाग्रक्षारदारुभिः । तैलञ्चतुर्गुणं सिद्धं कटुद्रव्यं जलेन वा ।। २८५.

Oil prepared with viranga, analasindhu, harāsnā, grakṣāra, and dāru, in quadruple measure, or with pungent substances and water.

गणअडमालापहं तैलमभ्यङ्गात् गलगण्डनुत् । शटीकुनागबलयक्काथः क्षीरससे युतम् ।। २८५.

Oil that removes glandular swellings, when used for massage, alleviates goiter; prepared with śaṭī, kunāga, bala, yakkātha, and mixed with milk and buttermilk.

पयस्यापिप्पलीवासाकल्कं सिद्धंक्षये हितम् । वचाविड़भयाशुण्ठीहिङ्गुकुष्ठाग्निदीप्यकान् ।। २८५.

A paste of payasyā, long pepper, and vāsā, properly prepared, is beneficial in consumption; sweet flag, vīrabhaya, dried ginger, asafoetida, kuṣṭha, and digestive stimulants—

द्वित्रिषट्‌चतुरेकांशसप्तपञ्चाशिकाः क्रमात् । चूर्णं पीतं हन्ति गुल्मं उदरं शूलकासनुत् ।। २८५.

In the proportions of two, three, six, four, one, and seven, five, and fifty, respectively, the powder, when consumed, destroys abdominal tumors, swelling, pain, and cough.

पाठानिकुम्भत्रिकटुत्रिफलाग्निषु साधितम् । मूत्रेण चूर्णगुटिका गुल्मप्लीहादिमर्द्दनी ।। २८५.

Powdered pāṭhā, nikumbha, trikatu, triphalā, and agni, prepared together, and pills made with urine, destroy abdominal tumors, spleen disorders, and the like.